Türkiye'de ekonomi: Çıkmaz mı yeni düzen mi?

Lütfi Elvan çarşamba gecesi Hazine ve Maliye Bakanlığı görevinden affını istedi. Göreve, Resmî Gazete'de yayımlanan kararla Nureddin Nebati atandı. Nebati ilk açıklamasında, "Tam bağımsız bir Türkiye misyonu ile yeni bir yola girdik, en önemli öncelik 'yüksek faiz' olmayacak." dedi.

Kavcıoğlu'nun açıklamaları 

Dün yerli yatırımcılarla bir araya gelen TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu da ekonomi planıyla ilgili açıklamalarda bulundu. "Mevcut para politikası duruşumuzun 2022 yılının ilk yarısında birikimli etkilerini gözlemleyeceğiz." diyen Kavcıoğlu, bankanın rezervlerinde son dönemde artış yaşandığına ve bu artışın kararlılıkla süreceğine dikkat çekti. Kavcıoğlu faiz indirimine ilişkin "Faiz indirimi için sınırlı alanımız kaldı, bu alanı büyük ölçüde bitirdiğimizi düşünüyorum." dedi.

Ne olmuştu? 

Uzun zamandır faizin düşürülmesini desteklediğini belirten ve "Faiz sebep, enflasyon neticedir." söylemini sıklıkla yineleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Beraber yürüdüğümüz arkadaşlarımızdan faizi savunanlar, kusura bakmasınlar. Bu yolda faizi savunanla beraber olmam." demişti. Elvan'ın Erdoğan'ın bu açıklamasını alkışlamaması "düşük faizi desteklemiyor" şeklinde yorumlanmış; ardından kendisinin görevden çekileceği değerlendirilmişti. 

Erdoğan daha sonra İslam'da kesin emir, yasak anlamına gelen "nas" vurgusuyla faizin dine göre yasak olduğunu, olaylara bu şekilde bakacaklarını belirtmişti. Bu açıklamanın hemen ardından TCMB, PPK toplantısında politika faizini 100 baz puan indirerek %15 olarak belirledi. Dolar/TL kararın ardından 11,30'u gördü. 

Faizin düşürülmesini olumlu karşıladığını belirten Erdoğan, "Yüksek faiz-düşük kur kısır döngüsü yerine yatırım, üretim, istihdam, ihracat odaklı ekonomi politikamızla ülkemiz için en doğru olanı yapmakta kararlıyız. Ülkemizi bunca tuzaktan, badireden nasıl çıkardıysak Allah'ın yardımı ve milletimizin desteğiyle bu ekonomik Kurtuluş Savaşı'ndan da zaferle çıkartacağız." dedi. Erdoğan'ın konuşmasından yaklaşık bir gün sonra Dolar/TL 13,50 seviyesini aştı.

Hafta başında yaptığı açıklamada enflasyonun seçim öncesi düşeceğini ifade eden Erdoğan, geçtiğimiz gün "kur, faiz spekülasyonuyla karşı karşıyayız" diyerek döviz kurunda görülen son hareketlerin ekonomik temelinin olmadığını söyledi. Daha sonra TRT yayınına katılan Erdoğan, "Faizi şu anda düşürüyoruz ve enflasyonun da inşallah düştüğünü hep birlikte göreceğiz." dedi. Bu sırada kur 13,96 seviyelerini gördü. Doların artışı sonrası TCMB kura müdahale etti.

Hürriyet yazarı Abdülkadir Selvi vatandaşın fiyat artışından iş dünyasının ise önünü görememekten şikâyetçi olduğunu; ancak Erdoğan'ın bu durumun farkında olduğunu ve önümüzdeki günlerde alınacak kararlarla bu piyasadaki "ateşin" düşürüleceğini söyledi. Selvi yazısında şunları ifade etti: 

"Erdoğan, yeni bir kavganın içine giriyor. Bunun adı ekonomide dönüşüm kavgası. Ancak Erdoğan'ın her kavgasında insan önemli oldu. Kavgasının odak noktasını millet oluşturdu. Bu açıdan Erdoğan'ın açıkladığı destek paketleri yararlı. Çünkü vatandaşı fiyatlar karşısında ezdirmeyecek ek önlemlere ihtiyaç var."

Sözcü yazarı Ege Cansen ve T24 yazarı Mehmet Yılmaz ise Erdoğan!ın ekonomi politikasını "İslam diniyle ilişkilendirmesini" değerlendirdi. Cansen "faiz sebep, enflasyon netice" önermesinin yanlış olmasının yanı sıra bunun Kur'an-ı Kerim ya da diğer benzeri Tanrı sözü kabul edilen metinlerde geçmediğini vurguladı. Yılmaz ise İslam ülkelerinde yöneticilerin ne zaman ülkelerini yönetemez hâle gelseler o zaman dinî gerekçeler yarattıklarını vurgulayarak şunları söyledi: 

"20 yıldır iktidarda olan yönetici, işler iyi giderken ne nas hatırlıyor ne stokçuluğun dinen caiz olmadığını. Ne zaman ki kendi yarattığı acayip bir iktisat teorisi nedeniyle ülkenin bütün dengeleri alt üst oluyor, o zaman beceriksizliklerine, başarısızlıklarına, bilgisizliklerine dini ortak etme arayışı başlıyor."

Asgari ücret ne olacak? 

Bu hafta başlayan asgari ücret görüşmeleri öncesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin "Ekonomideki dalgalanmaların ve enflasyonun karşısında emeği koruyacak bir asgari ücret belirleyeceğiz." açıklamasını yaptı. Bilgin çalışanlar ve işverenler arasında bir anket yaptıklarını ve bu ankete göre işçilerin 3 bin 750 ila 4 bin TL bandında asgari ücret talep ettiği sonucunu elde ettiklerini söyledi.

T24 yazarı Yalçın Doğan dün kaleme aldığı "Baş döndüren ‘kur oynaklığında’ asgari ücret" yazısında Türkiye'nin avro bazında Avrupa'daki en düşük asgari ücreti veren ülke olduğunu vurguluyor. Asgari ücret görüşmeleriyle ilgili DİSK'in 5 bin 200 TL talep ettiğini ve hesapla talebinin doğru olduğunu belirten Doğan, "Olur mu?. 2023 seçimlerini düşünerek, AKP kesenin ağzını açabilir. Seçimi düşündüğü o kadar belli ki." dedi. 

"Büyüye büyüye gariban!"

Bu hafta Türkiye ekonomisinin, 2021 üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %7,4 büyüdüğü açıklandı. Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın da bir önceki çeyreğe göre %2,7 artış gösterdiği bildirildi.

Sözcü yazarı Necati Doğru "Büyüye büyüye gariban!" yazısında büyümede bir "tuhaflık" olduğunu söylüyor. Büyürken işsiz sayısının neden arttığından simitin neden zamlandığına kadar birçok soru yönelten Doğru, son 19 yıldır büyüme için çok sayıda teşvik alındığını; ancak bu teşviklerden ne sonuç alındığına dair bilgi bulamadığını bildiriyor. Bunun yerine dünyanın en ucuza mal satan ülkesinin Türkiye olduğunu bulduğunu belirten yazar, "Bu büyümenin ana ürünü niçin "garibanlık" oldu?" diye soruyor.

Ne olacak? 

Köşe yazarlarının ve yorumcuların değerlendirmeleri ekonominin "belirsiz" olduğunu ve zamların ilerleyen dönemde artış göstereceğini vurguluyor. Öte yandan bu ay gerçekleşecek PPK toplantısında da yeniden faiz düşürüleceği varsayımıyla kurun daha da yükseleceği öngörülüyor. 

Bugün açıklanacak enflasyonun da kritik olduğunu bu süreçle ilgili Sözcü yazarı Soner Yalçın, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ekonomide de "günlük siyaset" yaptığını ve artık siyaset ile ekonomide "oyun kurucu" olmadığını vurguluyor. Yalçın halkı dönüştürmeden köklü yapısal ekonomik dönüşüm gerçekleştirilemeyeceğini ve bu hareketler için halkın güvenine ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Muhalefetin genel eleştirisi olan "Külliye Erdoğan'ı halktan kopardı" söylemini dile getiren Yalçın, döviz artışının etkisini halkın üç ay sonra daha keskin yaşayacağını vurguluyor.