Orta Doğu'da Şiddet Kime Yarıyor?

Muhannad Alazzeh

Hamas'ın 7 Ekim'de gerçekleştirdiği saldırı ve İsrail'in buna verdiği acımasız askerî karşılık, Orta Doğu'da sonu gelmeyecekmiş gibi görünen şiddet döngüsünü yeniden canlandırdı. Hâlihazırda bu döngüyü kırmak için ciddi bir çaba sarf edilmiyor ve İsrail-Filistin çatışmasının nihai bir çözüme kavuşturulması ihtimali her zamankinden daha uzak görünüyor. Barış isteyen herkes, hem İsraillilere hem de militan İslami kökten dincilere gerçeği söylemeli.

Büyürken çoğumuza, kişinin kendi geçmişini bilmesinin ve göz önünde bulundurmasının bir erdem olduğu öğretildi. Ancak bugün, geçmiş deneyimlerini doğru dürüst hesaba katmayı ya da geleceklerini planlamayı reddeden taraflarla karşı karşıyayız.

Hamas'ın 7 Ekim'deki operasyonu; 2008, 2014 ve 2021'deki saldırılarının daha gelişmiş bir versiyonuydu. Sözde amacı, Doğu Kudüs'teki Mescid-i Aksa çevresindeki provokatif işgal uygulamalarına karşılık vermek ve Filistinli mahkumları kurtarmaktı. Ancak bu saldırılar Gazze'de sahada hiçbir şeyi değiştirmedi; aksine, her iki tarafta da sürekli olarak daha fazla ölüme yol açtı; ancak genellikle İsraillilerin beş katı kadar Filistinli öldü. Ardından altyapının kaçınılmaz olarak tahrip edilmesi, ablukanın öngörülebilir şekilde sıkılaştırılması ve Filistinlilere yönelik baskıların devam etmesi (El Aksa'da tutuklananların sayısının giderek artması gibi) geliyor.

Benzer şekilde, 7 Ekim'de öldürülen 1.400 İsrailli için Hamas'ı askerî olarak cezalandırmaya çalışan İsrail, dönüp de kendi siciline bakmadı. Gazze'deki önceki savaşlar Hamas'ı ehlileştirme hedefine ulaşamadı; çünkü İsrail'in yaklaşımı temel nedenler yerine semptomlarla uğraşmak oldu.

İsrail, kuruluşundan bu yana güvenliğini korumak adına pek çok kanlı savaşa girdi ve bu savaşlar Filistinlilerin hayatları, hakları ve gelecek beklentileri pahasına gerçekleşti. Son olarak, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun (acil bir ulusal birlik hükümeti lehine kenara itilen) aşırı sağcı hükümeti, El Aksa ve işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerle gerilimi tırmandırdıkları kilit kabine pozisyonlarına dini bağnazları yerleştirdi.

İsrailliler, Filistinlilerin zor koşullar altında çok az umutla yaşamalarına rağmen statükoya boyun eğmeye devam edeceklerine inanma hatasına düşmekte ısrarcı. Oysa Cezayir, Fas, Tunus, Suriye ve Mısır'daki çatışma ve işgallerin tarihi, böyle bir zihniyetin başarısızlığa mahkum olduğunu açıkça ortaya koymakta. Ezilen insanlar görünüşte derin bir ilgisizlik döneminden geçebilirler, ancak özgürlük arzuları devam eder. Her zaman bir noktada sessizliklerinden uyanacaklardır.

Bu son savaşta İsrail'in hedefleri Hamas tarafından öldürülenlerin intikamını almak, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin caydırıcı gücünü yeniden tesis etmek ve Hamas'ı Gazze'den tasfiye etmek gibi görünüyor. Ancak İsrail bu hedeflere nasıl ulaşacağını ve sonrasında ne yapacağını açıklamış değil.

Hamas ne zaman Gazze'yi ve halkını İsrail'le kanlı bir savaşa sürüklese, Arap dünyası da kaçınılmaz olarak ayağa kalkıyor. Gazze'nin yıkım görüntüleri sadece Arap tarafında değil, normalde daha soğukkanlı olanlarda da öfke uyandırıyor. Hayal kırıklığı yaratsa da, Hamas'a ve onun Filistin davasını gasp etmesine verilen desteğin Arap seçkinlerinin en eğitimli ve aydın üyelerinden bazılarına kadar yayıldığını görmek şaşırtıcı değil. Bu kişilerden biri kısa bir süre önce Hamas'ı eleştirdiğim için beni azarladı ve Hamas'ın bir terör örgütü değil bir direniş hareketi olduğunu ve öldürülen İsraillilerin sivil değil, bunu hak eden yerleşimciler olduğunu savundu.

Bu tür tepkiler şiddet ve nefret dalgalarının önüne çıkan herkesi nasıl tükettiğini gösteriyor. Entelektüeller bile çoğunlukla sosyal medya ve propaganda tarafından körüklenen duygulara ve öfkelerine yenik düşebiliyor.

İsrail Hamas'ı ortadan kaldıramazsa, hatta askerî gücünü ve siyasi otoritesini zayıflatamazsa, çok az şey başarmış olacaktır. Gazze'ye verilen eşi benzeri görülmemiş zararın üstesinden gelmek on yıllar alacaktır. Aynı şekilde Hamas'ın tek yaptığı, Gazze'nin masum halkının bedelini kanlarıyla, evleriyle ve gelecekleriyle ödemek zorunda kalacağı narsist bir güç gösterisi sahnelemek olacaktır. Hamas'ın sivil kayıplara karşı gösterdiği kayıtsızlık, savaşın sona ermesiyle zirveye ulaşacaktır. Destekçileri bir kez daha yıkılan evlerin enkazı ve masum Gazzelilerin cesetleri üzerinde "zaferi" kutlayacaklar.

Hem Araplar hem de İsrailliler politikalarının ve eylemlerinin nelere yol açabileceğini dikkatle düşünmeli. Geçmiş deneyimleri hatırlamak, çatışmanın her iki tarafına da gelecek için en azından biraz umut veren bir yola dönmenin tek yolu.

_{Ürdün Senatosu'nun eski bir üyesi olan Muhannad Alazzeh, uluslararası bir insan hakları uzmanıdır.
© Project Syndicate 1995-2023}