Tik tok tik tok tik tok

Bir haziran günü Donald Trump, başkanlık jetiyle Florida’ya uçarken ABD’nin yeni bir ulusal güvenlik sorunuyla karşı karşıya olduğuna hükmetti. Vaşington'a dönüş yolunda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump'a göre ABD'de ortalama 53 milyon haftalık kullanıcısı bulunan Çin menşeli uygulama TikTok, Pekin’e çalışan potansiyel bir tehdit olabilirdi. O günlerde bizler şirketin ABD operasyonlarının Seattle merkezli Microsoft’a devredilmesini an meselesi olarak yorumluyorduk. Ancak yorumlarımız boşa çıktı ve Vaşington’un denkleme dâhil olmasıyla ABD'nin yakın tarihinin en siyasallaşmış iş dünyası mücadelesi başlamış oldu.

• Kısaca: Silikon Vadisi'nde Trump'a açık destek veren az sayıda büyük isim vardır. Oracle'ın lideri Larry Ellison da bu figürlerden biri. Esasında Oracle'ın gündeme girişi pek de sürpriz sayılmazdı. Taraflar, Trump'ın dört yıl önceki seçim zaferine kadar uzanan yakın ilişkilere sahipler. Şirket CEO'su Safra Catz, dört yıl önce Trump'ın geçiş hükümetinde görev yaptı. Ellison ise bu yıl Trump için bizzat bağış toplama etkinliği düzenlemişti. Geçtiğimiz hafta Ellison'un teknoloji grubu, TikTok'un ülkedeki "teknoloji partneri" olarak lanse edildi. Ancak hafta cuma günüyle sonlanırken TikTok’un azınlık hisselerini satın almak için Oracle, hâlâ Beyaz Saray'dan onay bekliyordu. Üstüne Trump yönetiminin Apple ve Google mağazalarından TikTok'u kaldırma isteğiyle yüksek tansiyon daha da arttı. Sonuçta Çin ve ABD arasındaki teknoloji rekabetinin yansımaları 20 Eylül’de sonlanmamış oldu. 
   
• Teknoloji ortaklığı: Trump'ın emri, TikTok satışı ve uygulamaların yasaklanması için 20 Eylül'e kadar süre vermişti. Geçtiğimiz pazartesi Oracle, TikTok mücadelesini kazandığını açıkladığında ulusal güvenlik analistleri, ortadaki "teknoloji ortaklığı" kavramını sorgulamaya başladı. Görünen o ki ByteDance, Microsoft'la yapılan görüşmelerini algoritma teknolojilerini paylaşmak istemediği için sonlandırmıştı. Fakat süreç içinde köşeye sıkışan ByteDance teknoloji alanında Oracle'la el sıkışmayı kabul etmişti.
   
• Ta ki Çin hükümeti kendini müzakerelere dâhil edene kadar... Bir iş anlaşmasından ulusal güvenlik meselesine evrilen tartışma, tansiyon bakımından son günlerde bir teknoloji soğuk savaşına dönüştü. TikTok'un yapay zekâ algoritmaları, Pekin'in ihracat yasakları kapsamında bir gecede ABD merkezli firmalara satılamaz hâle geldi. Şirketin kârlı algoritmaları Çin'de kalacak ve çoğunluk hisseleri Pasifik Okyanusu'nun öteki tarafına ulaşmayacaktı.
   
• Şimdi ne olacak? Bir süredir Beyaz Saray'ın netlikten uzak hamleleri Vaşington'un uygulamayı tamamen yasaklamaktan kaçındığına işaret ediyordu. ByteDance tarafının ise kartları hep daha açıktı. TikTok'u Oracle'la anlaşarak ABD borsalarında halka arz etmek istedikleri her hâllerinden belliydi. Trump’ın da bahis konusu zaman sınırını 27 Eylül’e çekmesi ve anlaşmayı “konsept” olarak kabul ettiğini açıklamasıyla taraflar için bir fırsat daha doğdu. Anlaşma şartları uyarınca ByteDance, TikTok’un küresel operasyonlarını çoğunluğu Çin merkezli grupta kalacak şekilde ABD merkezli yeni bir şirkete dönüştürecek. Oracle ve Walmart, yeni şirketin halka arz öncesi %20'ye varan hissesini alacak. Financial Times’a göre şirketin değeri 50 ila 65 milyar dolar bandında olacak. Ayrıca Instagram'ın kurucu ortağı Kevin Systrom'un TikTok'un Kevin Mayer'den boşalan CEO'luk pozisyonu için en güçlü aday olduğunu da belirtelim.
   
• Seçimler: Tabii işin bir ayağı da genel seçimlere uzanıyor. Başkan Trump'ın TikTok mücadelesi, genç seçmen tabakalarında oy kaybına sebep olabilir. Diğer taraftan ByteDance'in TikTok'un çoğunluk hisselerine sahip olması Trump'ın "güçlü lider" imajını zedeleyebilir. Fakat şu bir gerçek ki TikTok sorusuna verilecek cevap, Çin merkezli şirketler için bir emsal karar olacak. Ulusal güvenlik şapkasıyla alınacak cüretkâr bir karar Palo Alto ve Shenzhen arasındaki mevcut kutuplaşmayı daha da artırabilir.