Uluslararası Klein Mavisi (International Klein Blue)

Ressam bir aileye 1928 yılında doğan Yves Klein, gizeme ve sihirbazlığa olan ilgisi nedeniyle doğuştan bir performans sanatçısıdır. 1950’lerde Paris’e yerleşip kendini sanata adamadan hemen önce, 1 buçuk sene boyunca Japonya’da Judo öğrenir, hatta siyah kuşak alır. 1958’de ‘The Void’ (Boşluk) isimli, boş bir galeriden oluşan sergisine bile 2500 kişiyi toplamayı başarır. 1960 tarihli, ‘Leap Into the Void’ adlı fotoğrafıyla, kendini boşluğa bırakırmış gibi manipüle ettiği fotoğrafla, fotoğraf sanatına bir nevi Photoshop’u tanıştırır. Bunların dışında, şüphesiz ki en bilinen işleri 1957 yılında sergilediği, sadece mavi renkten oluşan 11 adet çerçevesiz resimden oluşur. Sonrasında patentini aldığı bu mavi rengi işlerinde sıkça kullanır ve ‘IKB’ olarak damgalar.

Leap Into the Void, © Yves Klein, ADAGP, Paris Maviye olan hayranlığını, ‘Gökyüzü benim ilk sanat işim.’ diye belirten Klein’ın, kavramsal sanata olan etkisinin dışında asıl takıntısı renklerdir. 1956 yılındaki Nice tatilinde, renklerle deneyler yapmayan başlayan Klein, polimer bir bağlayıcı kullanarak lacivert taşı ya da Lapis Lazuli denilen mineralden elde ettiği pigmentle, ham ve stabil olmayan çok parlak bir mavi elde eder. Rengin patentini alan Yves Klein, bu noktadan sonra artık mavi ile özdeşleşir.

Bugün kullandığımız boyaların aksine sanayi devrimine, yani 1800’lere kadar boyalar her sanatçının veya zanaatkarın çeşitli taşlardan veya bitkilerden elde ettiği ve yumurta gibi bağlayıcılarla bir arada tuttuğu pigmentlerden oluşuyordu. Formüllerindeki çeşitlilik ve deneyselliğe olan açıklığı nedeniyle her boya sanatçısına özeldi. Lapis Lazuli adlı taştan elde edilen mavi rengi özel kılan ise taşın ender bulunmasıdır. En çok Afganistan’ın kuzeydoğusunda bulunan mineral, Orta Çağ’ın sonlarına doğru Avrupa’ya gelir. Taşı toz haline getirerek en ince ve kaliteli ultramarin pigmenti elde edilir. ‘Deniz aşırı’ anlamına gelen ultramarin, kalitesi ve Renaissance resimlerinde kullanılan en pahalı pigment olması nedeniyle, genellikle kutsal figürlerin kıyafetlerinin resmedilmesinde kullanılır. 19. yüzyıl başlarında sanayileşmeyle birlikte ortaya çıkan suni boyalar ile bu masraflı pigment, sentetik olarak çok ucuza imal edilip, evlere girer.

Lapis Lazuli, De Mairo Pigments

Eski yöntemlerle üretip patentlediği rengiyle Yves Klein, bir sürü sanat işi üretir. Bunun yanı sıra kısacık hayatı boyunca ürettiği tek tasarım objesi de bu rengi barındırır. Ölümünden hemen önce 1961 yılında, iki adet kokteyl masası denemesi yapar. Ahşap modellerin üzerini mavi pigmentleriyle kaplayan Klein, pigmentlerin üzerine cam koymak ister fakat bir türlü yapamaz. Ölümünden sonra 1963 yılında, eşi masaları üretir ve Yves Klein adına patentini alır. Varak parçaları ve pembe pigmentle dolu alternatifleri de sunulan bu masalar, birçok ünlünün evinin bir parçası haline gelir. Her sene az sayıda üretilen bu masalar $22,000’dan başlayan fiyatları ile de göz kamaştırmakta.

Table IKB®