Serimizin <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/i/yikici-teknolojilerin-yapici-haberciligi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ilk yazısında</a>, teknoloji haberlerinin neden takip edilmesi gerektiğini yazmış ve içerikleri okurken nasıl düşünmemiz gerektiğinden bahsetmiştik. Peki, bu haberleri/içerikleri nereden ve nasıl takip edeceğiz?&nbsp;Tabii ki her yiğidin bir yoğurt yiyişi olduğu gibi her insanın da farklı bir takip sistemi olabilir. Ancak ben kendi hayatımda etkin rol oynayan platformları ve hesapları nasıl takip ettiğimi aktaracağım.Öncelikle, geleceğe dair haberleri en kısa ve akıcı şekilde aktaran <a fr-original-style="" href="https://futurism.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Futurism</a> ve <a fr-original-style="" href="https://www.emergingtechbrew.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Emerging Tech Brew</a> gibi kaynaklar, kısa zamanda daha çeşitli içerikleri tüketme ve en doğrusunu seçme aşamasında oldukça faydalı oluyor. Daha uzun ama daha seçkin içerikler çıkaran <a fr-original-style="" href="https://www.technologyreview.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">MIT Technology Review</a>, <a fr-original-style="" href="https://www.wired.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">WIRED</a> gibi platformlar ise kahvesini alıp bir içerikte kaybolmak isteyenler için birebir.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu yayın organlarının birer e-bülteni (mail bülten) bulunduğunu unutmamak oldukça önemli. Her gün arama motoruna yazıp, internet sitelerini kontrol etme alışkanlığımız yoksa (benim yok), mail adresimize gelen başlıkları kontrol etmek daha verimli olacaktır.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sık yapılan hatalardan bir diğeri ise, yine bu yayın organlarının sosyal medya hesaplarının olduğunun unutulması. Artık, yayın organlarının internet sitesinden çok sosyal medya hesaplarına ve bültenlerine özen gösterdiğini söylemek mümkün.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Aramıza katılan takım arkadaşlarımızdan ve okurlarımızdan gördüğüm kadarıyla, en sık yapılan hata ise; bu yayın organlarında çalışan insanları takip etmemek. Herhangi bir yayın organında çalışan insan; kendi sosyal medya hesaplarından (özellikle Twitter) hem kendi içeriklerini hem de başka yayın organlarındaki değerli içerikleri kendi ağıyla paylaşıyor. Yani bu isimleri takip ederek bir taşla birçok kuş vurmak mümkün.&nbsp;</li></ul>Serinin ilk yazısında dediğimiz gibi, “haberler, 90’lı yılların aksine artık sadece okuyup/izleyip geçeceğimiz birer tüketim malzemesinden çok daha fazlası.”<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Takip Ettiğim / Abone olduğum yayınlar </h3>Yukarıda bahsettiğim yayınlar haricinde, sadece sosyal medya üzerinde veya sadece e-posta bülteni şeklinde yayın yapan bazı örnekler de bulunuyor.&nbsp;Twitter’daki paylaşımları ve podcastleriyle çok sevilen Serdar Kuzuloğlu’nun <a fr-original-style="" href="https://bulten.mserdark.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dünya Halleri</a> isimli bülteni, Swipeline isimli Türkiye merkezli yayın organının <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/Swipeline_tr" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Twitter</a> ve <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/swipeline_tr/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Instagram</a> paylaşımları oldukça ilgi çekici ve sürükleyici. Özellikle Swipeline’ın Instagram reels videoları, “bu devirde yazılı içerik mi kaldı” diye düşünenler için birebir.&nbsp;Yine Instagram üzerinden bilgi dolu içerikler tüketmeyi sevenlerdensen <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/gelecek_burada/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gelecek Burada</a> ve <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/wiserturkiye/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">WiserMedia Türkiye</a> hesaplarına göz atmayı düşünebilirsin. WiserMedia aslında başlı başına bir sosyal paylaşım ağı olmasına rağmen, Instagram hesapları da oldukça verimli.&nbsp;Kendisi birkaç yapay zekâ girişiminin kurucusu olan <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/levelsio" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Levelsio</a>, aynı zamanda sektördeki başka girişimleri de paylaşarak, yapay zekâ ile görsel üretimi konusunda piyasanınn nabzını tutmama yardımcı oluyor.&nbsp;<h4 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Podcast</h4>Benim gibi yemek yaparken, bulaşık yıkarken podcast dinlemeyi seven biriysen, teknoloji haberlerini de içeren Aposto Radyo Altı Otuz programı, her sabah dinlenmesi gereken en temel podcast yayınlarından birisi.&nbsp;“Yok ben daha çok sohbet podcastleri dinlemeyi seviyorum” diyenlerdensen, Yeni Medya 451 ve Açık Bilim podcastleri de seni oldukça mutlu edebilir.<h4 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Medium</h4>Dileyen herkesin profil açıp, uzun uzun deneme/makaleler yazması için ortam sağlayan Medium, habercilik bakımından tartışmalı bir platform olsa da ilham verici ve kafa açıcı içerikler bakımından oldukça zengin bir yelpazeye sahip. Hemen şimdi Medium’a giriş yapıp, <a fr-original-style="" href="https://medium.com/tag/future" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“Future”</a> (Gelecek) etiketini takip etmeye başlayabilirsin. Sonrasında sana günlük olarak ulaştırılacak “Daily Digest” mailleri aracılığıyla, ilgini çeken içeriklerle sürekli besleneceksin.&nbsp;Dikkat: Özellikle bu alanlarda çalışmak isteyen bir içerik yazarı/gazeteci/dijital pazarlamacı veya girişimci isen, her gün ‘içerik arayışında olman’ oldukça verimsiz olacaktır. Sürekli olarak bir internet sitesi açıp haber aramak, bir yerden sonra oldukça gereksiz bir yorgunluk yaratıyor. Bunun yerine, içeriklerin bize gelmesini sağlamamız daha verimli olabilir.Instagram, Twitter gibi sık kullandığımız sosyal medya platformlarında hem bu yayın organlarını hem de bu yayın organlarında çalışan/yazan insanların kişisel hesaplarını takip etmemiz bu açıdan ciddi bir fark yaratıyor. Bununla birlikte, bu yayın organlarının bültenlerine kaydolmak, haftanın belirli günlerinde e-posta kutumuza düşen haberlerle fazla emek harcamadan gün içinde gelişmelerden haberdar olabileceğimiz anlamına gelir.&nbsp;

⚡️ Bir teknoloji yazarının haber takip algoritması.

Teknoloji Haberleri Nasıl ve Neden Takip Edilmeli? #2

5 yıldır yıkıcı teknolojiler üzerine yayın yapan bir platformun kurucusu ve genel yayın yönetmeni olarak; her gün paylaştığımız haberlerin insanlar tarafından nasıl algılandığı ve nasıl algılanması gerektiği sorusu uykusuz gecelerimi, güneşli sabahlarımı süslüyor.Düzenli olarak; alanımızda hiçbir tecrübesi olmayan ve ilgilendiğimiz teknolojilere dair bilgi birikimi bulunmayan genç adaylar ile çalıştığımız için son yıllarda “Bunları takip edebilirsin”, “En verimli takip sistemi şudur” tarzı cümleleri sık sık kurmam gerekti. Bu kaynaklardan, serinin ikinci yazısında bahsedeceğiz ama öncelikle, daha önce muhtemelen hiç kendine sormayı düşünmediğin bir soruyla başlamak istiyorum:<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yıkıcı teknolojilerle ilgili gelişmeleri/haberleri neden takip etmeliyim?&nbsp;</h3>İlgilendiğimiz yapay zekâ, sanal gerçeklik, blockchain ve 3D yazıcı gibi teknolojileri yıkıcı teknolojiler başlığı altında topluyoruz. Bu teknolojilerin, yakın gelecekte hayatımızı kökünden değiştirebilecek olmasına rağmen bugünün dünyasında henüz ana akım hale gelemediğini görüyoruz.&nbsp;Birçokları tarafından “aa böyle güzel bir şey varmış” tepkisiyle birkaç saniyeliğine şaşkınlık yaratan, NTV’de “bilim insanları 3D yazıcı ile organ bastı” haberleriyle geçiştirilen birer ‘clickbait’ olarak değerlendirilmekten öteye geçemiyor. Blockchain teknolojisinin de sürekli “coin yükseldi”, “coin battı” ve “NFT milyonlarca dolara satıldı” haberleriyle gündemi ziyaret edip, para piyasalarını coştururken, blockchain sektörünü utandırdığını sık sık görüyoruz.&nbsp;Bu bilgiler ışığında; işinde gücünde sıradan bir insan olarak ben neden “3D yazıcı ile şu yapıldı”, “yapay zekâ resim çiziyor” gibi haberlere dikkat kesilmeliyim? Bu haberlerin, 3 asırdır televizyonlarda gördüğümüz “Düzce Üniversitesi’nde hidrojenle çalışan araba üretildi”, “Yerli ve milli uçan arabamız yarın göklerde” tarzı haberlerden ne farkı var?&nbsp;Bu soruya 2 temel cevap verebiliriz. Birincisi, haberin konusu değil kaynağı ve platformu oldukça önemli. Yani bir içeriği NTV’de izlemek ile WIRED’da ya da gelecekburada.net’te okumak arasında ciddi bir fark var. İkincisi ise, haberler 90’lı yılların aksine artık sadece okuyup/izleyip geçeceğimiz birer tüketim malzemesi değiller. Mesela, 2020 yılında 3 Boyutlu Destek isimli bir topluluğun, 3D yazıcı ile siperlik üreterek, tamamen ücretsiz şekilde sağlık çalışanlarına ulaştırdığına dair <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/3BoyutluDestek/status/1245275947630309376" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">haberleri</a> izledik. Haberi izledikten sonra sosyal medya üzerinden bu topluluk ile iletişime geçerek, aralarına katılmak veya destek olmak sadece dakikalarımızı alacaktı. Oysa, aynı durum 90’lı yıllarda, haftalarca sürecek bir mesai gerektiriyordu. Günümüz dünyasının herkese katılımcılık fırsatı verdiğini unutmamak gerekiyor.&nbsp;Teknoloji haberleri oldukça önemli, çünkü bu haberlerde bahsi geçen teknolojilerin hepsi hem yaşam standartlarımızı hem de iş dünyamızı değiştirmek üzere, hızlı bir şekilde gelişiyor.&nbsp;Bu noktada, haberi nasıl okuduğumuz büyük önem arz ediyor.&nbsp;<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Haberi hayatımıza dahil etmek</h3>Örnek vermek gerekirse; 2017 yılındaki <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/alisversisin-yeni-cagi-amazon-go/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Alışverişin Yeni Çağı: Amazon Go</a> başlıklı içeriğimizde; Amazon’un, hiçbir kasiyer çalıştırmadığı bir otonom market sistemi için hazırlıklara başladığından bahsediyoruz. Bu içerik, “Vay be, dünya nerelere geldi, adamlar yapıyor” diye yorumlanacak bir haber. Ancak; 21. yüzyıl dünyasında, daha iyi bir yöntem benimseyerek, bu haberi yeni soru işaretleriyle süsleyerek, hayatımıza entegre edebiliriz. 1) Bu sistem başarılı olursa; ne gibi iş alanları yok olur, ne gibi iş alanları doğar? Benim yeteneklerime göre; bu iş alanlarını nasıl değerlendirebilirim?<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Örnek: Kasiyerlere ihtiyaç duyulmayacak. Mağaza içinde müşterilerin bazı basit soruları sorabileceği insanlar olmayacak. Bu durumda; eğer ben bir yazılım mühendisi/girişimci isem; insanların basit sorularını cevaplayabilecek ve insanlara eşlik edebilecek bir sistem üzerine kafa yorabilirim. Bir gün Amazon Go’nun Türkiye’ye gelmesi durumunda, bu sistemi ilgili şirketlere sunabilirim. Eğer ben bir dijital pazarlamacı ve/veya içerik üreticisi isem; bu sisteme dair bazı içerik konseptleri üzerinde çalışıp Amazon’a teklifte bulunabilirim veya kendi blogumda/sosyal ağlarımda paylaşarak, yaratacağı trafikten faydalanabilirim. Sistemin Türkiye’ye gelmesi durumunda, bu şirket yetkililerin ilk ulaşacağı insanlardan birisi olmam da söz konusu olacaktır.&nbsp;</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2022/9/0/1667119090545.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.00" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">2) &nbsp;Acaba, hiçbir insan çalışanın olmadığı bu markette başka nasıl ihtiyaçlar ortaya çıkabilir?&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Örnek: Bir müşterinin birden düşüp bayılması durumunda nasıl bir protokol izlenecek? Bir sağlık çalışanı isem; acaba Amazon’a veya bu sistemi Türkiye’de entegre etmeye çalışacak şirkete sağlık danışmanlığı hizmeti verebilir miyim?&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Örnek: İnsan çalışanların olmaması durumunda; soyunma odası, tuvalet gibi alanlar yerine daha farklı ihtiyaçlar ortaya çıkabilir, bu da binanın mimarisini değiştirecektir. Acaba bu binalar insansız sisteme daha iyi adapte olabilmesi ve alanı daha iyi kullanabilmesi için nasıl tasarlanmalı? Acaba bu konuda Amazon’a yeni bir konsept tasarım ile gidebilir miyim? Türkiye’ye entegre edecek şirketin bu konuda bir mimara ihtiyaç duyduğunda bana ulaşabilmesini nasıl sağlarım?&nbsp;</li></ul>Bu tarz düşüncelerle; ihtimaller okyanusunda yüzerken unutmamamız gereken önemli bir nokta var: Eğer bir teknolojiyle, yeni bir pazar oluşuyorsa; bu pazara dahil olacak<a fr-original-style="" href="https://research.aimultiple.com/checkout-free-stores/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;birçok farklı paydaş</a> bulunacaktır. O yüzden, düşündüğümüz ihtimalleri sadece Amazon özelinde değil, diğer markalarla da düşünmeliyiz. Mesela, Migros böyle bir işe girişecek midir? Girişirse neye ihtiyaç duyacaktır? Migros böyle bir sistem kurduğu anda BİM, A101 gibi markalar ne yapacaktır? Bu teknoloji Getir, Yemeksepeti gibi servisleri nasıl etkileyecektir?&nbsp;3) Acaba yeni bir yapay zekâ sistemi mi kullanacaklar, yoksa mevcut bir sistemden/datasetten mi faydalanıyorlar? Bu sisteme ulaşabilir miyim? Türkiye’ye entegrasyonu konusunda öncü olabilir miyim?&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Biraz daha büyük düşündüğümüzde; öncü olanların işine yarayabilecek yetenek setleri geliştirmek ve takip etmek yerine, öncülerin bizzat kendisi olabileceğimizi, bu sistemleri Türkiye’ye getirecek kişiler olabileceğimizi unutmayalım. Özellikle distribütörlük, ülke temsilciliği gibi bazı kritik ‘pozisyonlar’, ilk aklına gelenin kapabildiği pozisyonlar olarak dikkat çekiyor. Yabancı bir şirkete gidip “Ben sizin sisteminizi çok iyi anlıyorum, sizi takip ediyorum, bu sistem için Türkiye ciddi bir pazar, yayılmanıza destek olabilirim” demek, etkili olabiliyor.</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bitirirken</h3>Buna benzer birçok soru sormak ve farklı dallara uzanmak mümkün. Kendi yeteneklerine ve ilgi alanlarına göre bu örnekleri artırabilirsin. Bu düşünce tarzı; özellikle blockchain (NFT, Web3, metaverse, kripto para) gibi tamamen dijital dünyada büyüyen teknolojiler ile çok daha iyi çalışacaktır. Zira, şu an blockchain alanında ciddi bir iş gücü açığı olduğunu ve birçok blockchain girişimine direkt mail atarak veya LinkedIn üzerinden yazarak iş fırsatı bulabileceğini <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/630b225cd2d0370006dd6b5f" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">hatırlatmakta</a> fayda var. Özetle; günümüzdeki teknoloji haberleri, sadece uzaktan takip edilerek hayret duyulacak birer haberden ziyade, ayağımıza kadar gelecek yeni fırsatların habercisi olarak değerlendirilebilir. Zira, 5 yıldır Gelecek Burada’da çalışma düzenimiz bunun farkındalığıyla devam ediyor ve onlarca farklı arkadaşımız, haberini yazdığımız teknolojilerle ilgili iş fırsatlarını yakaladı.&nbsp;Serimizin ikinci yazısında; bu teknolojilere dair haberleri en verimli şekilde nereden ve nasıl takip edeceğimize odaklanacağız. Görüşmek üzere!&nbsp;

🤖 Sakince, adım adım takip etmeli.

Teknoloji Haberleri Nasıl ve Neden Takip Edilmeli? #1

Teknolojik gelişmelerin artmasıyla birlikte yeni iş alanları ortaya çıkmaya devam ediyor. 21. Yüzyılın internet teknolojisi sayesinde getirdiği evrensellik ise Türkiye gibi ekonomik krizle baş etmeye çalışan ülkeler için bambaşka fırsatlar sunuyor.DİSK’in çalışmasına göre 2022 yılı haziran ayı itibariyle ülkemizde insanların %57’si asgari ücretle çalışıyor. Yapılan birçok çalışma ise 50 milyona yakın insanın aylık gelirinin yoksulluk sınırı altında kaldığını gösteriyor. Bu da her 10 kişiden 8’inin yoksul olduğu anlamına geliyor. Şartların böylesine moral bozucu olduğu ülkelerde evrensel pazardan elde edilen gelirin önemi ortaya çıkıyor. Yani döviz geliri.Bundan 5-10 yıl öncesi için döviz geliri elde etmek isteyen insanların en çok tercih ettiği pazarlar freelance odaklı yazılım-tasarım işleriydi. Pandeminin getirdiği değişim rüzgarı ile birlikte freelance işlere remote (uzaktan) işler de dahil oldu. Böylece, hem batıdan hem de doğudan birçok şirket; Türkiye’de yaşayan çalışanlar aramaya başladı. Fakat bu kadarla da kalmadı, 2009 yılında hayatımıza giren Bitcoin; tam olarak o gün vaat ettiği şekliyle olmasa da gelişmekte olan ülkelerin imdadına koştu ve birçok insana ekonomik ‘destekte’ bulundu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Blockchain Sektöründe Çalışmak</h2>2009 yılında tanıştığımız Bitcoin; sonrasında Ethereum’un da katkısıyla ciddi bir pazar oluşturdu ve Web 3.0, metaverse, Play-to-earn, NFT ve benzeri birçok kavramla birlikte milyar dolarlık bir ekosistem haline geldi. Peki bunun tam olarak ülkemizle alakası nedir?Birçok farklı araştırma raporuna göre Türkiye, kripto para piyasasında en aktif ilk 5 ülke arasında gösteriliyor. Bu da ülkemizi birçok şirketin şube açmak isteyeceği veya yatırım yapabileceği ciddi bir pazar haline getiriyor. Henüz yasal düzenlemelerin bulunmadığı bu piyasada yeni kurulan şirketlerin herhangi bir ‘resmi evrak’ sorunu yaşamaması da sadece sözleşme yaparak, sigortasız ve masrafsız işçi çalıştırmasıyla sonuçlanıyor. Bunun ekonomik olarak olumlu bir çıktısı olarak ise dövizle yapılan ödemelerden bahsedebiliriz. Avrupa ve Amerika için biraz düşük görülebilecek bu ücretler, kur farkı nedeniyle ülkemiz için ciddi anlamda fark yaratabilecek seviyelere çıkabiliyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Blockchain alanında bana da iş var mı?</h2>Aslında 5 yıl öncesinin internetine göre sahip olduğumuz en büyük fark bu. 2015 yılında yurt dışından, dövizle para kazanabilmenin tek yolu; yazılım-tasarım gibi bilgi birikim seviyesinin yüksek olması gereken alanlarda aktif olmaktan geçiyordu. Ancak bugün, kripto para alanındaki girişimlerin; çevirmen, içerik yazarı, dijital pazarlamacı, insan kaynakları uzmanı, iş geliştirme uzmanı, video editör, topluluk yöneticisi, müşteri destek yetkilisi gibi birçok alanda ciddi anlamda yeni yüzlere ihtiyacı var. Benim ilgi alanıma girmediği için bahsetmediğim yazılım, siber güvenlik gibi alanlar da cabası.Üstelik; diğer birçok sektörün aksine blockchain sektöründe aranan en temel özellik, bu teknolojiyi biraz anlamak. Çünkü, çevirmen bulmak çok kolay ancak blockchain teknolojisini anlayan, terimleri iyi kavramış bir çevirmen bulmak neredeyse imkansız. O yüzden, bir şirkette çalışan çevirmenlerin, farklı şirketlere de proje bazlı işler yaptığını; aynı çevirmene 5 farklı şirketin teklif götürdüğünü ve yarı zamanlı şekilde aynı anda 2-3 farklı şirketle çalışan insanların olduğunu biliyorum.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Blockchain Alanında Çalışan İnsanların Deneyimleri</h3>Bu konuyu biraz pekiştirebilmek adına, sektörden tanıdığım, farklı şirketlerde çalışan arkadaşlarıma da fikirlerini sordum. Geçtiğimiz haftalarda da tecrübeli iletişim müdürü&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://linktr.ee/gelecekburada" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşegül Şamiloğlu ile hem bu konu üzerine hem de 37 yaşında sektör değiştirmek üzerine &nbsp;konuştuğumuz bir podcast&nbsp;</a>yayınlamıştık. Dinlemeni tavsiye ederim.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/duygu-nur-balkan-sancakl%C4%B1-2928b3124/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Duygu Nur Balkan Sancaklı</a>&nbsp;(Müşteri Temsilcisi / Proje Yöneticisi)“İç mimarlık ve endüstri ürünleri alanında okudum, kuzenime yardım ederek kripto para alanını öğrendim. Müşteri temsilciliği işimi öğrendikten sonra bir kripto para borsasında İngilizce bilen CS aradıklarını görüp başvurdum.   CS alanında, marketing alanındaki kadar iş teklifi geldiğini söyleyemem ancak biz kendimiz başvuru yaptığımızda zaten o takımda tanıdığımız birisi mutlaka oluyor, çünkü sektör içerisinde hep aynı isimlerin döndüğünü görüyoruz. Dediğin gibi, ciddi bir açık olduğunu söylemek mümkün.Ben tam zamanlı işime ek olarak freelance veya yarı zamanlı işlere sıcak bakmıyorum ama ayda 1 de olsa kesin teklif geliyor. İç mimarlık alanında yarı zamanlı işler yapıyorum sadece. Eşim de kripto para alnında farklı bir şirkette müşteri temsilcisi olarak çalışıyor, ona haftada 1 teklif geliyor. Bana gelen teklifin az olmasının sebebi LinkedIN’deki iş tanımımla ilgili olabilir. “&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/enkeladam/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ömer Can</a>&nbsp;(Çevirmen)“Ben bu konuda çok kötü bir örneğim. O kadar fırsat olmasına ve tecrübesi olan insanın havada kapılmasına rağmen iş bulmakta zorlandım. Bunu güzel bir CV hazırlamamama, LinkedIN hesabımı aktif tutmamama bağlayan arkadaşlarım var. Sektörün bu konuda meyvesini henüz yiyemedim ama ciddi bir iş açığı olduğunu düşünüyorum. GameFi ve SocialFi gibi sonradan ortaya çıkan blockchain alanları ile birlikte yepyeni iş fırsatları da gelmeye başladı. Blok zinciri üzerinde oyun geliştiren insan arıyorlar mesela.Tam zamanlı işim dışında bazen freelance işler yapıyorum. Özellikle geçen sene resmen yağıyordu. Merkeziyetsiz borsalardan ve iddialı projelerden teklifler geliyordu ama piyasanın durgunlaşmasıyla birlikte onlar da azaldı. Ama hâlâ, ‘akmasa da damlıyor’ diyebiliriz.”&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/alican-kenar-78077b143/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Alican Kenar</a>&nbsp;(Çevirmen - Topluluk Yöneticisi)“Piyasadaki “Ne olursan ol gel” bilinci yavaş yavaş yerini “Tecrübeli ol, nitelikli ol” bilincine bırakıyor ama hâlâ önemli derecede bir açık var.Ben Topluluk Yöneticisi olarak girmiştim, sonrasında çevirmen oldum. Kripto şirketlerin yanı sıra çeviri ajanslarından da teklifler alıyorum. Her 1-2 ayda bir kesin teklif alıyorum. Genellikle İş Geliştirme pozisyonu için teklif geliyor.İhtiyaçlar çok fazla olduğu için tam ihtiyacın ne olduğunu netleştiremiyorlar. Kendi yeteneklerinizi pazarlayarak bu sektöre adım atabilme şansı çok yüksek. Dövizle ödeme büyük avantaj. Amerika’da yaşayan birisine göre düşük olsa da Türkiye’de oldukça avantajlı.Bu sektöre bir şekilde giriş yapmak önemli, sonrasında yeteneklerinize ve tercihlerinize göre geçiş yapmak oldukça kolay.”Kripto para alanında işe alımların büyük bir kısmı LinkedIN üzerinden gerçekleşse de sektöre dair tüm iş ilanlarının yer aldığı platformlar da bulunuyor. Göz atıp, kendini yakın hissettiğin iş alanları var mı diye kontrol edebilir hatta sırf denemek için birkaç başvuru yapabilirsin.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://cryptojobslist.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Crypto Jobs List</a>&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://pompcryptojobs.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Pomp Crypto Jobs</a>&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://web3.career/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Web 3 Career</a></li></ul>

İş hayatının İstanbul'u da diyebiliriz.

Blockchain Sektörünün Taşı Toprağı Altın mı?

Son yılların en çok kullanılan kavramlarından birisi olan NFT kimilerine göre tablolardan sıkılan zenginlerin eğlencesiydi. NFT’lerin süksesinin geçici olduğu yönünde söylemlerin sayısı bir hayli fazlayken, kimileri bu gelişmeyi kaliteli oyun yapamayan stüdyoların para kazanma yöntemi olarak nitelendirdi.Ancak tüm eleştirilerin ve ‘gösteriş pazarı’ nitelemelerinin gölgesinde, NFT teknolojisinin hayatımızda birçok problemi çözdüğünden ve hayalini kurduğumuz ‘katılımcı’ dünya için altyapı oluşturduğundan bahsedebiliriz. Günümüzde NFT teknolojisini “bir maymun çizimine yüz binlerce dolar vermeye” indirgerken 10 yıl boyunca evimize gelecek zeytin ve zeytinyağı gibi değerli bir senaryoya sabitlemek de mümkün.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Yani celebrity’lerin NFT almalarının dört işlevi var: medya dalaveresini köpürtmek, sisteme yeni girecek olan enayilere (boş) güven vermek, gösteriş yapmak ve, tabii ki, vergi kaçırmak. Ne zaman zengin insanlar görünüşte anlamsız bir şeye bu kadar çok para harcıyorlarsa bilin ki vergi kaçırıyorlardır. &nbsp; - <a fr-original-style="" href="https://www.newslabturkey.org/2022/05/10/nftler-tamamen-degersiz-mi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Anıl Aba</a></blockquote>Şu an NFT’lerin en fazla kullanıldığı alanlar:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyun sektörü (Play-to-earn)</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dijital sanat</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Koleksiyonculuk</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sadakat programları</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Üyelik/abonelik</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Topluluk yönetimi</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">NFT ile Ayvalık’ta Zeytin Ağacı Sahibi Olmak&nbsp;</h2>Bir arkadaşım aracılığıyla haberdar olduğum zeytinyağı üreticisi şirket, 2018 yılında bir kadın girişimci Çerağ Bilgin Üzden ile eşi Özgür Üzden tarafından kurulmuş. Ayvalık’ta yer alan şirket; yakın zamanda zeytinyağı üretimi eğitimlerinin verildiği, tadım atölyelerinin düzenlendiği bir zeytinyağı kompleksi inşa etmek için tüm planlarını yapmış durumda.Yeni vizyon ve yeni planlar doğrultusunda kompleksin bahçesinde yer alacak 50 adet ağacı NFT olarak piyasaya sunan şirket, NFT teknolojisinin gerçek hayatta kullanımına çok değerli bir örnek sunuyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.orfion.com.tr/orfion-nft-ayricaliklari/#" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Orfion NFTree</a> isimli koleksiyondaki, 1000 dolar değerindeki herhangi bir NFT’yi satın alan kullanıcılar, Ayvalık’taki zeytinyağı ağacının sahibi oluyor ve birçok ayrıcalıktan faydalanıyor:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">NFT’nin temsil ettiği ağaçtan toplanacak zeytin ve zeytinyağı ürünlerinin tamamı ücretsiz olarak gönderilecek.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşletmede yapılacak tadım atölyesi, hasat şenliği gibi özel etkinliklere davetiye verilecek.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İşletmeden yapılacak diğer alışverişlerde ise indirim uygulanacak.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2022/5/0/1656234063340.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.73" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bu noktada, şirket kurucularından Özgür Üzden’e “Böyle bir proje, ihtiyaçtan mı doğdu yoksa ‘biz de NFT’den eksik kalmayalım’ mantığı ile mi ortaya çıktı?” diye sordum:💬 Tamamen ihtiyaçtan doğdu. Ülke ekonomisi ve Ukrayna’daki durum ile inşaat maliyetleri artmış durumda. Nasıl kaynak üretebiliriz diye düşünürken böyle bir fikir ortaya çıktı. Gerçek bir utility NFT’si olarak kurguladık. Karikatürler satılıyor, profil fotoğrafları satılıyor ama biz gerçek karşılığı olan, işe yarayan bir fayda kurgusu yarattık. NFT yatırımcılarımız hem ağaçlardaki organik ürünlerimizden faydalanabilsin, hem gelip bizimle iletişim halinde kalsınlar şeklinde bir ‘fayda sepeti’ oluşturduk. Bir müşteri sadakat programının bileti aslında bu NFT’ler.”Peki bu sadakat programı bir NFT olmak zorunda mıydı? Ağacı farklı bir şekilde ‘satmak’ mümkün değil miydi? Ağaçların tapusu yok mu mesela?&nbsp;💬 Bir ağacı tapu olarak satmak mümkün değil, ada veya parsel olarak resmi kayıtları var sadece. Biz burada NFT sayesinde yatırımcı ile bizim aramızda bir ‘sözleşmecik’ yapmış oluyoruz, karşılıklı taahhütü sağlıyoruz. Yatırımcı gidip başka bir zeytinlik de alabilir ancak tek bir zeytin ağacı alabileceği herhangi bir iş modeli bulunmuyor. Zeytinlik aldığınız zaman da bakımları vs. gibi zorlukları mevcut. Oysa NFT sayesinde tek bir ağaca ‘sahipliğinizi’ kanıtlayabiliyor ve siz normal hayatınıza devam ederken ürünler evinize geliyor.&nbsp;Bu projeyi geliştirme aşamasında karşılaştığınız zorluklar neler oldu? Danışmanlık hizmeti aldınız mı?&nbsp;💬 Teknolojiye olan yatkınlığım ile projenin teknik yönünü kendim hallettim, herhangi bir zorlukla karşılaştığımı söyleyemem. Proje genelindeki karşılaştığım ana zorluk ise; insanların henüz NFT alım-satımı konusunda bilgisiz olması. Proje çok beğenildi ancak kimse almayı bilmiyor. Almak isteyenler bize ulaştığında yardımcı oluyoruz.&nbsp;Özgür Üzden ile <a fr-original-style="" href="https://tr.beincrypto.com/nft-ile-ayvalikta-zeytin-agaci-sahibi-olmak-orfion-nftree/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Orfion NTree</a> hakkında detaylıca konuştuktan sonra biraz da bu konunun geleceğine ve diğer teknolojilere dair sohbet etme fırsatı bulduk. Özellikle İstanbul gibi metropollerde yaşayan insanların organik ürünlere erişiminin gün geçtikçe zorlaşması, tarım ürünlerinin pahalılaşması ile birlikte insanların bu tarz iş modellerine sıcak bakacağını, birçok şehirde ağaçlandırma projeleri için NFT’lerin kullanılabileceğinden bahsettik.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">3 boyutlu yazıcı, drone ve VR</h3>Ayrıca görüşmemiz sırasında, Özgür Üzden’in arkasında duran 3D yazıcıyı da fark ederek,&nbsp;"Bu teknolojiden aktif faydalanıyor musunuz, nasıl kullanıyorsunuz?" diye sordum.&nbsp;💬 Çoğunlukla çocuklarım için oyuncaklar basıyorum ancak iş konusunda da işimize yaradığı zamanlar oldu. Mesela zeytin kurma zamanımızda, zeytinin bulunduğu suyun sürekli devridaim ile temizlenmesi gerekiyor. Bu görevi gören hortumun içine zeytin kaçtığı için tıkanıyor ve elle düzeltmemiz gerekiyordu. 3D yazıcı ile hızlıca bir parça basarak bu sorunu ortadan kaldırdık. 3D yazıcımız olmasa sanayiye gidip, bizimle ilgilenecek bir usta arayıp, çok daha fahiş fiyatlara bu parçayı ürettirmemiz gerekebilirdi.&nbsp;Peki diğer yıkıcı teknolojilerden faydalandığınız bir alan var mı? Yapay zekâ, sanal gerçeklik?💬 Drone teknolojisini yakından takip ediyoruz. Onlarla ilgili bir çalışmamız olabilir. Ürünlerin takip edilebilirliği konusunda Blockchain’den faydalanma projemiz var, şu an için askıda bekliyor. Ayrıca yeni binamız hazır olduktan sonra, sanal gerçeklik (VR) teknolojisi ile tesislerimizi gezme, etkinliklere katılma gibi hizmetler sunma ihtimalimiz olabilir. Bunların hepsini araştırmaya devam ediyoruz.&nbsp;

Organik tarım, dikey tarım derken kendimizi burada bulduk.

NFT ile Ayvalık'ta Zeytin Ağacı Sahibi Olmak

Annemiz babamız kızdı, uzmanlar uyardı, gözlerimiz kızardı… Tüm engellere rağmen dijital oyunlar ile zaman geçirmeye, eğlenmeye devam ettik. Ancak, yeni teknolojiler ışığında oyunlar ile para kazanma fikri, keyif alma fikrinin önüne geçiyor olabilir.Geçtiğimiz hafta, NANO isimli <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61d9d17b00bdee000665104c" rel="noreferrer noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kripto paranın Venezuela’daki ciddi ekonomik kriz döneminde halka nasıl nefes aldırdığında</a>n bahsetmiştik. Bugün ise Filipinler’deki kripto deneyimine göz atacağız.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kripto Paralar, Ekonomik Krizle Savaşan Halklara Nefes Oluyor</h3>Blockchain teknolojisi ile birlikte hayatımıza giren kripto para piyasası, başta kara para aklama ve yasa dışı ürün ticareti gibi ciddi boyutlarda paranın el değiştirmesiyle, sonrasında da küçük yatırımcıların avuçlarını kaşımasıyla büyük bir market hâline geldi. Blockchain, oldukça sağlam bir altyapı ile devrim niteliğinde çözümler sunsa da bugün daha çok yatırımcılara ne kazandırdığı sorusu ile gündeme gelebiliyor. Bu denli büyük paraların el değiştirmesi de, <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61d9d17b00bdee000665104c" rel="noreferrer noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">geçtiğimiz hafta bahsettiğimiz Venezuela örneği</a>nde olduğu gibi gelişmekte olan ülkelerde yaşayan insanlara yeni fırsatlar sunabiliyor. Kocaman pastadan, herkese bir dilim düşebiliyor.&nbsp;Birkaç hafta önce paylaştığımız, <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/2022de-sik-duyacagimiz-blockchain-kripto-kavramlari/" rel="noreferrer noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“kripto paralardan kazanç elde etmenin tek yolu al-sat işlemi yapmak değil”</a> konulu içeriğimizde de bahsettiğimiz seçeneklerden birisi olan NFT oyunlar (play-to-earn / P2E olarak da isimlendiriliyor) da Filipinler gibi ekonomisi stabil olmayan ülkelerde oldukça ciddi fırsatlar yaratabiliyor. Bu örneklerden birisi de son dönemlerin ünlü oyunu Axie Infinity oyunu oldu.&nbsp;<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Filipinler’de Halk Çareyi Axie Inifinity'de Buldu</h3>Filipinler'de, Cabanatuan şehrinde kurulan Axie Üniversitesi isimli topluluk, Axie Infinity isimli oyunu oynayarak geçimini sürdürmeye çalışıyor. Ancak, bu oyunu oynamak için gençlerin önünde ciddi bir engel bulunuyor.<figure fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2022/0/0/1642321102965.jpeg" alt="" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></figure>Filipinler'de Axie sevgisiAxie’nin böceklerle dolu dünyasına girip kazanç elde edebilmek için önce 600$’a yakın yatırım yaparak böceklerden oluşan bir takım inşa etmek gerekiyor. Birçok genç ise bu yatırım maliyetini karşılayacak sermayeye sahip değil.&nbsp;<h4 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Axie University</h4>Başta Filipinler’de bulunan Axie Üniversitesi olmak üzere birçok ülkede bu sermayeye sahip olan vizyoner yatırımcılar, gençlerin oyuna dahil olma bedelini karşılayarak gelire ortak olma stratejisiyle yola devam ediyor. Oyunun ‘kolay’ para kazandıran yapısı, hem oyuncuların hem de oyuncuya yatırım yapan kişilerin kolay ikna olmasına yol açıyor. Özellikle işsizlik sorununun bulunduğu ülkelerde buna benzer oyunlar oldukça revaçta.&nbsp;Araştırma şirketi <a fr-original-style="" href="https://naavik.co/business-breakdowns/axie-infinity/#axie-decon=" rel="noreferrer noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Naavik'in raporu</a>na göre; Axie Infinity oyuncularının %55'ini Filipinler halkı oluşturuyor.Oyun içinde kazanılan $SLP (Smooth Love Potion) isimli tokenin kripto borsalarında satılmasıyla kâr elde edilebiliyor. Ancak kripto borsalarının hareketliliği, dönem dönem ciddi kazançlar sağlasa da bazı dönemlerde ise tatmin edici olmayan fiyatlara düşmesiyle hayal kırıklığı yaratabiliyor. Yine de işsizlikle savaşan gençlerin hem stres atması hem de harçlık elde etmesi için geçerli bir yol gibi görünüyor.&nbsp;Filipinler’deki örneğin videoya kaydedildiği <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=Yo-BrASMHU4" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu belgeselde</a>, hem gençlerin hem de kendi dükkanını işleten ileri yaşlı yetişkinlerin Axie Infinity ile ekonomik krize çözüm aradığını görüyoruz. Piyasada, binlerce farklı play-to-earn (Oynadıkça kazan) etiketli oyun bulunsa da, Axie Infinity de dahil olmak üzere bu oyunların hiçbirisinin istikrarlı şekilde devam edebileceğine, değerlerinin birden dibe vurmayacağına veya projenin bir anda kapatılmayacağına dair bir garanti bulunmuyor. Bu da, sadece ön yatırım ile dahil olunabilen oyunlarda, risk seviyesini artıran bir unsur olarak göz önünde bulundurulmalı. Eğlenirken para kazanmak isteyen insanlar ise sermaye gerektirmeden başlayabilecekleri daha basit oyunları tercih edebilir.Blockchain destekli oyunların kötü ekonomilerde farklı çözümler yarattığından bahsettik. Peki &nbsp;ama neden P2E oyunlarda blockchain altyapısı fark yaratıyor ve kripto paralar bu kadar öne çıkıyor?&nbsp;Bu konuyu birkaç maddede özetlemek mümkün:&nbsp;Oyun endüstrisi neden blok zinciri teknolojisine ihtiyaç duyuyor?<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bazı oyunlarda, oyun içi para üretimine izin veriliyor ancak oyuncuların çoğu ciddi bir zaman gerektirmesinden dolayı bunu tercih etmiyor ve oyun içindeki ürünlere daha hızlı sahip olabilmek için gerçek para harcayarak dijital altın satın alıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyunseverler, oyun içi ürünleri satın almak ve satmak için güvenli platformlara ihtiyaç duyuyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyun girişimcileri ve geliştiriciler de yaptıkları oyunlarda gelir modeli yaratmak için veri tabanını ve mikro ödemeleri daha güvenli bir ekosisteme taşımaya ihtiyaç duyuyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çoğu oyunsever, birden çok oyun oynadıkları için güvenli profillere ihtiyaç duyuyor. Bu profillerin farklı oyunlar arasında transfer edilebilir şekilde uyumlu olması önem arz ediyor.&nbsp;</li></ul><figure fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; box-sizing: border-box;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://www.gelecekburada.net/wp-content/uploads/kripto-nft-oyunlar-gelecek-burada.jpeg" alt="" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.78" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></figure> <ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsanların sanal varlıklara değer biçme alışkanlığı giderek artıyor. Bu nedenle sanal oyunlara giderek daha fazla gerçek para harcandığını görüyoruz. Bir sektör bu aşamaya geldiğinde, teknolojik değişim için olgunlaşmıştır demek mümkün oluyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kullanıcılar, oyun oynamadıkları sırada da sanal varlıklarının güvenli şekilde saklandığından emin olmak ister. Şu an için bu sanal varlıklar, oyun şirketlerinin merkezi sunucularında saklanıyor. Bu durum hackerlar için işleri çok daha kolay hâle getirirken şirket içi manipülasyonlar için de savunmasız kalıyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Online oynadığımız oyunlarda, oyun içi sanal varlıkların tam olarak ‘bize ait’ olduğunu söyleyemiyoruz çünkü oyun şirketi dilediği zaman değişiklik yapabiliyor. Blockchain ve kripto paralar ile bu değişiyor. Oyun içi varlıkları, oyun dışı marketlerde değerlendirebiliyor olmak, ‘sahiplik’ algısını pekiştiriyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyun içinde nadir ve eşsiz varlıklar üretebilseniz çok güzel olmaz mıydı? Blockchain teknolojisi sayesinde oyun geliştiricileri, oyunculara bu fırsatı kolaylıkla verebilir. Oyun içinde oluşturulan NFT’ler, pazar yerlerinde satılabilir.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyuncular oyun içi varlıkların satıldığı platformlarda sıkça hile/dolandırıcılık ile karşı karşıya kalıyor. Blok zinciri teknolojisi, dağıtık ve manipüle edilemez yapısı ile bu sorunu ortadan kaldırmayı kolaylaştırıyor.&nbsp;</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kripto Piyasası Gibi NFT Oyunlar da Toz Pembe Değil</h3>Blockchain teknolojisinin önemli vaatlerinin gölgesinde birçok eksiği de bulunuyor. &nbsp;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yine Naavik'in raporuna göre Axie Infinity'de kazanılan günlük para, belirli bir sürenin ardından Filipinler'deki günlük asgari ücretin altına düştü.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyun içinde kazanılan ve daha sonra gerçek paraya dönüştürülen SLP tokenin bugüne kadarki en yüksek değeri 0.4191$ olarak kaydedilirken, 15 Ocak 2022'de bu rakam 0.183$. <a fr-original-style="" href="https://forkast.news/headlines/earnings-axie-infinity-below-minimum-wage/" rel="noreferrer noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradaki içeriğin</a> yayınlandığı tarihte ise 0.066$ gibi çok düşük seviyelerde seyrediyordu.&nbsp;</li></ul>Özetle; blockchain birçok endüstride olduğu gibi oyun sektörüne de devrimsel çözümler sunuyor. Hem girişimciler hem de kullanıcılar için doğan yeni fırsatlar oldukça çekici olsa da; fazlaca hareketli ve kontrolsüz bir piyasa olduğunu unutmamakta fayda var.&nbsp;

NFT oyunlar Filipinler halkına nasıl nefes oldu?

Kripto Paralar Ekonomik Krize Çare Olabilir mi? | 2

Yüksek enflasyon ve ciddi bir ekonomik kriz ile karşı karşıya kaldığımız bu günlerde, halkın çareyi &nbsp;kripto para yatırımcılığında aradığını ve son 1 yılda ciddi bir artış yaşandığını sürekli ifade ediyoruz. Bu yüzden olacak ki, hûkümetin kripto paralar için özel bir yasa hazırladığını biliyoruz. Hazır gündem bu kadar sıcakken ve kripto paralara sadece al-sat (trade) aracı olarak bakılırken, bu algıyı kırmak ve blockchain teknolojisinin asıl kazanımlarını gösterebilmek için 2018 yılındaki <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/kripto-paralar-ekonomik-krize-care-olabilir-mi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">içeriğimi</a> hatırlatmak istedim. Buyurun, Venezuela halkının kripto paralar sayesinde nasıl kısa bir nefes aldığını hatırlayalım.2008 ekonomik krizi sonrası Satoshi Nakamoto’nun önderliğinde Reddit üzerinde bir grup insanın yardımlaşarak geliştirdiği Bitcoin ile tanıştık. Başta ekonomi olmak üzere tüm yaşam alışkanlıklarımızı değiştirmesi beklenen<a fr-original-style="" href="http://www.gelecekburada.net/?s=blockchain/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;blockchain</a> altyapısına sahip Bitcoin, ilk nesil kripto para olarak karşımıza çıkmıştı.Litecoin ve Monero gibi isimlerle de örneklendirebileceğimiz ilk nesil kripto paralar basit mimarileri yüzünden ölçeklendirme gibi problemlerle savaşmak zorunda kaldılar. Bu da yavaş değer transferi, uzun onaylama süreçleri ve pahalı komisyonlara yol açtı. Madencilikle üretilen (PoW) ve sadece değer transferine odaklanan ilk jenerasyonun aksine 2. nesil kripto paralar binlerce merkeziyetsiz uygulama (dApp) için bir platform görevi gördü. Genel olarak Ethereum, Neo, Qtum gibi ünlü örneklerle akıllı kontrat teriminin literatüre taşındığını ve değer transferinin yanı sıra güvenli bir sözleşmenin de mümkün kılındığını &nbsp;gördük. Ancak bir süre sonra 2. nesil kripto paralar da aynı blockchain yapısını kullandığı için ölçekleme sorunu yaşayarak zaman zaman yavaşlama gibi sıkıntılarla baş başa kaldı.Bir süre sonra karşımıza çok daha farklı yapısıyla ve 0 işlem ücreti ile DAG mimarisine sahip 3. nesil kripto paralar çıktı. IOTA, NANO gibi gibi ünlü isimlerle adını duyuran bu mimari yapı, blockchain’e göre daha yönlendirilmiş ve o an önemli olmayan bilgilere vakit harcamayacak şekilde çalışıyordu.<img src="https://images.aposto.com/2022/0/6/1641665293360.jpeg" width="550" height="429" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.28" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bitcoin’in ölçeklenebilirlik sorunlarından dolayı yavaş olmasını karikatürize eden bir çalışma.Tüm bunlar yaşanırken 2001’de Latin Amerika’nın en zengin ülkesi olan Venezuela enflasyon sebebiyle kırılıyor, insanlar artık takas yöntemiyle alışverişe yöneliyordu. %40.000 enflasyon (Yazının yazıldığı tarihte Türkiye’de enflasyon %12.15 idi. Ocak 2021’de açıklanan resmi rakam ise %36) ile yaşamını sürdüren ülkede hükûmetin de bir kripto para (CBDC - Petro) girişimi oldu ancak bu içeriğimizde Petro’ya odaklanmayacağız.Sözde bağımsız olan merkez bankasının politikaları ve daha birçok hükûmet hatası sonrası büyük bir ekonomik krize giren Venezuela’da asgari ücret olan 5,196,000 bolivar’ın dolar karşılığı ise 1.73$’a (Ocak 2021: 11.28 dolar) kadar geriledi. Halk yüksek vergiler ve düşük yaşam standartları ile mücadele ederken kripto paraları kullanarak biraz zaman kazanabilir..<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çare: NANO olabilir</h3>DAG mimarisi üzerinde çalışan ve anlık, tamamen ücretsiz transfer imkanı veren NANO’yu kullanarak oturduğum yerden dünyanın diğer ucundaki bir arkadaşıma 10 NANO gönderdiğimde, saniyeler içerisinde arkadaşım 10 NANO’yu (9.9999 değil, tam anlamıyla 10 NANO) cüzdanına eklemiş oluyor. Hem hız hem de maliyet bakımından NANO, yardım kampanyalarının da yıldız ismi olabileceğini gösteriyordu. Nitekim öyle de oldu.Aslında tüm bu konunun çıkış noktası Reddit’te Hector isimli bir kullanıcının 0.5 NANO (Yaklaşık 1 dolar) bağış almasıyla başladı. Hector’un, bu paranın geçen ay kazandığı maaştan daha fazla olduğunu söylemesinin ardından bu konu popüler hâle geldi. Birkaç gün sonra başka bir gönderide ise “Bugün 102+ KG yiyecek aldım” demesiyle işler bir seviye daha atlamış oldu.“Son derece mutlu hissediyorum çünkü bugün güvendiğim birisini yiyecek karşılığında NANO kabul etmek için ikna edebildim. Mısır unu, et, pirinç, şeker, fasulye, soslar ve avokado da dahil olmak üzere bana 102 kilogram (224 lb) yiyecek sattı. Bu harika, çünkü insanlara düzgün yiyecekler dağıtabilmeyi umuyordum. Bu sabah birisi evime geldi ve benden yemek rica etti ve elbette onlara birkaç kilogram verdim. Yüzünde saf mutluluk vardı. Bu gece sizlerden sevgi ve yiyecek alacak olan 10 aile için de aynı şekilde olacaktır.”102 KG alışverişi 29 NANO (80 dolar) karşılığında yaptığını söyleyen Hector daha sonra 12 Temmuz günü yaptığı paylaşımda ise 300 KG’lık bir alışveriş daha yaptığını söyleyecekti.<img src="https://images.aposto.com/2022/0/6/1641665321048.jpeg" width="550" height="451" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.22" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hector’un yaptığı alışveriş “Üç gün önce, son seferkinden farklı bir dükkanda, 300 kilogram gıda için 61 NANO ödeme yaptım. Bu bağışla kırk aileye yardım edildi. Birkaç kişi, yiyecek çantasını aldıklarında mutluluktan ağlıyordu. Ailem ve ben de paketlemeye yardım ettim.Toplamda, 402 kilogram (884,2 lbs) gıda için 90,1 NANO (yatırım sırasında 230 dolara eş değer) yatırım yapmış olduk.”Bu yaşananlardan sonra ortaya “Bir aileyi sahiplen” isimli, bugünkü Askıda Fatura projesine benzetebileceğimiz bir akım/kampanya çıktı. Venezuela'da yaşayan bir aileye NANO bağışı yapmayı kapsayan bu kampanyanın detaylarına <a fr-original-style="" href="https://www.reddit.com/r/nanocurrency/comments/8vcmv7/venezuela_17_adopt_a_family" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu&nbsp;Subreddit</a>’ten ulaşabilirsiniz.Çok kısa bir süre sonra BANANO projesi ile tanıştık.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">BANANO</h3> Bu içeriği hazırlayan Hector’un da içerisinde bulunduğu BANANO projesi, NANO’nun ilk resmi forku (Bir projeyi kopyalayarak değiştirme, farklı bir yolda ilerletmeye verilen isim) olarak karşımıza çıktı. Aslında sadece bir şaka olarak tanıştığımız Banano, Bitcoin’in yerini almak gibi ciddi iddialara sahip değil. Kripto paralar hakkında hiçbir şey bilmeyen veya bu alana girmek için çekinen insanlar için ücretsiz ve kolayca dağıtım yapan Banano’nun şu an sadece %10’u (3,402,853,669 Banano) dolaşımda. Bu da demek oluyor ki yeni arkadaşlara da kapı açık.10 Haziran 2018’de ilk Airdrop’unu (Belirli coine/coinlere sahip olan insanlara karşılıksız coin hediye ederek dolaşım yaratma metodu. Coinlerin birçoğu üyelik almanız karşılığında da airdrop ile verilebiliyor.) yapan Banano;<a fr-original-style="" href="http://reddit.com/r/bananocoin" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;Reddit</a>’te veya<a fr-original-style="" href="http://chat.banano.co.in/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;Discord</a>’da aktif olan üyelere de ücretsiz olarak Banano Coin veriyor.Ancak asıl dağıtım modeli bir oyun. Bir maymunu kontrol ettiğimiz oyunda muzları toplayarak Banano Coin kazanıp bunu gerçek paraya çevirmek mümkün. (Çok daha kolay bir şekilde Venezuela’daki insanlara hediye etmeyi de tercih edebiliriz.)Discord grubuna beklenmedik bir sayıda katılım olması sonucunda bir şakadan gerçek bir değere dönüşen Banano Coin için Venezuela halkının katkısı yadsınamaz.”Banano’nun değeri 0.0022$, 1 Banano 7000 Venezuela Bolivarı ediyor. Bu da 786 Banano’nun bir Venezuelalının asgari ücretini karşıladığı anlamına geliyor” (2021 Ocak itibarıyla, 1 BAN = 0.017$)&nbsp;Mayıs ayının 25’inde 10.000 Banano teslim edilen ve Venezuelalı ailelere yiyecek alması rica edilen Mayrapina isimli bir Banano topluluğu üyesi, sonraki gün aşağıdaki paylaşımı yaptı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Selaaaam, 10.000 banano ile alabileceğim şeyler listesi:</blockquote><img src="https://images.aposto.com/2022/0/6/1641665381578.jpeg" width="550" height="539" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.02" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">&nbsp; &nbsp; &nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2 kg kök</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">&nbsp;1 kg domates</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 kg soğan</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">3 kg muz</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 kg papa</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 kg pirinç</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 kg mısır unu</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 kg balık çeşitleri</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 kg şeker</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 kg et çeşitleri</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2 kg karışık bakliyat</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 paket kurabiye</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 tahıl gevreği</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1/2 kg margarin</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 adet domates sosu</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1 pirinç kreması &nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2 banyo sabunu</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">&nbsp; &nbsp; &nbsp;10.000 Banano'ya karşılık 15.000.000 BsF aldım.</blockquote><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Evime, aile dostlarına vb. gelen tüm insanlara inanamazsınız, onlara Banano ve yaptıkları her şeyi anlattım, çok ilgilendiler ama oyunla daha da çok ilgililer.”</blockquote>Mayrapina, Banano’ların bolivara nasıl çevrileceğine dair bir <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=BulMovWWkdY" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">video&nbsp;</a>da hazırlamışSonuç olarak: Bir ekonomik kriz sonrası hayatımıza giren ve devletlere güvenmek yerine daha bağımsız ve merkeziyetsiz bir yapı kurmaya odaklanan, yeni bir ekonomi modeli olarak görülen kripto paralar henüz kültürel anlamda o seviyeye gelememiş olsa da birçok derde deva olabiliyor.İleri okuma:<a fr-original-style="" href="https://hackernoon.com/why-third-generation-cryptocurrencies-are-game-changers-for-venezuela-cb8c9b016f9d/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;Hackernoon - Amir Hagafny</a>Not: &nbsp;Bahsi geçen kripto paralar hakkında herhangi olumlu veya olumsuz bir yönlendirme niyetimiz olmadığı gibi yatırım tavsiyemiz de bulunmuyor. İçerik 2018 yılında hazırlandı ve günümüzde herhangi bir müdahalede bulunulmadı.

2018 yılında yaşanan güzel bir örneğe göz atalım

Kripto Paralar Ekonomik Krize Çare Olabilir mi?

"Her hafta fiyatlar değişiyor, sürekli menü mü basacağız biz?"

Pandemi ve Ekonomik Kriz QR-AR Menüye Geçişi Nasıl Etkiledi?

Haber alma alışkanlıklarımız sürekli şekil değiştiriyor. Sadece on yıl önce gündeme dair haberleri televizyon ve belirli gazetelerden alırken bugün, haberlerin çoğunu sosyal medyada kişisel gazetecilik yapan ünlü insanlardan veya amatör gazetecilik yapanlardan alıyoruz. Şu an içerisinde olduğumuz dijital dönüşüm dönemi yakın gelecekte yapay zekâ ve blockchain gibi teknolojilerin bu durumu biraz daha farklı şekillendirebileceğini gösteriyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yapay zekâ ve habercilik</h2>Yazıların, görsellerin ve çeşitli verilerin hızlıca yorumlanması hususunda büyük bir çözüm sunan yapay zekâ sayesinde her yeri izleyen ve okuyan; saniyeler içerisinde analiz ederek haber oluşturan botlar hayatımızın önemli bir parçası haline gelebilir. 2017 yılında Reuters’ın duyurduğu, Twitter’da haber kovalayan bottan daha önce <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/twitterda-haber-icerigi-kovalayan-yapay-zeka-reuters-tracer/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bahsetmiştik</a>.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(38, 34, 84); box-sizing: border-box;">Yarısı rastgele yarısı da Reuters editörlerinin önerdiği hesaplardan atılan tweetler olmak üzere günde 12 milyon (Günlük tweet sayısının %2’si) tweet okuyan Reuters Tracer, radarına takılan bir paylaşım olduğunda önce tanımlama yapıyor, sonra spam-reklam veya yalan olup olmadığını kontrol ediyor ve konunun sınıflandırmasını yapıyor. Sonrasında anahtar kelime ile konum tespiti yaparak ve diğer haber kaynaklarındaki benzer haberleri de inceleyerek habere bir başlık ve özet oluşturup ajansa gönderiyor. Böylece muhabirlerin gözünden kaçan haberlerin hızlıca inceleme altına alınması ve yayına girilmesi mümkün oluyor. (<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/twitterda-haber-icerigi-kovalayan-yapay-zeka-reuters-tracer/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2017</a>)</blockquote>Öte yandan, büyük haber kanallarının hepsini takip eden ve belirli bir haberi farklı kaynaklardan yararlanarak sağ kesim, sol kesim ve tarafsız dil olacak şekilde 3 farklı yaklaşıma göre hazırlayan yapay zekâ girişimi Knowherenews ile de <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/bagimsiz-tarafsiz-ve-hizli-habercilikte-yeni-donem-knowhere/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tanışmıştık.</a> Knowherenews’un yapay zekâ botu, haberleri taradıktan sonra 60 saniyeden kısa bir sürede haberi 3 farklı şekilde yazarak insan editörlere teslim ediyordu.Yakın gelecekte buna benzer birçok girişim görmemiz oldukça olası. Bunların yanı sıra, sıcak çatışma yaşanan savaş noktalarına giderek haber kovalayan savaş muhabiri dronelar (robotlar) ile de tanışma ihtimalimiz bir hayli yüksek. Zira, insan askerler yerine dronelar ve çeşitli robotlar savaşmaya başlayacaksa, bu alanda yaşanan gelişmelerin aktarılması sürecinin de insanlardan arındırılması beklenebilir.&nbsp;BM tarafından geçtiğimiz Mart ayında Libya'da darbecilere karşı düzenlenen bir saldırıya ait rapora göre Türk menşeili bir drone ilk defa insan gözetiminden bağımsız bir saldırı <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/reel/CPvuTgjAtxV/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düzenledi</a>.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(38, 34, 84); box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://www.thebureauinvestigates.com/projects/drone-war" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Araştırmacı Gazetecilik Bürosu</a>’na göre 2010-2020 yılları arasında Amerika tarafından Afganistan, Yemen, Pakistan ve Somali’de yapılan 14.040 drone saldırısında; 283’ü çocuk, 910’u sivil olmak üzere 8.858 insan öldürüldü.</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sanal Gerçeklik</h2>Savaş bölgesi ve afet bölgesi gibi noktalarda yaşanan gelişmeleri anlık olarak aktarabilmek ve izleyicilerin de bu konuların öneminin farkındalığına varması oldukça değerli. Yeni patlamış bir yanardağın yanına giden drone habercimizin bize sağladığı görüntüleri normal ekranlarda izlememiz ile VR gözlükler içerisinde izlememiz arasında ciddi bir fark bulunuyor.&nbsp;Yakın gelecekte; deneyimin öne çıktığı haber alanlarında sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik teknolojisine daha fazla rast geleceğiz.İçme suyumuz her geçen gün azalıyor, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin küresel ısınmaya olumsuz etkisi de sürekli artıyor. Bu konuda tüm insanlığın ciddi bir farkındalığa ihtiyacı olduğu su götürmez bir gerçek. Sanal gerçeklik teknolojisi sayesinde susuzlukla mücadele eden bölgelerdeki yaşamı oturduğumuz yerden daha iyi tecrübe etme ve önlemlerimizi buna göre genişletme şansımız olabilir.&nbsp;Tepedeki evinden, deredeki su kaynağına ulaşmak için 30 dakika yürümek, hayvanların kullandığı kaynaktan faydalanarak, litrelerce suyu tek seferde tepeye taşımak nasıl bir duygu? Şu an için VR’da olmasa da, Etiyopya'daki küçük bir kızın su getirme hikayesini <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=yPxMOzN0Uq4" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> izleyebilirsin.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Blockchain</h2>Peki tüm bu teknolojilerin yanında blockchainin habercilik için nasıl bir önemi var?&nbsp;Artan ulusalcılık akımları, algoritma destekli yeni propaganda çeşitleri ve göç sayısının yükselmesi ile birlikte birçok ülkede basın sektöründe kutuplaşmalar bir hayli arttı ve bu da haber kaynaklarına güven oranını azalttı. (Reuters’a göre pandemi döneminde basına güven oranı tekrar artışa<a fr-original-style="" href="https://www.newslabturkey.org/reuters-gazetecilik-enstitusunun-2021-dijital-haber-raporunda-neler-var/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;geçti</a>. Ancak biz yine de kendi yaşadığımız hayattan örnekleri hatırlayarak yola devam edelim.)Artık herkes sadece kendi tarafındaki haber kaynağını takip ediyor. Yankı odası ismini verdiğimiz, algoritmalar tarafından fazlaca desteklenen bu durum hem insanların farklı haberlere erişimini kısıtlıyor hem de yeni habercilerin maddi ve manevi olarak sürdürülebilir bir model oluşturmasını engelliyor. Bu yüzden, bugün gazetecilerin Patreon, Youtube Katıl gibi platformlar aracılığı ile bireysel gelir modellerine yöneldiğini görüyoruz. Ancak bu da merkeziyetçi yapılarından dolayı yeterli bir çözüm olarak görülmüyor. YouTube (Google) veya Patreon, hoşlarına gitmeyen gazetecileri kolaylıkla sabote ederek ifade özgürlüğüne ket vurma şansına sahipken baskıcı bir yönetim şekline sahip ülkeler ise cabası.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(38, 34, 84); box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://rsf.org/en/ranking_table" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Reporters Without Borders</a>’ın 2019 yılı raporuna göre, 180 ülke incelendiğinde ülkelerin sadece %8’inde basın özgürlüğü için atmosfer “iyi” olarak değerlendirilebiliyor. &nbsp;</blockquote>Blockchain ve kripto paralar sayesinde merkeziyetsiz bir habercilik deneyimi yaratmak oldukça kolay. Gazeteciler, blockchain tabanlı bir platformda yayın hayatına devam ederek hem şirketlerin engellemelerine boyun eğmek zorunda kalmayacak hem de komisyonsuz ve hızlı ödeme avantajı sayesinde okurları ile daha kolay buluşabilecektir. Örneğin, blokchain tabanlı bir teknoloji olan NFT’nin yükselen trendiyle beraber gazeteciler özelinde dijital içerik üreticilerinin tüketicileriyle ya da müşterileriyle finansal olarak etkileşime geçme imkanı oldukça kolaylaştı. Tasarımcılar tasarımlarını, gazeteciler yazılarını aracılar olmadan direkt şekilde kitlelerine satabilir hale geldi. Öyle ki, bireysel yayıncılarla birlikte New York Times gibi yayıncılık devleri dahi NFT aracılığıyla satışlar gerçekleştirdi.Blockchain teknolojisi, gazetecilerin okuyucuları ile doğrudan iletişim kurmasını ve &nbsp;komisyonsuz destek almasını sağlarken gazetecinin hazırladığı haberin de sonsuza kadar, manipüle edilmeden güvenli bir şekilde saklanacağından emin olmamıza yardımcı olacak.İleri okuma:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://medium.com/paradigm-fund/journalism-blockchain-possible-solution-for-an-industry-crisis-becd6da3714f" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Journalism + Blockchain: Possible solution for an industry crisis?</a>

Sanal gerçeklik, blockchain ve yapay zekâ haber alma şekillerimizi nasıl etkileyecek?

Yıkıcı Teknolojiler ve Haberciliğin Geleceği

"Bir robota asla aşık olmam” diyenler ön yargısını kapıda bırakıp öyle gelse iyi olur

Bir Robota Aşık Olmadan Önce Bilinmesi Gerekenler

“Ben bu evi inşa edebilmek için 17 gün boyunca gece gündüz çalıştım, sonrasında her bir detayını üst seviyelere çıkarabilmek için haftalarımı harcadım. Sırf bu yüzden defalarca sevgilimle kavga ettim, bankaya borçlandım ve aile büyüklerimin ağıtlarını dinledim. Ne demek bilmiyorsunuz yahu? Ne demek yaşanan teknik bir sorundan dolayı verilerimi kaybettiniz? Daha Elon Musk’ın hediye ettiği o özel heykelciği saymıyorum bile. En azından 750 dolarlık değeri vardı. Nasıl kaybedersiniz? Yaptığım tüm ödemeleri geri istiyorum. Hepsini hesabıma geri yollayın yoksa sizinle mahkeme mahkeme gezeriz”Bugün hâlâ tam olarak değerini kanıtlayamamış ve yaygın hâle gelememiş bir teknoloji olan sanal gerçeklik teknolojisi sayesinde birkaç sene sonra müşteri hizmetleri yetkilisi ile yapacağımız bir konuşmaya tanıklık ettiniz.Dünyamız hâlihazırda dijital dönüşüm sürecine girmişken beklenmedik bir pandemi ile karşılaştı ve bu süreç hızlandı. Ancak bir yandan fiziksel sosyalliğin yaşantımızda ne kadar önemli olduğunu ve sanal dünya için bir kültür yaratmamız gerektiğini de görmüş olduk.VR teknolojisinin geleceğini hep "gözlük, eldiven ve özel bir kıyafet giydikten sonra oturduğumuz yerden diyar diyar gezmek, farklı gerçeklikleri ziyaret etmek" olarak tasvir ediyoruz. Ancak ziyaret ettiğimiz bu gerçekliklerin, sıradan bir ziyaretten daha fazlası olması ve "yeni normal"e dönüşmesi hayli olası. Zira, bugün birçok insan için Twitter ve Instagram gibi sosyal ağlar veya League of Legends gibi oyunlar bir hobiden ziyade, hayat tarzı hâline gelmiş durumda. VR teknolojisi, sunduğu deneyim ile çok büyük kitleleri kendisine ‘bağımlı’ hâle getirebilir.&nbsp;<img data-fr-image-pasted="true" src="https://lh3.googleusercontent.com/Vw7UBrQQaUfaXfPbJj_FGcE_Zsmn2hFf2Ar15N2RYKbJ7BUnb2fa_4YiO1A7Dy28vOCk7p23mpkZKFsiiBd0V4dRd0gcAYlDpEs6mJzBVvpTy_wiLeVHEJqqZ8QZzOM0dvZO22sL" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.20" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="460" height="250"><a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/ready-player-one-bizim-gelecegimiz-spoilerli-inceleme/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Ready Player One</a> filminden bir sahne&nbsp;Sahip olduğumuz mevcut dijital kültüre VR teknolojisinin sunduğu ultra gerçeklik hissini de eklediğimizde -özellikle fiziksel emek harcamamız gerekeceği için- bu sanal dünyalar gerçek hayatımız hâline gelebilir. The Sims benzeri bir hayat simülasyonu oyununu VR dünyasında oynadığımızda; yaşadığımız sanal mahallede arkadaşlar edinip yeni bir hayat kurmamız gerekecek. Evimizi inşa etmemiz haftalar sürerken mahalleyi geliştirmek, karnımızı doyurmak, daha iyi kıyafetler alabilmek ve en önemlisi ‘düşmanlara’ karşı hayatta kalabilmek için büyük bir zaman ve enerji harcamamız gerekebilir. Bu çaba, bugün sadece fare ve klavye ile harcanırken, önümüzdeki yıllarda tüm bedenimizi ve duyularımızın hepsini kullandığımız bir süreç gerektirecek.&nbsp;Yukarıda anlattığım tüm bu çaba büyük bir heyecan ve haz duygusu yaratırken ciddi bir siber tehlikeyi de beraberinde getirecek. Onlarca hafta uğraştığımız verilerin bir gün aniden ortadan kaybolması ihtimaliyle karşı karşıya kalacağız.Bir oyunda veriler neden önemli?&nbsp;<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çevrim içi çoklu oyunlarda yapılan ilerlemeler, sonrasında maddi değere dönüşme ihtimaline sahip. (Oyunda elde edilen nesneler (itemler) veya direkt olarak karakterin, yani hesabın kendisi, hem oyun içi markette hem de kayıt dışı şekilde direkt kişiye satılabiliyor.) Bu yüzden sadece yeni bir karakter açıp birkaç günde iyi bir seviyeye getirip satma üzerine gelir model oluşturan birçok insan bulunuyor. Yani, her oyun kendine özgü yeni bir pazar oluşturma potansiyeline sahip. </li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Oyunlardaki sanal paralar, gerçek paralar ile satın alınabiliyor. Bu da hem verilerimizin yok olması durumunda para kaybı yaşayabileceğimiz hem de güvenlik açığı durumunda kişisel bilgilerimizle birlikte banka bilgilerimizin çalınabileceği anlamına geliyor.&nbsp;</li></ol><img data-fr-image-pasted="true" src="https://lh4.googleusercontent.com/VkYts7Ej0iIEt9iMa0sXTpFghowdkH62gKs1Em8jYlsRk_CElY4RUfsJZlk5Zp89dsZtPr_9TEGq1BIItU73vcfO4uVSWoG9XRKVJJkkrjfU_2V_bjRUey2oE20XwkknOh7y2WX0" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.62" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="602" height="339">FIFA ve benzeri oyunlarda, oyun içi geliştirmeler yapmak için oyuna ait coinleri satın alabiliyoruz.Bugünün sadece fare-klavye ile oynanan ve artık e-spor diye de isimlendirilen oyunlarında böylesi bir tehlike mevcutken, aylarca fiziksel emek harcayacağımız VR dünyalarda verilerimiz-ilerlememiz birden kaybolursa ne yapacağız?&nbsp;Çare nedir?Verilerin tek bir sunucuda (server) toplanmak yerine ağda bulunan her bir kullanıcının bilgisayarında kriptolanmış şekilde saklandığı ve yapılan her değişiklikte tüm kullanıcıların onay sürecinden geçtiği, geriye dönük değişiklik yapılamayan, ağdaki tüm kullanıcıların onayından geçmeden silinemeyen dağıtık bir yapı tercih etmek çare olabilir. Yani&nbsp;blockchain.Kısaca blockchain, yani blok zinciri: Verilerin bloklara eklendiği ve her bir bloğun belirli bir veri boyutuna ulaştıktan sonra o ağda bulunan tüm eşler tarafından onaylanmasıyla kapatıldığı bir sistem. Merkeziyetsiz, dağıtık ve peer-to-peer (eşten eşe) isimleriyle de bilinen bu prensip sayesinde merkezi sunucular ortadan kalkıyor, veriler üzerindeki hâkimiyet tek bir kişi/kurumda<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/blockchain-tabanli-tarayici-blockstack/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;olmuyor.</a>Decentraland, Ethereum blockchain ağında yer alan bir sanal dünya oyunu. Şu an için VR versiyonu olup olmadığını tespit edemediğim oyun tarayıcı üzerinden oynanabiliyor ve an itibariyle 1 milyar dolardan daha fazla bir market hacmine sahip.&nbsp;Arsa, bina ve başka nesnelerin satın alınabildiği ve geliştirilebildiği oyunda $MANA isimli kripto para kullanılıyor. Bu sayede, insanlar oyunda kazandıkları parayı kolayca başka ortamlara transfer edebiliyor veya istedikleri geleneksel para birimine (TL, dolar) çevirebiliyor.<img data-fr-image-pasted="true" src="https://lh3.googleusercontent.com/5z6TD0xWbvUUQtReQDoqC89gNQEvPI8f5C3NC8AgyiFU5M76lhgjjPQfMZGSYZ5mO-T_RkqkOSU6M28779L1x9EGgLXo7Wjkf153dRFdctFHZ8nAwjbykODqKRqxXpEKxpHMI5RT" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.62" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="602" height="339">Decentraland oyunundan bir kareBu oyunun blockchain üzerine kurulu olmasının getirdiği birkaç avantaj var. Bunları genel olarak “veri demokrasisi” ve “kripto para” diye iki başlığa ayırabiliriz.&nbsp;Kripto Para&nbsp;Oyun, kripto paralarla ilerlemesinden dolayı oyun içinde üretilen değerlerin hepsi ‘gerçek’ hissi yaratıyor. Geleneksel oyunlarda (FIFA, LOL vs.) oyun içi alım-satım yaptığımızda elimize sadece dijital jetonlar geçiyor ve sonrasında paraya dönüştürmek istersek oyun içindeki sanal jetonların dolara karşı değerini koruduğundan emin olmamız gerekiyor.&nbsp;Ancak oyunun yapımcı şirketi dijital jetonun veya bu dijital jeton ile satın alınacak nesnelerin değerini istediği zaman değiştirebilir. Aynı şekilde şirket oyunu güncellememeye veya tamamen durdurmaya karar verdiğinde de oradaki dijital jetonumuzun o oyun dışındaki dünyada herhangi bir değeri kalmaz.Yani aslında, FIFA’daki jetonların FIFA dışında bir pazarda herhangi bir değeri bulunmuyor. Ancak Decentraland gibi blockchain temelli oyunlardaki coinler, oyun dışında da bir pazara sahip oluyor ve kripto para borsalarında işlem görüyor. Bu yüzden, bir anlamda oyunda bir ürün sattığımızda direkt para kazanmış oluyoruz, jeton değil.&nbsp;<img data-fr-image-pasted="true" src="https://lh6.googleusercontent.com/RLPlVW8m0G7jByrZO45KofTxkJ1kUQbABJ7XnX5Gxq0LWk5EHtRZRK_Pcy-Cv45DS2l9RZ3MoMDgTySs4QKSznR66gv0len7cYBP-BhPw_ax3DwWxmkke2fBJR9eKeSmBy4eRgrc" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.19" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="602" height="251">Decentraland’da mahalle sakinleri Casino’ya giderek, $MANA kullanarak rulet oynayabiliyor.&nbsp;Decentraland, Ethereum ağında bulunuyor ve her bir nesne <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/benzersiz-alisveris-nft/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">NFT</a> olarak saklanıyor. Yani her bir toprak parçası kendi özel kimliğine sahip ve bölünemiyor veya değiştirilemiyor.&nbsp;(Not: Blockchain sayesinde merkeziyetsiz bir yapı oluşsa da hâlâ projenin geliştirilme süreci oldukça merkezi. Bu yüzden, geliştiriciler projeyi durdurma kararı alırsa kripto paranın da değer kaybetmesi veya tamamen kapanması ihtimaller dahilinde. Ancak proje varlığını sürdürdüğü süreçteki pratikler, geleneksel oyunlardaki jetonlar ile farklılık gösteriyor.)Veri Demokrasisi:&nbsp;Oyun blockchain ağında olduğu için tüm veriler dağıtık bir şekilde saklanıyor, böylece hem veri güvenliği hem de uzun vadeli devamlılık sağlanabiliyor. Merkeziyetsizlik sayesinde sorumsuz oyun yapımcıları yüzünden hesabın çalınması, oyun içindeki paranın çalınması, veya kişisel verilerin çalınması riski ortadan kalkıyor. Bu da, uzun süre verdiğin emeğin ansızın boşa gidebileceği korkusunu ortadan kaldırıyor.&nbsp;Herhangi bir EA Sports çalışanı kişisel husumeti yüzünden FIFA’daki tüm kazanımlarımı, yıllarca süren kariyerimi silebilir veya başkasına aktarabilir. “Merkezi yapı” tam da bu anlama geliyor. Blockchainde öyle bir şey olması söz konusu değil.Özet olarak; gün geçtikçe dijital merkezli olan hayatımız yavaş yavaş VR ile birlikte 3D sanal yaşama dönüşürken, blockchain veya daha gelişmiş teknolojiler sayesinde bu yaşamlarımızdaki kazanımlarımızı koruma, kripto paralar sayesinde de kolayca sanal-fiziksel dünya arasında alışveriş yapma şansımız olacak.&nbsp;Kripto paraların borsalarda bir günde %100 değer kaybeden veya %200 değer kazanan spekülatif ‘yatırım’ araçları olması dışında oldukça parlak bir geleceği var.&nbsp;Decentraland ve NFT konusunda biraz daha içerikle beslenmek istiyorsanız bunları tavsiye edebilirim: <a href="https://www.youtube.com/watch?v=TgXGq_8esw0" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>- <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=TgXGq_8esw0" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Decentraland: The virtual land selling for millions - BBC Stories</a>- <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=CShLE6xg-7M" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Decentraland (MANA): One CRAZY NFT Project!! 🤯</a>

"Tırnaklarımla kazıyarak inşa ettiğim dünyayı, birkaç hacker bozuntusuna teslim edecek değilim"

Oyunların Geleceği: VR + Blockchain + Kripto Paralar

Geçtiğimiz haftaki sayımızda internet üzerinde oluşturduğumuz farklı kimliklerden ve yapay zekâ ile AR teknolojisini kullanarak gerçekliği büküp, artırılmış güzelliğe nasıl ulaşabildiğimizden <a fr-original-style="" href="https://apos.to/i/yapay-zeka-ar-artirilmis-guzellik" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bahsetmiştik</a>. Bu hafta ise yüz tanıma teknolojilerinin, dijital varlığımız üzerinden hayatımızı nasıl tehlikeye atabileceğinden bahsedeceğiz.&nbsp;2010’lu yılların internetinde sahip olduğumuz en büyük sorun kişisel verilerimizin ucu bucağı olmayan bir okyanusta başıboş süzülüyor olması(ydı). 5 yıl öncesinde katıldığın etkinlikte bir fotoğrafçı veya akıllı telefonu bulunan bir insan tarafından çekilen fotoğrafın, adını bile bilmediğin bir sosyal paylaşım platformunda binlerce beğeni almış olabilir. Bundan haberinin olması oldukça zor. Bu durum; düğünler, mezuniyet törenleri ve daha birçok farklı organizasyon için geçerli olduğu gibi metro-metrobüs-sahil gibi kamusal alanları da kapsıyor. Sen metroda her şeyden habersiz otururken bir insan isteyerek veya istemeyerek seni fotoğraflamış olabilir. Bir Instagram kullanıcısının son aylarda en iyi çıktığı fotoğrafta, arkada masumca oturmuş çorbanı kaşıklıyor olabilirsin. Bunlardan haberdar olman imkansız. En azından şu ana kadar imkansızdı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-15T14:09:08.323Z_sm.png" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.77" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="602" height="712">Bir etkinlikte çekilen bu fotoğraf, organizasyon sahibi tarafından yayınlandı ve ben de kendi hesabımda paylaştım. Fotoğraftaki diğer insanlar açısından İki ihtimal bulunuyor, birincisi: fotoğraftaki yaklaşık 20 kişi bu fotoğrafın yayınlandığını hiç görmedi. İkincisi ise: bu fotoğraftaki 1 kişi, organizasyon sahibine ulaşarak fotoğrafı kaldırmasını rica etti ve fotoğraf kaldırıldı. Ancak benim de bu fotoğrafı yayınladığımdan asla haberdar olmadı.Son yıllarda, büyük veri (big data) ve yapay zekânın da gelişimiyle birlikte yüz tanıma algoritmaları ciddi bir ivme<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/yuz-tanima-teknolojileri-yayginlasiyor/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;yakaladı.</a> Birçok ülkenin istihbarat birimleri ve emniyet güçleri yüz tanıma teknolojilerinden faydalanarak suçlularla mücadele etmeye başladı.&nbsp;Konu işletmeler ve devlet kurumları olduğunda akla ilk gelen yüz tanıma girişimi<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/bir-yuz-tanima-sirketi-15-yil-oncesine-dair-kisisel-fotograflara-sahip/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;ClearViewAI</a> oluyor. Geçtiğimiz yıl, bir gazetecinin ClearViewAI kullanarak 15 yıl öncesinde paylaştığı fotoğraflara erişebildiğini<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/bir-yuz-tanima-sirketi-15-yil-oncesine-dair-kisisel-fotograflara-sahip/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;aktarmıştık</a>. Yani, dünyanın öbür köşesinde bir şirket herhangi birimizin 15 yıl önce MySpace’te paylaştığı, 10 yıl önce Facebook’ta paylaştığı tüm fotoğrafları tek bir veri tabanında saklıyor ve yapay zekâ sayesinde kolayca organize edebiliyor.&nbsp;Emniyet güçlerinin bu teknolojiyi kullanma şekli ve sonuçları konusunda tartışmalar süredursun, bir yandan kişisel kullanım konusunu da göz önünde bulundurmamız gerekiyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yüz tanıma teknolojisini kişisel anlamda nasıl kullanabilirsin?</h2>Pandemi bitmiş, kuaföre gitmişsin, 1 yıl önce büyük heveslerle aldığın o muhteşem kıyafeti giymiş ve tüm hazırlıklarını yaparak Gelecek Burada Konuşmaları’nın dokuzuncusuna katılmışsın. Son 3 yılın en güzel/en yakışıklı olduğun günü yaşadığını hissediyorsun. Ancak fotoğrafını çekmesini rica edebileceğin bir arkadaşın yok ve telefonunun kamerasını da pek beğenmiyorsun. Aslında Gelecek Burada’nın fotoğrafçısı birkaç fotoğrafını çekmiş ancak Twitter ve Instagram sayfamızı kontrol etmene rağmen fotoğrafını bulamamışsın. Acaba hangi platforma yüklediler diye merak ederek bu güzel fotoğrafları uzay boşluğuna uğurladığını kabul etmiş ve önüne bakmaya karar vermişsin. Daha ne etkinlikler gelecek, ne güzel günlerimiz olacak, daha sonra yine öyle bir fotoğraf çekilebilirsin sonuçta. Fakat… Umudunu kaybetmeden önce son bir deneme yapabileceğin bir platform daha var.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-15T14:09:06.920Z_sm.png" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.62" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="602" height="339">PimEyes, yapay zekâ (yüz tanıma algoritmaları) kullanarak, internette her nereye yüklendiyse o fotoğrafı senin için bulabileceğini iddia ediyor. Diğer bir deyişle, internet üzerinde hangi platformlarda fotoğrafının bulunduğunu görmek için PimEyes kullanabilirsin.&nbsp;Yüz tanıma teknolojisinin avantajları bununla sınırlı kalmıyor. Belirli durumlar için yine bu uygulamadan/teknolojiden faydalanabilirsin.🤖 Birileri senin fotoğrafını kullanarak sahte profil açmış olabilir.🤖 Birileri izinsiz şekilde senin fotoğrafını çekmiş ve üzerinden para kazanıyor olabilir.🤖 Eski sevgilin, özel bir fotoğrafını/videonu internette (özellikle pornografik sitelerde) yayınlamış olabilir.&nbsp;🤖 Eski sevgilin, aslında var olmayan bir videonu<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/insanlarin-yuzunu-pornolara-yerlestiren-yapay-zekali-uygulama-korkutuyor/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;deepfake ile oluşturup</a> internette yayınlamış olabilir. (Ancak bu durumun yüz tanıma sistemleriyle tespit edilebilmesi biraz daha zor olabilir. Bu konu farklı katmanlara sahip)PimEyes, premium abonelere fotoğrafların yüksek çözünürlüklü hallerini paylaşma ve internette kişiye ait bir fotoğraf paylaşıldığında haber verme gibi hizmetler de sunuyor.&nbsp;Tabii PimEyes ve benzeri işletmelerin sunduğu hizmetin olumsuz çıktıları olabileceğini de unutmayalım. PimEyes bu hizmeti sadece “kendi fotoğraflarını bulmak için kullanabilirsin” diyor ancak herhangi bir kimlik kontrolü de yapmıyor. Yani siteye girip bir başkasının fotoğrafını aradığımızda sadece “bu kişi sensin değil mi?” diye soruyor ve onay kutucuğunu işaretlememizi istiyor. Herhangi bir engelleyici veya caydırıcı önlem bulunmuyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(38, 34, 84); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(38, 34, 84); box-sizing: border-box;">“Senin veya benim gibi rastgele vatandaşların elinde, halka açık alanlarda bir insanı takip edebileceğin ürkütücü bir stalking aracına dönüşüyor”</blockquote>-Privacy International Topluluğu Hukuk Sorumlusu Lucie AudibertKötü niyetli insanlar;&nbsp;😠 Metroda seni gördüğünde fotoğrafını çekerek ismini bulabilir. (PimEyes, bulduğu fotoğraflarda isim ve nickname dahil herhangi bir kişisel veri paylaşmadığını söylüyor ancak bazı fotoğraflarda URL kısmında ismin göründüğü örnekler de bulunuyor.)😠 Twitter üzerinden paylaştığın bir fotoğrafı kullanarak başka platformlardaki daha özel fotoğraflarına ulaşabilir.&nbsp;😠 [Fazla korumacı ebeveynin, toksik sevgilin veya çevrim içi tanıştığın takıntılı bir insan] nereye gittiğini, neler yaptığını öğrenerek seni ‘fiziksel’ olarak da takip edebilir.&nbsp;😠 [Trans bir birey isen] eski kimliğine/cinsiyetine dair fotoğraflarına ulaşabilir.&nbsp;Ben de PimEyes’ın ücretsiz versiyonunu denedim ancak yapay zekâ herhangi bir fotoğrafımı bulamadı. (Onlarca farklı platformda, farklı yayıncılarda fotoğrafım bulunuyor.) Ancak fotoğraflarını oldukça az paylaşan bir arkadaşımı aradığımda, daha önce hiç görmediğim bir fotoğrafına ulaştım. Eğer kendisinden izin almadan bunu yapmış olsam yukarıdaki kötü niyetli insanlara örnek gösterilebilirdim.)&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-15T14:09:07.893Z_sm.png" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.62" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="602" height="339">CNN yazarı Rachel Metz ise bu servisi kullandığında bir sürprizle karşılaştığını söylüyor. 2013 yılında katıldığı bir doğum günü partisinde, çekildiğinden hiç haberi olmadığı bir fotoğrafı bulmuş. Dans ederken çekilen bu fotoğrafta asıl şaşırtıcı nokta ise bahsi geçen fotoğrafta Rachel’ın arka planda, köşede, zor görünür bir şekilde bulunuyor olması.&nbsp;Sonuç olarak internet, terabaytlarca verinin başıboş bir şekilde süzüldüğü bir okyanus. Bu okyanusta, süzülen onca maddeyi anlamlandırmak, kategorilendirmek ve dosyalamak oldukça zor. Kendine ait verileri görmek veya silmek istediğinde ise bunları bulmak bambaşka bir sorun. Yapay zekâ sayesinde bu sorunu en aza indirgeme şansımız ortaya çıkıyor fakat bu da kendine has yeni tehlikeleri beraberinde getiriyor.&nbsp;Bitirmeden önce birkaç küçük anekdot:&nbsp;✍️ Son kullanıcıya hitap eden PimEyes 2019 sonunda, internette 900 milyon insan yüzünü taradığını açıklarken kurumsal çözümler sunan ClearView AI Şubat 2020’de 3 milyar insan yüzü taradığını) açıklamıştı.✍️ PimEyes %90 doğruluk oranı ile çalıştığını iddia ediyor.✍️ PimEyes ile aynı işlevi gören Türkiyeli bir girişim olan<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/yazilimcilar-icin-blockchain-bulusmasinda-neler-konusuldu/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;ReminisApp</a>’ten bahsetmiştik. Bu girişim de yönünü biraz daha kurumsal çözümlere çevirmiş gibi duruyor olsa da hâlâ son kullanıcıya hitap eden bir<a fr-original-style="" href="https://www.reminis.app/getapp/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;mobil uygulaması</a> bulunuyor. Ben uygulamayı indirip kendi yüzümü tarattım ancak herhangi bir sonuca ulaşamadım.✍️ Yüz tanıma teknolojilerinin farklı ten renklerinde (özellikle siyahi) ve kadınlarda çok<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/yuz-tanima-teknolojilerinde-on-yargi-ve-irkcilik/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;başarılı çalışmıyo</a>r olması da evham verici. Zira, fazla ‘korumacı’ bir ebeveyn kendi çocuğunu sistemde arattığında, çocuğuna çok benzeyen başka bir insanın fotoğrafına ulaşabilir ve bu yüzden çocuğuna zarar verebilir.✍️ PimEyes şu an sadece kendi fotoğraflarını bulabileceğin bir hizmet olduğunu iddia ediyor ancak 2018 yılındaki arşivlere bakıldığında başka insanların hatta ünlülerin fotoğraflarını da arama hizmeti veriyordu ve bunu bir pazarlama objesi olarak kullanıyordu. Belli ki son yıllarda GDPR/KVKK gibi yasalardan dolayı bazı değişikliklere gidilmiş. Gazeteci Rachel Metz de bu konuyu biraz irdelemiş, detayları incelemek istersen<a fr-original-style="" href="https://edition.cnn.com/2021/05/04/tech/pimeyes-facial-recognition/index.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;buraya</a> tıklaman yeterli.Güvenlik kameraları, otonom araç kameraları, akıllı telefon kameraları ve çok daha fazla ‘görüntü kayıt’ cihazının her an bizi kaydediyor olması ve kimlik hırsızlığının artması, internette hangi ortamlarda fotoğrafımızın bulunduğu konusunda bizi endişelendiriyor.<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/p/CO4wwsCgu9a/?igshid=k09g84f5ycsu" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;İddia edildiği</a> gibi BtcTurk kullanıcılarının selfieleri sızmışsa ve senin de fotoğrafın bir hacker platformunda yayınlanırsa, bundan haberdar olabilmen için en iyi yöntem, yüz tanıma teknolojisiyle çalışan bir takip sistemi olacak.

Orda bir fotoğraf var uzakta, o fotoğraf bizim fotoğrafımızdır

Facial Recognition ve Bihaber Olduğumuz Özel Fotoğraflarımız

Thodex, VeBitcoin ve GoldexCoin gibi kripto para borsalarının batması (veya kaçması. Henüz kesin bir açıklama yok) sonucunda Türkiye’de Bitcoin ve diğer kripto paralara karşı olumsuz bakış açısı tekrar yükselişe geçti. Yaşanan bu sorunların blockchain veya Bitcoin değil; kullanıcı seçimleri kaynaklı olduğunu hatırlatarak asıl konumuza geçiş yapalım.&nbsp;Öğrenciliğin en büyük ihtiyaçlarından birisi aileyi zor duruma düşürmeden, kendi geçimini sağlayacak kadar gelir elde etmek. Öyle ki, öğrencilerin büyük bir çoğunluğu zamanını fast food zinciri, kafe vb. yerlerde çalışarak harcarken asıl eğitim aldıkları konuda kendilerini geliştirme fırsatını kaçırıyor. Bu, “para kazanmalıyım ancak garsonluk yaparsam derslerime odaklanamam” sorununu çözmek için akla gelen en etkili çözüm ise öğrenci bursları.Ancak bildiğimiz gibi hem burs veren insan sayısı, hem de bursiyerlerin seçimindeki standartsızlıklar hepimiz için başka bir sorun. İhtiyaç duyan öğrenciler aradıkları bursu bulamazken, burs vermek isteyen imkân sahibi insanlar ise doğru öğrencileri bulmakta zorluk çekiyor, hatta burs verdiği öğrencinin gerçekten öğrencilik yapıp yapmadığını bile düzenli olarak takip etme şansına sahip olamıyor. Tüm bu sorunları çözmek ve daha nitelikli bir eğitim süreci yaratmak isteyen <a fr-original-style="" href="https://ucurtmaprojesi.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Uçurtma Projesi</a> şeffaf bir şekilde öğrenci ile imkân sahibi insanları bir araya getiren blockchain tabanlı bir platform.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Blockchain (blok zinciri) nedir?</h3>Blockchain, geriye dönük değişikliklere izin vermeyen ve herhangi bir merkezi gücü reddeden yapısı ile katılımcılığa, ‘demokrasiye’ önem veren, peer-to-peer (eşten eşe) yapısıyla aracıları ortadan kaldıran bir yeni nesil veri tabanı olarak tanımlanabilir. Bitcoin ile birlikte ortaya çıkan Blockchain’in güzel bir kullanım örneği olarak <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/blockchain-tabanli-tarayici-blockstack/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Blockstack yazımıza</a> göz atabilirsin.Uçurtma Projesi’nde stabil (sabit) coin olan, Türk Lirası’na sabit olarak hareket eden BiLira kullanılacak. Yani 1 TL = 1 BiLira<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uçurtma Projesi nedir?</h3>Uçurtma Projesi, en basit haliyle öğrencilerin, belirli sözler vererek bağış/burs toplamasını ve sözünü tuttuğu sürece bu bursu almaya devam etmesini sağlayan; bu söz verme/söz tutma süreçlerini blockchain ile güvence altına alan bir platform.Örneğin herhangi bir öğrenci, kendi sayfasında “Ben öğrenciliğim boyunca her ay eğitim aldığım konuda 4 blog yazısı yazıp, en az 1 konferansa katılacağım” gibi &nbsp;bir ‘kampanya’ başlatabiliyor. Bir veya daha fazla bağışçı da bu öğrencilere en fazla 1500 TL olmak üzere diledikleri kadar burs verebiliyor. Bu noktada burs veren kişi, bursiyerine belirli bir süre için sponsor olmayı kabul etmiş oluyor. Öğrencinin verdiği sözleri tutmaması durumunda ise burs kesiliyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-25T07:35:47.962Z_sm.png" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.75" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable" width="361" height="729">Platform, genel olarak “vaat” ve “istikrar”a odaklansa da eğitim odaklı farklı projelere de izin veriyor. Mesela buradaki projede, bir öğretmen, kendi okulundaki iki öğrencinin uzaktan eğitime erişebilmesi için <a fr-original-style="" href="https://ucurtmaprojesi.com/campaign/Solhan-Ilkokulu" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">destek istemiş</a> ve başka bir kripto para girişimi olan Socios tarafından desteklenmiş. Socios ismini Galatasaray, Trabzonspor ve Göztepe gibi kulüplerden hatırlıyorsundur. Ne işe yaradığını <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/galatasaray-blockchain-tabanli-socios-platformuna-dahil-oluyor/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> kontrol edebilirsin.&nbsp;Eğer öğrenci, her dönem ortalamasının 3.00 olacağına dair vaatte bulunmuşsa, dönem sonunda karnesini (Transcript) sisteme yükleyerek doğrulamasını gerçekleştiriyor. Bu noktada doğrulama proje yönetimi tarafından yapılarak sistemdeki akıllı sözleşmenin&nbsp;otomatik olarak işlemesi sağlanıyor<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Akıllı sözleşme nedir?</h3>Blockchain’in doğuşundan sonra karşımıza çıkan ve Bitcoin’den sonra en değerli/en köklü kripto para olarak tanınan Ethereum, aynı zamanda bir akıllı sözleşme (smart contract) platformu. Akıllı sözleşmeyi, bir anlaşmanın gereklilikleri tamamlanana kadar ödeme değerinin karşı tarafa aktarılmamasını sağlayan bir sistem olarak nitelendirebiliriz. Ethereum ise geliştiriciler için bu süreci kolaylaştıran bir platform. (Genelde ETH isimli kripto para olarak bilinir ancak sadece bundan ibaret değildir. Aynı zamanda farklı kripto paralara da fırsat sunan bir platformdur. )Örnek vermek gerekirse; Ethereum platformunu kullanarak kızınla bir anlaşma yapabilirsiniz. Bu anlaşmaya göre kızın her akşam ödevini yapıp sisteme yüklerse, karşılığında otomatik olarak belirlediğiniz bir ödülün kilidi açılacak. Eğer bu ödül, parasal bir değerse,&nbsp;diyelim ki BiLira, kızın ödevini yüklediği anda 10 BiLira otomatik olarak kızının hesabına geçecektir.Tekrar ana konumuz üzerinden örnek verelim: sen bir öğrencisin ve bursa ihtiyacın var. Uçurtma Projesi’nde bir kampanya oluşturarak “Her dönem YANO’mu 3.00’ün üzerinde tutabilmem için aylık 500 TL’ye ihtiyacım var” diyebiliyorsun. Sana burs vermek isteyen kişi, her dönem bu şartı sağlaman karşılığında sana bu desteği vermeyi kabul ediyor. Akıllı sözleşmeler burada devreye girerek, dönem sonlarında senin transkriptini sisteme girip girmediğini ve ortalamanın kaç olduğunu kontrol ediyor ve şartı karşılıyorsan ödeme otomatik olarak gerçekleşiyor.&nbsp;Diğer bir açıklamayla; akıllı sözleşmeler, hakim veya şahit gibi 3. kişilere ihtiyaç duymadan güven tahsis etmemizi sağlıyor<h4 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kickstarter ve Patreon benzeri bir model</h4>Kitlesel fonlama sitesi Kickstarter ve ‘sanal patron’ bulma platformu Patreon hayatımıza girmiş önemli fon bulma platformları. Bu iki sitede projelerini ve kendini tanıtarak tek seferlik veya düzenli yatırımlar alabiliyor, karşılığında bağışçılarına bazı vaatlerde bulunabiliyorsun. Uçurtma Projesi ise bu iki platformun bir birleşimi olmayı hedefleyen; blockchain’in gücüyle güvenlik ve şeffaflık sorununu çözmüş, öğrencilere odaklanmış yerli bir girişim.Bu proje aslında 2018 yılında <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/unichaintr" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Unichain Turkey</a> topluluğu aracılığıyla 5 öğrencinin yurt dışındaki DevOps’a gönderilmesiyle başlamıştı. Unichain, dünyaca ünlü bu etkinliğe 5 öğrenciyi göndermek istediğinde maddi desteğe ihtiyaç duymuş ve açık bir çağrı yapmıştı. Gelen olumlu dönüşler ve yoğun katılım ile birlikte Uçurtma Projesi fikri ortaya çıkmıştı. Kısa bir süre Unichain takımıyla çalışan ben de bu sürece yakından tanıklık etme şansına sahip olmuştum.Uçurtma Projesi sitesinden birkaç detay:Güvenli: Tüm işlemler öğrencilere ait dijital cüzdanlarındaki eliptik eğri yöntemiyle şifrelenmiş dijital imzalarıyla gerçekleşir.Şeffaf: Para transferlerinin tamamı şeffaf bir şekilde görüntülenebilir ve destekçiler destek oldukları öğrencinin başarılarını platform üzerinden takip edebilir.Hızlı: Öğrenci kampanyalarının tamamlanmasının ardından başka hiçbir işleme gerek duymadan destekleri öğrencilere zamanında hızlı bir şekilde ödenir. Aradaki insan faktörü tamamen ortadan kalktığı için öğrenciler asla mağdur kalmaz.Blockchain ve kripto paralar; sık sık gündeme geldikleri gibi bir yatırım aracı veya kolay para kazanma aracı olmak yerine; sundukları teknolojik yenilikler ve kolaylıklara odaklanıldığında çok daha güçlü vaatler ile karşımıza çıkıyor. Uçurtma Projesi de bu hususta en sevdiğim ve en çok beğendiğim projelerden birisi. Eğer senin de takip ettiğin bu tarz değerli projeler varsa bizimle paylaşmayı unutma. 🎉

Hızlı, güvenli ve şeffaf...

Kripto Para ile Burs Platformu: Uçurtma Projesi

Seni kimler aldı, kimler öpüyor seni                         Dudağında, dilinde; ellerin izi var

Yakın Geçmişin Veri Skandalları

2019 yılında, Facebook’un <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/facebookun-beyin-okuma-projesinden-ilk-sonuclar-aciklandi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kaliforniya Üniversitesi</a>’nde gerçekleştirilen beyin okuma çalışmalarına maddi destek sağladığını ve araştırma sonrasında, beyin okuma cihazının sadece iki şıklı sorularda %61 oranında başarı yakalayabildiğini <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/facebookun-beyin-okuma-projesinden-ilk-sonuclar-aciklandi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">aktarmıştık</a>. Facebook bu durumu oldukça pozitif bir bakış açısıyla &nbsp;“’Ana sayfa’, ‘seç’ ve ‘sil’ gibi bir avuç hayali komutu bile algılayabilmek, günümüzün VR sistemleriyle -ve yarının AR gözlükleriyle- tamamen yeni etkileşim yöntemleri sağlayacaktır” şeklinde karşılamıştı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-28T08:08:38.337Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Facebook'un 2019 yılında paylaştığı beyin okuma kaskı (prototip)Beyin okuma ile ilgili çalışmalarına 2017 yılında başlayan Facebook, 2019 yılında <a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/facebook-beyin-okuyan-bileklik-ureticisi-ctrl-labsi-satin-aliyor/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bünyesine kattığı</a> CTRL-Labs isimli girişimle birlikte electromyography (EMG) ismi verilen bir yönteme odaklanmaya başladı. Yazma, kaydırma ve basit oyun oynama komutlarını aktarabilen bu yöntem ile artırılmış gerçeklik teknolojisini birleştirerek, fiziksel yaşam ve sanal yaşam arasındaki çizgiyi daha da kısaltmak istiyor.&nbsp;Facebook Reality Labs (FRL), 3 kısımdan oluşan bir blog serisi ile “İnsan-bilgisayar etkileşiminde yeni çağ” konusunu detaylandırıyor. Blogun <a fr-original-style="" href="https://tech.fb.com/inside-facebook-reality-labs-the-next-era-of-human-computer-interaction/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ilk yazısı</a> mart ayının başında, <a fr-original-style="" href="https://tech.fb.com/inside-facebook-reality-labs-wrist-based-interaction-for-the-next-computing-platform/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">ikincisi&nbsp;</a>ise geçen hafta yayınlandı. Üçüncü yazının yıl sonunda yayınlanacağını ve “haptic eldiven” araştırmasını odağına alarak günlük giyilebilir teknolojiler hakkında olacağını biliyoruz.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-28T08:13:31.612Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">FRL’nin üzerinde çalıştığı projelerden birisi de <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/tv/CM9RJjVg6xQ/?igshid=148i8vlwzky0o" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bu videoda</a> gördüğümüz “bileklik” ile birlikte çalışan bir artırılmış gerçeklik deneyimi. Tıpkı daha önce Microsoft HoloLens’te gördüğümüz “havaya dokunma” hareketindeki gibi çalışan ancak el hareketi yerine beyin sinyallerini dikkate alan bu prototip yapay zekâdan da faydalanarak akıllı gözlüklerle dijital ortam yönetimini kolaylaştırmayı amaçlıyor.&nbsp;Örneğin bu arayüz, sanal bir klavye deneyimi sunabilir. Normal bir klavyeden en büyük farkı yazmayı düşündüğümüz kelimedeki yaptığımız yanlışları fark ederek (“Gelecek Burada” yazmaya çalışırken “Gelecek bursda” yazdığımızda, yani sürekli “a” harfine basmaya çalışırken “s” harfine bastığımızda) klavye bunu beyin sinyallerimizin hareketi sayesinde ve yapay zekâ desteğiyle kolayca fark edip düzeltebilir. <img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-28T08:12:22.308Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> <blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">“Birkaç işinizi tamamlamak için mahallenizde bir kafeye gidiyorsunuz. Gözünüzde AR bir gözlük ve bileğinizde akıllı bileklik var. Evden çıkmak üzere kapıyı açtığınızda asistanınız “en sevdiğin podcastin son bölümünü açayım mı?” diye soruyor, küçücük bir parmak hareketiyle “oynat” komutu veriyorsunuz. Kafeye girdiğiniz anda asistanınız “kahve siparişi vereyim mi?” diye soruyor, küçük bir parmak hareketi ile reddedip masaya yöneliyorsunuz. Küçük mü küçük, hafif mi hafif haptic eldivenlerinizi çıkarıyorsunuz ve sanal bir ekran ile sanal bir klavye ortaya çıkıyor. Düzenlemek istediğiniz belgeyi açıp, yazmaya başlıyorsunuz. Sanal klavye en az fiziksel klavye kadar akıcı hissettiriyor.” -Facebook’un <a fr-original-style="" href="https://tech.fb.com/inside-facebook-reality-labs-the-next-era-of-human-computer-interaction/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">blogundan</a> bir kesit</blockquote>Bu konsept şu an için yazı yazarken sanal bir klavye üzerinde parmaklarımızı oynatmamızı gerektiriyor ancak projenin uzun vadede; parmaklarımızı bile hareket ettirmeden sadece düşünerek yazı yazabilmemizi sağlaması hedefleniyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-28T08:14:06.904Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Facebook, cihaz ile kullanıcı arasındaki iletişimi güçlendirmek için farklı prototipler üzerinde çalışıyor. Bunlardan birisi “Bellowband” (Körük bilekliği): iki bileğe birden takılan bir körüğün belirli durumlarda şişme ve sönme hareketi ile sinyal üretmesi prensibiyle çalışırken Tasbi ise bileğe takılan ve ‘sıkma’ yöntemiyle çalışarak titreşim yaratan bir uyarıcı görevi görüyor.Facebook, bu cihazların nörol sinyalleri okumasına rağmen “beyin okumadığını” yani kişisel düşünceleri çalamayacağını söylüyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">“Pek çok düşünceniz var ama sadece bazılarıyla harekete geçersiniz. Harekete geçmeye karar verdiğinde beyniniz, yazma ve kaydırma gibi eylemleri gerçekleştirmek için ellerinize ve parmaklarınıza belirli şekillerde hareket etmelerini söyleyen sinyaller gönderir. Bizim çalışmalarımız da bilekte bu sinyallerin (gerçekleştirmeye karar verdiğiniz eylemlerin) kodunu çözmek ve bunları cihazınız için dijital komutlara çevirmekle ilgilidir.”</blockquote>CTRL-Labs bu teknolojiyi “beyin-bilgisayar arayüzü” olarak tanımlıyor ancak Elon Musk’ın Neuralink’i ile pek de alakası yok. Neuralink ve benzeri beyin implantları, beyni kola sinyal gönderemeyen insanlara yani felçli veya uzuv eksikliği yaşayan insanlara hitap ederken, CTRL-Labs ve Facebook’un üzerinde çalıştığı bu teknoloji, gönderilen sinyalleri okumaya odaklanmış durumda.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-28T08:14:56.449Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Zuckerberg, kısa zaman önce implantların, yakın geleceğin tüketici teknolojisi olacağını belirtmiş, insanların kafalarının içindeki verilerin izlenmesinden pek de hoşlanmayacağını söylemişti. Ancak Facebook’un üzerinde çalıştığı bileklik teknolojisinin benzer gizlilik endişelerine sebep olmayacağını vurgulamıştı. Her ne kadar Facebook Reality Labs, “nöroetik program”larının gizlilik ve güvenlik konusunda özel olarak önlemler aldığını belirtse de; son 5-10 yılda öğrendiğimiz bir gerçek varsa o da <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/gelecek_burada/status/1071707502881005570" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Facebook’a asla güvenmememiz gerektiğidir.&nbsp;</a><blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">“Facebook kullanan bir insanın akışında gördüğü gönderilere verdiği tepkilerin direkt olarak beyin dalgalarından Facebook’un algoritmalarını besleme ihtimali, dahası bu verilerin kaydedilerek 3. parti taraflara satılabilecek olması ihtimali her zaman masada olacak.” -<a fr-original-style="" href="https://www.gelecekburada.net/facebookun-beyin-okuma-projesinden-ilk-sonuclar-aciklandi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2019 haberimizden</a></blockquote>Facebook, VR-AR dünyasının en ciddi girişimi Oculus’u ve beyin-bilgisayar arayüzü konusunda adını duyurmayı başarmış CTRL-Labs’i bünyesine kattıktan sonra beyin okuma araştırmaları için üniversiteleri fonlayarak bu konuda ne kadar ciddi olduğunu kanıtlamış oldu. Bundan 10 yıl sonra ya annelerimizin sanal bir 3D ortamda altın günü yaptığına şahit olacağız ya da “Yaşadığım şehirdeki tüm dijital oluşumlar Facebook ile çalışıyor, maalesef hesabımı silemiyorum” diye yakınmaya devam edeceğiz. Nasıl bir gelecek bizi bekliyor, hep birlikte göreceğiz.&nbsp;<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">“Tüm gün giyilebilecek AR gözlükler yeni bir paradigma gerektiriyor. Çünkü gün içinde yaşayabileceğiniz her türlü senaryoda fonksiyonel olabilmeliler. Bilmek veya yapmak istediğiniz şeyleri anında size sağlayabilmeliler. Tam olarak beynininizin çalıştığı gibi” -Facebook’un <a fr-original-style="" href="https://tech.fb.com/inside-facebook-reality-labs-the-next-era-of-human-computer-interaction/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">blogundan</a> bir kesit&nbsp;</blockquote><a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/tv/CM9RJjVg6xQ/?igshid=148i8vlwzky0o" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Yukarıda bahsettiğim videoyu Türkçe alt yazı ile izlemek için tıkla. </a>Facebook’un bu çalışmaları askeri alanda nasıl bir karşılık bulur bilemiyoruz ancak askeri alandaki diğer gelişmeler de bizi evhamlandırmaya yetecektir. Mercek Altı’nı tamamladık, şimdi biraz da o konulara bakalım:

Bir varmış bir yokmuş, Facebook adında bir şirket beyin sinyallerimizi okumak istiyormuş. 

Facebook, Artırılmış Gerçeklik Teknolojisini Beyin Sinyalleriyle Geliştiriyor

Her şeyin demokratiği makbuldür

Demokratik Gelecek ve Özgür Üretim

Ya da "Her şeyi paraya çevirmek" 

Kolay Para Kazanmak Ah Ne Güzeldir İnternette

Bugün sahip olduğumuz alışkanlıkları ve sistematik yapıyı baştan aşağıya değiştirerek yeni bir kültür oluşturan her türlü yeniliğe ‘yıkıcı teknoloji’ veya ‘yıkıcı yenilik’ diyoruz. Tıpkı 3D yazıcılar, sanal gerçeklik ve blockchain gibi yapay zekâ da günlük yaşantımızdaki birçok dinamiği değiştirmeye, dünyaya dair algılarımızı yeniden kurgulamaya aday teknolojilerden biri olmasıyla dikkat çekiyor.&nbsp;Diğer yıkıcı teknolojilerin aksine çoğunlukla “veri” ile ilgili olduğu ve kullanıcı tarafında pahalı cihazlara gereksinim yaratmadığı için bugün yapay zekâ teknolojisi hayatımızda daha fazla yer alıyor. Veri yaratma (kamera, blog, sosyal paylaşım siteleri vs.), veri aktarımı (bulut sistemler, video sıkıştırma vs.) teknolojileri ile birlikte insan-makine arayüzleri de geliştirildikçe yapay zekânın artık ‘içimizde’ yaşadığı bir senaryoya kadar ilerlelememiz bekleniyor. Bugün bu teknolojinin, yani AI’ın, ilgi çeken alt dallarından birisi olan deepfake’e odaklanacağız.&nbsp;Sadece gözümle gördüğüme inanırım diyorsan, bir daha düşünmekte fayda var diyebiliriz.&nbsp;Sahte videoların kolaylıkla oluşturulmasını sağlayan bir yapay zekâ alt dalı olan Deepfake, ilk kez ortaya çıktığında <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2E4Yzk4NmE5MzgwMDAwN2VlMjY2ZCZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGaW5zYW5sYXJpbi15dXp1bnUtcG9ybm9sYXJhLXllcmxlc3RpcmVuLXlhcGF5LXpla2FsaS11eWd1bGFtYS1rb3JrdXR1eW9yJTI1MkY=""""">ünlü insanların sahte porno videoları</a> yapılıyordu. Ülkemizde çok konuşulmasa da Amerika’da büyük bir sorun olarak görülen “intikam pornosu” konusunda büyük sıkıntılar yaratacağı korkusuyla gündem yaratmıştı. O günden bu yana, bazıları korkutucu bazıları ise heyecan verici yüzlerce farklı deepfake projesine tanıklık ettik. Kemal Sunal’ı The Mask olarak izledik, yine Ziraat Bankası’nın reklam filminde Kemal Sunal’ı tekrar görme fırsatı bulduk. Neo’nun mavi hapı seçtiği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2E4Yzk4NmE5MzgwMDAwN2VlMjY2ZCZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGbmVvLW1hdmktaGFwaS1zZWNzZS1uZS1vbHVyZHUtZGVlcGZha2UlMjUyRg==""""">The Matrix paralel evreni</a>ni izleme şansı bulduk. Bunlara benzer onlarca farklı örnek verebilirim ancak seni yormamak adına hepsini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2E4Yzk4NmE5MzgwMDAwN2VlMjY2ZCZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5pbnN0YWdyYW0uY29tJTI1MkZnZWxlY2VrX2J1cmFkYSUyNTJGZ3VpZGUlMjUyRmRlZXBmYWtlJTI1MkYxNzkyNjMyMDAwNDUxNzE1OSUyNTJGJTI1M0ZpZ3NoaWQlMjUzRDF5amJjdmNpbDdoYQ==""""">burada topladık</a>. One link to rule them all.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-27T18:50:53.167Z.jpeg"></figure>Peki ya, yaşanmamış şeyleri videoya kaydedebilen, vefat etmiş insanları başrol oynatabilen deepfake, sinema endüstrisini nasıl etkileyebilir?&nbsp;Benedict Cumberbatch’in ailesine zaman ayırma bahanesiyle Sherlock’u öksüz bırakmasından dolayı acı çekenlerden biriysen, deepfake teknolojisi seni mutlu edebilir.&nbsp;Deepfake sayesinde Benedict ve onun gibi aynı dertlerden muzdarip oyuncuların sette saatler geçirmesine, ailesinden ayrı kalmasına veya yorulmasına ihtiyaç kalmayabilir. Çünkü geliştirilen yapay zekâ ile oyuncunun diğer filmlerde oynadığı videolara ve yeni filmin rastgele bir dublör ile çekilmiş sahnelerine sahip olunması yeterli olacaktır. Eğer film için Benedict ile sözleşme imzalandıysa ve oyuncunun kamera önüne geçip bazı mimiklerini göstermesi istenirse, yapay zekânın işi çok daha kolay olacak ve film içerisinde her türlü sahneye uygun mimikleri kolayca yerleştirebilecektir. En ideal senaryoda; birinci adım oyuncu ile anlaşmak, ikinci adım ise oyuncunun olabildiğince fazla videosunu bularak yapay zekâya vermek olurdu. Bu konuyu aslında Bojack Horseman’de gördük. Bojack, başrolü olduğu filmde yönetmenle yaşadığı sorunlar sonrasında filmi yarıda bırakmış, kısa bir süre sonra Bojack’in deepfake teknolojisiyle kaydedilmiş görüntüleriyle filmin eksik parçaları tamamlanmıştı. Bojack’in deepfake versiyonunun “oyunculuğu” o kadar beğenilmişti ki depresif atımız kendini Oscar adayı olarak bulmuştu. Bojack eve ödülle dönemedi ama yakın gelecekte deepfake teknolojisiyle Oscar kazananları görme ihtimalimiz bir hayli yüksek.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-27T18:50:12.646Z.jpeg"></figure>Asıl sorun herhangi bir proje için oyuncu ile anlaşamayan/ anlaşmayan insanların yine de o oyuncuyu filmde kullanmak istemesiyle başlıyor. Çünkü, bir oyuncunun sadece internette bulunan videoları ile yeni bir film yaratmak, teknik olarak zorlayıcı olsa da, adanmışlıkla birlikte gayet uygulanabilir duruyor.<ul><li>Netflix’in yeni dizisi Lupin’de güzel bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2E4Yzk4NmE5MzgwMDAwN2VlMjY2ZCZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnlvdXR1LmJlJTI1MkZSOWQtRGYxN1ItYw==""""">deepfake örneği</a> görüyoruz. Teknoloji henüz bu kadar kusursuz olmasa da, birkaç yıl sonra neler yaşanabileceğine dair güzel bir örnek sunuyor.</li><li>Deepfake sadece görüntü değil, aynı zamanda ses taklidini de bir hayli başarıyla gerçekleştirebiliyor. Geçtiğimiz yıl, uluslararası bir şirketin Birleşik Krallık CEO’sunun, Almanya CEO’sundan gelen sahte bir arama ile <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2E4Yzk4NmE5MzgwMDAwN2VlMjY2ZCZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGZGVlcGZha2Uta3VsbGFuYXJhay1jZW95dS0yNDMtYmluLWRvbGFyLWRvbGFuZGlyZGlsYXIlMjUyRg==""""">243 bin dolar kadar dolandırıldığını</a> hatırlatmakta fayda var.</li><li>Yine, Instagram’da en çok ilgi gören içeriklerimizden birisi olan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2E4Yzk4NmE5MzgwMDAwN2VlMjY2ZCZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGYWJkbmluLTUxLXlpbC1vbmNla2ktZWZzYW5ldmktYXktZ29yZXZpLWFzbGluZGEtYmFzYXJpc2l6LW9sbXVzJTI1MkY=""""">bu haberde</a>; Amerika’nın aslında Ay’a hiç gitmediğini, dönemin ABD başkanı Richard Nixon’ın videosu ile kanıtlayabiliyoruz.&nbsp; &nbsp;</li></ul>Gerçekliğin güvenilirliğini kaybettiği bir ortamda, kurgunun bir önemi kalır mı?2019 yılında vizyona giren Gemini Man (İkizler Projesi) filminde Will Smith, başrolü 23 yaşındaki kendisiyle paylaştı. Bir kamera, çekimler boyunca Will Smith’in mimiklerini takip etti ve sonrasında Smith’in gençlik yıllarına ait filmlerden görüntülerini kullanarak gençleştirme işlemini gerçekleştirdiler. Bu süreç boyunca deepfake veya yapay zekâdan nasıl yararlanıldığına dair detaylı bilgi bulunmuyor ancak asıl konu, film çekiminin ardından Will Smith’in olaya bakış açısı ve söyledikleri:&nbsp;<blockquote>“...Şimdi, asıl heyecanlı olduğum şey; tamamen dijital olarak oluşturulmuş 23 yaşında bir Will Smith var ve ben bununla yeni filmler yapabilirim. Çok şişman yapacağım kendimi, sonuna kadar gideceğim..Çok ilginç bir deneyimdi. Bundan 10 sene sonra, insanların ‘yemin ederim bu ben değilim’ diye yalvardığı mahkemeler olacak...”&nbsp;</blockquote> (Bu konuya dair linki bültenin sonunda ileri okuma başlığında bulabilirsin)<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-27T18:51:54.802Z.jpeg"></figure>Henüz değilHenüz deepfake teknolojisinin sinema sektöründe aktif ve özellikle ana akım haline gelemeyeceği aşikar. Zira, deepfake ile yapılan videoların çözünürlüğü bir hayli düşük ve küçük hataları da beraberinde getiriyor. Yani, büyük stüdyoların tamamen güvenebileceği bir teknoloji henüz ortada bulunmuyor. Deepfake ile video işlemek için gereken işlem gücü ve buna bağlı maliyet mevcut teknolojilerle (yeşil perde, motion capture, CGI) karşılaştırıldığında çok daha maliyetli bir hâl alıyor ve stabil olmamasıyla dezavantaj yaratıyor.Bu yüzden, önümüzdeki yıllarda tamamen deepfake ile çekilmiş bir film görebiliriz gibi görünmüyor. Ancak, bu, deepfake’in sinema sektörünü etkilemeyeceği veya izleyicinin deneyimine katkıda bulunamayacağı anlamına gelmiyor. Hâlihazırda YouTube üzerinde binlerce farklı deepfake video bulunuyor. Birbirinden yaratıcı, bazen komik, bazen ise düşündürücü olan bu fan yapımları, sektörü direkt etkileyen farklı bir pazar meydana getirebilir.İçerik tüketme alışkanlıklarımız değişiyor. Geçtiğimiz ay piyasaya giren ve bir dizi-film platformu mu yoksa skeç platformu mu olduğu anlaşılmayan GAIN gibi, içerik tarzına değil de o içeriği tüketme tarzımıza odaklanan ve bunu hedefleyen hizmetler artıyor. Eğer bir içeriği telefondan tüketirsek, çözünürlük konusu da otomatik olarak by-pass edilmiş olacaktır. Yani, telefondan izlediğimiz yapımlarda çözünürlüğün/görüntü kalitesinin düşük olması çok da büyük sorun olmayacaktır. Bu yüzden, GAIN benzeri mobil cihazlarda hizmet veren, deepfake teknolojisine odaklanmış yeni platformlar ile tanışabiliriz. Bu yeni platformların, telif ile ilgili sorunları çözerek normal insanların (kullanıcılar, fanlar, komünite) yaratıcılığına bırakması en doğrusu gibi duruyor.&nbsp;Bu sayede, ben de yıllardır beklediğim Johnny Depp - Joker birlikteliğini görebilir, hatta belki Barış Akarsu’yu yeni bir dizide veya yeni şarkısıyla birlikte yeni bir klipte oynatabilirim.&nbsp;&nbsp;Tabii, bu da yasal bazı sorunlara yol açıyor:Bugün, biz öldükten sonra dijital varlığımızın ne olacağı tartışılıyor. Herkes, Facebook- Instagram’daki verilerini ailesine bırakmak <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwM2E4Yzk4NmE5MzgwMDAwN2VlMjY2ZCZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGb2xtZWRlbi1vbmNlLXZlcmlsZXJpbml6bGUtaWxnaWxpLXlhcG1hbml6LWdlcmVrZW4tNi1zZXklMjUyRg==""""">istemeyebilir.</a> Bu yüzden birçok servis, ölüm durumunda hesabın silinmesi gibi hizmetler veriyor. Bunları tartıştığımız bir çağda, ölmüş insanları alıp yeni dizi-filmlerde oynatmak bizim için tatmin edici veya mutluluk verici olabilir ancak hem o kişinin hakları hem de ailesinin-sevdiklerinin hisleri ne olacak?&nbsp;Kemal Sunal, geçtiğimiz haftalarda Ziraat Bankası’nın reklamında oynatıldı. Sempatikliği ve ülkenin tamamı tarafından sevilmesiyle ciddi bir gündem yaratan Sunal’ın bugün yaşasa, verdiği kredilerle ve halk ile yaşadığı sorunlarla gündeme gelen Ziraat Bankası’nın reklamında oynayıp oynamak isteyeceğiı ise soru işareti. Öyle ki, bu teknoloji sayesinde önümüzdeki sene -tıpkı Kemal Sunal'ın geçtiğimiz günlerde Ziraat Bankası reklamında rol alması gibi- bir Amazon reklamında Küba'nın devrimci lideri Fidel Castro'yu görmemiz mümkün olabilir.<blockquote>"Ayırt edemiyorsan, ne önemi var?"</blockquote><figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-27T18:54:52.174Z.jpeg"></figure>

"Ayırt edemiyorsan, ne önemi var?"

Sinemanın Geleceği ve Deepfake

Bugün, herhangi bir ürün üretmeyen veya özel bir soruna çözüm sunmayan normal bir insan bile herhangi bir konsept ile ürettiği (veya kopyaladığı) içeriklerle ’dijital pazarlama faaliyeti’ yürütebiliyor. Yüzeysel bir bakış açısıyla kişinin genel anlamda kendi profilini pazarladığını söyleyebiliriz. Kullanıcılar, hayatındaki önemli gelişmeleri, heyecan verici anları, WhatsApp’tan gelen komik mesajları, yaptığı profesyonel işle ilgili anektodları veya sadece düşüncelerini paylaşarak başka insanların ilgisini çekmek ve onlardan fazla takipçiye ulaşmak veya onlardan ‘daha mutlu’ olmak istiyor. Herhangi bir sosyal paylaşım ağında hesabı olan her insan, belirli bir aşamayı geçtikten sonra ‘pazarlamacı’ haline geliyor. Bunu sosyolojik bir tespit yapmak veya 21. yüzyıl insanının karakterini eleştirmek için söylemiyorum. Değinmek istediğim nokta, artık herkesin bir pazarlamacı haline gelmesi ve rekabetin ciddi anlamda kızışması.Kızışan rekabet hem amatör düzeyde hem de profesyonel düzeyde marketing ile ilgilenen insanları bir hayli zorlar hale geldi. Fark yaratmak, dikkat çekmek, parmakla gösterilmek artık sadece slogan veya içeriği değil, platformu da doğru seçmeyi gerektiriyor. Radyo, televizyon, gazete ve tek tük internet sitelerden ibaret olan 90’ların aksine bugün çok daha karışık bir ‘platform’ yelpazesine sahibiz. Bir markanın Facebook, Twitter ve Instagram’ın yanı sıra Pinterest’te ve Reddit’te olup olmadığı, LinkedIN’de nasıl bir karakter yansıttığı ve hatta podcast çekiyor mu, Clubhouse’a katıldı mı gibi soru işaretleri önem kazanıyor. Bir şirketin marketing çalışanı olarak tüm bunları göz önünde bulundurmak gerekirken, başka bir markanın kullanıcısı olarak da takibini sağlayabilmek önemli. Bir marka, bir yayıncı ile anlaşarak özel bir podcast serisini destekliyor olabilir. Kullanıcı olarak bu hamlenin farkında olabilirsin ama tamamen habersiz şekilde bu içeriği tüketiyor olma ihtimalin de yüksek. Günün sonunda, size “Nike hangi platformlarda var biliyor musun?” diye sorduğumuzda tek nefeste cevap verebilmeniz mümkün değil. &nbsp;İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun Reddit hesabı bulunduğunu biliyor muydunuz? Daha önce YouTube’da kendisini pazarlayan Hollandalı futbolcu Ryan Babel’in, yeni sesli paylaşım platformu Clubhouse’ta çok aktif olduğunu biliyor muydunuz?<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-21T08:19:35.642Z.jpeg"></figure>Sonuç olarak marketing, reklam, pazarlama gibi terimlerin bağlamları oldukça değişti ve değişmeye devam ediyor. Yeni gelişen teknolojiler ile bunun birkaç adım daha ileriye gideceğini görmek mümkün. Bugün, artırılmış gerçeklik (Augmented reality - AR) teknolojisinin pazarlama alışkanlıklarımızı nasıl etkileyebileceğine biraz göz atıp kafa yoralım istiyorum.Artırılmış Gerçeklik ve MarketingIKEA ve Amazon gibi markalar, ürünlerinin kullanıcılar tarafından daha kolay deneyimlenebilmesi ve satın almaya giden sürecin hızlanmasını sağlamak amacıyla AR teknolojisinden faydalanmaya başladı bile. (Bu satırları yazarken daha önce de bu konuda bir şeyler karaladığımı hatırladım ve kontrol ettim. 2017’de “Artırılmış Gerçeklikle Alışveriş Deneyimi” başlıklı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMzE3NGNjNmE5MzgwMDAwN2QzY2M1MyZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGYXJ0aXJpbG1pcy1nZXJjZWtsaWtsZS1hbGlzdmVyaXMtZGVuZXlpbWklMjUyRiUyNTNGdXRtX3NvdXJjZSUyNTNEZ2VsZWNlZ2UtZG9udXMlMjUyNmFtcCUyNTNCdXRtX21lZGl1bSUyNTNEYXBvc3RvJTI1MjZhbXAlMjUzQnV0bV9jYW1wYWlnbiUyNTNEYXJ0aXJpbG1pcy1nZXJjZWtsaWstYWxpc3ZlcmlzJTI1MjZhbXAlMjUzQnV0bV9jb250ZW50JTI1M0RhcnRpcmlsbWlzLWdlcmNla2xpay1hbGlzdmVyaXMtMjEtc3ViYXQ="">haberimde</a> şöyle bir paragrafım bulunuyor.)“Ne zaman çıkacağı ve adının ne olacağı henüz belli olmayan uygulama ile kullanıcılar IKEA ürünlerinin evde nasıl görüneceğini akıllı cihazların ekranından deneyimleyebilecek. Şimdilik sadece Amerika’da kullanılabilecek ve 500-600 kadar mobilya ile başlayacak uygulama üzerinde direkt satın almaya yönlendiren butonlar da bulunacak.Bir ürün alırken insanların tereddüt etmesini istemeyen, daha kolay alışveriş deneyimi sağlamak isteyen IKEA gibi Amazon da bu tarz bir uygulamaya başladı. Ancak onlar biraz daha geleneksel yöntemi tercih etmiş. Amazon’un yeni başlattığı Amazon Prime Wardrobe&nbsp;ile seçilen 3 veya daha fazla ürün eve geliyor. Gelen ürünleri denedikten sonra satın almak istemeyenlerin, ürünleri 7 gün içinde, tekrar, kutusuna yerleştirip kapının önüne bırakması yetiyor. Anlaşmalı kargo şirketi gelip kapıdan alırken evde olmak da gerekmiyor. Prime Wardrobe ile gelen ürünlerden üçü alınırsa %10, beşi alınırsa %20 indirim hakkı elde ediliyor.”eMarketer’a göre 2020’de 38 milyon olan Amerikalı artırılmış gerçeklik kullanıcısı 2021 yılında 47 milyona çıkacak.&nbsp;<blockquote>“AR, markalar için sadece dikkat çekici bir öge olarak kullanılıyordu ancak şimdi e-ticaret tarafına doğru kayıyor” diyor Snapchat için 3D lens üreten QReal isimli firmanın yöneticisi Mike Cadoux.</blockquote> Bugün bu içeriği oluşturmaya başlamamızın asıl sebebi ise Apple TV+’ın 2. sezon tanıtımı için For All Mankind isimli dizisine özel oluşturduğu AR uygulaması oldu. Apple, kullanıcıların 1. sezon ile 2. sezon arası bir bağlantı kurabileceği For All Mankind Time Capsule isimli uygulama ile hem haber bültenlerine düşmüş oldu hem de izleyicilerine özel bir deneyim yaşatarak akıllarda yer etmeyi başardı. Uygulama Türkiye’de kullanıma sunulmadığı için ne yazık ki indirip deneyimleme fırsatı bulamadık.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-20T21:47:34.142Z.jpeg"></figure><h2>Artırılmış gerçeklik teknolojisi pazarlama için nasıl kullanılıyor, nasıl kullanılabilir?</h2><h4>  Sanal Makyaj &nbsp;</h4>Daha önce Gelecek Burada’daki içeriklerimizde de birkaç kez bahsettiğimiz üzere kozmetik devleri birer birer AR uygulamalara yatırım yapmaya başlıyor. Kullanıcılar, henüz denemedikleri ürüne para verme ve kargo süresi bekleme riskine girmek istemezken üreticiler de hem tutmayan ürünlere boşuna yatırım yapmamayı hem de insanların makyaj konusunda daha istekli olabilmesini sağlıyor. Herkesin AR filtreler ile kolayca deneyebileceği bu uygulama sayesinde makyaja karşı ön yargılı olan insanların fikrinin değişmesi ve satın almaya dönüşmesi muhtemel görünüyor.Tıpkı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMzE3NGNjNmE5MzgwMDAwN2QzY2M1MyZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGbG9yZWFsLXZlLWZhY2Vib29rdGFuLWFydGlyaWxtaXMtZ2VyY2VrbGlrLXByb2plc2klMjUyRg=="">Facebook ve L’Oréal’</a>in Instagram Hikayeler’e getirmek için çalıştığı teknoloji gibi, YouTube da makine öğrenimi ve artırılmış gerçeklik teknolojilerini kullanarak, izleyicilerin anlık olarak sanal makyaj yapabilmesini sağlayacak. (19 Haziran 2019)&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-21T08:19:24.197Z.png"></figure>YouCam’e göre; maskelerin dudakları gizlemesine ve birçok insan evdeyken makyaj yapmamasına rağmen pandemi döneminde sanal ruj uygulamasında %32 artış görüldü.&nbsp;<h4> Akıllı, Değişken, Sanal Tabelalar</h4> Neden bilmiyorum ancak yıllardır beni en çok heyecanlandıran AR fikri bu. (Belki de 6 yıla yakın matbaa eğitimi aldığım içindir…)AR ve VR teknolojisi ana akım hale geldikten sonra -Ready: Player One’daki örneğin aksine- hepimizin eve çekildiği ve dış dünyayı tamamen unuttuğu bir yaşam biçimine sahip olmayız diye düşünüyor ya da en azından umuyoruz. Bu noktada, eğer hem AR ile hem de fiziksel hayatta yaşayacaksak fiziksel objelere sanal tasarımlar entegre etmeyi seçme ihtimalimiz yüksek. Starbucks’a gitmekten vazgeçer miyiz? (Umuyorum ki hayır.) Ancak eğer gözümüzde bir akıllı gözlük olacaksa ve sokakta yürümek bizim için hâlâ günlük bir alışkanlık olarak devam edecekse, Starbucks ve diğer firmalar da buna ayak uydurmalı.Bu senaryoda, şirketlerin fiziksel tabela üretimini durdurması gerekebilir. Yerine bir adet QR kod veya tetikleyici bir dijital öge koyarak, bizim akıllı gözlüğümüz ile etkileşime girmesi sağlanabilir. Böylece, gözlüğü çıkardığımızda boş (veya sıradan) duran Starbucks dükkanı gözlüğümüzü taktığımızda bambaşka bir tasarıma bürünebilir. Bir adım daha ileri gidersek; Starbucks’ın belirlediği birkaç tasarım veya yapay zekânın anlık olarak ürettiği farklı tasarımlar, gözlüğü takan kişinin ilgi alanlarına göre değişiklik gösterebilir.Gelecek Burada takımının Picasso’su Berkay Çakır, bu fikri şöyle tasvir etti. (Aslında GIF olarak hazırladık ancak Aposto! henüz GIF desteklemiyor maalesef. GIF olarak görüntülemek için <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMzE3NGNjNmE5MzgwMDAwN2QzY2M1MyZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5pbnN0YWdyYW0uY29tJTI1MkZwJTI1MkZDTGpPb0dEZ3I0ZCUyNTJGJTI1M0ZpZ3NoaWQlMjUzRDF2cWJmdG80NzBmMmg="">buraya</a> tıklayabilirsin.)<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-20T20:33:50.918Z.png"></figure><figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-20T20:33:50.896Z.png"></figure><figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-20T20:33:51.374Z.png"></figure><h4> Kıyafetini Hemen &amp; Masrafsız Dene</h4> Yine makyaj örneğinde olduğu gibi, üreticilerin satın almaya giden süreci hızlandırmak için geliştirdiği bir diğer uygulama da artırılmış gerçeklik ortamında kıyafet deneme. Amazon, insanların kıyafeti deneme dürtüsünü yukarıdaki alıntıda bahsettiğim gibi Prime Wardrobe modeliyle çözmüştü. Seçilen birkaç kıyafeti eve gönderiyor ve aralarından birkaçını alırsan belirli indirimler uyguluyor, geri kalanı ürünlerin de ücretsiz iade edilmesini sağlıyordu. Ancak kargo giderleri, stoğu azalan ürünlerin denenme aşamasındayken başkalarına satılamaması gibi durumlar; dijital bir çözümü daha mantıklı hale getiriyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-21T08:21:12.420Z.jpeg"></figure>AR teknolojisi herkes için optimize edilene veya tamamen yayılana kadar giyim firmalarının, kendi mağazalarında akıllı aynalar ile böyle bir hizmet vermesi gündeme gelebilir. Küçük şehirler için ise tüm giyim firmalarının ortak olduğu ayna istasyonları açılabilir. (Tabii bu fikir ticari açıdan düşünüldüğünde hiç mantıklı gelmeyebilir, biz biraz komünite kültürü ve paylaşım ekonomisi açısından düşünelim.)Gözlük üreticisi Warby Paker ve King Children gibi markalar da AR filtre akımına katılanlardan oldu. Apple’ın TrueDepth sensöründen yararlanan King Children, insanların yüz yapısında 85 milyona yakın veri noktasını doğru şekilde tespit edebildiklerini ve 8 farklı değişkene uygulayarak yüz yapısına tam oturan gözlükleri bulabildiklerini söylüyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-21T08:22:41.777Z.jpeg"></figure>Warby Paker ise “sanal kabin”i daha fazla potansiyel müşteriye ulaşmak için bir yol olarak görüyor. AR uygulamasına, sosyal ağlarda paylaşma özelliği de koyan şirketin yetkilisi “Mağazamıza gelen insanların genelde sevdikleriyle birlikte gözlük denediğini ve sonrasında da diğer insanların fikrini alabilmek için selfie/fotoğraf çekerek sosyal ağlarda paylaştıklarını fark ettik.” diyor.<h4>Ev Dekorasyonu ve Mobilya</h4> Yukarıda da bahsettiğim gibi, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMzE3NGNjNmE5MzgwMDAwN2QzY2M1MyZ1c2VyPTVmZmYyNjkzNTY4NjBmMDAwOGZiZTM0YyZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nZWxlY2VrYnVyYWRhLm5ldCUyNTJGYXJ0aXJpbG1pcy1nZXJjZWtsaWtsZS1hbGlzdmVyaXMtZGVuZXlpbWklMjUyRiUyNTNGdXRtX3NvdXJjZSUyNTNEZ2VsZWNlZ2UtZG9udXMlMjUyNmFtcCUyNTNCdXRtX21lZGl1bSUyNTNEYXBvc3RvJTI1MjZhbXAlMjUzQnV0bV9jYW1wYWlnbiUyNTNEYXJ0aXJpbG1pcy1nZXJjZWtsaWstYWxpc3ZlcmlzJTI1MjZhbXAlMjUzQnV0bV9jb250ZW50JTI1M0RhcnRpcmlsbWlzLWdlcmNla2xpay1hbGlzdmVyaXMtMjEtc3ViYXQ="">IKEA ve benzeri mobilya üreticileri veya Marshall gibi boya üreticileri de,</a> kullanıcıların “acaba evime yakışır mı?”,” renk uyumunda sorun çıkar mı?”, “boyut olarak buraya sığar mı?” gibi sorularına çözüm oluşturuyor. Sensör teknolojilerimizin biraz daha gelişmesi ile birlikte bu çözümlerin daha ulaşılabilir ve daha yaygın olduğunu görmememiz için bir sebep kalmıyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-21T08:18:49.498Z.jpeg"></figure><h4> Artırılmış Kıyafet &nbsp;</h4>Akıllı gözlük ile anlık olarak değişen Starbucks fikrini biraz beğendiysen, Bu fikre de yükseleceksindir. Zira, kendi tasarlayabildiği bir kıyafete sahip olmayı kim istemez?Akıllı gözlükler ve akıllı lensler hayatımıza girdiği için kıyafetlere atfettiğimiz şıklık konusuna bakış açımız da hemen değişecektir. Zira, herkesin gözünde sanal objeleri anlık olarak değiştirebilen bir cihaz varsa, ben neden aldığım bir kıyafeti herkese aynı şekilde göstereyim? X markadan aldığım düz gri bir tişört; Fenerbahçeli arkadaşıma Alex tasarımlı bir tişört olarak görünürken Marvel hayranı bir arkadaşıma Hulk desenli olarak görülebilir. Bu noktada bir adım ileriye giderek insanların ticari reklam tabelaları haline gelebileceğini de göz önünde bulunduralım.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-20T20:39:58.896Z.jpeg"></figure>Yeni bir girişim olan Gelecek Burada; insanlara kendi tişörtünü giymesi için aylık bir ödeme yapabilir mi? 7 adet tişört teslim ediyoruz, aylık belirli bir ödeme yapıyoruz ve kullanıcı, üzerinde bizim tetikleyicimizin (QR Code olabilir) bulunduğu bir tişörtü giyiyor. Böylece, sokakta diğer kullanıcılar tarafından bizim pazarlama stratejimize göre her gün-her hafta güncellediğimiz yeni tasarımları görebiliyorlar. Yine Starbucks örneğinde olduğu gibi yapay zekâ ve büyük veri (big data) sayesinde her insan Gelecek Burada tişörtünü, ilgisini çektiği şekilde -kişiselleştirilmiş olarak- görebiliyor.&nbsp;İşte pazarlama dünyasında olası gelecek senaryolarından birisi böyle. Bunların gerçekleşmesi için sağlıklı ve sürdürülebilir bir şekilde sürekli olarak kullanabileceğimiz bir akıllı gözlüğe (veya lense), AR alanında çalışan yazılımcı ve tasarımcılara ihtiyaç duyacağız. Bahsettiğim uygulamaların özel pazarlama projeleri için gözlük gerektirmeden, akıllı telefonlar ile de kullanılması söz konusu olabilir. Hep birlikte göreceğiz.&nbsp;<hr>Umarız Hasan'ın artırılmış gerçeklik teknolojisine bakış açısından keyif almış ve haftanın özetine geçmek için sabırsızlanıyorsundur.

Bir gözlük, birkaç satır kod, bir tasarımcı ve VOLA! 

Artırılmış Gerçeklik (#AR) ile Pazarlamanın Geleceği

Dünyada 50 milyona yakın kullanıcısı bulunan ve hiç online dating denemeyi aklından dahi geçirmemiş insanların bile bildiği Tinder; parayı verenin date’e çıkabildiği bir platform olma yolunda ilerleyedursun; çevrim içi çöpçatanlık pazarı yepyeni deneyimlere kapı aralıyor.Özellikle pandemi süreciyle birlikte bir hayli değişen sosyal alışkanlıklarımızın ardından kolayca söyleyebiliriz ki; internet üzerinden insan ‘seçmek’ ve bu insanla birliktelik kurmaya çabalamak artık bugünün ‘gerekliliği’ haline geldi. (Şu an birçok arkadaşımın “yoo” deyişini duyuyorum.)Tinder’da katalogdan ürün seçer gibi fiziksel görünüşe göre seçmek veya seçilmekten sıkıldıysan ve “para vermek zorunda mıyım ya” diye yakınıyorsan, gel birlikte çevrim içi çöpçatanlık olayının nereye gittiğine bir göz atalım.&nbsp;Ne yazık ki, eğer Türkiye’de yaşıyorsan, aşağıda bahsedeceğim uygulamaların neredeyse hiçbirini kullanamayacaksın. Ama zaten bugün burada yalnızlar kulübü olarak buluşurken amacımız hemen bir partner bulmak değil; hayatımız boyunca arıyor olacağımızın ön kabulü değil mi? Şakayı bir kenara bırakarak, konuya geçiyorum hemen. 1. “İnsanlarla çıkın, fotoğraflarla değil”&nbsp; JigsawJigsaw, karşıdaki kişiyle muhabbet etmeden önce yüzünü görmene müsade etmeyerek fiziksel görünüme göre seçim yapmanı engelliyor.App, beğenebileceğini düşündüğü kişileri karşına getirirken yüzlerini bir yapboz ile kapatıyor ve senin muhabbet ettikçe yapbozu tamamlamanı, yani ortadan kaldırmanı sağlıyor.Jigsaw, bağımsız bir kuruluşun desteği ile yaptığı araştırma sonucunda Amerika’da yalnız insanların %70’inin mevcut çöpçatanlık platformlarını ‘yapmacık’ bulduğunu tespit etmiş.&nbsp;Jigsaw, “yapmacık olmayan date” vaadiyle geliyor.Bu uygulama şu an için sadece Londra ve New York’ta aktif olduğu için maalesef indirip deneyimleme fırsatı bulamadım. Okurlarımızdan bu illerde yaşayıp da deneyimleyen olursa, yorumlarını bekliyorum.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-14T07:08:03.615Z.jpeg"></figure> 2. S’moreS’more da tıpkı Jigsaw gibi karşındaki insanı, blurlayarak, sohbet etmeden tam olarak görmene izin vermiyor. Jigsaw’a göre farkı ise günde sadece 8 kişiyle ilgilenmeni sağlıyor ve görüntülü görüşmelerde ilk 2 dakika her iki tarafın da yüzünü blurlayarak dış görünüşe değil sohbet kalitesine odaklanılmasını sağlıyor. Hem mesajda hem de görüntülü sohbette zaman geçtikçe blur yavaş yavaş ortadan kalkıyor.*S’more da ülkemizde kullanıma sunulmadığı için deneyimleme fırsatı bulamadım.&nbsp; Ayrıca Android uygulaması da yakında geliyormuş 3. CheckmateTıpkı Tinder gibi insanların birbirini dış görünüşe göre seçmesine izin veren Checkmate, metin üzerinden mesajlaşmayı ortadan kaldırarak sadece sesli ve görüntülü sohbet ortamı sunuyor. Ses veya görüntü ile sohbet ettikten sonra olur da yüz yüze buluşmak isterseniz direkt uygulama üzerinden bir randevu tarihi ve yeri belirlemenize fırsat veriyor. Şu dönemde yüz yüze buluşmak ne kadar sağlıklı tartışılır ancak pandemi sonrası dünyamızda da bu tarz applerin önemi büyük olacak gibi.“Uygulama, insanlarla gerçekten bağlantı kurmanıza olanak sağlıyor. Hiçbir yere gitmeyen milyon tane "selam güzellik" ve "hey naber" mesajının geldiği diğer uygulamalardan çok daha iyi. Ayrıca randevuyu doğrudan uygulama içinden rezerve edebilmemizi de seviyorum!“ demiş bir kullanıcı.4. &nbsp;Anadolu style: ChorusBu uygulamanın bizim ülkede tutması çok muhtemel. Tinder ve benzeri uygulamaların hepsine çöpçatanlık uygulaması diyoruz ancak bu ismi en çok Chorus hak ediyor olabilir.Chorus; uygulamayı ilk indirdiğinizde “Çöpçatan mı olmak istersin yoksa partner mi arıyorsun?” diye soruyor. Yani dilersen arkadaşların için uygun birisini aramana ya da arkadaşlarının senin için en uygun kişiyi aramasına ortam sağlıyor. Böylece çöpçatanlık teriminin tam karşılığını bulmuş oluyor.Chorus, diğer uygulamaların aksine Türkiye’de de indirilebiliyor ancak yakınlardaki kişileri bulabilmek için posta kodu istemesinden dolayı pratikte Amerika dışında kullanılamıyor. Ayrıca yine kendi çöpçatanını kendin bulman gerekiyor. Yani benim, beni iyi tanıyan bir arkadaşımı uygulamaya davet etmem gerekiyor. Türkiye şartlarında hâlâ Tinder’ın utanılası bir app olduğunu düşünürsek, bu özellik ne kadar benimsenir, ne kadar yayılır bilemiyorum.5. “Ruh eşin yıldızlarda yazıyor”: NUiTBurada lafı fazla uzatmayacağım. NUiT astrolojik inançlara sahip insanlar için oluşturulmuş bir platform. Yani bana göre değil.Doğum gününü, saatini ve yerini giriyorsun; yıldızlara yazılmışsanız, kaderinizde varsa eşleşiyorsunuz.Karşına gelen insanlarla “uyumluluğu ölç” butonuna basınca “Romantik”, “İş”, “Kimya” ve “Arkadaşlık” gibi parametrelerde ölçüm yapıyor. Mesela ben Tuana isimli bir arkadaş ile uyumluluğumu ölçtüm, %88 arkadaşlık, %45 romantik ilişki çıktı. App’ten friendzone yedim diyebiliriz.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-14T07:09:19.689Z.png"></figure>Diğer uygulamalara göre bir artı olarak gösterebileceğimiz detay ise, Queer insanların ‘Queer olmayan insanlar tarafından görülmeme’ seçeceğini seçebilmesi. Bildiğiniz gibi Tinder’da heteroseksüel bir insan ile LGBTİ+ bir insan birbirilerini görüyor ve bu defalarca kez istemedikleri insanlarla eşleşebilmelerine sebep oluyor.*Bu uygulamayı indirip denemek mümkün. İstanbul’da birkaç kişi kullanıyor. Ayrıca “teleport” özelliği ile farklı ülkelere uçup başka insanlarla tanışman da mümkün. 6. Müzik ruhun gıdasıdır, belli ki aç kalacağız: VinyllyVinylly, Spotify hesabınla eşleşerek, müzik zevkine hitap eden insanlarla tanışabilmeni sağlıyor.Müzik kültürü konusunda utanılası bir durumda olan ben; bu uygulamayı Türkiye’de sunmadıkları için deneyememekten ötürü mutluyum, fakat geleceğe dair karamsarlığım arttı diyebilirim.7. Bebek düşünenlere: HeybabyBu uygulama tamamen bebek sahibi olan veya ilerde bebek yapmayı düşünenler için tasarlanmış. Başlangıçta ebeveynlik tarzın konusunda sorular soruyor ve buna göre eşleşmeler yapıyor. Böylece daha uzun vadeli plan yapmak isteyen insanlar birbirini bulabiliyor.Uygulama Türkiye’de sunulmadığı için indiremedim. (yaay) Bu uygulamalar henüz ana akım hale gelememiş ve ülkemizde kullanılamıyor olsa da, yakın gelecekte nasıl bir kültür yaratacaklarını az çok kestirebilmek mümkün. İnsan sayısının bir hayli fazla olduğu; her insanın sürekli olarak veri (girdi-input) yarattığı ve artık tarafımızdan değerlendirmenin imkansız hale geldiği günümüzde; online dating uygulamaları da tamamen algoritma odaklı bir şekle bürünmek zorunda. Zira sosyal medya sağ olsun, tanıştığımız ve hoşlandığımız bir insanla sohbetimizin ilerlemesinin, bu sırada farklı insanlarla sürekli iç içe ve sürekli rekabet içinde olmamızdan dolayı oldukça zorlaşması, “tamam ya ben flört olayını bırakıyorum. Asistanım bulsun” dedirtiyor. Asistan derken yukarıdaki Chorus uygulamasındaki çöpçatan arkadaşları değil de yapay zekâyı kastediyorum. Pek de uzak olmayan bir gelecekte, tüm flört süreçlerimizi yapay zekâlı akıllı asistanımızın yürütmesi ve bizi hiç rahatsız etmediği 5 aylık bir süreçten sonra “Bu insan ile gayet iyi anlaşıyoruz. Bence sen devam edebilirsin” demesi çok muhtemel gözüküyor benim için. Gönül ister ki bu ekosistemin doğacağı tarihlerde hâlâ flört peşinde koşuyor olmayayım.Bu yazıyı yazdığım sıralarda acaba örnek bir video bulabilir miyim diye araştırırken 2 yıl önce buna benzer bir vaat ile ortaya çıkan AIMM isimli <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMjgxZmE5MzcxNTc2MDAwNmIzNjA3MiZ1c2VyPTVlYTJmZWFlODhjMDk3MmI1MGZhMDFhMCZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnlvdXR1LmJlJTI1MkZFd2FQUDFINEF0NA=="">bu girişimi</a> gördüm.AIMM, 1 hafta boyunca sohbet ederek sizi tanıdıktan sonra karakterinize en uygun kişileri karşınıza getiren ve sonrasında ilişkinizin ilerleyişini takip etmek için iletişimde kalan bir çöpçatan, hatta bir ilişki koçu diyebiliriz.AIMM’i indirip kısa bir süreliğine denedim. Uygulama kullanıcıyı sürekli olarak (en azından profilin kurulumu aşamasında) kameradan izliyor. Ekrana gelen asistan, kamerayı göz hizana getirip gülümsemeni rica ediyor ve gülümsediğinde ilerleyebiliyorsun. Sonrasında diğer bir asistan geliyor ve sürecin nasıl ilerleyeceğini anlatıyor. “Ben sana müzikle ilgili sorular soracağım, şunu ne kadar seversin diye soracağım sen de 1-10 arası rakam söyleyeceksin veya sana en sevdiğin şarkıyı soracağım” (Evet tam olarak böyle hızlı ve yorucu konuşuyor) gibi detaylar veriyor ve sonrasında süreç boyunca fotoğraflarımı çekeceğini söylüyor. Bu fotoğrafların hepsinin muhteşem olmayacağını ama beni oldukça iyi tanıtacak fotoğraflar olduğuna dair de uyarıyor (o sırada kötü çıkmış insan fotoğrafları gösteriyor) ama sonrasında gerekirse aralarından iyi fotoğrafları filtreleyebileceğini de vurguluyor. Çok kısa bir kullanım deneyimi beni oldukça darlanmış hissettirdi. Soruları çok seri bir şekilde sorup, cevapladığım anda da çok hızlı dönüş yapıyor.&nbsp;Gelecekten bir kesit:&nbsp;Duşunu alıp, en janti kıyafetlerini giydikten sonra parfümünü sıkmış ve VR gözlüğünü takmışsın. Birkaç aydır yapay zekâ asistanının yürüttüğü görüşmeler sonunda date'e çıkmaya layık gördüğün bir kişi ile buluşacaksın. Konum olarak yapay zekânın önerdiği, iki tarafın da çok sevdiği bir yer seçilmiş (Kadıköy Sahil…). Heyecanlısın, aylardır kimseyle görüşmediğin için gerginsin. Baban çay koymuş, kardeşin de kurabiye hazırlamış. Haydi hayırlı dateler!&nbsp;Bu yazıyı okuduktan sonra bir de Instagram'da paylaştığımız <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMjgxZmE5MzcxNTc2MDAwNmIzNjA3MiZ1c2VyPTVlYTJmZWFlODhjMDk3MmI1MGZhMDFhMCZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5pbnN0YWdyYW0uY29tJTI1MkZ0diUyNTJGQ0xSQW5aS0ExUzYlMjUyRiUyNTNGaWdzaGlkJTI1M0QxNjM0b3Z5OXhqZGlm"">“Pandemi Sırasında Sanal Date”</a> videosunu izleyerek 14 Şubat Sevgililer Günü'nün hakkını tam olarak verebilirsin diye umuyorum.&nbsp;Sahi, gelecekte flört ve ilişki konuları nasıl bir hâl alacak, hiç düşündün mü?&nbsp;Yukarıdaki 7 uygulamanın kaynağı: <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMjgxZmE5MzcxNTc2MDAwNmIzNjA3MiZ1c2VyPTVlYTJmZWFlODhjMDk3MmI1MGZhMDFhMCZhdXRob3I9NWZmZjI2OTM1Njg2MGYwMDA4ZmJlMzRiJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm1hc2hhYmxlLmNvbSUyNTJGYXJ0aWNsZSUyNTJGYmVzdC1kYXRpbmctYXBwLWFsdGVybmF0aXZlcy10by10aW5kZXIlMjUyRg=="">Mashable</a>

Hasan Hüseyin Kesen

Teknoloji Haberleri Nasıl ve Neden Takip Edilmeli? #2