Otomotiv sektöründe işler tersine mi dönüyor?

Geçtiğimiz yılı 1 milyon adet satışla ve psikolojik rahatlıkla geçiren otomotiv sektörü, 2024’e olumsuz öngörülerle başlamıştı. Sektörün son 20 yılını yakından takip eden biri olarak, daha hiçbir yöneticinin yılbaşı değerlendirmesinde “Geçen yıl iyi sattık ama önümüzdeki yıl daha çok satarız” dediğini duymadım. Her sene sonraki yıla ait öngörülerde adeta karalar bağlanır. 

Bu yıl da rekora rağmen öyle oldu. Genel kanı, 2024 yılında pazarın %30-35 bandında düşeceği yönündeydi. Gerçi bakkal hesabı yapılırsa bir yıl önce 1 milyon adedi aşan otomotiv pazarı, bir yıl sonra %30 da düşse ulaşılan rakam ülkenin genel satış ortalamalarına geliyor. Çünkü zaten yıllık ortalamalar 700-800 bin aralığında bulunuyor. 

İşte 2024’ün bu düşüncelerle geçen ilk 3 ayı, otomotiv sektöründe yine rekor denilebilecek rakamlara ulaştı. Rekor derken aklınıza inanılmaz rakamlar gelmesin. Ölçü, hep bir önceki yılın o aya denk gelen satışları olduğu için o rakam aşılırsa rekor deniyor! Evet, 3 ay iyi geçti ama yine kimse mutlu olmadı. “Bir önceki yıldan artan siparişler ve talepler” dendi, “ÖTV muafiyetiyle engellilere alınan araçlar” dendi, “Kampanyalar” dendi… Ama kimse, “Çok şükür, öyle ya da böyle 3 ayı iyi geçirdik” demedi. Neyse ki Nisan ayında pazar daraldı da karamsarlıktan beslenen bir zümre, “Oh, çok şükür” dedi.

Otomobil pazarı %20,61 daraldı 

Şimdi, gelelim Nisan ayı satışlarının detaylarına… Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği’nin (ODMD) üye şirketlerden derlediği verilere göre; 2024 yılının Nisan ayında otomobil ve hafif ticari araç pazarı, geçen yılın aynı dönemine göre %22,3 daraldı. Otomobil pazarında daralma %20,61 olurken hafif ticari araç pazarındaki daralma, %28,6 şeklinde gerçekleşti. Yani hem otomobil hem de ticari araç pazarında ciddi denebilecek bir daralma yaşandı.

ODMD Başkanı, Nisan ayını değerlendirdi

Nisan rakamlarıyla birlikte sektörü değerlendiren ODMD Başkanı Ali Haydar Bozkurt, bu yavaşlamanın öngörüldüğünün altını çizerek şu açıklamaları yaptı: 

“Türkiye otomotiv pazarındaki toplam satışlarda 75 bin 919 adetle kapanan Nisan ayında, 109 bin 828 adet olarak gerçekleşen Mart ayına göre %30’un üzerinde bir düşüş yaşandığını görmekteyiz. 

Bu sonuçlar aslında şaşırtıcı değil ve sektör temsilcileri olarak beklediğimiz bir durumdu. Ancak Nisan ayındaki bu düşüşü, sadece bayram dolayısıyla ‘kısa ay’ olmasına bağlamak da doğru değildir. Bu düşüşün altındaki temel sebeplere baktığımız zaman, öncelikli olarak ilk 3 aydaki yüksek seyreden satışların önemli bir bölümünün ÖTV muaf araç satışlarından geldiğini tahmin etmekteyiz. Bu oranın yaklaşık %40-50 olduğu tahmin edilmektedir ki bu oldukça yüksek bir orandır ve satışların yaklaşık yarısının ÖTV muaf müşterilerden geldiğini göstermektedir. 

İlk 3 ayda yapılan satışlar açısından bir başka önemli nokta da 2023’ün Eylül ayından bu yana araç bulunurluğundaki artışlarla yüksek satış adetlerine ulaşılması. Araç alacak müşterilerin önemli kısmının da artık alımlarını yaptığını düşünüyoruz. Bu tabloya göre perakende müşterilerde araç alabilecek potansiyel kişilerin taleplerinin büyük ölçüde karşılandığı tahmin ediliyor. 

Diğer yandan, pazarı ayakta tutması beklenen filo satışları ise krediye ulaşımda yaşanan güçlükler ve kredi faizlerinin yüksek olması sebebiyle beklenen performansın altında seyretmektedir. 

Tüm bu saydığımız sebepler, öngördüğümüz maddelerdi. Bundan dolayı, seçimlerden sonra pazar hızında yavaşlama olacağı yönündeki tahminimizin de gerçekleştiğini görmekteyiz.”

“Mayıs, değerlendirme ayı olacak”

ODMD Başkanı Bozkurt, yılın bundan sonraki dönemi için de açıklamalarda bulundu:

“Nitekim, önümüzdeki Haziran ayı da Kurban Bayramı sebebiyle yine ‘kısa ay’ olacak. Ayrıca Haziran ayı, okulların kapanması ve tatil planlarıyla birlikte Nisan ayına benzer bir şekilde sonuçlanacak gibi görünüyor. Bu nedenle içinde bulunduğumuz Mayıs ayı sonuçları, bu yıl pazarın nasıl seyredeceği ile ilgili önemli bir ‘değerlendirme ayı’ gibi de görülecektir. 

Şu anda sektördeki mevcut uygulamaların üzerine ilave önlemler gelirse, pazar hızında daha da ciddi bir düşüş söz konusu olabilir. Önümüzdeki aylarda yavaşlamanın devam edeceğini öngörüyoruz. Bu noktada 2024-2025 yıllarının sektör açısından kolay olmayacağını düşünmekteyim.”