SPAC dalgası mı, balonu mu?

Pandeminin hayatımıza girmesiyle sermaye birikimine odaklanan piyasa ekonomisinin, GameStop çılgınlığından Bitcoin rallisine kadar birçok sıra dışı piyasa aktivitesine yönelmesiyle artan risk iştahının diğer göstergesi de özel amaçlı satın alma şirketlerine (special purpose acquisition company – SPAC) olan rağbet sayılabilir. Refinitiv'in bu hafta yayımlanan bir raporuna göre, piyasalardaki artan coşkunun fevkalede olduğu 2021'in ilk çeyreğinde; küresel birleşme ve satın alma faaliyeti, geçen yılın ilk çeyreğine göre %94 artışla 1,3 trilyon dolara ulaştı. 1980 ilk çeyreğinin ve milenyum başındaki dot-com patlamasının yüksek seviyelerini bile aşan bu rakamın yanı sıra basketbol yıldızı Shaquille O'Neal ve tenisçi Serena Williams gibi ünlü isimler de SPAC’lerin hızla popülerleşmesinde yardımcı oldu. Bu yılki halka arz piyasasının %70’ini oluşturan SPAC’lerin piyasada ulaştığı boyutlar, akıllara balon oluşup oluşmadığına dair soru işaretlerini getirdi. 

• SPAC nedir? Salgınının ve sıfıra yakın faizlerin olduğu bu dönemde gösterdiği artışla dikkat çeken SPAC’ler, aslında 1980’li yıllarda ortaya çıktı ve “penny stock” olarak bilinen en düşük kaliteli hisse senetleriyle ilişkilendiriliyorlardı. "Açık çek şirketleri" olarak da bilinen SPAC'ler, herhangi bir ticari faaliyet göstermiyor ve sadece halka arzlarından elde ettikleri sermayeyle başka bir şirketi satın almak amacıyla kuruluyor. Halka arzından sonra yatırım yapacak bir şirket bulmak için genellikle iki yıl süresi olan SPAC’ler, bu süreçte doğru hedefi bulamazsa şirketi tasfiye ederek yatırımcılarına sermayelerini geri veriyor.
  
  
• SPAC-21: 2020'de 175'ten fazla SPAC halka açıldı ve 65 milyar dolar sermaye topladı. 2021'e hızlı başlayan şirketler ise bir işlem gününde 5’ten fazla birleşme ve satın alma anlaşmaları yapıyor ve analistler bu akışın yakın zamanda durmasını beklemiyor. Uzman yatırımcı Bill Ackman’dan sporculara ve Colin Kaepernick ve Jay-Z gibi ünlülere kadar birçok isim SPAC şirketi kurdu. Bloomberg’e göre 31 Mart itibarıyla, tüm SPAC'leri satın almak yaklaşık 81,4 milyar dolara oluyor. Yakın zamanlarda teknoloji girişimleri için ortak çalışma alanları sunan WeWork, SPAC şirketi BowX Acquisition ile anlaşarak borçlar dâhil 9 milyar dolar değerlemeyle halka açılmayı kabul etti. Tesla’nın rakibi elektrikli otomobil üreticisi Lucid Motors, SPAC şirketi Churchill Capital IV Corp ile 24 milyar dolarlık bir birleşmede halka açılacağını; çevrim içi broker eToro, bankacı Betsy Cohen tarafından kurulan bir SPAC ile halka açılmak üzere 10 milyar dolarlık bir işlem yapacağını duyurdu. 2021, General Electric'in uçak kiralama işini İrlanda merkezli rakibi AerCap'e satmaya yönelik 30 milyar dolarlık anlaşması ve Canadian Pacific'in yaklaşık 29 milyar dolarlık bir anlaşmayla Kansas City Southern'ı devralması da dâhil olmak üzere bir dizi mega anlaşmanın sağlanmasıyla rekor başlangıca imza atmış oldu. Türkiye’de de SPAC dalgası, geçtiğimiz ay İstanbul Portföy'ün Pre-Ipo Girişim Sermayesi Yatırım Fonu'nun kuruluşuna Sermaye Piyasası Kurulu tarafından izin verilmesiyle başlamış oldu.
  
  
• Balon: Latham&Watkins'deki M&A ortağı Farah O'Brien, piyasalardaki SPAC çılgınlığını "Umutsuzca bir ev bulmaya çalışan bir ton sermaye var ve piyasaların da dikkatli olduğunu söyleyemem.” şeklinde yorumluyor. Küresel özel sermaye anlaşması, geçen yılın aynı dönemine göre %116 artarak 2021’e güçlü başladı. Piyasalardaki bu ciddi artışın arka planı için UBS'ten Simona Maellare “Geçen yılın ilk yarısında birçok müşteri temkinli davrandı. Kaybedilen zamanı telafi etmeleri gerekiyor.” yorumunu yaparken hızlı şekilde yapılan bu anlaşmaların, anlaşma yapanların “en yüksek fiyatları ödemek zorunda kalmalarını” gerektirdiğini, hızlı şekilde yapılması için durum tespit raporlarının da hızlandırılması baskısını artırdığını belirtti. Ancak, "İkisini birleştirdiğinizde, patlayıcıdır. Çünkü, yüksek bir fiyat ödediğinizde, her şeyin plana göre gitmesi gerekiyor.” diyerek sonuçların ciddiyetini belirtti. Yatırım uzmanı Marc Cooper, faiz oranlarının %2 veya %3'ü aşması hâlinde "değerlemeler düşecek, para daha pahalı hâle gelecek ve bunların tümü birleşme ve satın almalar üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olacak" tahmininde bulunuyor.
   
• SPAC balonu hakkındaki endişelerden biri ise piyasada sınırlı sayıda satın alınacak hedef şirket olmasına karşılık, bu şirketleri takip eden yüksek miktarda SPAC şirketi mevcut olması ve bu şirketlerin kurulmaya devam etmesi. SPAC'lerin artışı hakkında “Adı bilinen herkesin bir SPAC şirketi var” diyen William&Mary’nin Ekonomi Profesörü Peter Atwater, “SPAC şirketleri 2021’de on milyarlarca dolar elde ederken bu yıl görülen rakamlar 2020 yılına kıyasla %2,000’in üzerinde bir yükselişe işaret ediyor.” diye de ekliyor. Bu ciddi artışın, SPAC şirketlerini henüz olgunlaşmamış ve büyüme beklentilerini karşılayamayacak şirketleri satın almaya ya da kârsız anlaşmalar yapmaya itmesi sonucunu doğurabileceği tahmin ediliyor. Bu bağlamda, Deloitte’un SPAC uzmanı Will Braeutigam “bu kadar fazla SPAC sponsoru aynı şirkete yatırım yaparken orada olduğunu sandığınız yukarı yönlü değeri elde edemeyebilirsiniz” ifadelerini kullanıyor.
  
  
• Regülasyon? The Financial Times’ın haberine göre ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), son zamanlarda oldukça gelişen finansal faaliyet alanının düzenleyici incelemesini yoğunlaştırdı ve özel amaçlı halka arz şirketlerinin listelenmesinde yer alan gruplara bilgi talepleri gönderdi. 8 ay önce, SEC Başkanı Jay Clayton, halka arz pazarına daha fazla rekabet getirdiği için SPAC şirketlerinden övgüyle bahsetmiş ancak genellikle bu şirketlerin %20 hissesini ücretsiz olarak alan SPAC sponsorlarının aldığı ücretler konusunda daha şeffaf olması gerektiğini de ifadelerine eklemişti. SEC'nin soru sormaya başlamasının "sürpriz olmadığını" söyleyen Linklaters ortağı Doug Davison ayrıca, "Bu durum, söz konusu işlemlerin artmasından kaynaklanan ticaretin ve yatırımcılara yönelik açıklamaların incelenmesinin de artmasını beklediğim yeni sürecin bir başlangıcıdır."