Zincirin son, suçlamanın ilk halkası: Müteahhitler #Adıyaman

Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerin üzerinden neredeyse 6 hafta geçti. Resmî verilere göre 50 bine yakın vatandaşın hayatını kaybettiği, milyonlarca insanın evini terk ettiği depremlerin ardından müdahaleler ve yeniden inşa süreci kadar tartışma yaratan bir diğer konu da kuşkusuz enkaza dönüşen yapılar oldu. Yüzbinlerce yapının yıkık veya ağır hasarlı olduğu belirlendi. Onbinlerce kişi enkazlar altında can verdi. 

Türkiye’nin en büyük ikinci depreminde on binlerce kişi “rant”, “ihmal” ve “denetimsizlik” nedeniyle yaşamını yitirdi. Depremden bu yana geçen süreçte kimi yıkımların sorumlusunun müteahhitler, kimilerinin dükkan sahipleri kimilerininse yapı denetim şirketleri olduğu ortaya çıktı. Öyle ki neredeyse her gün bir yeni isim eklendi. Bazıları hiç unutulmamak üzere zihnimize kazındı. 

Zincirin son, suçlamanın ilk halkası: Müteahhitler

Kahramanmaraş merkezli depremlerin meydana geldiği 11 ilde, sarsıntılardan günler sonra yıkılan binaların müteahhitleri gözaltına alınmaya başlandı. Kimi yurt dışına çıkarken yakalanan kimi henüz çıkamadım gözaltına alınan müteahhitler tutuklandı. Kimilerinin isimleri basına sıklıkla yansıdı. Kimileri ise sadece yerel gazetelerde kaldı. Kimdi bu isimler?

Anadolu Ajansı'nın haberine göre; 16 Mart itibarıyla depreme ilişkin tutuklu sayısı 283. Bugüne kadar 11 kentte belirlenen 1184 şüpheli arasından tutuklanan 283 kişiden 103'ü müteahhit, 149'u yapı sorumlusu, 13'üyse yapı sahibi. 77 müteahhit, 217 yapı sorumlusu, 45 yapı sahibi dahil 375 şüpheliyse adli kontrolle salıverildi. 103 şüpheli serbest bırakılırken şüphelilerden 51'inin öldüğü, 22'sinin yurt dışında bulunduğu saptandı.

#Adıyaman

Depremden en çok etkilenen illerden biri de Adıyaman oldu. Adıyaman merkezdeki Zümrüt Apartmanı depremde yıkıldı. Üç blok olan apartman 9 katlı. Her bir blokta 48 daire bulunuyor. En az 144 kişinin yaşamını yitirdiğinin tahmin edildiği apartmanın inşaatı Zümrüt İnşaat'a ait. İnşaat şirketinin kentte yaptığı birçok binanın yıkıldığı iddia ediliyor. Şirketin sahipleri ise Yavuz Karakuş ile eşi Sevilay Karakuş. Çift, Gürcistan'a kaçmaya çalışırken yakalandı. Şirketin eski ortağı Yavuz Karakuş ile inşaat sorumlularından Nusret Özavcı da gözaltına alınarak tutuklandı. Çiftin üzerinde 16 bin dolar ve 20 bin TL para bulundu. 

• Şirket bilgileri: Adıyaman merkezli şirket %51 hissesi Yavuz Karakuş’a %49 hisse ise Ertuğrul Karakuş’a ait olacak şekilde kuruldu. Kayıtlara göre, 2012'nin sonunda Yavuz Karakuş, tüm hissesini Sevilay Karakuş'a devretti. Yavuz Karakuş'un genel kurul kararı ile müdür olarak belirlendiği süreçte, Nusret Özavcı da şirket ortağı oldu. Bu arada, Özavcı'nın, 2020'de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısı ile "Millî Dayanışma" hesabına 300 bin TL bağış yaptığı belirtildi. 
• Ayrıca: Şirketin yaptığı birçok yapının depremde yıkıldığı belirtiliyor. Bu apartmanlardan biri de Zümrüt Cüleylioğlu Apartmanı. 
• “Vicdanım rahat”: Sağlık kontrolüne götürülürken gazetecilerin "vicdanınız rahat mı?" sorusuna Yavuz Karakuş "Vicdanım rahat. 44 bina yaptım. 4'ü yıkıldı. Her şeyi usulüne uygun yaptım" yanıtını verdi.

Adıyaman'da en az 70 kişinin yaşamını yitirdiği binalardan biri Süeda Kent Sitesi. Gözaltına alınan sitenin müteahhiti Mehmet Murat Bulut, tutuklandı. Tutuklanan Bulut'un Türk Kızılay’ında Adıyaman şubesi başkanı olduğu ortaya çıktı. Kızılay'ın internet sitesinde Bulut'un adı hâlâ ‘Adıyaman Şube Başkanı’ olarak geçiyor.

Adıyaman'da Üzüm Kent Sitesi başta olmak üzere yaptığı 6 bina yıkılan İşitmen İnşaat'ın sahibi Şükrü İşitmen de gözaltına alınmasının ardından tutuklandı. İşitmen'in aynı zamanda AK Parti Besni İlçe Yönetim Kurulu üyesi olduğu ortaya çıktı. 123 kişinin ölümünden sorumlu tutulan İşitmen ayrıca MÜSİAD üyesi. İşitmen'in 2014 yılında Besni'de vergi rekortmenleri arasına girdiği de biliniyor. İşitmen İnşaat'ın sloganı: "Yapılmazı yapmak yapımızda var."

• Röportaj: Besni Güncel isimli haber sitesine verdiği röportajda İşitmen "Ekonomik, modern, rahat, yaşanılabilir konut yapımını ilke edindik. Bilindiği üzere 23 yıldır Besni'de konut yapmaktayız. Ancak vatandaşlarımız bizden 4+1 daireler istemekteydi. Bu zamana kadar müsait arsalar olmadığı için yapamadık. Arsayı bulunca böyle bir projeyi hayata geçirdik. Yaklaşık 2 ay önce hafriyat çalışmasına başladık. 3 bloğun hafriyat çalışmalarını bitirdik. Zemin etütlerimizi yaptık, proje çalışmalarımızı da tamamlamak üzereyiz. Yapacağımız bu proje Besni’de ilk olacak lüks ve modern  bir proje." ifadelerini kullanıyor. 

Adıyaman'da en büyük yıkımlardan birinin yaşandığı yapılardan biri Grand İsias Otel. 30’u rehber, 35’i Kuzey Kıbrıslı öğrenci, öğretmen ve veli toplam 65 kişi saatlerce enkaz altında kaldıktan sonra yaşamını yitirdi. Soruşturma kapsamında gözaltına alınan, otelin sahipleri ve yöneticileri Ahmet Bozkurt, Mehmet Fatih Bozkurt ve Efe Bozkurt, mahkemece tutuklandı.

• İnceleme raporu: Grand İsias Otel'in enkazına ilişkin inceleme raporunda, "Bina alanında bulunan molozlar yakından incelenmiş ve beton kalitesinin bariz bir şekilde düşük olduğu, dere çakılı ve kumu kullanıldığı tespit edilmiştir" ifadeleri yer aldı. Dosyaya getirilen gizlilik kararı bir süre sonra kaldırıldı.
• Otele ilişkin araştırma: Milliyet'ten Mert İnan'ın haberine göre; Konut olarak planlanan yapının işlevi 2001’de İsias Otelcilik Turizm ve Taşımacılık İnşaat Ticaret Sanayi Anonim Şirketi’nin kurulmasıyla değiştirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan İşletme Belgeli konaklama tesisindeki oda sayısı 37’den 2005’te 66 odaya, otelin kapasitesi ise 132 yatağa yükseltildi. Dört yıldızlı otelin, işletmenin hizmete girdikten sonra son olarak 2021’de sermaye yapısının değiştiği, hisse devirleriyle otelin büyük ortağının Mehmet Fatih Bozkurt olduğu bilgisine ulaşıldı.
• "Hatırlamıyorum": Adıyaman İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Özgür Tunç, "Otelin temel 1990-1991’de atılıyor. Bir sebepten ötürü kaba inşaat aşamasında yapım aşaması durunca yapı 2001’e kadar atıl vaziyette kalıyor. Kaba inşaat 10 yıl yağmur ve kara maruz kaldığından korozyona uğradı. Aile apartmanı olarak tasarlanan yapı 2001’de kurulan şirket, belediyeden otel ruhsatı alıyor. 1999 öncesinde yapılan tüm yapılar gibi bu yapı da riskli inşaatlardan biri." diyor. Dönemin Belediye Başkanı Abdülkadir Kırmızı, "2001’de konuttan, otele çevrilmesine ilişkin ruhsat onayını hatırlamıyorum. Otelin neden çöktüğü teknik inceleme sonrası netleşecektir. 22 yıl önceki ruhsatlandırmaları hatırlamam mümkün değil" ifadelerini kullanıyor. 
• Öte yandan: Otele fazladan 2 kat çıkıldığı, binanın daha önce mühürlenmesine rağmen tekrar açıldığı, kolonların içine beton yememesi için tuğla konulduğu, 10 katlı binada 8'lik demir kullanıldığı iddiaları da mevcut.
• Adalet arayışı: İsias Otel’de hayatını kaybeden Gazimağusa Türk Maarif Koleji kız ve erkek voleybol takımındaki öğrencilerin aileleri ve yakınları ile otelde hayatını kaybeden diğer vatandaşların yakınlarının sosyal medyada adalet arayışı devam ediyor. Aileler tüm sorumluların cezalandırılmasını talep ediyor.

• Adıyaman'da yıkılan binalardan Özkan Apartmanı'nda yargı mensuplarının da aralarında yer aldığı çok sayıda kişinin yaşamını yitirdiği belirtiliyor. Apartmanın müteahhiti Mehmet Özkan'ın gözaltına alındıktan sonra tutuklandığı bildirildi. Apartmanın bitişik nizam olduğu binadan koparak arka tarafta bulunan binanın üzerine yıkıldığı ifade edilirken sonradan kat çıkıldığı iddia edilen binanın asansörünün 3'üncü kattan başladığı ve daha sonra binanın statiğini bozularak çalışmalar kapsamında asansörün zemin kata indirildiği belirtildi.

• İfade ve rapor: Sabah gazetesinde yer alan habere göre; ifadesinde, üçüncü katta bulunan asansörü genel tadilatta betonu kırmak suretiyle girişe indirdiğini itiraf eden Özkan, bu işlemi yaparken kolon veya kiriş kırmadığını kaydetti. Özkan, binayı yaparken asansörü girişten başlatacağını ancak daha sonra fikrinin değiştiğini ve ilk katlarda oturanların yürüyerek çıkmasını istediği için asansörü üst katlardan başlattığını söyledi. Bilirkişi heyetinin çalışmasında ise binanın taşıyıcı sistemi olan kolonlardan bazılarının zemin katta devam etmediği belirlendi.

Kentte yıkılan ve onlarca insanın ölümüne yol açan binalardan biri de Aşiyan Kent Sitesi. Sitenin müteahhidi Süleyman Toprak gözaltına alındıktan sonra çıkarıldığı mahkemece tutuklandı. Toprak'ın şirketinin ismi "Aşiyankent", siteyle aynı ismi taşıyor. 

• Okul sahibi: Süleyman Toprak aynı zamanda Adıyaman'da İkra Koleji'nin de sahibi. Toprak, okulun sitesinde "Kurucu Müdür" olarak tanıtılıyor. 2016-2017 eğitim-öğretim yılında açılışı gerçekleştirilen okulun törenine AK Parti Milletvekili Adnan Boynukara, Dönemin MÜSİAD Başkanı, şimdi ise AK Parti Adıyaman İl Başkan Yardımcılığı görevi yürüten Şerif Yıldırım ve dönemin Adıyaman Belediye Başkanı Hüsrev Kutlu da katılmış. Törende konuşan Süleyman Toprak okul açmanın hayali olduğunu belirterek şunları söylüyor: 

"Bu okulun benim hayatımda çok önemli yeri var. Temel atma töreninde ifade etmiştim, bu benim için bir hayaldi. İnşaat sektöründe yaptığımız işlerin yanı sıra, mutlaka bir okul yapma düşüncesiyle hareket ettim. Allah'ın ilk emri olan ‘Oku' yu taktik etmek ve okumayı arttırmak için okulumuzun ismini ‘İkra' koyduk. İnşallah okuyan bir nesil, okuyup da vatanına, milletine faydalı olan bir nesil yetiştireceğiz"

• Amca oğlu: 2017 yılında "Şehirde Bu Hafta" isimli internet sitesinde yayımlanan bir habere göre; dönemin Kahta Belediye Başkanı Abdurrahman Toprak, amcasının oğlu olan Süleyman Toprak'ın şirketi üzerinden ilçede 400 küsur daireli bir proje yaptı. Abdurrahman Toprak tarafından tehdit edildiğini anlatan bir inşaat firmasının sahibi Abdulhekim Yıldırım "Biz de AK Partiliyiz, bütün yakınlarımız eş-dost akraba ve ailemiz AK Parti'ye gönülden destek verdi. Açık söylüyorum AK Parti'ye oy verdik, belediye başkanı Abdurrahman Toprak’a oy vermedik." ifadelerini kullandı.  

Yaklaşık 5 yıl önce inşa edilen Şevket Çerçiler Apartmanı'nın yıkılması sonucu 7 kişi yaşamını yitirdi. Bilirkişi ön raporunda ihmali tespit edilen müteahhitler Ersin Tekin ve Burak Bozkurt hakkında soruşturma başlatıldığı açıklandı. Ersin Tekin'in gözaltına alındığı, emniyetteki işlemlerinin ardından sevk edildiği adli makamlarca tutuklandığı kaydedildi. Burak Bozkurt hakkında ise yakalama kararı çıkarıldığı bildirildi.

Adıyaman'da yıkılan Huzur Apartmanı'nın müteahhidi Yıldıray Varki, yurt dışına çıkmaya çalışırken İstanbul Havalimanı'nda yakalanarak gözaltına alındı.

Adıyaman'da 100'den fazla kişinin yaşamını yitirdiği Mavi Kent Yapı, Bahçeşehir 1 ve Bahçeşehir 2 sitelerinin müteahhidi Yasin Akbaş İstanbul'da yakalandı. Müteahhit şirket yetkilileri Akbaş, Nevzat Bozan ve Orhan Bilgiç tutuklandı. 

Adıyaman'a ilişkin kendi ulaştığımız gelen ihbarları değerlendirdiğimiz ve farklı meslek gruplarından farklı birçok kişinin araştırarak bir araya getirdiği, bizlerle paylaştığı tüm bilgileri sizlere iletmeye devam edeceğiz. Müteahhitler kadar, yapı denetim şirketleri ve belediyelerin de bu konudaki sorumlulukları son derece önemli. Önümüzdeki günlerde Gaziantep, Kahramanmaraş, Hatay ve Malatya'ya ilişkin bilgi, belge ve haberleri derleyeceğiz. Paylaştığımız bölgelere ilişkin gelen bilgileri de güncellemeye devam edeceğiz. 

• Bir not: Deprem sorumlularına ilişkin bilgi ve belgeleri [email protected] adresinden bize ulaştırabilirsiniz.