Kripto Para ile Burs Platformu: Uçurtma Projesi

Thodex, VeBitcoin ve GoldexCoin gibi kripto para borsalarının batması (veya kaçması. Henüz kesin bir açıklama yok) sonucunda Türkiye’de Bitcoin ve diğer kripto paralara karşı olumsuz bakış açısı tekrar yükselişe geçti. Yaşanan bu sorunların blockchain veya Bitcoin değil; kullanıcı seçimleri kaynaklı olduğunu hatırlatarak asıl konumuza geçiş yapalım. 

Öğrenciliğin en büyük ihtiyaçlarından birisi aileyi zor duruma düşürmeden, kendi geçimini sağlayacak kadar gelir elde etmek. Öyle ki, öğrencilerin büyük bir çoğunluğu zamanını fast food zinciri, kafe vb. yerlerde çalışarak harcarken asıl eğitim aldıkları konuda kendilerini geliştirme fırsatını kaçırıyor. Bu, “para kazanmalıyım ancak garsonluk yaparsam derslerime odaklanamam” sorununu çözmek için akla gelen en etkili çözüm ise öğrenci bursları.

Ancak bildiğimiz gibi hem burs veren insan sayısı, hem de bursiyerlerin seçimindeki standartsızlıklar hepimiz için başka bir sorun. İhtiyaç duyan öğrenciler aradıkları bursu bulamazken, burs vermek isteyen imkân sahibi insanlar ise doğru öğrencileri bulmakta zorluk çekiyor, hatta burs verdiği öğrencinin gerçekten öğrencilik yapıp yapmadığını bile düzenli olarak takip etme şansına sahip olamıyor. Tüm bu sorunları çözmek ve daha nitelikli bir eğitim süreci yaratmak isteyen Uçurtma Projesi şeffaf bir şekilde öğrenci ile imkân sahibi insanları bir araya getiren blockchain tabanlı bir platform.

Blockchain (blok zinciri) nedir?

Blockchain, geriye dönük değişikliklere izin vermeyen ve herhangi bir merkezi gücü reddeden yapısı ile katılımcılığa, ‘demokrasiye’ önem veren, peer-to-peer (eşten eşe) yapısıyla aracıları ortadan kaldıran bir yeni nesil veri tabanı olarak tanımlanabilir. Bitcoin ile birlikte ortaya çıkan Blockchain’in güzel bir kullanım örneği olarak Blockstack yazımıza göz atabilirsin.

Uçurtma Projesi’nde stabil (sabit) coin olan, Türk Lirası’na sabit olarak hareket eden BiLira kullanılacak. Yani 1 TL = 1 BiLira

Uçurtma Projesi nedir?

Uçurtma Projesi, en basit haliyle öğrencilerin, belirli sözler vererek bağış/burs toplamasını ve sözünü tuttuğu sürece bu bursu almaya devam etmesini sağlayan; bu söz verme/söz tutma süreçlerini blockchain ile güvence altına alan bir platform.

Örneğin herhangi bir öğrenci, kendi sayfasında “Ben öğrenciliğim boyunca her ay eğitim aldığım konuda 4 blog yazısı yazıp, en az 1 konferansa katılacağım” gibi  bir ‘kampanya’ başlatabiliyor. Bir veya daha fazla bağışçı da bu öğrencilere en fazla 1500 TL olmak üzere diledikleri kadar burs verebiliyor. Bu noktada burs veren kişi, bursiyerine belirli bir süre için sponsor olmayı kabul etmiş oluyor. Öğrencinin verdiği sözleri tutmaması durumunda ise burs kesiliyor.

Platform, genel olarak “vaat” ve “istikrar”a odaklansa da eğitim odaklı farklı projelere de izin veriyor. Mesela buradaki projede, bir öğretmen, kendi okulundaki iki öğrencinin uzaktan eğitime erişebilmesi için destek istemiş ve başka bir kripto para girişimi olan Socios tarafından desteklenmiş. Socios ismini Galatasaray, Trabzonspor ve Göztepe gibi kulüplerden hatırlıyorsundur. Ne işe yaradığını buradan kontrol edebilirsin. 

Eğer öğrenci, her dönem ortalamasının 3.00 olacağına dair vaatte bulunmuşsa, dönem sonunda karnesini (Transcript) sisteme yükleyerek doğrulamasını gerçekleştiriyor. Bu noktada doğrulama proje yönetimi tarafından yapılarak sistemdeki akıllı sözleşmenin otomatik olarak işlemesi sağlanıyor

Akıllı sözleşme nedir?

Blockchain’in doğuşundan sonra karşımıza çıkan ve Bitcoin’den sonra en değerli/en köklü kripto para olarak tanınan Ethereum, aynı zamanda bir akıllı sözleşme (smart contract) platformu. Akıllı sözleşmeyi, bir anlaşmanın gereklilikleri tamamlanana kadar ödeme değerinin karşı tarafa aktarılmamasını sağlayan bir sistem olarak nitelendirebiliriz. Ethereum ise geliştiriciler için bu süreci kolaylaştıran bir platform. (Genelde ETH isimli kripto para olarak bilinir ancak sadece bundan ibaret değildir. Aynı zamanda farklı kripto paralara da fırsat sunan bir platformdur. )

Örnek vermek gerekirse; Ethereum platformunu kullanarak kızınla bir anlaşma yapabilirsiniz. Bu anlaşmaya göre kızın her akşam ödevini yapıp sisteme yüklerse, karşılığında otomatik olarak belirlediğiniz bir ödülün kilidi açılacak. Eğer bu ödül, parasal bir değerse, diyelim ki BiLira, kızın ödevini yüklediği anda 10 BiLira otomatik olarak kızının hesabına geçecektir.

Tekrar ana konumuz üzerinden örnek verelim: sen bir öğrencisin ve bursa ihtiyacın var. Uçurtma Projesi’nde bir kampanya oluşturarak “Her dönem YANO’mu 3.00’ün üzerinde tutabilmem için aylık 500 TL’ye ihtiyacım var” diyebiliyorsun. Sana burs vermek isteyen kişi, her dönem bu şartı sağlaman karşılığında sana bu desteği vermeyi kabul ediyor. Akıllı sözleşmeler burada devreye girerek, dönem sonlarında senin transkriptini sisteme girip girmediğini ve ortalamanın kaç olduğunu kontrol ediyor ve şartı karşılıyorsan ödeme otomatik olarak gerçekleşiyor. 

Diğer bir açıklamayla; akıllı sözleşmeler, hakim veya şahit gibi 3. kişilere ihtiyaç duymadan güven tahsis etmemizi sağlıyor

Kickstarter ve Patreon benzeri bir model

Kitlesel fonlama sitesi Kickstarter ve ‘sanal patron’ bulma platformu Patreon hayatımıza girmiş önemli fon bulma platformları. Bu iki sitede projelerini ve kendini tanıtarak tek seferlik veya düzenli yatırımlar alabiliyor, karşılığında bağışçılarına bazı vaatlerde bulunabiliyorsun. Uçurtma Projesi ise bu iki platformun bir birleşimi olmayı hedefleyen; blockchain’in gücüyle güvenlik ve şeffaflık sorununu çözmüş, öğrencilere odaklanmış yerli bir girişim.

Bu proje aslında 2018 yılında Unichain Turkey topluluğu aracılığıyla 5 öğrencinin yurt dışındaki DevOps’a gönderilmesiyle başlamıştı. Unichain, dünyaca ünlü bu etkinliğe 5 öğrenciyi göndermek istediğinde maddi desteğe ihtiyaç duymuş ve açık bir çağrı yapmıştı. Gelen olumlu dönüşler ve yoğun katılım ile birlikte Uçurtma Projesi fikri ortaya çıkmıştı. Kısa bir süre Unichain takımıyla çalışan ben de bu sürece yakından tanıklık etme şansına sahip olmuştum.

Uçurtma Projesi sitesinden birkaç detay:

Güvenli: Tüm işlemler öğrencilere ait dijital cüzdanlarındaki eliptik eğri yöntemiyle şifrelenmiş dijital imzalarıyla gerçekleşir.

Şeffaf: Para transferlerinin tamamı şeffaf bir şekilde görüntülenebilir ve destekçiler destek oldukları öğrencinin başarılarını platform üzerinden takip edebilir.

Hızlı: Öğrenci kampanyalarının tamamlanmasının ardından başka hiçbir işleme gerek duymadan destekleri öğrencilere zamanında hızlı bir şekilde ödenir. Aradaki insan faktörü tamamen ortadan kalktığı için öğrenciler asla mağdur kalmaz.

Blockchain ve kripto paralar; sık sık gündeme geldikleri gibi bir yatırım aracı veya kolay para kazanma aracı olmak yerine; sundukları teknolojik yenilikler ve kolaylıklara odaklanıldığında çok daha güçlü vaatler ile karşımıza çıkıyor. Uçurtma Projesi de bu hususta en sevdiğim ve en çok beğendiğim projelerden birisi. Eğer senin de takip ettiğin bu tarz değerli projeler varsa bizimle paylaşmayı unutma. 🎉