Türkiye En Acı Günlerini Yaşıyor

Fotoğraf: Bilal Seçkin/Adıyaman

Hatay ve Kahramanmaraş başta olmak üzere birçok il neredeyse yerle bir oldu. Resmi veriler enkaz çalışmaları henüz tamamlanamamış olmasına rağmen 40 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini ve 100 binden fazla kişinin enkazdan yaralı olarak çıkarıldığını göstermektedir. Hayatını kaybeden insan sayısı ve maddi hasar bakımından Türkiye tarihinin en büyük doğal afetini yaşadı.

Bu kadar dramatik düzeydeki kayıpların en büyük sorumlusunun depremden önce ve sonra yapılması gerekenleri yapmayan siyasetçi ve idareciler olduğunu belirtmek gerekir. Yerbilimciler özellikle Elazığ depreminden sonra Doğu Anadolu Fay hattının uykudan uyandığını, depreme karşı hazırlık yapılması gerektiğini buldukları her fırsatta dile getirdiler. Binaların depreme dayanıklılık testlerinin yapılması gerektiğini ve riskli ve acil dönüştürülmesi gereken konutların tespit edilmesi gerektiğini dile getirdiler. Bu hususta hükümetin gerekli adımları atmadığını söyleyebiliriz. Dahası, 2019’da imar affı olarak bilinen yasa ile yüzbinlerce kaçak konuta legal meşruiyet sağlanmış ve riskli konutların dönüştürülmesinin önündeki engelleri artırmış oldu. İmar affı, inşaat odaklı ekonomik büyüme gibi siyasetçilerin kısa vadeli çıkarlarına hitap eden politikaların sonuçlarını bir kez daha acı bir biçimde yaşıyoruz. 

Doğal afetlere hazırlık bakımından da hükümetin başarılı bir performans ortaya koymadığını belirtmek gerekir. Her ne kadar deprem geniş bir alanı etkilemiş olsa da böyle bir senaryoya karşı lojistik planlamalarının yapılmamış olması birçok enkaza ilk günlerde hatta ilk haftada erişilememesine ve birçok insanın hayatını kaybetmesine neden oldu. Öte yandan, hemen her ilçede örgütlü olan disiplinli ve dayanıklı insan gücü olarak TSK’nın kurtarma çalışmaları ve asayişin sağlanması için ilk birkaç günde sahaya gönderilmemesi ciddi bir hata olarak görülüyor. Belli ki AKP hükümetinin afet yönetimini sivilleştirme arzusu, buna karşın AFAD’ın imkânlarını büyük doğal afetlere hazırlıklı kapasite düzeyine getirememesi bu yaşadığımız yıkımın temel sebeplerinden birisi.

AFAD’ın gönüllülerle birlikte personel sayısının ancak 10 bin olduğu, bunun ise binlerce binanın yıkıldığı bir afette arama kurtarma çalışmaları bakımından yetersiz kalacağı tahmin edilebilirdi. Öte yandan hükümetin ilgili kurumlarının ciddî bir koordinasyon sorunu yaşadığını ve bunun da zamana karşı yarışta birçok insanın hayatını kaybetmesine neden olduğunu belirtmek gerekir.