Prigojin ve diğerleri: Putin’i karşısına alanların akıbeti

Wagner lideri Yevgeni Prigojin, Moskova yakınlarında düşen özel bir jetin yolcu listesindeydi. Prigojin’in kazada öldüğüne inanılıyor. Kaza bölgesinde yedisi yolcu ve üçü mürettebat olmak üzere 10 kişinin cansız bedenlerine ulaşıldı. Hayatını kaybedenlerden birinin de Wagner'in kurucularından Dmitri Utkin olduğu düşünülüyor. 

Olayla ilgili spekülasyonlar ise devam ediyor. Rus devlet medyası uçağın yere çarptıktan sonra alev aldığını söylerken; Wagner bağlantılı Telegram kanalı ‘Grey Zone’da, uçağın Rus ordusu tarafından düşürüldüğü iddia edildi. Ukrayna da kazayla ilgili sorumluluk kabul etmedi.

Kazanın nedenine ilişkin soruşturma başlatılsa da ne Kremlin’den ne de Rusya Savunma Bakanlığı’ndan Prigojin’in ölümü hakkında bir yorum gelmedi.

Prigojin geçtiğimiz aylarda başarısız bir silahlı isyana öncülük etmiş, komutasındaki birlikler Rusya içinde ilerleyerek Moskova'ya yönelmişti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin bu hamleyi “vatana ihanet” olarak nitelendirmiş; Prigojin, Belarus Devlet Başkanı Lukaşenko'nun araya girmesinin ardından birliklerini geri çekmişti. 

Uzmanlar, Prigojin’in ölümünün “onun yürüdüğü yoldan gitmeyi düşünenler için bir mesaj niteliğinde olduğu” ve “ayaklanmasının bedelini ödediği” yorumlarını yapıyor.

Bir adım geriden

Ukrayna işgalindeki başarısızlıklardan sorumlu tuttuğu Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu'yu devirmek amacıyla Haziran ayında silahlı isyan başlatarak Rus ordusunu kendilerine karşı direniş göstermemeye çağıran Yevgeni Prigojin hakkında cezai soruşturma açılmıştı. 

Rusya ordusunun Ukrayna'daki Wagner üslerine roket saldırısı düzenlediğini iddia eden Prigojin, kendisini “Bu askeri bir darbe değil, bir adalet yürüyüşüdür” sözleriyle savunmuştu. Savunma Bakanlığı ise Wagner üslerine yönelik saldırı iddialarını reddettmişti.

Prigojin’in ayaklanması Belarus Cumhurbaşkanı Aleksander Lukaşenko'nun arabulucuğunda Kremlin'le yapılan anlaşma neticesinde sona erdi ve kendisine karşı tüm suçlamaların düşürüldüğü açıklandı.

Ancak bu durum Prigojin’in Putin'le ilişkisinin bozulmasını engelleyemedi.

Haber Rusya’da nasıl karşılandı?

Rusya Federal Havacılık Ajansı Rosaviatsiya, Yevgeni Prigojin'in adının yolcu listesinde yer aldığını rekor sürede, yaklaşık bir saat içerisinde doğruladı. Rus devlet televizyonu ise sadece hükümet yetkililerinin açıklamasının alıntılandığı habere 30 saniye gibi çok kısa bir süre ayırdı.

Wagner grubuna bağlantılı Telegram kanallarında ise Prigojin'in “Rusya’ya ihanet edenler tarafından öldürüldüğü” iddiaları dila getirildi.

St. Petersburg kentindeki Wagner Genel Merkezi'nin önünde Prigojin ve Utkin için bir anma köşesi de hazırlandı. Rus medyasındaki görüntülerde insanların buraya çiçek ve mumlardan fazlasını bıraktığı görüldü.

Yüzleri maskeli Wagner savaşçıları ise paylaştıkları videoda Vladimir Putin ve Savunma Bakanı Şoygu’ya yönelik intikam mesajları gönderdi. Yapılan paylaşımda “Başlıyoruz, hazır olun, bizi bekleyin” ifadeleri dikkat çekti.

Rusya Devlet Başkanı Putin ise olayın bir gün ardından Prigojin'in ailesine başsağlığı mesajı gönderdi.

Putin’i karşısına alanların akıbeti

Putin’i karşısına alanların suikast teşebbüsüne maruz kalması ilk defa karşılaştığımız bir durum değil. 

Putin’in yılmaz muhaliflerinden Aleksey Navalni, Batılı uzmanların sinir gazı Noviçok olduğu sonucuna vardığı bir maddeyle 2020 yılında zehirlenmiş, tedavi gördüğü Almanya’dan 2021'de Rusya'ya gönüllü olarak dönmüş ve siyasi amaçlı olduğunu savunduğu çeşitli suçlamalar nedeniyle tutuklanarak cezaevine girmişti. Navalni’nin hapis cezası geçtiğimiz günlerde 19 yıl daha uzatıldı.

Ukrayna'nın önceki cumhurbaşkanlarından Viktor Yuşçenko ise henüz muhalefet lideri olduğu dönemde Moskova yanlısı Başbakan Viktor Yanukoviç'e karşı Batı yanlısı bir listeyle yarıştığı 2004 başkanlık seçimleri kampanyası sırasında zehirlenmiş; vücudunda normalin 1000 katı dioksin tespit edilen siyasetçinin yüzünde ve vücudunda şekil bozuklukları oluştu ve defalarca ameliyat geçirmek zorunda kaldı.

Eski bir Rus çifte ajan olan 66 yaşındaki Sergey Skripal ve 33 yaşındaki kızı Yulia Skripal, İngilitere Salisbury'deki bir bankta bilinçsiz halde yatarken bulunmuş, ikilinin Noviçok sinir gazıyla zehirlendiği belirlenmişti. Skripal'e suikast teşebbüsünde bulundukları iddiasıyla Salisbury'deki güvenlik kameralarına yansıyan görüntüleri ortaya çıkan iki kişiden biri olan Ruslan Boşirov'un Rus istihbarat örgütü GRU'dan Albay Anatoliy Çepiga olduğu anlaşılmıştı.

Eski bir KGB ajanı ve Putin'in muhalifi Aleksender Litvinenko, 2006 yılında Londra'daki Millennium Hotel'de İngiliz yetkililerin açıklamasına göre nadir ve güçlü bir radyoaktif izotop olan polonyum-210 karıştırılmış yeşil çay içtikten sonra 43 yaşında ölmüştü. İngiliz istihbaratı suikaste Putin'in onay verdiği sonucuna varmıştı.

Kremlin, olaylarla ilgisi olduğu iddialarını her seferinde reddetti.