Rusya'da sokak protestoları

Rusya, bazı siyaset bilimciler tarafından “hibrit rejim”, “otokrasi”, ya da “sahte demokrasi” olarak tanımlanıyor. Ülkenin, tarihin hiçbir döneminde liberal bir demokrasinin hüküm sürdüğü bir yer olmadığı biliniyor. Muhalefetteki Komünist Parti ya da Liberal Demokratik Parti’ye verilen oyların da ideolojik destekten ziyade yönetime karşı güvenli bir protesto amacı taşıdığı iddia ediliyor. Öte yandan ülkenin doğusunda, Çin sınırındaki Habarovsk şehrinde muhalefet partisi mensubu Bölge Valisi Sergey Furgal'ın "organize suç işlediği" iddiasıyla tutuklanmasının ardından 11 Temmuz'da başlayan protestolar, hâlâ devam ediyor. 

• Furgal’ın tutuklanması: 2007'den 2018'e kadar, adıyla çelişse de devletçi ve milliyetçi bir parti olan Liberal Demokrat Parti’den milletvekilliği yapan, iktidardaki Birleşik Rusya Partisi'nin adayına karşı 2018'de Habarovsk Bölge Valilik Seçimleri'ni kazanan Furgal, 2004-2005'te iş insanlarının kaçırılması ve öldürülmesiyle ilgili organize suç işlediği gerekçesiyle 10 Temmuz tarihinde tutuklandı. Devlet Başkanı Vladimir Putin, 20 Temmuz'da tutuklanan Furgal'ı görevden alarak yerine vekaleten Liberal Demokrat Partisi'nden Duma milletvekili Mikhail Degtyarev'i atadı.
   
• Protestolar: Furgal’ın yerine atanan Degtyarev’in bölgede hiç yaşamamış biri olması bölge halkının tepkisini körüklerken Putin yönetimi tarafından atanmış olması göstericilerin gözünde parti aidiyetinin önüne geçiyor. Haftalardır devam eden protestolarda Putin yönetimi aleyhine sloganlar atılıyor. Muhalifler, eylemlere katılan protestocuların sayısının 90 bin olduğunu iddia ediyor. Degtyarev ise protestocular arasında “yabancı ülke vatandaşı provokatörler” olduğunu, izinsiz gösteri yapmanın da “devlet başkanına saygısızlık” anlamına geldiğini savunarak kendisiyle görüşmek isteyen protestocuları kabul etmiyor. Polis, Habarovsk’ta eylemlere müdahale etmese de başkent Moskova dahil başka şehirlere sıçrayan gösterilerde müdahaleler ve gözaltılar gerçekleşiyor.
   
• Göstericiler ne diyor? Başkan Putin’e yakın adayı yenilgiye uğratan Furgal’a yönelik davanın “siyasi” nitelikli olduğunu savunan göstericiler, Al Jazeera’nin haberindeki tanıklıklara göre “oylarına saygı gösterilmesini, seslerinin duyulmasını ve Furgal’ın şehirdeki bir mahkemede adil bir şekilde yargılanmasını” talep ediyor. 
   
• Yorumlar: Anketler, haziran ayının sonunda yapılan referandumla kendisine 2036 yılına kadar başkanlık yolu açılan Putin’in ülkedeki popülerliğini koruduğunu gösterse de protestolar Putin yönetimine karşı yeni bir “meydan okuma” olarak yorumlanıyor. Muhalifler, uzun süreli ve kalabalık gösterilerin topluma cesaret aşılamasını, gösterilerin farkı yerlere dağılmasını ve insanların seçimlerde Putin yönetimine muhalif adaylara oy vermesini umut ediyor. Putin yönetiminin ise ülkenin takibinde olan eylemlere müdahale edip etmemeyi tartıştığı, Birleşik Rusya Partisi’nin bölgedeki varlığını kuvvetlendirerek diğer bölgelerde benzer olaylar yaşanmasının önüne geçilmesini amaçladığı iddia ediliyor.
   
• 2019 Moskova Protestoları: 2019’un yaz aylarında başkent Moskova'da muhaliflerin belediye seçimlerine katılmaktan men edilmesiyle başlayan eylemler, polis müdahalesiyle bastırılmıştı. Sonbaharda ise yazın tutuklanan 1500’den fazla göstericinin serbest bırakılmasını talep eden gösteriler düzenlenmişti. Timothy Frye ve Ekaterina Borisova’nın araştırması, ülkede demokratik protesto hakkının kullanılmasına izin verildiği takdirde, protestocuların ve muhalif seçmenin kurumlara olan güveninin ciddi şekilde arttığını ortaya koymuştu.