Saldırının hedef aldığı TUSAŞ: Nasıl kuruldu, ne yapıyor?

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ'nin (TUSAŞ) Ankara Kahramankazan'daki tesislerine 23 Ekim'de düzenlenen terör saldırısının ardından, başta Cumhurbaşkanı Erdoğan olmak üzere Ankara'dan birçok üst düzey isim saldırının hedefinde Türkiye'nin savunma sanayiinin olduğunu söyledi.

TUSAŞ'ı "Türk savunma sanayiinin lokomotif kuruluşlarından biri" olarak niteleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, saldırının "Tam Bağımsız Türkiye idealinin timsali olan savunma atılımlarını" hedef aldığını belirtti.

Yerli savunma sanayii serüveni

Türkiye'de savunma sanayiinde "dışa bağımlılığın azaltılması" girişimleri yaklaşık 50 yıldır sürüyor. TUSAŞ, resmî rakamlara göre 2000'lerin başında %20'lerde olan savunma sanayiinde yerlilik oranının 2024 itibarıyla %80'leri aşmasında önemli bir miladı temsil ediyor.

Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin 2004’ten itibaren yurt dışından tank ve İHA dahil alımları durdurmasının ve TSK'nın ihtiyaçlarının millî ve yerli kaynaklarla karşılanması kararı almasının ardından Türkiye'de savunma sanayiinde yerlileşme büyük bir ivme kazanmıştı.

• Bilgi notu: F-16 üretimi ve entegrasyonu için Türkiye ve ABD ortaklığıyla 1984 yılında kurulan TAI firması da 2005'te tamamen Türkiye'nin kontrolüne geçerek yine TUSAŞ'ın altında konumlandırılmıştı.

Bugün 3 bin 500'den fazla firmanın 90 binden fazla çalışanı istihdam ettiği savunma ekosisteminde, sanayinin desteklenmesi için Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde 1973'te kurulan TUSAŞ'ın 15 binin üzerinde çalışanı bulunuyor. Şirketin hisselerinin %55'lik kısmı Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na, %45 civarındaki kısmı da Savunma Sanayii Başkanlığı'na ait.

Güncel projeler

Bugüne kadar yerel ve uluslararası birçok projeye imza atan TUSAŞ, Türkiye'nin başat savunma ihracatçısı konumunda. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre bu yıl en çok ihracat yapan ilk 1.000 firma arasında 27’nci sırada yer alan TUSAŞ, savunma ve havacılık kategorisindeyse en çok ihracat yapan şirket.

• Şirketin saldırının hedefi olan tesis, yüksek teknoloji ürünü makine ve teçhizatla donatılmış modern uçak üretiminde kullanılıyor. HÜRKUŞ ve HÜRJET uçak projeleri ile GÖKTÜRK uyduları ve ANKA insansız hava aracının (İHA) altında TUSAŞ'ın imzası bulunuyor.

Şirketin en önemli projelerinden biri de yapım süreci devam eden KAAN. TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil, Türkiye'nin ilk millî muharip uçağı KAAN'ın 21 Şubat 2024'teki ilk uçuşunda "13 dakika havada kalarak 8.000 feet irtifada 230 knot hıza ulaştığını" beyan etmişti. 

• Öte yandan: KAAN'ın test uçuşlarında F-16'larda bulunan ABD yapımı F110 motor kullanılması eleştirilmişti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da KAAN hakkında "Türkiye, kendi beşinci nesil savaş uçağını üretme yolunda çok kritik bir eşiği daha geride bıraktı" yorumunda bulunmuştu. 

• Bir adım sonrası: 2028 yılında Türk Hava Kuvvetleri envanterine girmesi amaçlanan KAAN'ın, 2030'lu yıllardan itibaren "geliştirilmiş üçüncü nesil" olarak ifade edilen F-16'ların yerini alabileceği belirtiliyor. 
• Neden önemli? Beşinci nesil savaş uçakları, savaş alanında büyük bir fark yaratan gizlilik, hassas saldırı, hız ve çeviklik gibi yetenekleriyle en gelişmiş savaş uçakları olarak kabul ediliyor.