Piccolo 101: Neden Çocuk ve Genç Yetişkin Edebiyatı?

Biraz da kişisel telden: Bir editör neden bu alana eğiliyor? 

Yazar olmak istediğimi ilk fark ettiğimde 9; edebiyat okumaya karar verdiğimde 16 yaşındaydım—Türkiye’nin pozitif bilimler ve hukuk fakültesi aşığı gerçekliğinin bir meyvesi olarak avukat olmak istediğimi sanıyordum. Ayrıcalığımı fark edeyim: bu yolda en büyük destekçim annemdi. Yine de yazarlık kariyeri planımı diğer yetişkinlere ilk açtığımda aldığım tepkiyi unutmuyorum: “O işte para yok.”

O dönemler şimdilerde transfobik yorumlarıyla öne çıkan J.K. Rowling, bir kitap serisiyle milyoner olan ilk kişiydi. Hâliyle yaratıcı sektörler ve katı kapitalist gerçekliğimiz ağız edinip toplumumuzun yazarlığa yaklaşımını böyle özetliyordu. 17 yaşında üniversite sınavlarına hazırlanan bir adet ben, birazdan açıklamaya niyetlendiğim hadiselerden sonra, Karşılaştırmalı Edebiyat okumaya karar verdim. Bu sefer şöyle sordular: “Klasikleri okumayı bitirdin mi?” Şimdi geri dönünce bakıyorum ki yetişkinlik tahakküm kurma hevesini de beraberinde getiriyordu sanki—koşullar bitmiyordu.

🧷 İllüstrasyon: Irmak Hacımusaoğlu

Piccolo'ya doğru: Çocuk ve Genç Yetişkin Edebiyatı neden önemli?

Bu sürecin ilerleyişinde Çocuk ve Gençlik Edebiyatı’na ilgim, fan fiction yazarlığım ve internetin getirdiği özgürlüğün önemine değinmemem imkânsız. Çocukluğum ve ilk gençliğim, genellikle uyarlama filmlere karşı duyduğum hayranlıkla geçti. Bandom ve fandom’larla tanıştım; benimle benzer ilgi alanlarına sahip kişilerle forumlar aracılığıyla buluştum; hayran kültürüyle gelen aidiyet hissiyle ilk hikâyelerimi ürettim.

Temsil; kendime nesne bellediğim Çocuk ve Gençlik Edebiyatı çıktıları; tahakkümden uzak çalışma alanları derken hayat beni 17 yaşında soktuğu yolculuktan 21 yaşında çıkarttı. Bu sefer şunu yanıtlamak durumunda kaldım: "Araştırma alanın ne olacak?"

Elimdeki doneleri ele alalım: Yakın okuma yöntemini seviyorum; feminist okumalar ilgimi çekiyor; tüketmekten keyif aldığım alan büyüme hikâyeleri. Yıl, 2017. Madem öyle, danışmanıma neden Romantik dönem şairleriyle ilgilenmek yerine Bir Genç Kızın Gizli Defteri'nin eleştirisine düştüğümü anlatmam gerekiyordu. Yaptım da. Zaten o da burada yayımda.

🧷 İllüstrasyon: Quentin Blake

Meseleye akademik yaklaşımlar

Kesişimsel feminist yaklaşımıyla tanınan bell hooks, Çocuk ve Genç Yetişkin Edebiyatı'na verdiği önemi şu şekilde açıklıyor:

Çocuk Edebiyatı, eleştirel bilincin geliştirilmesine yönelik feminist eğitim için çok önemli bir alandır çünkü inanç ve kimlikler bu süreçte hâlâ inşa edilmektedir.

Benzer şekilde, Filipović'in Gender Representation in Children’s Books: Case of an Early Childhood Setting isimli çalışması, çocuk kitaplarının cinsiyet, ırk ve sınıfla ilgili en erken ve en uzun süreli algılarından bazılarını sağlayarak sosyal öğrenme ve kimlik gelişimi sürecinde önemli bir role sahip olduğunu özetliyor. Masha Rudman'a göre de kitaplar, okuyucularının zihninde önemli etkiler yaratıyor: 

Kitaplar, düşünce ve davranışlar için uygun temeller oluştururken bize yardım edebilir veya engel olabilirler.

O zaman hangi kitaplarla karşılaştığımız, özellikle çocukken, çok daha elzem.

Santora da aynalar ve penceler teorisini literatürle tanıştırarak nefretin olmadığı bir dünyayı hayal etmemize yardımcı oluyor. Bu teoriye göre kitaplar "ayna" görevi gördüklerinde çocukların, yaşam tarzlarının, ailelerinin, ev/okul ve toplumun yansımalarını içeriyorlar. "Pencere"lerse çocukların yaşadığı dünyanın çeşitliliğine bir göz atma hakkı sağlıyor. Böylece bireyler, tanımadıkları insanlara, yerlere ve yaşam tarzlarına karşı rahatlık ve saygı geliştirebiliyorlar. 

🏰 Sonuç olarak: O hâlde sağlıklı bir toplumun reçetesi, temsilin artmasında yatıyor olabilir. Temsile yakın okuma yapıp irdelemek de eleştiri kaslarımızı güçlendirebilir.