Eric Adams, Türkevi’nin açılması için rüşvet mi aldı?

Maliyeti 291 milyon doları bulan Türkevi'nin 3 yılda tamamlanması bekleniyordu. Ancak New York itfaiyesinin tespit ettiği kusurlar nedeniyle onay alması gecikti ve neredeyse 10 yılda tamamlandı. 

İddialara göre New York Belediye Başkanı Eric Adams, Türkevi'nin açılması için Türk yetkililerden ve iş insanlarından rüşvet aldı. Yolsuzluk iddialarının arasında Türk Hava Yolları ile bedava uçuşlar ve lüks otel konaklamaları da bulunuyor.

Perspektif: Türkiye, Manhattan'daki 35 katlı Türkevi’ni inşa ederken New York İtfaiye Departmanı'nın engeline takıldı çünkü müfettişler binada 60'tan fazla kusur tespit etti. Türk yetkililer 2018’de itfaiyenin şartlarının değiştiğini ve bina planlarını güncellemeleri gerektiğini öğrenerek bina için daha fazla masraf yapmak zorunda kaldı.

• Proje yöneticisi olan Phillip Infelise bir meslektaşına gönderdiği e-postada, “Türk bakanlığındakiler, New York Şehri İtfaiye Departmanı’ndaki adamlara rüşvet verip bu sorunu ortadan kaldıramayacağına şaşırmış olmalılar” dedi. Bu e-posta, Türkiye'nin 2021’de kulenin mimarına karşı açtığı davada ortaya çıktı.

Açıklamalar: Adams, hakkındaki tüm suçlamaları reddetti. Belediye başkanının avukatları ise davaya bakan federal yargıçtan rüşvet suçlamasının düşürülmesini talep etti. Avukat Alex Spiro, “Bahşişler federal suç değildir” dedi.

• Türkiye’de Dışişleri Bakanlığı ise, çalışanlarının uluslararası hukuka ve diplomatik sözleşmelere uyduğunu söyledi. Bakanlık sözcüsü, Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada “Başka bir ülkenin iç işlerine karışmamız söz konusu olamaz” dedi.

İddialar: Savcılar, Eylül 2021'de Türkiye'nin New York Başkonsolosu Reyhan Özgür'ün Adams ve bir çalışanından telefon görüşmeleri ve elektronik mesajlarla Türkevi'nin açılışının Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler'deki konuşmasıyla aynı zamana denk getirilmesini istediğini iddia etti. Adams o sırada henüz belediye başkanı değildi ama Demokratların ön seçimini kazanmıştı ve seçimi kazanacağı neredeyse garantiydi.

• Ancak itfaiyeden bir müfettiş, binanın yangına hazır olup olmadığı konusunda 60'tan fazla kusur tespit edildiğini belirterek onay vermeyi reddetti. İddianameye göre Reyhan Özgür, Adams'ın çalışanlarından birini aradı ve Türkiye'yi destekleme sırasının “kendisinde” olduğunu söyledi.

Kiraya yılda 5 milyon dolar

2012’de Türkiye, mevcut binaların yıkımını ve yeni binanın inşasını denetlemek üzere Cresa adındaki Chicago merkezli bir proje yöneticisini tuttu. Tasarımcı olarak New York merkezli mimarlık firması Perkins Eastman ile anlaşıldı. Kulede konsolosluk ve Türk işletmeleri için ofislerin yanı sıra diplomatik personel için 20 konut, bir fitness merkezi, açık hava terasları, bir oditoryum ve bir ibadet odasının yer alması kararlaştırıldı.

Ancak projede gecikmeler yaşandı ve maliyetler daha da arttı. Mevcut Türk konsolosluğu yeni projeye yer açmak için 2013’te boşaltıldı ve Türk diplomatları Midtown Manhattan'da kiralık bir alanda çalışmak zorunda kaldı. Bu da Türkiye’ye yılda 5 milyon dolara mal oldu.

^{Türkevi | Cem Özdel, AA}

Emir bizzat Erdoğan’dan geldi

Türkiye'nin o dönemde şirket aleyhine açtığı bir davaya göre, 2016’da ABD'li proje yöneticisi Cresa, sözleşmesi sona erdikten sonra projeden çekilmekle tehdit etti. Ancak Türkiye, Cresa ile arasını düzeltti ve yıkım çalışmaları ertesi yıl başladı.

İlerleme tahmin edilenden çok daha yavaş oldu. 2021’in başında inşaat ekibine kesin bir süre verildi. Eylül ayındaki BM Genel Kurul toplantısına kadar her şeyin tamamlanmış olması gerekiyordu. Yıllardır proje üzerinde çalışan bir Cresa çalışanı olan Infelise, 2023'te verdiği bir ifadede emrin bizzat Erdoğan'dan geldiğini savundu.

100 bin doları aşkın rüşvet iddiası

Türk yetkililer Belediye Başkanı Adams’la ilk kez 2015’te, Brooklyn İlçe Başkanı seçildikten bir yıl sonra temasa geçti. Savcılar, Adams'ın o yıl Türkiye'ye iki seyahat yaptığını, bunlardan birinin masraflarının New York'taki Türk konsolosluğu ve İstanbul merkezli bir eğitim holdingi tarafından karşılandığını iddia etti.

İddianamede Adams'ın bu yolculuk vasıtasıyla yıllarca lüks seyahat desteği alacağı Türk Hava Yolları'nın New York Genel Müdürü'yle tanıştığı belirtiliyor. Adams daha sonra bir Türk haber sitesine verdiği röportajda “Türk Hava Yolları benim uçma şeklim” demişti.

İddianame: Adams'ın 10 yıl boyunca lüks otel süitlerinde konakladığı, yine bir sahil beldesinde konakladığı birinci sınıf bir havayolu seyahati yaptığı, yat turuna çıktığı ve Türkiye'deyken özel şoförü bulunan bir araba tahsis edilmesi de dahil olmak üzere değeri 100 bin doları aşan hediyeleri kabul ettiği iddia edildi.

• Adams, 2017 yazında İstanbul'daki St Regis Otel'de “Bentley Suite”te konaklamayı da içeren Fransa, Çin ve Türkiye turlarına çıktı. Savcılar sadece bu seyahatlerin değerinin bile 41 bin dolardan fazla olduğunu tahmin ediyor.

İtfaiyecileri kovmakla tehdit etti

2021’e gelindiğindeyse Türkevi'nin açılışı onaylanmadı. İtfaiye müfettişleri, Eylül ayına kadar acil müdahale ekiplerini yangın risklerine karşı uyaran ve yangın çıkması hâlinde fanları kapatan sistemler de dahil olmak üzere, kulenin yangına hazır olmasıyla ilgili 60'tan fazla kusur tespit etti.

Yangın alarm sistemini denetlemekle görevli bir itfaiye çalışanı, 9 Eylül'de—Erdoğan'ın binayı açmak için belirlediği son tarihe iki haftadan az bir süre kala—yangın önleme şefine “Buna onay vermemizin hiçbir yolunu göremiyorum” dedi.

İddianameye göre ertesi gün Adams, itfaiye memuruna Türkiye'nin son imzayı atmakta yaşadığı sorunlarla ilgili bir mesaj gönderdi. İddianameye göre departman şefi, bir başka üst düzey yetkili olan yangın önleme şefine, Türk hükümetine yardım etmemeleri hâlinde her ikisinin de işlerini kaybedeceklerini söyledi. İtfaiye Müdürlüğü gerekli belgeleri hazırladı, Adams haberi Türk başkonsolosuna iletti ve Türkevi açıldı.

Teşekkür mesajı: Türkiye'nin New York Başkonsolosu Reyhan Özgür, “Siz Türkiye'nin gerçek bir dostusunuz 🙏🙏” şeklinde cevap verdi.

Ancak Türkiye, projenin 300 milyon dolara yaklaşan maliyetinden memnun kalmadı. Türkiye, gecikmelerin en az 13 milyon dolara mâl olduğu iddiasıyla Perkins Eastman'a dava açtı. Mimarlık firması bu iddiayı reddetti. 

• Perkins Eastman'ın, iddialarını destekleyen belgeleri sunması için Türk hükümetine yönelik talebi “konsolosluk ayrıcalıkları ve dokunulmazlıkları” gerekçesiyle reddedildi. Ancak şirket, proje yöneticisi Cresa'nın ilgili tüm belgelere sahip olduğunu söyledi.