TURKEN Vakfı'nın açık kaynakları ne anlatıyor?

Ensar Vakfı ve TÜRGEV ortaklığıyla 2014 yılında kurulan TURKEN Vakfı, CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun mayıs ayında yayınladığı videodaki "Erdoğan ailesinin TÜRGEV ve Ensar aracılığıyla ABD'ye 1 milyar lira kaçırdığı" iddiasıyla kamuoyunun gündemine geldi. 

Kılıçdaroğlu doğrudan TURKEN adını anmadı; ancak ertesi gün TURKEN iddiaları reddeden bir açıklama yayınladı: Vakfın gelirlerinin bireysel bağışçıların helal kazançları olduğunu, öğrencilere dönük sosyal etkinlik, yurt, burs, yemek gibi hizmetler verdiklerini ve vermeyi sürdüreceklerini söyledi. Bunca siyasi tartışmanın ardından oluşan merak ve şüphe üzerine Teyit, vakfa dair açık kaynak ve belgeleri bir araya getirerek bağlantılarını, gelir giderlerini ve faaliyetlerini inceleyerek bir araştırma dosyası hazırladı. Araştırmayı tüm detayları ve belgeleriyle incelemek için şimdi Teyit.org'u ziyaret edin.

TURKEN nedir? 

Türkiye'de hâlihazırda çeşitli nedenlerle kamuoyunda eleştirilerin odağında olan iki vakıf tarafından kurulan TURKEN'in "ABD’de eğitim deneyimini geliştirmek ile öğrencilere burs, barınma ve kültür hizmetleri sağlamak" amacı taşıdığı ifade ediliyor. 

19 Eylül 2014’te açılış duyurusu yapılan vakfın ilk yerleşim adresi '45 Rockefeller Plaza, Suite 2000, New York' olarak belirtilmiş. 23 Aralık 2014’te internet sitesi faaliyete geçmiş, adres bilgisi de '1441 Broadway 3rd floor Suite 3017 New York' olarak güncellenmiş. Güncel internet sitesinde TURKEN yurtlarının nerede olduğu ya da nasıl başvurulacağı ile ilgili detaylar yer almasada da, Ensar Vakfı uzantılı bir adres üzerinden bu bilgilere ulaşılıyor. 

Vakfın yönetim kurulu ise Behram Turan, Memiş Yetim, Zulkarneyn Vardar, Esra Albayrak, Melike Kabataş, Mustafa İlbeyli, Halil İbrahim Bacacı, Selim Çakır, Ömer Faruk Albayrak, Ahmet Bayraktutar ve Fehmi Bilge’den oluşuyor.

TURKEN’in evleri

Teyit'in araştırmasında, vakfın Türkiye’den gelen öğrenciler için açtığı ev sayısının 2015 yılında 13 olduğu, 2018’de 11’e düştüğü, günümüzde ise 10 olduğu ifade ediliyor. Teyit'te, vakfın kaç öğrenciye hizmet verdiğine ilişkin ulaşılan bilgiler ve sonucu şöyle ifade ediliyor: 

"2020 yılında internet sitesinde TURKEN evlerinin 50 öğrenciye ev sahipliği yaptığı belirtilmiş, ancak bu rakam günümüzde aynı duruyor, güncellenmemiş. 2020 ve 2022 yıllarında açılışından bu yana “500’ün üzerinde öğrenciye hizmet verildiği” ifadesi de değişmemiş. Bu, vakfın faaliyetlerinin genişlemediği ya da internet sitesinin güncellenmediği anlamına geliyor. Günümüzde vakfın güncel evlerine Ensar Vakfı uzantılı bir internet sitesi üzerinden ulaşılabiliyor."

^Teyit

TURKEN'in bursları 

Araştırmaya göre, 25 Mart 2016'da burs almak isteyenlerin izlemesi gereken yollar ve başvuru kriterleri belirtilmiş. Buna göre öğrencinin burs alabilmesi için ABD vatandaşlığı, yahut kalıcı oturma izni ya da öğrenci vizesi koşulları aranıyor. Bursiyer adaylarının bulundukları topluluklar içinde aktif olmalarının beklendiği de belirtiliyor. İnternet sitesinde son burs başvuru formu 2016 yılında yayınlanmış.

TURKEN'in internet sitesinde ayrıca "Youth Bridges" (Gençlik Köprüleri) adlı bir bölüm de bulunuyor. Programın 18-30 yaş arasındaki Müslüman gençler için hazırlandığı belirtilmiş. 2017’de TURKEN Vakfı Başkanı Behram Turan’ın konuşmasında değindiği "Dört ayrı turla 150 öğrencinin seyahatini sağladıkları" açıklaması dışında, vakfın Türkiye’ye kaç öğrenciyi getirdiğini belirten bir beyan yok. Bu yıl ise Turan, bu programı sürdürmeyi planladıklarını bildirmiş.

Teyit araştırmasında vakfın hizmetlerine ilişkin "Özetle temel geliri bağışlar olan TURKEN’in faaliyetleri ya da verdiği hizmetlerde anlamlı bir büyüme olmadığı, ya da en azından kamuoyuyla paylaşmadığı anlaşılıyor" ifadelerini kullanıyor. 

TURKEN’in varlıkları 

Teyit'te yer alan bilgilerde TURKEN’in varlıklarına ilişkin şu ifadeler yer alıyor: 

"Başkent Gaz’dan Kızılay’a, Kızılay’dan Ensar’a ve oradan TURKEN Vakfı’na gönderilen bağışların Manhattan’daki yurt inşaatı için kullanıldığı Ensar tarafından kabul edilmişti. ACRIS sisteminde TURKEN FOUNDATION ismiyle arama yapıldığında 13 ayrı kayda ulaşılabiliyor. Manhattan’daki arsa vakfın kuruluşundan bir yıl sonra satın alınmış. Google Maps’ten incelendiğinde Eylül 2021 itibarıyla inşaatın devam ettiği görülüyor. TURKEN odaları için Haziran 2022’de bir kiralık emlak platformunda profil oluşturulmuş. Bu odaların yakın zamanda kiraya verilmesinin planlandığını gösteriyor olabilir."

TURKEN'in gelirleri 

Araştırmanın en ilgi çekici kısımlarından biri de TURKEN'in gelirleri. Kamu yararına bağımsız araştırmacı gazetecilik yapan kurum Propublica'nın yayınladığı yıllık vergi beyanlarından ulaştıkları bilgileri paylaşan Teyit'in araştırmasına göre, TURKEN 2014-2015 yılları arasında net varlıklarını 23 milyon 173 bin dolar olarak beyan etmiş. TURKEN'in varlıkları, 2019-2020 yılları arasındaysa 59 milyon dolara ulaşıyor. TURKEN 2020 sonunda gelirini sisteme 67 milyon 183 bin 391 dolar olarak kaydetmiş. 2020-2021'i kapsayan son raporun önümüzdeki günlerde çıkması bekleniyor.

Araştırmanın sonucunda Teyit, sorularını iletmek üzere TURKEN Vakfı ABD ile iletişime geçtiğini; ancak yanıt alamadığını belirtiyor. Teyit'te araştırmaya ilişkin şu değerlendirme yapılıyor: 

"Eldekilerden, vakfın varlıkları yıllar içinde ciddi biçimde artarken, kamuoyuna yansıyan ve kuruluş belgelerinde işaret edilen faaliyetlerinin aynı nispette artmadığı anlaşılıyor. Çünkü TURKEN Vakfı, faaliyetlerinin detaylarını kamuoyuyla açıkça ve düzenli şekilde paylaşmıyor. Vakfın bir servet aktarımının paravanı olduğunu söylemek eldekilerle mümkün değil. Ancak bildiklerimiz, aynı anda iki ülkede devam eden ortak bir hikayeye işaret ediyor."