Yerel Seçimlere Yaklaşırken Muhalefetin Vaziyeti

31 Mart 2024’te gerçekleşecek yerel seçimlere 3 buçuk aydan daha az bir süre kaldı. Siyasi partiler de bu seçimlerde başarılarını hem rakip bloğa hem de kendi blokları içindeki partilere kıyasla artırmak için yoğun bir diplomasi ve strateji peşinde. İktidar partisi AKP, ortağı MHP ile yüzde 50+1 kuralının değiştirilmesi ile ilgili yaşadığı birkaç haftalık krizi halı altına, en azından yerel seçimlere kadar ertelemiş görünüyor. İki parti de yerel seçimlerde iş birliği yapılması yönünde mutabık kaldıklarını kamuoyuna duyurdular. Nerelerde hangi partilerin aday göstereceğine dair herhangi bir netlik olmasa da Cumhur İttifakı’nın prensipte yerel seçimlerde, özellikle büyükşehir belediyelerini kazanmak için iş birliğini sürdüreceğini görüyoruz.

Buna karşın, muhalefet parçalı ve çekişmeli bir vaziyet içinde. Mayıs ayındaki seçimler partilerin hem iç yapılarında hem de birbirleriyle olan ilişkilerinde önemli değişiklikler meydana getirdi. CHP’de ve HEDEP’te parti yönetiminde köklü değişiklikler yaşandı; İYİ Parti’de ise birçok isim istifa etti ve parti içi çekişmeler halâ devam ediyor. Bu çekişmelerin yaşandığı en önemli eksenlerden biri de partinin CHP ile geliştirme ihtimali olan seçim işbirliği oldu. CHP lider Özel, Akşener’den partinin Genel İdare Kurulu’nun 13 Eylül’de aldığı yerel seçimlere her yerde kendi başına girme kararını tekrar gözden geçirmesi teklifinde bulundu. Bunun üzerine tekrar toplanan İYİ Parti’nin Genel İdare Kurulu, 14’e karşı 35 oyla “81 il ve tüm seçim çevrelerinde seçime kendi adaylarıyla girme” kararını değiştirmedi. Bunun üzerine Özel karara saygılı olduklarını dile getirdi ve 2024 yerel seçimlerinde bu iki partinin iş birliği yapmayacağı kesinleşmiş oldu.

Bununla birlikte, Türk siyasetinin sürprizlere gebe olduğunu belirtmek gerekir. Adayların belirlendiği süreçte CHP ile İYİ Parti’nin bazı seçim bölgelerinde bir diğeri lehine “aday göstermeme” stratejisi izlemeleri ihtimali mevcut. CHP, İYİ Parti’nin Ankara ve İstanbul gibi şehirlerde böyle bir hamle yapmasa dahi, seçmenin son kertede kazanma ihtimali olan iki aday arasında “stratejik oy kullanma” davranışında bulunacağını öngörüyor olabilir. Dahası, özellikle iki büyükşehirde Cumhur İttifakı’nın da aday repertuarının dar olduğu göz önünde bulundurulduğunda, İYİ Parti’nin iş birliğine yanaşmaması kesin olarak CHP’nin bu iki şehri kaybedeceği anlamına gelmeyebilir. Yine de belirtmek gerekir ki, yerel seçimler bu iki kritik şehirden fazlasını içeriyor ve rüştünü ispatlama gayreti içinde olan partilerin sonunda hem kendilerinin hem de muhalefetin diğer partilerinin kaybettiği bir senaryoya doğru gidiyor olabilirler.

İYİ Parti’nin “hür ve müstakil” siyaset şiarıyla iş birliği kapısını kapatmasıyla birlikte, CHP lideri Özel HEDEP’le daha yakın bir görüşme trafiğine girdi. Bu konuyla ilgili olarak HEDEP’ten farklı yorumlanabilecek açıklamalar geldi. Kendi seçmeninin partinin seçimlere tek başına katılmasını istediğini belirten HEDEP yöneticileri yine de kapıyı açık tutuyor. Doğrulanmamış olsa da HEDEP’in kazandığı belediyelere kayyum atanmaması koşuluyla bütün illerde ve seçim bölgelerinde aday göstereceği dedikoduları konuşuluyor.

Mayıs 2023 seçimlerinin muhalefette yarattığı yıkıntının etkisi halâ geçmiş değil. Muhalefet liderleri diğer muhalefet aktörleriyle kurdukları ilişkiyi yürütürken, yerel seçimlerde başarı elde etme baskısı altında, hem kendi seçmenlerini hem de parti içi dinamikleri gözetmek zorundalar. Görünen o ki, özellikle küçük muhalefet partilerinin liderleri kendi kariyerlerini, partinin marka değerini, parti örgütünün istikrarını ve en önemlisi “göreli kazançlarını” muhalefetin mutlak kazancının önüne koyacaklar. Bunu sübjektif bir yargıdan çok var olan durumu tasvir etme amacıyla vurguluyorum. En nihayetinde siyasette aktörlerin sıklıkla “diğerkâm” davranışlar sergilemesini, dahası kolektif eylem problemini bu yolla aşmasını beklemek naiflik olacaktır.