Perplexity AI’a dava: Halüsinasyonları haber platformlarına atfediyor

ABD merkezli yapay zeka girişimi Perplexity AI, kendisine açılan yeni bir telif davasıyla gündeme geldi. The Wall Street Journal’ın çatı şirketi Dow Jones ve New York Post, telif hakkı yasalarını ihlal ettiğini öne sürerek ABD’de Perplexity AI’a dava açtı. Dava, platformun arama sonuçlarında asılsız bilgiler içeren ve gerçekte var olmayan haber bölümleri oluşturduğuna ve bu sonuçlarda yayıncılara atıfta bulunarak ticari marka kanununu ihlal ettiğine işaret etti. İki şirket ayrıca, Perplexity AI’ın içeriklerini izinsiz bir biçimde kullanarak telif hakkı yasalarını da ihlal ettiğini dile getirdi. 

Ayrıntılar: Dava, temel olarak Perplexity AI algoritmalarının “yapay zeka halüsinasyonu” olarak da bilinen uydurma yanıtlar ürettiğini ve bu sonuçlarda yayıncı şirketlere atıfta bulunduğunu öne sürüyor. 

• Dava dosyasına eklenen örneklerden birinde Perplexity AI, ABD Senatörü Jim Jordan’ın Elon Musk ve X ile ilgili Avrupa Komisyonu üyesi Thierry Breton ile yaptığı bir tartışmaya ilişkin bir New York Post haberinden 2 paragrafı birebir kopyalıyor. 
• Fakat platform, bu çıktının altına orijinal haberde olmayan ve ifade özgürlüğü ile çevrimiçi platformların düzenlenmesine ilişkin 5 paragraf daha ekliyor. 
• Dava, orijinal haberde yer almayan bu paragrafları habere entegre edip New York Post’a atıfta bulunmanın okuyucuların kafasını karıştıracağına işaret ediyor. 

Ek olarak: Şikayette ayrıca Perplexity AI’ın davacıların ticari markalarını kullanarak gerçek haber gibi sunduğu halüsinasyonların, hem habercilik pratiklerine duyulan güvene, hem Dow Jones ve New York Post’un marka kimliğine, hem de kamuya zarar verdiği belirtildi. 

• Medya devleri, Perplexity AI’ın telif hakkıyla korunan içeriklerini yasa dışı bir şekilde birden fazla kez kopyaladığını ileri sürerek tazminat da talep etti.

Önemli ayrıntı: Dava, telif hakkıyla korunan haber metinleri, analizler ve görüş yazılarının Perplexity AI tarafından kullanıcı sorularına yanıt vermek için kullanılan dahili bir veritabanına aktarıldığını da iddia etti.

• Dow Jones ve New York Post, Perplexity AI’dan içeriklerini kullanıcı sorularına yanıt verirken ana kaynak olarak kullanmayı durdurmasını ve telif hakkıyla korunan içeriklerin bulunduğu tüm veritabanlarını imha etmesini talep etti.

Bir adım geriden: Dow Jones ve New York Post, Temmuz ayında Perplexity AI’a telif hakkıyla korunan içeriklerin yetkisiz kullanımıyla ortaya çıkan yasal ihlalleri bildiren ve olası bir lisans anlaşmasıyla ilgili görüşülmesini talep eden bir mektup da göndermişti. 

• Dava dosyası, Perplexity AI’ın bu mektuba yanıt vermediğine işaret etti. 

Perplexity AI nasıl çalışıyor?

Perplexity AI, yapay zeka destekli bir arama motoru olarak işlev gösteriyor. Doğrudan internet veritabanına bağlı olarak çalışan platform, kullanıcı sorgularına göre internet sitelerinde bulduğu sonuçları topluyor ve arayüzünde bu sonuçlarla oluşturduğu bir özet sunuyor. Platform, bu özetleri oluşturmak için aralarında OpenAI ve Meta’nın da bulunduğu öncü şirketlerin geliştirdiği büyük dil modellerini (LLM) kullanıyor. 

Önemli ayrıntı: Perplexity AI, yanıtlarını kaynak göstererek sunuyor. Güncel bilgilere erişebilen platform ayrıca, kullanıcıların sorguya devam edebilmesi için metin komutu ve devam sorusu önerilerinde de bulunuyor. 

Geniş açı: Bu ayın başlarında The New York Times da Perplexity AI’a içeriklerini yapay zeka araçlarında kullanmayı bırakmasını talep eden yasal bir durdurma emri göndermişti. Perplexity AI’ın içerikleri kullanma biçiminin telif hakkı yasalarını ihlal ettiğine işaret eden yayıncı, içeriklerinin izinsiz kullanımını önlemeye yönelik çalışmalarına rağmen platformun bu içeriklere nasıl eriştiğine ilişkin bilgi talebinde de bulunmuştu. 

• Daha önce Forbes ve Wired da Perplexity AI’ın, içeriklerini izinsiz kullandığını öne sürmüştü. İkili ayrıca, ABD merkezli girişime bir durdurma emri de göndermişti. 

• Wired’ın yaptığı incelemeler de Perplexity AI’ın, arama sonuçlarında yapay zeka halüsinasyonları bulunduğuna dikkat çekmişti. 

• İddiaya göre Perplexity AI, Wired’a atıfta bulunduğu bir haberde California’daki bir polis memurunun suç işlediğine işaret etmişti. Wired’ın orijinal haberinde ise polis memurunun suç işlediğine ilişkin herhangi bir ibare yer almıyordu.  

Bir adım sonrası: Suçlamanın ardından Perplexity AI, Temmuz ayında aralarında Automattic, Time, Der Spiegel, Fortune, Entrepreneur ve The Texas Tribune’un da bulunduğu bir grup yayıncı şirketle anlaşma imzaladı. İşbirliği kapsamında yayıncı şirketler, arama sonuçlarında kendi içerikleri öne çıkarıldığında Perplexity AI’ın reklam gelirinden pay alıyor. 

OpenAI da benzer suçlamalarla karşı karşıya kaldı

OpenAI da geçmişte yapay zeka destekli sohbet robotu ChatGPT’nin çıktılarında telif haklarıyla korunan içerikleri kullandığı gerekçesiyle benzer suçlamalarla karşılaşmış ve The New York Times tarafından dava edilmişti. Davalılar arasında Microsoft’u da gösteren dava, ChatGPT ve Bing Chat’in yapay zeka halüsinasyonu içeren çıktılarında The New York Times’a atıfta bulunduğunu iddia etmişti. Dava ayrıca, iki şirketi The New York Times’ın itibarını zedelemekle suçlamıştı. 

Bilgi notu: OpenAI, bu yıl aralarında Condé Nast, News Corp, Associated Press, Financial Times, Dotdash Meredith, Vox, The Atlantic, Time ve Axel Springer’ın da bulunduğu yayıncı şirketlerle işbirlikleri yaptı. Yapılan anlaşmalar kapsamında şirket, ortaklık kurduğu yayıncı kuruluşların içeriklerini yapay zeka algoritmalarının eğitiminde ve ChatGPT sonuçlarında kullanabiliyor. 

Öte yandan: Yapay zeka halüsinasyonlarının telif hakkı ve ticari marka yasalarını ihlal edip etmediği yönündeki tartışmalar da sürüyor. Hukuk uzmanları, yayıncıların uydurma yapay zeka yanıtlarının bu yasaları ihlal ettiği yönündeki iddialarında başarılı olması durumunda yapay zeka şirketlerinin oldukça büyük zorluklarla karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor. 

• Emory Üniversitesi’nde profesörlük yapan Matthew Sag, bir yapay zeka modelinin halüsinatif yanıt üretmeyeceğini garanti etmenin imkansız olduğunu söylüyor. 

• Yapay zeka araçlarının iletişimin sürecinin doğası gereği bir tür halisünasyon olduğunu ifade eden Sag, yalnızca gerçekliğimizle uyuşmadığında bu çıktıları “halisünasyon” olarak nitelendirdiğimizin de altını çiziyor.