Türkiye'de madde bağımlılığı

Dün kaleme aldığımız Günün Hikâyesi'nde Türkiye'deki duygu durumunu ve buna bağlı olarak artan antidepresan kullanımına yer vermiş; depresyon ve anksiyete vakalarının artışı, ekonomik kriz, barınma, sağlık, eğitim krizi ve özgürlüklerin kısıtlanmasının bireylerde yarattığı kaygı durumundan bahsetmiştik. Bugün de Türkiye'de artış gösteren bir diğer durumdan bahsedeceğiz; madde bağımlılığı ve kullanımı. 

Geçtiğimiz günler politika yayınımız Spektrum'da yayımladığımız "CHP İstanbul'un 80 Günde Devr-i Âlem'i" başlıklı yazımızda, CHP İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu'nun vatandaşların sorunları arasında "Madde kullanımı ve bağımlılığı" saydığını paylaşmıştık.

• Yoksul ilçelerde daha fazla: Kaftancıoğlu bu durumu "tarifsiz" olarak nitelendirirken partinin paylaştığı raporda, kamusal denetim eksikliği nedeniyle İstanbul'da madde kullanımının düşünülenin çok ötesinde yaygınlaşmış durumda olduğu, özellikle gençlerde madde kullanımının her geçen gün arttığı, başta yoksul semtler olmak üzere İstanbul'un tüm ilçelerinde madde satışı ve kullanımının ciddi oranlara ulaştığı vurgulandı. Raporda ayrıca, özellikle yoksul ilçelerde ailelerin çocuklarını korumak için türlü mekanizmalar geliştirdikleri anlatıldı. Kaftancıoğlu konuya ilişkin bir annenin şu sözlerini paylaştı: 

"Çocukları dışarıya top oynamaya göndermeye korkuyoruz. Çünkü gelip çocuklarımıza hap satıyorlar. Biz kimin sattığını biliyoruz, tanıyoruz. Polis de tanıyor. Polise söylüyoruz. Polis ne yapsın? 'Abla ben alıyorum yarım saat sonra serbest bırakıyorlar' diyor. Benim çocuğumun günahı ne? Benim çocuğumun günahı benim yoksul olmam mı?"

Bu ifadelerin ardından biz de Emniyet Genel Müdürlüğü'nün (EGM) yayımladığı raporlar üzerinden Türkiye genelindeki uyuşturucu kullanımı verilerini inceledik:

EGM raporuna göre 81 ilde de metamfetamin var: Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) Narkotik Suçlarla Mücadele Dairesi'nin ağustosta yayımladığı metamfetamin kullanımına ilişkin raporuna göre; Türkiye'de 2016-2021 yılları arasında her geçen yıl metamfetamin yakalama miktarlarında artışlar yaşandı. En keskin artış ise 2020 yılında bir önceki yıla göre 4 kat artışla meydana geldi. Türkiye'de ayrıca 81 ilde de metamfetamine yönelik operasyonların gerçekleştiği ve uyuşturucu maddenin yakalandığı belirtildi. 

Ölüm ve tedavilerde de büyük oranda artış var: Öte yandan raporda dikkat çekici olan kısımlardan bir diğeri de metamfetamin kullanımından kaynaklanan ölümler. Rapora göre 2017’de uyuşturucu kullanımından kaynaklanan 941 ölümde metamfetamin görülme oranı %7,8'ken bu oran 2021 yılında 270 ölümün %46,3'ü olarak hesaplanıyor. Ayrıca, Türkiye’de 2016'da %3,5 olan yatarak metamfetamin tedavisine başvuru oranı, 2021'de %15,5'e yükseldi.

Narkolog Raporu'na göre erkeklerin %95'i en az 1 kez kullanmış: 2021 yılında 27 bin 779 "bağımlı", "kullanıcı" ve "gözaltına alınan şüpheli" analizini içeren EGM'nin Narkolog Raporu'nda da dikkat çekici sonuçlar bulunuyor. Çalışmanın cinsiyet dağılımına bakıldığında erkeklerin %95,1'i, kadınların ise %4,9'u hayatlarında en az bir kere uyuşturucu kullandıklarını belirtiyor. Kullanıcıların %86,7'si ailesinin yanında yaşadığını kaydediyor. Rapora göre ilk denenen uyuşturucu madde %73,7'yle esrar oldu. İlk defa uyuşturucu kullanacak kişilerin temin için başvurdukları ilk adresin arkadaş ortamı olduğu belirtiliyor. 

Uyuşturucu kullanım yaşı 9'a kadar düşmüş: CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba'nın Türkiye’de uyuşturucu kullanımına yönelik araştırmasına göre kullanım yaşı 9'a düşerken kişi sayısı da bir buçuk milyona yaklaşmış. Ayrıca Türkiye'de bonzai kullanımının son 5 yılda 15 kat artış gösterdiğini vurgulayan Ağbaba, "Türkiye'de son 10 yıl içinde uyuşturucudan yatan hasta sayısı yüzde 380 oranında artmıştır. Uyuşturucu tedavisi için hastaneye yatan hastaların yüzde 40’ının 15-19 yaş aralığında" diyor. 

Ülke tarihinin en fazla kokain ele geçirilen yılı 2021: Türkiye Uyuşturucu Raporu 2022'ye göre; ülke tarihinin en fazla kokain ele geçirilen yılı 2021 oldu. BirGün'den Buse Bulut'un konuya ilişkin haberinde danıştığı uzmanlar, Türkiye'de tedavi gören bağımlı sayısının tahmini olarak 2,5 milyon kişi olduğunu ifade ediyor. Raporda ise 2021 yılında Türkiye'de bir önceki yıla göre %61,1 oranda artışla eroin ele geçirildiği ifade ediliyor. Esrarda bir önceki yıla göre düşüş görülürken kokain yakalama oranında ise %44,9 artış görüldüğü belirtiliyor.

2017 yılından sonra uyuşturucu kullanımı %173 arttı: CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Akkuş İlgezdi'nin "Tek Adam Rejimi Türkiye’yi Uyuşturdu" başlıklı raporuna göreyse hükümet sisteminin değiştiği 2017 yılının ardından, uyuşturucu kullanımı %173, uyuşturucu imal ve ticareti ise %27 arttı. 2014-2021 yılları arasında uyuşturucu suçlarında %122 oranında artış yaşandığının ve 1,8 milyon kişi hakkında şüpheli sıfatıyla işlem yapıldığının ifade edildiği raporda, "Bu bilgiler ışığında; geçtiğimiz 8 yılda, haftada 4 bin 457, günde 635, saatte 26 kişinin uyuşturucuyla ilgili suçlara karıştığını görüyoruz" denildi.