Suçlu bir kumaş!

Genellikle üzerinde çiçek desenleri bulunan çok ince pamuklu bir kumaş türü olan markizet o dönem “margizet” ismiyle de anılıyordu. Markizet kumaş 1930’lar boyunca oldukça yaygındı. Hatta gazeteler ve dergilerin bilmece yarışması düzenleyerek doğru cevabı bilenlere dağıttığı çeşitli hediyeler arasında elbiselik markizet kumaş da vardı.

Gazeteler kadın ve moda üzerine pek çok sayfayla doluydu. Nasıl kendi kıyafetlerini dikeceklerini, o yılın modasını ve daha birçok şeyi anlatan bu sayfalarda kışa girerken yazlık kıyafetlerin nasıl sandıklara kaldırılacağı dahi anlatılıyordu. Çünkü her kumaş türünün ayrı bir yıkama ve kurutma ritüeli vardı. Mesela markizet kumaştan yapılmış elbiselerin hafif sabunlu ve ılık suda yıkandıktan ve az sirkeli suda çalkalandıktan sonra gölgede kurutulması ve ütülemeden bohçalanması tavsiye ediliyordu. 

1930’lardan bir mefruşatçı reklamı

Ancak o dönem markizet kumaş sadece modanın bir parçası olarak anılmamıştı. Örneğin bir köşe yazısına göre, 1930’ların başında mensucat sanayiinde yaşanan sıkıntılardan birinin sebebi markizet kumaştı. Çünkü en kibar ailelere kadar herkesin kullandığı bu kumaş, aile ekonomisine uygun geleceği düşünülerek alınıyordu ve bu da yerli kumaşlara rağbeti azaltıyordu.

Markizet kumaş 1940’larda ihtikârlık, yani vurgunculukla da gündeme gelmişti. Türkiye belki II. Dünya Savaşı’na girmedi, ama savaşın etkilerini alabildiğince yaşadı. Bu savaş ortamı pek çok yokluğa, soruna yol açtı. Bu koşulları fırsat bilen ve lehine kullanan bazı vurguncular ise kimi ürünlerden tonla para kazandı. Yani birer savaş zengini oldu. Bunlardan biri de 1944 yılında, savaşın sonlarına doğru yaşanmıştı. 

Mersinli bir tüccarın ithal ettiği İngiliz menşeli markizet kumaşlar bazı İstanbullu tüccarlar tarafından alınır ve normalde satış fiyatı 300 lira civarında olması gerekirken sahte faturayla 500 liradan karaborsada satılmaya başlanır. Durumun anlaşılmasıyla Abdurrahman Kalyon isimli bir tüccar hakkında tahkikat başlatılır. Kendisinin yalnız olmadığı, iş birlikçileri olduğu tespit edilir ve mahkemeye verilirler. Fakat Abdurrahman Kalyon duruşmalara katılmayınca hakkında yakalama kararı çıkarılır. 

Anlaşılan markizet kumaş sadece bir kumaş olmaktan çok daha fazlası olmuş, 1930’lar ve 40’ların ekonomik hayatında ses getirecek kimi olaylara karışmış.