Şarik, Mumu, Kaştanka: Edebiyat tarihinin unutulmaz köpekleri

Köpeklerle insanlar arasındaki ilişkinin yazılı kanıtları, neredeyse edebiyatın kendisi kadar eski. Homeros'un Odysseia'sındaki sadık Argos, MÖ 8. yüzyıla dayanır. Andersen'den Grimm Kardeşler'e pek çok masalın bir köşesinde sıcak bir ocağın başında kahramanlarının başını bekleyen köpekler vardır.

Bugünlerde Türkiye'de Meclis'ten geçip yürürlüğe giren sokak hayvanları yasası tartışılırken insanın en yakın dostlarıyla ilişkisinin edebiyatın penceresinden nasıl görüldüğünü mercek altına aldık. İlk evcilleştirilen hayvanlardan olan köpeklerin başrolde olduğu kitaplara bir göz attık.

Köpek Kalbi - Mihail Bulgakov

Mihail Bulgakov, Köpek Kalbi eserinde 1917 Ekim Devrimi’ni eleştiri bombardımanına tutuyor. Evsiz bir köpek olan Şarik, insan hipofizinin ona nakledilmesinden sonra insana dönüşüyor. Ancak köpek, donörünün tüm kötü alışkanlıklarını da genetik olarak devralıyor. 

• Fantastik unsurlarla zenginleştirilmiş bu ironik öykü, yazıldığı 1925'ten 1987'ye kadar Sovyet karşıtı olduğu gerekçesiyle Rusya’da yayımlanamamıştı. 

Beyaz Diş  - Jack London 

Jack London'ın dünyayı bir hayvanın bakışı ile görmemizi sağlayan klasiği, edebiyat tarihinin en unutulmaz köpek portrelerinden birini çiziyor. Altına Hücum döneminde geçen maceralarla dolu hikayedeki yarı köpek-yarı kurt Beyaz Diş, ilhamını yazarın kendi köpeğinden alıyor. Yaban hayatıyla evcilleşme arasında kalan köpek, Weedon Scott sayesinde gördüğü tüm işkencelere rağmen tekrar güvenmeyi öğreniyor. 

• İnsan ile hayvanlar arasındaki ilişkileri ve yaban hayatını, bir hayvanın gözünden anlatan bu klasik, insan ile doğa arasında kaybolan uyumu hatırlamak isteyenler için birebir.

Mumu  - İvan Turgenyev 

Turgenyev’in kendi deneyimleriyle örülmüş bu öyküsü, belki de edebiyattaki sadık köpek hikayelerinin en hüzünlülerinden, basit gibi görünüp en çok şey anlatanlarından. Doğuştan sağır ve dilsiz toprak kölesi Gerasim ile en yakın dostu Mumu'nun hikayesi, yaşadıkları sistemin içinde sesi duyulmayan milyonları ve söyleyemediklerinin ruhlarını yarıp geçen ıstırabını anlatıyor. 

Bir Köpeğin Araştırmaları - Franz Kafka 

Kafka bu eserinde yaşamı, deneyler ve araştırmalar yapan bir köpeğin gözünden anlatır. Ama aslında uzun süre insanların etkisinde kaldıktan sonra kendi türüne yabancılaşan köpek üzerinden anlattığı, insanın diğer insanlara, doğaya ve topluma yabancılaşmasıdır. Kafka'nın ölümünden iki yıl önce yazdığı bu kısa roman, giderek yalnızlaşan, duygusal gerilimler arasında yıpranan yazarın da öyküsü.

Marangozun Köpeği Kaştanka  - Anton Çehov 

Marangoz Luka ve oğlu Fedyuşka ile birlikte pek de keyifli olmayan bir yaşam süren köpek Kaştanka, bir gün sokakta efendisini yitirir. Döner dolaşır, çok arar, ama bulamaz onu; acınası bir durumdayken kendisine sahip çıkan bir adam onu alıp evine götürür. Bu adam, sirkte gösteriler yapan bir palyaçodur. Kastanka'yı da ekibine katar. Ona oyunlar öğretir. Bundan sonra Kaştanka için bambaşka bir yaşam başlar.

Beyaz Köpek -  Romain Gary

Romain Gary, 20. yüzyıla damgasını vuran 1968'i; ekonomik ve politik krizler, tırmanan ırkçılık, başkaldırılar ve öğrenci ayaklanmalarının yılını, gerçekliğin yıkıcı ve soğuk gölgesinin kuytularında kurgusallaştırıyor. Siyah ve beyazın, aşağı ve yukarı mahallenin, zenginin ve yoksulun, sağın ve solun müthiş bir kontrast yarattığı bu çalkantılı dönemde siyahlara saldırmak üzere eğitilen ve giderek sembolikleşen "ırkçı köpek" Batka'yı iyileştirmeye çabalayarak vahşete, nefrete ve adaletsizliğe merhem olmaya çalışıyor.