Ofise dönüş zamanı: ‘Gelin ya da istifa edin’

Dünya Sağlık Örgütü'nün pandeminin sonunu ilan etmesinin üzerinden bir yıldan fazla zaman geçti. Bu sırada birçokları, ofislerin geçirdiği dönüşümün, evden ve hibrit çalışma modellerinin kalıcı olacağını varsaydı. Üstelik akademik araştırmalar da hibrit çalışmanın hem işverenler hem de çalışanlar için iyi sonuç verdiğini, verimliliği artırdığını öne sürüyordu.

Fakat bu trend, son aylarda başta büyük teknoloji şirketleri olmak üzere üst üste "ofise dönüş" kararı alan kurumlarla kırılmaya başladı. 

• ABD'de 400 CEO'nun katıldığı yakın tarihli bir anket düzenleyen KPMG'ye göre şirketlerin %79'u, çalışanlarının önümüzdeki üç yıl içinde tam zamanlı olarak ofise dönmesini istiyor. Bir önceki yıl bu oran %63'tü.

AWS CEO'su: 'Ofise dönün ya da gidin'

Yöneticiler neden ofise dönüşü savunuyor?

Uzaktan ya da hibrit çalışmanın etkileri konusunda yapılan araştırmalarda her iki tarafın argümanlarını da destekleyen verilere ulaşmak mümkün. Örneğin 2023'te teknoloji alanında çalışan bir Fortune 500 şirketinin çalışanlarıyla yapılan bir araştırma, aynı binada çalışan mühendislerin uzaktakilere göre %22 daha fazla geribildirim aldığını gösterdi. Çalışmadan ayrıca yakın çalışmanın kısa vadeli maaş artışlarını azaltırken, uzun vadede bu artışları artırdığı sonucu çıktı.

Microsoft çalışanları üzerinde yapılan bir araştırma da pandemi sırasında uzaktan çalışmaya geçen çalışanlar arasındaki iletişimin durduğunu buldu. Nature'da yayımlanan bir başka araştırma ise çevrimiçi Zoom toplantılarının yaratıcılığı azalttığını söylüyordu. Ki zaten Zoom bile Ağustos 2023'te çalışanlarını haftada iki gün ofise çağırdı.

Öte yandan: Gallup'un Mayıs'ta yapılan bir araştırmasına göre tamamen uzaktan çalışan her 10 kişiden altısı, uzaktan çalışma esnekliğine sahip olmamaları durumunda başka bir iş arama olasılıklarının son derece yüksek olduğunu söylüyor. Anket, çalışanların sadece %7'sinin haftada beş gün şahsen çalışmak istediğini, %33'ünün tamamen uzaktan çalışmak istediğini ve %60'ının bir tür hibrit düzenleme istediğini gösteriyor.

• Gallup verileri, ofiste üç gün geçirmenin en yüksek verimliliğe ulaşmayı sağladığını gösterirken çalışanların en çok tercih ettiği ofis günlerinin Salı, Çarşamba, Perşembe olduğunu belirtiyor. Öte yandan, gerçek zamanlı etkileşim gerektiren yüksek işbirliğine dayalı işler, çoğunlukla bağımsız olarak yapılan işlere göre ofiste çalışmaktan daha yüksek fayda sağlıyor.

Evden çalışmak isteyenler, işe gitmek için yolda harcadıkları zamanı çalışarak değerlendirebildiklerini, daha sağlıklı beslenebildiklerini ve daha yaratıcı fikirler geliştirmek için boş zamanlarına da ihtiyaç duyduklarını bildiriyor. Uzaktan ve ofisten çalışmanın etkileri üzerine pek çok araştırma da verimlilikte görülen ufak düşüşlerin, bu şekilde telafi edildiğine işaret ediyor.

Buna rağmen: Yöneticiler her zaman verilerle değil, bazen de sezgileriyle hareket ediyorlar. Örneğin Google'ın eski CEO'su Eric Schmidt, şirketin yapay zeka silahlanma yarışında geride kalmasının nedeninin çalışanların ofiste olmaması olduğunu söyledi. Ayrıca pek çok liderlik ekibi, uzaktan çalışmanın kendi işlerini zorlaştırdığı konusunda hemfikir gibi görünüyor. Buna bir isim bile verilmiş: Yönetici nostaljisi. 

• Basitçe ifade etmek gerekirse, çalışanların ofiste olmasının iş için iyi olduğuna ve daha uzun süre ofiste olmalarının daha da iyi olduğuna ikna olmuş durumdalar.

Çalışanlarını ofislere çağıran şirketler

Bütün bu tartışmaların gölgesinde farklı sektörlerde binlerce çalışanı bulunan birçok şirket, ofise dönüş için hareket geçti. AWS gibi tamamen ofise dönenlerin yanı sıra kurumsal çalışanlarını haftada 3 ya da 4 gün ofise çağıranlar da bulunuyor.

Apple: Ofislere dönüş konusundaki öncülerin başında Apple geliyor. Apple, Ağustos 2022'de üst düzey yöneticileri, daha önce haftada iki gün ofise giden çalışanlarına haftada en az üç gün ofise gelmeleri gerektiğine yönelik çağrıda bulunmuştu. O dönemde bir açıklama yayımlayan CEO Tim Cook, kararın "yüz yüze işbirliğini" geri getirmek için olduğunu söyledi. 

Google: Google, Mart 2022'de San Francisco ve bazı diğer ABD lokasyonlarındaki çalışanlarının en az üç gün ofise dönmelerini istedi. Google'ın İnsan Kaynakları Sorumlusu Fiona Cicconi, çalışanlara hitaben kaleme aldığı yazıda uzaktan tam zamanlı çalışmanın artık sadece istisnai bir durum olduğunu vurguladı.

Meta: Şirket, Eylül 2023'te tüm çalışanlarının haftada en az 3 gün ofisten çalışmalarını talep etti. Aynı dönemde yeni işe alımlarda çalışanlara tam zamanlı ofisten çalışma koşulunu uygularken hâlihazırda uzaktan çalışanların mesailerini daha sıkı takip etmeye başladı. Meta, geçen Haziran ayında çalışanlarına gönderdiği bildiriyle uzaktan çalışma şartlarına uyulmaması durumunda ise işten çıkarılacaklarını açıkça belirtti.

Tesla: Elon Musk'ın şirketlerinden Tesla, ofise zorunlu dönüş politikasını Haziran 2022'de açıkladı. Elon Musk'ın e-postasında "Eğer gelmezseniz, istifa ettiğinizi varsayacağız" gibi ifadeler yer alıyordu ve Tesla'daki herkesin haftada en az 40 saat ofiste çalışması gerektiği belirtiliyordu.

X: 2022'de eski adıyla Twitter'ı satın alan Elon Musk, tıpkı Tesla'daki politikasında olduğu gibi çalışanlarına ofise gelmemenin istifa etmekle aynı şey olduğunu bildirdi. 

Walmart: Walmart, yüzlerce kişiyi işten çıkarmanın yanı sıra ABD'deki daha önce uzaktan çalışan personelini de ofislere geri çağırdı.

Zoom: Ürün ve hizmetleri sayesinde uzaktan çalışma modeliyle özdeşleşen markalardan Zoom, 2022'de personelin %2'sinden azının tam zamanlı olarak ofiste çalıştığını dile getirmişti. Hibrit modeli desteklemeye devam eden Zoom, 2023 yılında çalışanlarının büyük bir bölümünün ofise dönmelerini istedi.

BlackRock: Küresel yatırım şirketi BlackRock, Mayıs 2023'te tüm çalışanlarının haftada en az 4 gün ofise dönmelerini zorunlu kıldı. 

Citi, Goldman Sachs, JPMorgan, HSBC, Barclays: ABD merkezli bankacılık devi Citi, geçen Mayıs ayında 600 çalışanın tamamen ofislere dönmesini isterken kalan çalışanları için de haftada en az 2 gün ofise gelmesini istiyor. Goldman Sachs da çalışanlarının tamamını Mart 2022'de ofise çağırdı. JPMorgan ise Mayıs 2023'te tüm yöneticilerin haftada 5 gün, çalışanların ise en az 3 gün ofisten çalışmasına yönelik politikasını uygulamaya koydu. İngiltere merkezli bankalar HSBC ve Barclays ise 2024 yazında ABD'deki çalışanlarının tamamını ofislere davet etti.

Disney: Şirketin çalışanları, 2023 yılının başından bu yana haftada en az 4 gün ofislerden çalışıyor.

Salesforce: Bulut tabanlı iş yazılımları geliştiricisi Salesforce, 1 Ekim 2024 itibarıyla tüm çalışanlarını haftada en az 4 gün ofislere çağırdı.