Siyasette 'yeni' dönem: 91 milletvekili CHP'den istifa ederek Yeni Parti'yi kurdu
CHP Grup Başkanı Özgür Özel, mahkeme kararıyla genel başkanlıktan uzaklaştırılmasının ardından 91 milletvekiliyle birlikte Cumhuriyet Halk Partisi’nden istifa etti.
- Özel'in ekibi, saat 11.00'de Yeni Parti'nin kuruluş dilekçesinin İçişleri Bakanlığı'na verileceğini ve cuma namazının ardından parti yönetiminin belirleneceğini duyurdu.
Özgür Özel'in gün içinde Hacı Bayram Veli Camii'nde cuma namazını kılması ve ardından Yeni Parti Kurucular Kurulu ile Anadolu Kulübü’nde biraraya gelmesi bekleniyor.
Bilgi notu: Kurucuları arasında Kılıç Ali, Falih Rıfkı Atay, Reşit Galip, Hasan Saka gibi isimler bulunan Anadolu Kulübü 31 Ekim 1926’da Atatürk’ün talimatıyla kurulmuş; ilk toplantısına 1 Kasım 1926 ‘da İsmet İnönü başkanlık etmişti. Özel’in Hacı Bayram-ı Veli Camii’nde cuma namazı kılması da Mustafa Kemal Atatürk’ün 23 Nisan 1920’de TBMM açılmadan önce aynı camide kıldığı cuma namazına bilinçli bir gönderme olarak yorumlanıyor.
e-Devlet’ten toplu istifa, Bakanlığa dilekçe
İstifa süreci Perşembe akşamı saat 20.00 sularında e-Devlet üzerinden koordineli biçimde başlatıldı; gece boyunca artan başvurularla birlikte CHP’den ayrılan milletvekili sayısı 91’e ulaştı. Özel, beraberindeki 90 milletvekilinin işlemlerini tamamlamasını bekledi, istifa butonuna en son kendisi bastı ve kameralar karşısında “Vatana, millete, partimize, hepimize hayırlı olsun” açıklamasını yaptı.
Cuma sabahı, Lozan Barış Antlaşması’nın 103. yıldönümüne denk gelen 24 Temmuz’da, “Yeni Parti” adını taşıyan kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı’na teslim edildi; böylece Türkiye’deki kayıtlı siyasi parti sayısına bir yenisi eklenmiş oldu. Yeni Parti, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kayıtlarına Türkiye’nin 190. siyasi partisi olarak geçti.
Yeni Parti'nin logosu da belli oldu
Kuruluş süreci boyunca parti isminin yanında görsel kimlik hazırlıkları da tamamlandı. Özgür Özel, Yeni Parti'nin kuruluş dilekçesini imzaladığı görüntülerin ardından X hesabında da bazı değişiklikler yaptı. Hesabındaki CHP Genel Başkanı ifadesini kaldıran Özel, kapak fotoğrafını değiştirerek traktör kullandığı bir fotoğrafı burada kullandı. Fotoğrafın üzerinde ayrıca "Köylü milletin efendisidir" ifadesi ve Yeni Parti'nin logosu yer alıyor.
Özel, X hesabından "YENİ Parti'yi kuran, milletimizdir" paylaşımı da yaptı.
İsim alternatifleri
Kuruluş öncesi yürütülen çalışmalarda, İçişleri Bakanlığı’na öncelikli başvurunun “Yeni Parti” adıyla yapılması kararlaştırıldı. Ancak bu ismin daha önce alınmış olması ya da hukuki bir itiraza konu olması ihtimaline karşı, iki alternatif parti adının daha hazır tutulduğu ve kurucu milletvekillerinden yalnızca “Yeni Parti” için değil, yedek iki isim için de imza alındığı öğrenildi.
Siyasi kulislerde bu alternatiflerden en az birinin “Değişim Partisi” olabileceği konuşulsa da, resmî başvuruda yalnızca “Yeni Parti” ibaresi yer aldı. İçişleri Bakanlığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı süreçlerinden gelen ilk bilgiler, şu an için herhangi bir isim uyuşmazlığı ya da itirazın gündeme gelmediğini gösteriyor.
Parti kaynaklarına göre, “Yeni Parti” ve olası yedek isimlerin tamamı için ayrı logo tasarımları hazırlandı; tüm çalışmalarda Türkiye bayrağına gönderme yapan kırmızı-beyaz renk paleti ve “Türkiye İttifakı” söylemini çağrıştıran unsurlar öne çıkarıldı.
Meclis aritmetiği nasıl değişebilir?
CHP’den kopuş, sadece parti içi güç dengelerini değil, TBMM aritmetiğini de kökten değiştirebilir. Meclis kaynaklarının aktardığı tablo şöyle:
- Özgür Özel’le birlikte toplam 91 milletvekili CHP’den istifa ederek Yeni Parti Kurucular Kurulu’na geçti.
- Bu tabloda CHP’nin sandalye sayısı 135’ten 44’e gerileyebilir ve 24 yıl sonra ilk kez ana muhalefet konumunu kaybedebilir.
- 91 milletvekiliyle Yeni Parti, Meclis’in ikinci büyük partisi hâline gelebilir; AK Parti 277 sandalyeyle birinci parti konumunu korurken Yeni Parti'yi sırasıyla DEM Parti (56), MHP (46), CHP (44), İYİ Parti (29) ve Yeni Yol Partisi'nin (20) izlemesi bekleniyor.
Bu tablo, Meclis Başkanvekilliği, Başkanlık Divanı’ndaki dağılım, ihtisas komisyonlarındaki üye sayıları ve genel kurul gündemini belirleme gücü gibi başlıklarda da Yeni Parti’yi fiilen ana muhalefet aktörü hâline getirecek; CHP ise parlamentodaki beşinci parti konumuna gerileyebilir.
TBMM'de ayrıca 11 bağımsız milletvekili bulunurken, HÜDA PAR ve Yeniden Refah Partisi'nin dörder, Türkiye İşçi Partisi'nin 3, Demokratik Bölgeler Partisi ile Emek Partisi'nin ikişer, Saadet Partisi, Demokratik Sol Parti ve Demokrat Parti'nin ise birer milletvekili bulunuyor. TBMM'deki toplam milletvekili sayısı ise 592.
Tüzük ve program: Özel döneminin devamı mı, yeni hat mı?
Yeni Parti’nin ideolojik çerçevesi ve örgütsel modeli, büyük ölçüde CHP’de Özgür Özel döneminde şekillenen çizgiye yaslanıyor. Parti kaynaklarının aktardığına göre:
- Yeni Parti’nin tüzük ve programının iskeletini, Özel’in genel başkanlığı sırasında uygulanan CHP tüzüğü ve programı oluşturacak; insan hakları, sosyal demokrasi, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve “Türkiye İttifakı” söylemi bu metinlerin merkezinde olacak.
Ancak kuruluş anında Yargıtay’a sunulan tüzük ve program, daha dar kapsamlı ve teknik nitelikte tutuldu. Asıl kapsamlı programın ve parti içi kurumsal mimarinin, önümüzdeki aylarda toplanması planlanan ilk olağan büyük kurultayda delegelerin oyuna sunulması hedefleniyor.
Yeni partinin yalnızca CHP'nin devamı değil, daha geniş bir siyasi zemini temsil etmesinin hedeflendiği de belirtiliyor. Bu kapsamda sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri ve farklı toplumsal kesimlerin parti örgütlerinde yer alması sağlanacak. CHP'dekinden daha fazla kurul oluşturulacağını belirten parti kaynakları, farklı kesimlerin karar alma mekanizmalarına doğrudan katılımını sağlayacak yeni bir örgütlenme modeli üzerinde çalıştıklarını ifade ettiler.
Yeni Parti seçimlere girebilecek mi?
2022’de Siyasi Partiler Kanunu’nda yapılan değişiklikle genel seçimlere katılabilmek için Meclis’te grup kurmak artık tek başına yeterli olmaktan çıktı; bir partinin seçime girebilmesi için en az 41 ilde teşkilatlanmış olması ve seçimden en az altı ay önce büyük kongresini yapmış bulunması şartı getirildi.
Kuruluş sürecini hızla tamamlamayı hedefleyen Yeni Parti’nin, kulislere göre il ve ilçe teşkilatlanmasını ve TBMM’deki grup yapılanmasını eşzamanlı yürütmesi, buna paralel olarak da olası bir baskın seçime katılımın hukuki yollarla engellenmesi ihtimaline karşı, halihazırda seçime girme yeterliliğine sahip bir siyasi partiyle ittifak ya da devir benzeri formülleri yedekte tutması planlanıyor.
Hazine yardımı hangi şartlara bağlı?
Mevcut düzenlemeye göre siyasi partilere yapılan Hazine yardımı, Meclis’teki milletvekili sayısına göre değil, son milletvekili genel seçiminde alınan oy oranına göre hesaplandığı için, 2023 seçimlerine katılmamış olan Yeni Parti devlet yardımı alamayacak.
- Bu süreçte partinin finansmanı üyelik aidatları, milletvekili aidatları, bireysel ve kurumsal bağışlar, parti yayınları ve etkinliklerinden elde edilecek gelirler ile Siyasi Partiler Kanunu’nda sayılan diğer yasal kaynaklara dayanacak.
Partinin Hazine yardımından yararlanabilmesi ise katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde en az yüzde 3 oy almasına bağlı olacak.
Kurucular Kurulu'ndaki isimler
İçişleri Bakanlığı'na sunulan dilekçe ile kurulan YENİ Parti'nin kuruluş dilekçesine ise Özel'in yanı sıra 90 milletvekili imza atarak YENİ Parti Kurucular Kurulu'na katıldı.
Kurucular Kurulu’nda yer alan 91 milletvekili şöyle:
1. Ahmet Tuncay Özkan
2. Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu
3. Ali Gökçek
4. Ali Mahir Başarır
5. Aliye Coşar
6. Aliye Timisi Ersever
7. Asu Kaya
8. Aşkın Genç
9. Ayça Taşkent
10. Ayhan Barut
11. Aykut Kaya
12. Aylin Yaman
13. Barış Karadeniz
14. Bekir Başevirgen
15. Bilal Bilici
16. Burhanettin Bulut
17. Bülent Tezcan
18. Cavit Arı
19. Cemal Enginyurt
20. Cumhur Uzun
21. Deniz Yavuzyılmaz
22. Deniz Yücel
23. Doğan Demir
24. Ednan Arslan
25. Elvan Işık Gezmiş
26. Ensar Aytekin
27. Evrim Karakoz
28. Evrim Rızvanoğlu Emir
29. Eylem Ertuğ Ertuğrul
30. Fahri Özkan
31. Fethi Açıkel
32. Gamze Taşcıer
33. Gizem Özcan
34. Gökan Zeybek
35. Gökçe Gökçen
36. Gökhan Günaydın
37. Harun Özgür Yıldızlı
38. Hasan Öztürk
39. Hikmet Yalım Halıcı
40. İbrahim Arslan
41. İsmail Atakan Ünver
42. İsmet Güneşhan
43. İzzet Akbulut
44. Kayıhan Pala
45. Mahmut Tanal
46. Mehmet Salih Uzun
47. Mehmet Tahtasız
48. Melih Meriç
49. Metin İlhan
50. Murat Bakan
51. Murat Çan
52. Murat Emir
53. Mustafa Erdem
54. Mustafa Sarıgül
55. Mustafa Sezgin Tanrıkulu
56. Mühip Kanko
57. Nail Çiler
58. Namık Tan
59. Nurhayat Altaca Kayışoğlu
60. Okan Konuralp
61. Orhan Sümer
62. Özgür Ceylan
63. Özgür Erdem İncesu
64. Özgür Karabat
65. Özgür Özel
66. Reşat Karagöz
67. Seda Kaya Ösen
68. Servet Mullaoğlu
69. Seyit Torun
70. Sibel Suiçmez
71. Suat Özçağdaş
72. Süleyman Bülbül
73. Süreyya Öneş Derici
74. Şeref Arpacı
75. Tahsin Ocaklı
76. Talat Dinçer
77. Talih Özcan
78. Tekin Bingöl
79. Turan Taşkın Özer
80. Türkan Elçi
81. Uğur Bayraktutan
82. Ulaş Karasu
83. Umut Akdoğan
84. Utku Çakırözer
85. Ümit Özlale
86. Veli Ağbaba
87. Yaşar Tüzün
88. Yunus Emre
89. Yüksel Taşkın
90. Zeynel Emre
91. Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
İLGİLİ BAŞLIKLAR
YAZARLAR
Canlı Gündem
Anbean ekonomi, iş dünyası, teknoloji, politika ve kültür-sanat gündeminin en önemli maddeleri. Kısa, yalın, öz bir şekilde.