Operasyonlar ülkesinde seçime doğru: Yargı hakikatle buluşabilir mi?

Bir ülkeyi anlamak için düşünmeye nereden başlamalı? O ülkenin iklimini, o ülkede yaşayanların ruh hâlini anlayabilmek için... Kültürüne, ne yiyip içtiklerine, doğal güzelliklerine, tarihine baktığınızda o ülkeyi anlayabilir misiniz? Normal koşullardaki bir ülkede belki. Ancak maalesef ülkemizi anlamak bu kadar kolay değil. En azından insanların neyi, nasıl yaşadıklarını anlamak için bunlar yeterli değil.

İBB ve muhalefet belediyelerine yönelik operasyonların davaları sürerken önce fon skandalı, ardından Merkez Hakem Kurulu operasyonları başladı. Arada derede yürütülen ve başlatıldığı dönemde gündeme oturan operasyonların sayısını akılda tutmak güç.

• NATO operasyonları, LGBTİ+ operasyonları, öğrenci operasyonları, terör operasyonları, uyuşturucu ve fuhuş operasyonları… Ardı arkası kesilmeyen basını hedef alan soruşturmalar…

Her biri, normal bir ülkede yıllarca konuşulacak operasyonlar yapılıyor, birileri tutuklanıyor, bir süre sonra davalar açılıyor ve daha bu davalarda ne olup bittiğini anlamadan yeni operasyonlara gözümüzü açıyoruz.

Bu döneme özgü bir özellik olarak bakılabilir ama öyle değil. Bazı dönemlerde yoğunluğu artıp bazı dönemlerde azalabilir ancak bunun sistemsel bir sorun olduğu ortada.

Daha geriye de götürmek mümkün ama 90’lı yıllardan itibaren günümüze kadar olup bitenlere bakarsanız ülke siyasetindeki en belirleyici gücün yargı olduğunu da görebilirsiniz. Mafya operasyonları, çete operasyonları, parti kapatmalar, siyasi yasaklar, terör soruşturmaları, cemaat eliyle yürütülen kumpas soruşturmaları, FETÖ soruşturmaları… Hepsini tarihlendirmek mümkün.

• Zaten tarihlendirdiğinizde, nasıl olup da arada derede ferah bir nefes alabildiğimizi de kendimize sormamız gerekiyor, alabildiysek tabii…

Fon skandalını ele alalım. Skandalın kendisi zaten başlı başına uzun yıllar araştırılacak iddialar içeriyor. Henüz iddia aşamasına bile gelemeyen, perde arkasında kalan yönlerinin de ayrıca araştırılması gerekiyor.

Ancak bütün bunların bir de siyasi yönü var. AKP, geçen seçim döneminde “terör” kavramı üzerine inşa ettiği seçime hazırlık ve kampanya dönemini bu kez değiştirdi. Artık ana gündem muhalefetin bölünmesi ve belediye operasyonları oldu. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla boyutlanan belediye operasyonları neredeyse 2 yıl boyunca gündemi tamamen işgal etti.

Buna paralel olarak CHP’ye yönelik mutlak butlan davası, bu davada verilen kararla Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden CHP Genel Başkanı olması, CHP Genel Merkezi’ne polis zoruyla girilmesi, nihayetinde partinin bölünmesi ve Özgür Özel ile arkadaşlarının Yeni Parti’yi kurması da bu sürecin önemli parçalarındandı.

Doğal olarak iktidarın söylemini de bu operasyonlar ve CHP’de bölünme belirliyordu. Uzun yıllar yolsuzluk iddialarının odağında kalan AKP ile bu iddiaları gündeme getiren CHP açısından roller değişti. Bu kez AKP, üstelik çeyrek asrı aşkın süredir iktidarda bulunan bir parti olmasına rağmen ana muhalefet partisini yolsuzlukların odağı hâline gelmekle suçlamaya başladı. CHP, bir yandan bölünme sancılarını yaşarken bir yandan büyük bir zafer elde ettiği yerel seçimde kazandığı belediyelerin bir bölümü el değiştirdi, bir bölüm belediye başkanı bağımsız kalmayı tercih etti. Kalanlar ise operasyon baskısı yaşamaya başladı.

Fon krizi tam da belediye operasyonlarının toplum tarafından normal karşılandığı, başta bu operasyonları siyasi bulanların bir bölümünün bile yolsuzluk iddialarını ciddiye almaya başladığı bir aşamada geldi.

Ama bu krizin ayrıntılı bakılması gereken tarafları var. Söz konusu fonlar, konuyu yakından takip eden kimi isimler tarafından tartışmaya açılıyor ancak gündemde yer tutamıyordu. Binlerce kişi de biraz olsun kazanç elde edebilmek için bu fonlara koşuyordu. AKP açısından yolsuzluk iddiaları, ihaleler, inşaat, yatırım vb. konular üzerinden hep gündeme geliyordu. Fon gibi yüksek getirili bir alan herkes açısından yeniydi.

Ama herkesin içine bazılarının girmediğini bu süreçte gördük. AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın de 2,2 milyar lira gibi akıl almaz bir kazanç elde ettiğini Yeni Parti kamuoyuna duyurdu. Böylece uzun zamandır yolsuzluk iddiaları konusunda savunmada kalan, operasyonların siyasi olduğunu anlatmaya çabalayan Yeni Parti açısından önemli bir adım atıldı.

Savunma pozisyonu bırakılıp atağa geçildi. Zira sözü edilen paralar, belediye operasyonlarında sözü edilen paraları bile solluyor, kısa zamanda birilerinin devasa servetler kazandığını ortaya koyuyordu. Yeni Parti, şimdi de elinde başka isimlerin de olduğu imalarıyla atak yapmayı sürdürüyor. Bir yandan da AKP’nin nasıl olup da bu krizi önceden görüp engelleyemediği konuşuluyor. 

Elbette Türkiye’de bütün bu gelişmeler alışkanlık olduğu üzere seçime endeksli düşünülüyor. Ancak bir yandan bir “arınma” ihtimali de söz konusu olabilir mi? İktidar hesaplarından bağımsız, sürekli araçsallaştırılan ve araçsallaştırılmak istenen yargının gerçekten etkin olması hâlinde bu ihtimalin yaşama geçmesi elbette mümkün. 

Zira önümüzde gerçek soruşturmalar, gerçek paralar, gerçek insanlar var. MHK operasyonu da buna dahil edilebilir. Futbolun temizlenmesi, diğer başka alanlara da kapı açılabilir. Bu noktada belirleyici olan, soruşturmaların nerede duracağı ya da ilerleyeceği. Hatta bütünüyle siyasi olduğu iddia edilen belediye operasyonlarını da bu denkleme katmak mümkün. Elbette iktidar belediyelerinin de merceğe alınması şartıyla...

Misal, eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek’in ifadesinin alındığı soruşturmanın da etkili ve geniş biçimde yürütülmesi işaret fişeği olabilir.

Ancak aksi ihtimalin de Türkiye açısından felaket olacağını vurgulamak lazım. Yani bu soruşturmaların bir noktaya gelip tıkanması, istenilen biçimde ilerlememesi, güç sahiplerinin bir biçimde ilerlemeye engel olması ya da alışılan siyasetin baskın gelmesi ihtimalinin...

Elbette alışkanlıklarımız ikinci ihtimalin dışında seçenek olmadığını düşündürüyor. Bu durumda dokunulmaz kılınmış isimler istediğini yapmaya devam edecek. Soruşturmalar ve operasyonlar gölgesinde seçim endeksli düşünmeye devam edeceğiz. “Gündem değiştiriliyor” şeklindeki kimi haklı akıl yürütmeler sürüp gidecek. İstemeden, beklenmedik biçimde, gerekçesi ne olursa olsun önümüze gelen bir fırsattan olacağız. 

Aksini düşünmek için fazla gerekçemiz yok ama bu soruşturmaların hakikatle buluşması durumunda bir başka Türkiye de görebiliriz. En azından kayda geçirmiş olalım.

Kahraman olunacaksa asıl şimdi mümkün. Tarihe geçilecekse bir fırsat var…