Nijerya protestoları ve SARS’a yönelik sorular

2020 yılının ayırıcı özelliklerinden biri de başta ABD olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde gerçekleşen sokak gösterileri ve protestolar oluyor. Bu protesto dalgasının sonuncusu, ekim ayını karmaşık geçiren Nijerya’da yaşanıyor. Temelleri 2017 yılına dayanan ve “SARS’ı sonlandırın” sloganıyla ortaya çıkan hareket, özellikle Nijerya'daki gençlerin kolluk kuvvetlerine ve hükümete yönelik tepkisinden kaynaklanıyor.

• SARS? İngilizce kısaltmasıyla SARS, Nijerya’da 1992 yılında kurulan ve Özel Hırsızlık Önleme Timi adıyla faaliyet gösteren bir kolluk kuvveti birimi. Kuruluş amacı hırsızlık, kapkaç, kaçırma suçlarına müdahale ve Nijerya’nın kırsal bölgelerindeki hayvan endüstrisinin güvenliğini sağlama olan SARS; aradan geçen 28 yılda Nijerya halkı tarafından hukuksuzca insan öldürme, insan kaçırma, haraç kesme, işkence, tecavüz ve yasa dışı organ ticareti gibi pek çok eylemde bulunmakla suçlanıyor.
   
• 2017: Herhangi bir hükümete bağlı olmayan insan hakları kuruluşu Uluslararası Af Örgütü'nün (Amnesty International) 2017 yılında SARS görevlilerini Nijerya'daki gençleri haksız yere gözaltına almak ve akrabalarından para istemekle suçlaması, ardından yaklaşık 10 bin kişinin imza toplayarak Nijerya meclisine birimin dağıtılmasına yönelik talepte bulunmasının akabinde çıkan olaylar, #EndSARS protestolarının başlangıç noktası olarak kabul ediliyor.
  
  
  • Ayırt edici özellikler: Uluslararası Af Örgütü ve protestocuların iddialarına göre SARS görevlileri daha çok genç insanlarla etkileşime geçiyor ve bu insanları bazı kriterlere göre belirliyor. Buna göre birimin dikkatini çeken özellikler giyim tercihi, dövme, saç stili, lüks arabalar ve hatta bazen bir iPhone kullanmak olabiliyor.
     
• Ekim 2020: İçinde bulunduğumuz ay başlayan ve hâlâ devam eden protestoların başlangıç noktası ise 3 Ekim 2020 tarihinde bir SARS görevlisinin aracının içindeki bir genci dışarı çıkartarak vurma anının videosunun Twitter’da dolaşıma girmesi olarak gösteriliyor. Videonun ardından platformda #EndSARS etiketinin başlatılmasından çok kısa süre sonra, 5 Ekim'de Sleek lakaplı 20 yaşındaki bir müzisyenin benzer şekilde öldürülmesi gösterilerin katılımcı sayısını ve tepkinin şiddetini artırıyor.
   
• Talepler ve karşılıklar: Protestocuların SARS birimini dağıtma, gösteriler sırasında tutuklanan göstericilerin serbest bırakılması ve hayatını kaybedenlerin ailelerine tazminat ödenmesine yönelik taleplerine karşılık olarak hükümet SARS faaliyetlerini askıya aldığını belirtse de bu adım protestoculara tatmin edici gelmiyor. Zira hükümetin daha önce de benzer açıklamalar yaptığı, fakat birimin faaliyetlerine devam ettiği biliniyor.
   
• Son durum: Nijerya Başkanı Muhammed Buhari son açıklamasında 69 kişinin hayatını kaybettiğini belirtirken protestocuların taleplerini dinlediklerini fakat kolluk kuvvetlerinin de protestolara karşılık vermeye devam edeceğini belirtiyor. Buhari’ye göre kolluk kuvvetlerinin devam eden sert müdahalesinin arkasında, özellikle ülkenin başkenti Lagos’ta pek çok dükkân, alışveriş merkezi ve deponun yağmalanması ve bazı binaların yakılması yatıyor. Buhari, gerilimin gittikçe tırmanmasının ardından, sokaktaki herkesin barışçıl amaçlarla sokakta olmadığını ve bazı grupların yağmacılık ve holiganizm yaptığını iddia ediyor.