Paskalya ateşkesi: Diplomatik dans mı barış adımı mı?

Rusya, Paskalya Bayramı vesilesiyle Ukrayna'da 19 Nisan saat 18.00'den 21 Nisan saat 00.00'a kadar ateşkes ilan etti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 30 saatlik ateşkes kararını açıkladığı konuşmasında “insani kaygılarla” hareket ettiğini söyledi. Üç yılı aşkın süredir Rus birliklerinin işgali ve hava saldırılarıyla karşı karşıya olan Ukrayna ise bu açıklamayı da ateşkesi de inandırıcı bulmadı. 

Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, ilk açıklamasında Rus askerî hareketliliğinin sürdüğünü belirtirken “Putin’in insanların hayatlarıyla oynamaya devam ettiğini” söyledi. Pazar sabahı sosyal medyadan yaptığı paylaşımda ise “Rus ordusunun genel bir ateşkes izlenimi yaratmaya çalıştığını ancak bazı bölgelerde hâlâ münferit ilerleme girişimlerini sürdürdüğünü ve Ukrayna’ya kayıplar verdirdiğini” duyurdu.

• Ayrıntılar: Rus ordusunun doğudaki Donetsk bölgesinde en çok Pokrovsk ve Siversk şehirleri yakınlarına yoğunlaştığını kaydeden Zelenski, Rusya'nın ağır silahlar kullandığını, Ukrayna mevzilerini 900’den fazla kez vurduğunu, en az 46 saldırı harekatının kayda geçtiğini belirtti. Zelenski istenirse saldırılara dair belgelerin müttefiklerin bilgisine sunulabileceğini ifade etti.

Rusya Savunma Bakanlığı ise Ukrayna ordusunu ateşkesi ihlal etmekle suçladı ve tüm Rus birliklerinin ateşkes rejimine sıkı sıkıya bağlı kaldığını, mevcut pozisyonlarını koruduğunu açıkladı. Moskova’ya göre ateşkesi takip eden 24 saatte Ukrayna güçleri 1.300 saldırı düzenledi.

Moskova-Washington yakınlaşması

Putin’in “sürpriz” olarak nitelenen 30 saatlik ateşkes çıkışının samimiyeti sorgulansa da bu adımın yalnızca bir halkla ilişkiler hamlesi olmayabileceğini düşündüren gelişmeler de var. ABD Başkanı Donald Trump’ın Mart ayında 30 günlük kapsamlı ateşkes fikrini masaya sürdüğünü, Trump’ın en güvendiği elçilerinden Steve Witkoff’un iki ay içinde üç kez Putin’le görüştüğü, Putin’in Trump’ın liderliğini fırsat bilerek Washington’la arasını düzeltmek istediği biliniyor. 

Trump'tan 'bu hafta' vurgusu

Trump, koltuğa yeniden oturmasının ardından Rusya-Ukrayna ilişkilerinde Zelenski’ye sopayı gösterse de Putin’i de olası bir anlaşmaya ayak diremekle suçladı ve hızla bazı olumlu gelişmeler yaşanmazsa barış anlaşmasına aracılık etmekten çekileceğini söyledi. 

ABD Başkanı, Paskalya ateşkesine dair Truth Social hesabından yaptığı yorumda ise “Rusya ve Ukrayna’nın bu hafta savaşı sona erdirecek bir anlaşma üzerinde uzlaşmasını umduğunu” belirtti ve silahların susması hâlinde “iki ülkenin de ABD ile büyük ticari işler yapmaya başlayabileceğini” ifade etti.

Batı basınından şüpheci yorumlar

Putin’in ateşkes duyurusunu samimi bulmayanlar, bu adımın barıştan ziyade ABD’yle ilişkileri sıcak tutmayı hedeflediğini savunuyor. Bu görüşe göre Putin, Ukrayna konusunda beklediği kadar atik davranmayan Moskova’ya kızgın olan Trump’ı bu hamleyle oyalıyor. Onun “30 günlük ateşkes” fikrini “30 saatlik ateşkes”le geçiştiriyor. 

Sky News’ten Ivor Bennett, Putin’in Trump’ın beklentilerinin gerisinde kalan bir ödün vererek onu “diplomatik bir dans”a davet ettiğini dile getiriyor. Böylece kendisini “sorun çıkaran” değil “barış isteyen” bir lider olarak konumlandırıyor ve Trump’a Moskova’yı desteklemeye yetecek kadar “iyilik” yapıyor. CNN’in Uluslararası Güvenlik editörü Nick Patton Walsh da bu hamlenin “Trump’ın Ukrayna krizini Moskova yanlısı ifadelerle çerçevelendirmesi”ni teşvik edeceğini vurguluyor. Bild’e konuşan Alman askerî uzman Carlo Masala'ya göre ise her şey Putin’in Trump’ı yanına çekerek Kiev’i yalnızlaştırmak için yaptığı “merhametsiz bir hesap”tan ibaret. 

• Öte yandan: Kremlin’den, Pazar gecesi yapılan duyuruda Putin’in henüz ateşkesin uzatılması yönünde bir talimat vermediği belirtildi.

BBC Rusya editörü Steven Rosenberg, ateşkesin ne kadar uygulandığı şüpheli olsa da bu “sürpriz” kararın bir anda alınmadığına işaret ediyor ve Trump göreve geldiğinden beri bu yönde atılan adımları hatırlatıyor. Ateşkesin daha kapsamlı bir barışın kapısını açıp açmayacağını tahmin etmenin çok zor olduğunu vurguluyor. 

Zelenski’nin “Eğer Rusya aniden tam ve koşulsuz ateşkes formatına katılmaya hazır hâle geldiyse Ukrayna da buna aynı şekilde karşılık verecektir. Sessizliğin yanıtı sessizlik, saldırının yanıtı saldırıdır” sözleri ise Kiev’in olası bir barış adımını memnuniyetle karşılayacağını gösteriyor.