Gelişen piyasalarda gözler dolar kurundaki çalkantılarla sarsılan Rusya ve Arjantin’de

Arjantin ve Rusya'nın para birimlerinin Amerikan doları karşısında yaşadığı sert değer kayıpları neticesinde gözler bir kez daha gelişen ülkelere çevrildi. 

Rusya'da ‘acil’ faiz artışı

Rusya Merkez Bankası'nın (CBR) düşüşü durdurmak için yılın geri kalanında "mali piyasalardaki oynaklığı azaltmak" amacıyla iç piyasadan döviz alımlarını durdurma kararına rağmen Pazartesi günü yükselişe geçen dolar/ruble kuru, geçen yılın Mart ayından bu yana psikolojik sınır olan 100 seviyesini de ilk kez aştı ve 101,75'e yükseldi. Ruble böylece son 17 ayın en düşük seviyesine geriledi.

Politika faizini geçtiğimiz ay 100 baz puan artışla %8,5’e yükselten CBR’nin Salı sabahı olağanüstü toplantı yapacağını açıklamasının ardından 95 ruble seviyelerine kadar inen dolar kuru, bankanın politika faizini 350 baz puan artışla %12’ye çıkarmasıyla da 97 ruble seviyesinde dengelendi. 

Faiz artırma kararı ile ilgili olarak “enflasyon baskısının” devam ettiğinin vurgulandığı açıklamada CBR’nin hedefinin enflasyonu 2024’e kadar %4’e indirmek olduğu ifade edildi.

Bloomberg’ün Rusya Ekonomisti Alexander Isakov, rublede yaşanan hareketlere ilişkin yaptığı değerlendirmede aşağıdaki ifadeleri kullandı: 

“Rublenin istikrara kavuşması için politika faiz oranının %10'a yaklaşması ve federal bütçe harcamalarının mali tavan içinde tutulması gerektiğini tahmin ediyoruz.

Ruble yüksek ham petrol fiyatlarından faydalanabilir, ancak yerel para politikası para birimi için daha güvenilir bir çıpa olmaya devam edecektir.

Rusya Merkez Bankası'nın yurtiçi tasarrufları artırmak ve ithalatı azaltmak için 15 Eylül'deki toplantısında politika faizini 50-100 baz puan daha artırması gerekecek.”

Bu yıl dolar karşısında yaklaşık %25 değer kaybeden ruble, gelişmekte olan piyasalar arasında en kötü performans gösteren para birimleri arasında yer alıyor.

Arjantin'de devalüasyon

Okyanusun diğer tarafında ise kronik enflasyon ile boğuşurken devalüasyon şokuyla çalkalanan Arjantin var. 

Merkez bankasını kapatarak ekonomiyi dolarize etmeyi vaat eden aşırı sağcı liberteryen-popülist Javier Milei’nin Pazar günü düzenlenen ön seçimlerde oyların %30'unu aldığı Arjantin’de, Merkez Bankası (BCRA) %115-116 seviyelerindeki enflasyonla mücadele için politika faizini 210 baz puanlık artışla %97’den %118’e yükseltirken; Cumhurbaşkanı Alberto Fernandez de pesonun dolar karşısında %18 devalüe edildiğini duyurdu. 

BCRA’nın resmî döviz kurunun Ekim'deki seçimlere kadar dolar karşısında 350 pesoda sabitleneceğini açıkladığı ülkede perakendecilerden restoranlara kadar birçok işletmeci tedarikçilerin bir gecede yaptığı %20’ye varan fiyat artışlarına tanıklık etti. 

10 aileden dördünün fakirlik seviyesinde olduğu Arjantin'de ön seçimlerden çıkan sonucun, iktidardaki merkez solcu koalisyona ve “Değişim için Birlikte” adındaki muhafazakar muhalefet partisine karşı sert bir tepki niteliğinde olduğu yorumu yapılıyor.

Arjantin'in geçmişi de belirsizlik dolu dönemlerle anılıyor.

Ülkenin 90'ların başında bulunduğu durum içinden çıkılmaz olarak görülüyordu. Dönemin lideri Carlos Menem, neoliberal ekonomik politikalara yönelerek döviz kurunu sabitlemiş, özelleştirmelere başvurmuş ve dış ticareti serbest bırakmıştı.

BCRA’nın kamuya kredi vermesini yasaklayarak Arjantin pesosunu 1 dolarla eşitlemeyi amaçlayan ve IMF'in de desteklediği ekonomik programları 10 yılı aşkın süre uygulayan Arjantin’de döviz rezervleri tükenme noktasına gelirken dış borçlar ise rekor seviyelere çıktı.

Ülkede 2001 yılında patlak veren ve toplumsal şiddet olaylarına evrilen ekonomik kriz neticesinde sabit döviz kuru politikasında sona gelinirken ödenemeyen dış borçlar nedeniyle bankalar kapandı; işsizlik ve yoksulluk tavan yaptı. 

IMF’in katı mali tedbirleri ve yapısal reformları da beraberinde getiren 39 milyar dolarlık yardım paketinin de ekonomik sorunların çözümü için yeterli olmadığı ülke; yolsuzluklar ve hukukun üstünlüğünün tesis edilmesindeki zorluklar nedeniyle 2010'ların başından beri döviz kuru dalgalanmaları, yüksek enflasyon ve ekonomik istikrarsızlıkla mücadelesini sürdürüyor.