Savaşın gölgesinde barışmak mümkün mü?

Uzun süredir sesler birbirine karışıyor. Klavyenin başında ölümlerden ölüm beğenmek kadar bir savaşı yorumlamak.

Haber bültenlerinin belki de en kötü yanı, bir zaman dilimi içerisine bin bir olayı sıkıştırma zorunluluğudur. İnsanın bir hayatı olduğu, bir istatistikten, bir cenaze görüntüsünden ibaret olmadığı, güldüğü, ağladığı, bir şeyleri çok sevdiği, baharı beklediği, kışın çok üşüdüğü, o gece uyuyamadığı, geçen sene bu zamanlar çok daha rahat uyuduğu, hepsi, tamamı birden yok olur, görünmez olur bültenlerde.

• Belki daha geniş zamanlarda, daha az insanın öldüğü, her şeyin ama her şeyin daha az olduğu günlerde biraz daha yer ayırmaya vakit kalır. O zaman belki biraz daha anımsanır bir istatistik hâline gelirsiniz.

Seslerin birbirine karışmasının en büyük kötülüğü, kimsenin ses duymaya tahammülü kalmaması gibi bir sonuç üretmesidir. Bir isyanı, bir yardım çığlığını, sessiz bir ağlamayı, sessiz bir terk edişi, sesli bir kavuşmayı hiçbirini duymak istemez hâle gelir kalabalık. Göç etmek zorunda kalanı, kalmak zorunda kalanı, ölmek zorunda kalanı…

Giderek sertleşir bütün yorumlar, giderek tahammülsüzleşir, giderek karşıyı umursamaz hâle gelir. Dünyanın kendinden ibaret olmasını ister herkes. Aksini düşünen yok olmalıdır.

Türkiye, uzun bir süredir “barışmaktan” söz ediyor. Her ne kadar “barış” sözcüğü hâlâ sakıncalı bulunsa da yerine “münfesih”, “kardeşlik”, “terörsüzlük” gibi kavramlar konulsa da işin özü aslında değişmiyor. Dünyada bunun nasıl yapıldığının, yapılacağının örnekleri var. 

Bu nedenle, ülkenin en milliyetçi partisinin, MHP’nin lideri Devlet Bahçeli’nin çağrısıyla başlatılan bu sürecin başından bu yana neden başlatıldığı, nereye evrileceği tartışma konusu.

Suriye’de Esad rejiminin devrilmesinin ardından bu tartışma yeniden alevlenmişti. Şam yönetimi ile SDG arasındaki çatışmalar sırasında ise tartışma alevlenmekle kalmadı, ipler neredeyse kopma noktasına geldi.

Suriye’de tansiyon şu anda düştü. Tarafların yeniden çatışma noktasına gelip gelmeyeceklerinin garantisi yok ama en azından Türkiye’deki sürecin sürdürülmesinin önünde Suriye şu aşamada engel olarak durmuyor. 

Buna paralel olarak da TBMM’de oluşturulan komisyonun raporu doğrultusunda ilk yasal adımların atılacağı söyleniyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek ile DEM Parti heyeti arasında yapılan görüşmelerden sonra, bayram sonrasında komisyonun gündemine ilk yasal düzenlemenin gelebileceği yorumları yapıldı.

İlk yasal düzenlemelerin de “eve dönüş” ve “cezaevleri” konusunda olması bekleniyor. Bu yasal düzenlemelerin çıkması kadar, düzenlemelerin içine konulacak basamaklar da önemli. Zira TBMM Komisyonu’nun hazırladığı raporda, tüm bu adımlar, örgütün gerçekten silah bırakması şartına bağlanmıştı. Özellikle eve dönüş konusunda kapının açılması ancak özellikle örgüt yöneticileri konusunda farklı bir teyit mekanizmasının izlenmesi bekleniyor. 

Cezaevlerinde ise özellikle hasta ve yaşlı hükümlülere yönelik koşulların ele alınması öncelikli başlık. Bu kişilerin tahliyelerinin ya da ev hapsine alınmalarının kolaylaştırılması söz konusu olacak. 

Elbette bu aşamada, İmralı’daki Abdullah Öcalan’ın durumu da tartışılacak. Özellikle ev hapsi konusunda atılacak her adımda İmralı’nın durumu ve MHP tarafından da sürekli gündeme getirilen statüsü konuşulacak. 

Ancak aslında adım atılması için herhangi bir düzenlemeye ihtiyaç bulunmayan AİHM ve AYM kararlarının uygulanması konusunda bir gelişme yok.

Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala konusundaki AİHM kararları yıllardır uygulanmayı bekliyor. Ancak bu kararlar uygulanmadığı gibi Danıştay 5. Daire, “Barış Akademisyenleri” konusunda Anayasa Mahkemesi kararının kendisi için bağlayıcı olmadığını ilan edebiliyor.

Kayyumla yönetilen belediyeler konusunda da MHP lideri Bahçeli’nin çağrılarına rağmen adım atılmış değil.

Komisyon raporunda yer alan başta Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu ile Terörle Mücadele Kanunu olmak üzere kritik kanunların değiştirilmesine ise sıra bile gelmiyor. Kanunların değişmesini bir yana bırakalım, var olan haliyle uygulanması konusundaki sıkıntılar da sürüyor. 

Tam da bu atmosferde, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları başladı. Bültenlerde yine istatistikler… Onlarca kız çocuğunun vahşi bir bombalı saldırıda öldürülmelerinin etraflıca konuşulmasına, suç sayılmasına, lanetlenmesine bile sıra gelemiyor. İkiyüzlü ahlak, her yerde, her coğrafyada kendini gösteriyor. İnsanın birbirine benzemesi lanetinin standartlarla ilgisinin bulunmadığı her fırsatta kanıtlanıyor. 

İran’daki savaş ne kadar sürecek ve Türkiye’yi nasıl etkileyecek?

Başka bir başlık da bu… Savaş devam ederken, özellikle İran’daki Kürt bölgesine yönelik ABD ve İsrail’in çeşitli hamleleri gözleniyor. Bölgedeki Kürt nüfusun yaşananlara nasıl tepki vereceği bir soru işareti. Ancak en azından şu aşamada herhangi bir hareketlilik gözlenmiyor. Buna rağmen, ABD ve İsrail’in diplomatik hamlelerde bulunduğu anlaşılıyor.

Türkiye’nin endişesi, İran içindeki muhalif Kürt unsurların da rejime karşı harekete geçmesi. Ankara da bu ihtimali yakından izliyor. Sadece Ankara değil, Suriye, Irak ve Türkiye’deki Kürtler ve siyasetçiler de gelişmeleri yakından takip ediyor.

Etmek zorundalar. Zira Suriye’de yaşanan iç savaş ve etkilerini, sonuçlarını biliyoruz.

İran’da rejim yıkılır mı ayakta kalır mı, sorular şu anda burada düğümleniyor. Ancak uzmanlara bakılırsa rejimin bugünden yarına yıkılması zayıf bir ihtimal. İç çatışma olasılıkları ise dışlanmıyor.

Böyle bir ortamda sürekli “birlik ve beraberliğin” öneminden söz ediliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan da süreci kastederek “heba edilmesine” izin vermeyeceklerini söyledi. Ancak işe zor olandan başlamak yerine basit adımlar da birlik ve beraberliği gayet pekiştirebilir.

Misal suçsuz yere hapis yatanlar, durduk yere kendini cezaevinde bulanlar, gazeteciler, akademisyenler, sivil toplum örgütü temsilcileri… Bir toplumsal mutabakat ortamı yaratmak bu kadar da zor değil.

Dört yanımız savaşla, ölümle, kanla kaplıyken siyasi hesaplar yapmak yerine bir dili ve uygulamaları değiştirmek belki de en kolayı…

Niyeti göstermenin de en iyi yolu bu…