Macaristan’da muhalefet ittifakı

Macaristan, 2010 yılından bu yana Başbakan Viktor Orbán liderliğindeki Fidesz ve küçük iktidar ortağı sağ muhafazakâr Hristiyan Demokratik Halk Partisi tarafından yönetiliyor. Farklı ideolojik pozisyonlardaki altı muhalefet partisi, otoriter yönetim anlayışı ve yolsuzluk sebebiyle eleştirdikleri Orbán hükümetini 2022’de gerçekleşecek seçimde yenmek için ittifak kuracaklarını şimdiden açıkladı. 

• “İlliberal demokrasi”: Komünist rejimin yıkılmasının ardından 1990’lı yıllarda anti-komünist ve özgürlük yanlısı bir pozisyonu olan ve 1998 ile 2002 arasında da Başbakanlık yapan Viktor Orbán, 2008 ekonomik krizinin etkilerinin hissedildiği 2010 yılında yeniden iktidara geldi. Maastricht Üniversitesi’nden Ferenc Laczó’ya göre “Orbán’ın gerçekleştirdiği popüler ekonomik reformlar, liberal demokrasinin başarısız olduğuna dair yeni bir siyasi anlatıyı da beraberinde getirdi." "Demokrasinin yalnızca liberal olabileceği” doktrinine karşı çıkan Orbán’ın ülkeyi anti-demokratik şekilde yönettiği pek çok kişi tarafından 2015 yılında net olarak anlaşıldı. Orbán, “siyasi gücünü anti-demokratik bir rejim inşa etmek için kullandı.” Sonuç olarak Macaristan, ABD merkezli sivil toplum kuruluşu Freedom House’a göre “anayasal değişikliklerle kurumların, medyanın, akademinin, sivil toplumun ve muhalefetin siyasi baskı altında olduğu", pandemi döneminde süresiz kararname yetkisiyle yönetilen, üyesi olduğu Avrupa Birliği tarafından sıkça eleştirilen “kısmen özgür” bir ülke hâlini aldı.
   
• Son seçimler: 2018’deki son genel seçimde Fidesz, mülteci ve yabancı karşıtı, içe kapanmacı ve Hristiyan değerlerin ön planda olduğu kampanya sonucunda oyların %48’ini aldı. 2012’de değişen seçim sistemi sebebiyle bu oy oranı, parlamentonun üçte ikisinin hükümet tarafından kontrol edilmesiyle sonuçlandı. 2019’daki yerel seçimde ise muhalefet partileri ortak aday belirleme stratejisi izledi. Bu sayede başkent Budapeşte, muhalif ortak aday merkez solcu Gergely Karácsony tarafından %50,8 oy oranıyla kazanıldı. 23 büyük şehrin 10’unda yerel yönetim muhalefetin eline geçti. Büyük şehirlerde muhalefetin oyu artsa da Fidesz’in taşradaki hakimiyeti devam etti.
   
• Muhalefetin ittifakı: 2018 yılında 106 seçim bölgesinden 91’ini kazanan Fidesz’in kazandığı 44 bölgedeki oy oranı, %50’den azdı. %50’den bir fazlasını ortak adayla alma stratejisinin büyük şehirlerde başarı getirmesinden sonra muhalefet geçtiğimiz günlerde açık ittifak ilan etti. Merkez sol Macar Sosyalist Partisi, sosyal liberal Demokratik Koalisyon, yeşil partiler Siyaset Farklı Olabilir ve Macaristan için Diyalog, merkez sağ Momentum Hareketi ve radikal milliyetçi Hristiyan partisi Jobbik, 2022’de her bir seçim bölgesinde tek listeyle seçime gireceklerini duyurdu. Başbakan adayı ise ön seçimle belirlenecek. Bu ittifakın amacı “bağımsız, yaşanabilir ve onurlu” bir Macaristan inşa etmek olarak açıklandı. Yayımlanan deklarasyonda, 2022’de zafer kazanılırsa “mutabık kalınan ilkeler çerçevesinde beraber yönetim” vadedildi. İlke ve amaçların belirlenmesi için müzakerelere başlandı. Momentum Hareketi’nden Avrupa Parlamentosu temsilcisi Katalin Cseh, “farklılıklarını bir yana bıraktıklarını, yolsuzluğun olmadığı, hukukun üstünlüğünün ve Avrupa değerlerinin kabul gördüğü” bir ülke yaratmayı istediklerini ve bunu “ancak beraber çalışarak yapabileceklerini” ifade etti. 
   
• Türkiye’de ittifak: Ekim 2019’da Budapeşte’deki seçimi kazanan Karácsony, aynı yıl daha önce İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı seçilen Ekrem İmamoğlu’nun kampanyasını yakından takip ettiğini, hatta seçim öncesinde İmamoğlu ile buluşarak “çok önemli tavsiyeler aldığını” söylemişti. Elbette ki Türkiye ile Macaristan arasında ekonomik, siyasi ve sosyolojik pek çok fark bulunuyor. Öte yandan, Türkiye’de de muhalefetin Cumhur İttifakı’na karşı “geniş tabanlı ittifak modelini” uygulama çabasından bahsediliyor. Yerel seçimler konusunda Macaristan’a ilham veren Türkiye muhalefeti, erkenden açıklandığı için yıpranması da ihtimal dâhilinde olan Macaristan’ın muhalefet ittifakının başarı ya da başarısızlığından dersler çıkarabilir gibi görünüyor.