Yorgoli’den Yörükali’ye

Geçmişi 19. yüzyıla dayanan Yörükali Plajı’nın o dönemki adı Yorgoli’ydi. Osmanlı döneminde burada kadın ve erkek deniz hamamları yan yanaydı. Bazı Müslüman olmayan kadınlar ise deniz hamamı sınırlarının dışına çıkmak yasak olmasına rağmen bu yasağa uymayarak açılıyordu. Zaten yüzme bilen neredeyse olmadığı için bu şekilde açılan kadınlar belli ki yüzme bilenlerdi.

Yorgoli Plajı, 1890

İstanbul’un işgal altında olduğu Mütareke Dönemi’nde eğlence anlayışı dönüşüm geçirerek mesireden sayfiyeye geçilmeye başlamıştı. İnsanlar artık denize girmek ya da dans etmek için Büyükada’ya gidiyordu. Cumhuriyet dönemiyle birlikte ise Büyükada deniz kültürüne önemli katkılar yaptı. Şüphesiz Büyükada ve deniz denince ilk akla gelen de Yörükali Plajı’ydı. Bu plajın adı uzun zaman Yorgoli iken muhtemelen 1930’lardaki “Vatandaş Türkçe Konuş” kampanyası ve dükkân isimlerinin Türkçeleştirilmesi nedeniyle sonradan adı Yörükali (Yürükali) olmuştu. 1934’te plajın modernleştirilmesi yönünde alınan karardan iki yıl sonra plaj yepyeni bir görünüme kavuştu. 1935 yılındaki “Yürük Ali plajı proje müsabakası”nı Mimar Ahmet Sabri ve Emin Onat’ın projesi kazandı. 

Yarışmada ikinci olan Mimar Nizamettin ve Mimar Sedat’ın projesi

Yeni iskelesi buraya vapurların uğramasını sağlayınca plaja rağbet arttı. Diğer plajlara nazaran burada yabancı sayısı daha fazlaydı. Reşat Ekrem Koçu’nun verdiği bilgiye göre, Yörükali Plajı 1936’da Adaları Güzelleştirme Cemiyeti tarafından çeşitli kişilere ait olan arazinin istimlak edilmesiyle inşa edilmişti. 

Yörükali Plajı

1960’ların başında yazın günde ortalama 150 kişi burada denize giriyordu. Bu sayı bazen 300-400’e kadar çıkıyordu. Bu tarihlerde burada 82 tane kabin vardı. Kabinlerin üstündeki beton kısımda güneşleniliyordu. Hâlâ 1950’lerde belirlenen fiyatların geçerli olduğu plajda 1962 yılı itibariyle giriş ücreti 65, bir kişilik kabin 135, dört kişilik aile kabini ise 500 kuruştu. 

Burada denize girmek artık eskisi kadar keyif veriyor mudur bilinmez ama en azından günümüzde halen varlığını devam ettiren İstanbul’un nadir plajlarından biri olmaya devam ediyor.