Çin'in Hong Kong Özel İdari Bölgesi'nde yayın yapan demokrasi yanlısı Apple Daily gazetesinin editörü ve 4 yöneticisi, 30 Haziran 2020 tarihli Hong Kong ulusal güvenlik yasasına dayanarak, "dış güçlerle gizli anlaşma yapmak" suçlamasıyla gözaltına alındı. Apple Daily, internet yayınını 23 Haziran gecesi itibariyle sonlandıracak ve son basılı nüshasını da 24 Haziran günü yayımlayacak.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gazete binasına yapılan baskın operasyonunda 200’den fazla polis memuru görev aldı. Arama ve gözaltılar, geçen yıl Çin yasama organı tarafından tek taraflı olarak kabul edilen milli güvenlik yasasının etkilerini göstermesi açısından önemli. Geçen yıl da yasa yürürlüğe girdikten iki ay sonra Hong Kong polisi muhalif Apple Daily'e, kardeş şirketi Next Digital'e ve bir restorana baskın düzenlemişti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çin-Hong Kong ilişkileri: 1997 yılında Birleşik Krallık kontrolünün bitmesiyle Hong Kong için özel bir anlaşma yapılmıştı. Temel Yasa adı verilen bir anayasayla, özellikle iç işlerinde Çin’den bağımsız hareket edebilmesi, “tek ülke, iki sistem” prensibi adı altında sağlanmıştı. Bu doğrultuda Hong Kong’da yerel bir yasama meclisi de kurulmuştu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Milli güvenlik yasası:&nbsp;Geçen yıl yürürlüğe giren yasa, Hong Kong vatandaşlarının ve uluslararası kamuoyunun tepkisini çekmişti. Uluslararası Af Örgütü’ne göre Çin otoriteleri, Hong Kong yerel yasama meclisini etkisiz hale getirerek yasayı yürürlüğe soktu ve yasanın 66 maddelik içeriği, yürürlüğe girene kadar gizli kaldı. Bu da şeffaflık ve hesap verebilirlik prensiplerinin bulunmadığı bir sürece işaret ediyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yasaya göre hükümeti devirme/otoritesini sarsma, terörizm ve dış güçlerle iş birliği halinde yapılan her türlü davranış ulusal güvenliği tehdit etmekten ötürü suç olarak tanımlanıyor. Yasa ayrıca yargının kapsayabileceği potansiyel suçluları Hong Kong vatandaşlarının ötesine gidecek şekilde esnetiyor ve Uluslararası Af Örgütü’nün ifadesiyle, “vatandaşlığına bakılmaksızın herhangi biri” bu yasaya bağlı olarak yargılanabilir görünüyor. Eleştirilere göre, yasa Çin’e Hong Kong üstünde şimdiye kadar sahip olamadığı etki alanını <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/world-asia-china-52765838" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaratıyor</a>. Nitekim, Apple Daily gazetesi baskını ve kapatılmasında, yasanın bu zemininin kullanıldığını net bir şekilde görülüyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Suçlamalara dair:&nbsp;Baskınla ilgili konuşan Hong Kong Ulusal Güvenlik Departmanı Müfettişi Li Kwai-wah, Apple Daily'nin yayımladığı 30'dan fazla makalenin, yabancı ülkelerle iş birliği yaparak Çin ve Hong Kong'a yaptırım uygulama amaçlı bir komploda "önemli rol" oynadığına dair güçlü kanıtlar içerdiğini söyledi. Hong Kong Güvenlik Bakanı John Lee ise, polis operasyonunun, gazetecilik çalışmalarının ulusal güvenliği tehlikeye atmak için bir araç olarak kullanılmasına yönelik olduğunu ifade etti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Baskına karşı tepkiler: Bir Apple Daily okurunun “hükümeti kontrol etmek için var olan bir medya kuruluşu daha yok oldu” <a fr-original-style="" href="https://en.appledaily.com/apple-daily-s-loyal-readers-vow-to-try-to-save-hong-kong-s-no-1-pro-democracy-paper/IQ3M2KMUZJD5RPUZ6ZELLNF5JQ" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ifadesi</a> aslında her şeyi özetliyor. Daha önce Hong Kong’da bir medya kuruluşu siyasi baskıdan bu derecede etkilenmediği için olay yankı uyanırdı ve olay uluslararası medyada da yer aldı. Hong Kong Gazetecileri Birliği açıklamasına göre, yeni yasanın kullanım şekli, şehirde özgürlüklerin geldiği durum konusunda endişe verici. Uluslararası Basın Kurumu’na <a fr-original-style="" href="https://ipi.media/hong-kongs-apple-daily-forced-to-close/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">göre</a> ise gazetenin kapatılması, Çin hükümetinin uyguladığı “acımasız baskının" bir kanıtı niteliğinde. Hem uluslararası kuruluşlar hem de farklı devletlerin tepkileri, Çin hükümetinin bir kez daha otoriter baskısıyla gündeme geldiğini gösteriyor.</li></ul>

Spektrum

Hong Kong'da demokrasi yanlısı Apple Daily gazetesi Çin'in ulusal güvenlik yasası sebebiyle kapandı. 

Apple Daily: Hong Kong'da Çin'in son kurbanı

2020 yılının ayırıcı özelliklerinden biri de başta ABD olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde gerçekleşen sokak gösterileri ve protestolar oluyor. Bu protesto dalgasının sonuncusu, ekim ayını karmaşık geçiren Nijerya’da yaşanıyor. Temelleri 2017 yılına dayanan ve “SARS’ı sonlandırın” sloganıyla ortaya çıkan hareket, özellikle Nijerya'daki gençlerin kolluk kuvvetlerine ve hükümete yönelik tepkisinden kaynaklanıyor.<ul><li>SARS? İngilizce kısaltmasıyla SARS, Nijerya’da 1992 yılında kurulan ve Özel Hırsızlık Önleme Timi adıyla faaliyet gösteren bir kolluk kuvveti birimi. Kuruluş amacı hırsızlık, kapkaç, kaçırma suçlarına müdahale ve Nijerya’nın kırsal bölgelerindeki hayvan endüstrisinin güvenliğini sağlama olan SARS; aradan geçen 28 yılda Nijerya halkı tarafından hukuksuzca insan öldürme, insan kaçırma, haraç kesme, işkence, tecavüz ve yasa dışı organ ticareti gibi pek çok eylemde bulunmakla suçlanıyor. &nbsp;</li><li>2017: Herhangi bir hükümete bağlı olmayan insan hakları kuruluşu Uluslararası Af Örgütü'nün (Amnesty International) 2017 yılında SARS görevlilerini Nijerya'daki gençleri haksız yere gözaltına almak ve akrabalarından para istemekle suçlaması, ardından yaklaşık 10 bin kişinin imza toplayarak Nijerya meclisine birimin dağıtılmasına yönelik talepte bulunmasının akabinde çıkan olaylar, #EndSARS protestolarının başlangıç noktası olarak kabul ediliyor. <ul><li>Ayırt edici özellikler: Uluslararası Af Örgütü ve protestocuların iddialarına göre SARS görevlileri daha çok genç insanlarla etkileşime geçiyor ve bu insanları bazı kriterlere göre belirliyor. Buna göre birimin dikkatini çeken özellikler giyim tercihi, dövme, saç stili, lüks arabalar ve hatta bazen bir iPhone kullanmak <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTU4MTA4NWYzNWMwMDAwNzUzYzhkNCZ1c2VyPTVlNWJlOWYwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4YSZhdXRob3I9NWVjNWEzMmM1NDU4ODc0MTBlNzAzYjg3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnF6LmNvbSUyNTJGYWZyaWNhJTI1MkYxOTE1NDcyJTI1MkZlbmRzYXJzLXlvdW5nLW5pZ2VyaWFuLXByb3Rlc3Qtcm9ndWUtcG9saWNlLXVuaXQlMjUyRg=="">olabiliyor.</a> &nbsp;</li></ul></li><li>Ekim 2020: İçinde bulunduğumuz ay başlayan ve hâlâ devam eden protestoların başlangıç noktası ise 3 Ekim 2020 tarihinde bir SARS görevlisinin aracının içindeki bir genci dışarı çıkartarak vurma anının videosunun Twitter’da dolaşıma girmesi olarak gösteriliyor. Videonun ardından platformda #EndSARS etiketinin başlatılmasından çok kısa süre sonra, 5 Ekim'de Sleek lakaplı 20 yaşındaki bir müzisyenin benzer şekilde öldürülmesi gösterilerin katılımcı sayısını ve tepkinin şiddetini artırıyor. &nbsp;</li><li>Talepler ve&nbsp;karşılıklar: Protestocuların SARS birimini dağıtma, gösteriler sırasında tutuklanan göstericilerin serbest bırakılması ve hayatını kaybedenlerin ailelerine tazminat ödenmesine yönelik taleplerine karşılık olarak hükümet SARS faaliyetlerini askıya aldığını belirtse de bu adım protestoculara tatmin edici gelmiyor. Zira hükümetin daha önce de benzer açıklamalar yaptığı, fakat birimin faaliyetlerine devam ettiği biliniyor. &nbsp;</li><li>Son durum: Nijerya Başkanı Muhammed Buhari son açıklamasında 69 kişinin hayatını kaybettiğini belirtirken protestocuların taleplerini dinlediklerini fakat kolluk kuvvetlerinin de protestolara karşılık vermeye devam edeceğini belirtiyor. Buhari’ye göre kolluk kuvvetlerinin devam eden sert müdahalesinin arkasında, özellikle ülkenin başkenti Lagos’ta pek çok dükkân, alışveriş merkezi ve deponun yağmalanması ve bazı binaların yakılması yatıyor. Buhari, gerilimin gittikçe tırmanmasının ardından, sokaktaki herkesin barışçıl amaçlarla sokakta olmadığını ve bazı grupların yağmacılık ve holiganizm yaptığını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTU4MTA4NWYzNWMwMDAwNzUzYzhkNCZ1c2VyPTVlNWJlOWYwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4YSZhdXRob3I9NWVjNWEzMmM1NDU4ODc0MTBlNzAzYjg3JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5iYmMuY29tJTI1MkZuZXdzJTI1MkZ3b3JsZC1hZnJpY2EtNTQ2NjYzNjg="">iddia ediyor.</a></li></ul>

Aposto Gündem

Nijerya'da temelleri 2017'ye dayanan protestolar, Ekim 2020 itibarıyla yeniden ülke gündeminin merkezinde.

Nijerya protestoları ve SARS’a yönelik sorular

• CHP, İYİ Parti ve HDP'nin muhalefet şerhi koyduğu ''Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun Teklifi'' TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZThjOTQwOGYxM2NlMDAwNjYwYjE0YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZHcuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGZGVybmVrbGVyZS1rYXl5dW0tYXRhbm1hcyUyNTI1QzQlMjUyNUIxbiUyNTI1QzQlMjUyNUIxbi0lMjUyNUMzJTI1MjVCNm4lMjUyNUMzJTI1MjVCQ24lMjUyNUMzJTI1MjVCQy1hJTI1MjVDMyUyNTI1QTdhbi10ZWtsaWYteWFzYWxhJTI1MjVDNSUyNTI1OUZ0JTI1MjVDNCUyNTI1QjElMjUyRmEtNTYwNjY3NzY="">yasalaştı.</a><ul><li>Sivil toplumdan itiraz: Aralarında Türkiye İnsan Hakları Vakfı, Uluslararası Af Örgütü ve KaosGL'nin bulunduğu beş yüzün üzerinde sivil toplum kuruluşu, söz konusu kanun teklifindeki derneklere kayyum atanmasının önünü açan maddelerin geri çekilmesini talep eden bir bildiri yayımlamıştı.</li></ul>

Uluslararası Af Örgütü ile ilgili hikayeler