İş dünyasında liderlik ne zaman sadece ulaştığımız yerle değil, geride bıraktığımız etkiyle de tanımlanır?Liderlik dönüşümü, her zaman iş dünyasının gündeminde olmuştur. Özellikle son yıllarda modern tanımlarla, executive eğitimlerle daha çok karşımıza çıkıyor. Peki sizce ezberlerin bozulduğu değişim çağının içinden geçerken, tüm bu tanımlar söylemin ötesine geçip uygulamada karşılık buluyor mu? Gelin, şu meşhur liderlik dönüşümünü konuşmadan önce iş dünyasının bugünkü durumuna bir bakalım.Bu konuya kafa yormamın arkasında aslında biraz kişisel deneyimler var. Bir danışman ve eğitmen olarak birçok yöneticiyle tanışma ve çalışma biçimlerini gözlemleme fırsatım oluyor. Özellikle ekonomik baskının arttığı, belirsizliğin tırmandığı son dönemlerde dikkatimi çeken bir durum var: Liderlik yöneticiliğe, yöneticilik bütçe takibine dönüşmüş ve roller oldukça karışmış durumda.<ul><li>Kısa vadeli baskılar sebebiyle, üst düzey yöneticiler markanın gelecek stratejilerine odaklanmak, riskleri okumak ve ekiplerinin gelişimine zaman ayırmak bir yana; enerjilerinin büyük bölümünü operasyonel konulara ayırıyor. PwC’nin 2026 Global CEO Survey’i bu kısa vade baskısını rakamlarla da kanıtlıyor: CEO’lar zamanlarının ortalama %47’sini bir yıldan kısa vadeli konulara, %37’sini bir ila beş yıllık konulara, yalnızca %16’sını ise beş yılın ötesine ayırıyor.</li></ul>Burada bir an durup sormamızda fayda var: Bugünün ortamında liderlere gerçekten liderlik yapabilecekleri ne kadar alan kalıyor? Bütçeyi yönetmek mi, geleceği yönetmek mi?Geleneksel liderlik yaklaşımı, geleceği öngörebileceğimiz ve buna göre planlayabileceğimiz varsayımı üzerine kurulu. Oysa bugünün liderlerinin karşı karşıya olduğu gerçeklik bundan oldukça farklı. Teknolojik dönüşüm, iklim krizi, jeopolitik kırılmalar, ekonomik belirsizlik, değişen tüketici davranışları, iş gücü ve kültürel dönüşüm aynı anda yönetilmesi gereken konular hâline geldi. Mevcut tabloda ise geleneksel, ''operasyon odaklı yönetim'' ile ''geleceğe hazırlıklı liderlik'' arasındaki makas giderek açılıyor. Bu makas açıldıkça liderlik düzeyindeki eksiklikler tüm organizasyona yansıyor ve belki de iş dünyasının daha temel bir sorununu, vizyon kaybını beraberinde getiriyor.Harvard Business Review’un Eylül-Ekim 2026 sayısında Evgeny Kaganer ve Christoph Loch da bu noktaya dikkat çekmiş: Kurumsal dönüşümlerin hâlâ çoğunlukla hedefleri, kilometre taşları, takvimi ve finansal çıktıları baştan belirlenmiş programlar olarak tasarlandığını; oysa şirketlerin dönüşmeye çalıştığı sırada içinde bulundukları koşulların da değişmeye devam ettiğini söylüyorlar. Bu nedenle dönüşümü, sabit bir programdan çok bir "öğrenme yolculuğu" olarak ele almayı öneriyorlar. Bu bakış liderlik için de geçerli olabilir. Önce geleceği tanımlayıp sonra organizasyonu o noktaya taşımaya çalışan liderlik anlayışından; ilerlerken öğrenen, gerektiğinde yön değiştiren ve organizasyonun da öğrenmesini sağlayan bir liderlik anlayışından söz ediyoruz.<h2>Geleceği tahmin etmek değil, okuyabilmek</h2>Copenhagen Institute for Futures Studies (CIFS), geleceğe hazırlıklı liderlik modelinde stratejik öngörü (strategic foresight) ve gelecek okuryazarlığının (futures literacy) önemine dikkat çekiyor. Yani artık gelecek okuryazarlığı yalnızca strateji ekiplerinin ya da fütüristlerin konusu olmaktan çıkarak, bir liderlik yetkinliğine dönüşüyor. Bu yaklaşımdan ilhamla, benim ‘’future-fit leadership’’ olarak çerçevelediğim modelde, şu yetkinliklerin altını çizmemiz gerektiğine inanıyorum:<ul><li>Mega-trendleri okuyabilmek: Yaşlanan nüfus, yapay zeka, sürdürülebilirlik ve jeopolitik kırılmalar gibi küresel eğilimlerin birbiriyle ilişkisini kavrayabilmek ve kısa vadeli rakamsal hedeflerin ötesine bakabilmek.</li><li>Eşitlikçi liderlik: Y, Z ve alfa kuşağın değişen beklentilerini dikkate alarak, vicdan, empati ve iş-yaşam dengesine daha fazla önem vermek.</li><li>İnsan odaklı liderlik: Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla birlikte daha da önem kazanan duygusal zeka (EQ) ve insan ilişkileri gibi yetkinlikleri güçlendirmek.</li><li>Büyüme ötesi liderlik: Başarı tanımını güncellemek, yalnızca finansal büyümeyle değil yaratılan değer üzerinden de değerlendirmek.</li></ul><h2>Liderlikten 'change-maker’lığa</h2>Geleceği okuyabilen liderlik kadar önemli olan bir konu da, gördüğümüz değişim karşısında ne yaptığımız. İşte burada change-maker yani değişim öncüsü kavramı devreye giriyor. Bu kavramın öncülerinden Ashoka’nın kurucusu Bill Drayton, uzun zamandır dünyanın giderek hızlanan bir değişim dönemine girdiğini ve eski organizasyon modelinin bu dünyaya cevap vermekte zorlandığını savunuyor. Ashoka’nın Organizing for change-making yaklaşımında eleştirilen model aslında oldukça tanıdık: İnsanların belirli uzmanlıklar geliştirdiği, bunları tekrar eden görevler içinde kullandığı ve kararların hiyerarşik yapılarda yukarıdan aşağıya ilerlediği organizasyonlar. Tam da bu nedenle, change-maker olmak yalnızca sosyal fayda yaratmak, sürdürülebilirliği savunmak ya da iyi amaçların arkasında durmak anlamına gelmiyor. Değişimi fark etmek, başlatmak ve bulunduğu sistem içinde başkalarının da harekete geçebilmesini tetiklemekle ilgili. Belki de liderliğin ölçütüne artık yeni bir soru eklememiz gerekiyor:<blockquote>"Kaç kişiyi yönettiğimizin yanında, kaç kişinin harekete geçmesini mümkün kılıyoruz?"</blockquote><h2>Dönüşüm önce kişisel olarak başlıyorsa: İçten dışa dönüşüm</h2>Bu noktada çok kritik ve kişisel bir alana giriyoruz: Zihniyet değişimi. Güncel liderlik modellerini konuşurken çoğu zaman yeni yetkinliklerden, araçlardan ve yöntemlerden bahsediyoruz. Oysa ben, liderin kendi düşünce ve davranış kalıplarını sorgulamadan organizasyonel dönüşüme öncülük etmesinin pek mümkün olmadığını savunuyorum.McKinsey’nin organizasyonel dönüşüm araştırmaları da bu tezimi destekliyor: Üst düzey liderlerin çalışanlardan bekledikleri davranış değişikliklerini kendilerinin de sergilediği organizasyonlarda dönüşümün başarılı olma olasılığı 5,3 katına çıkıyor. Ancak başka bir araştırmada liderlerin %86’sı değişime örnek bir kişilik sergilediklerini düşünürken, kendilerine bağlı çalışanların yalnızca %53’ü aynı görüşü paylaşıyor.Bu fark, liderlik ile change-maker arasındaki ilişkiyi başka bir yere taşıyor. Değişimi anlatmakla değişimin parçası olmak aynı şey değil. McKinsey'nin 500'den fazla CEO ile on yılı aşkın sürede yürüttüğü çalışmalardan beslenen "Inside-Out Leadership Journey: How Personal Growth Creates the Path to Success" çalışması da bu ilişkiye odaklanıyor: Liderin organizasyonda yaratabileceği değişim, kendi düşünce kalıplarını, davranışlarını ve alışkanlıklarını ne ölçüde sorgulayabildiğiyle de ilişkili. Liderlikten değişim öncülüğüne geçişi belki de tam burada aramak gerekiyor: Kişisel gelişimi organizasyonel dönüşümden ayrı bir konu olarak görmemek. Tam da bu yüzden modern liderlik tartışmalarının merkezine yeni yetkinlikler kadar, kişisel değerlerle yaratılan etki arasındaki uyumu da koymak gerekiyor.Belki de artık liderliği ne kadar iyi yönettiğimizle değil, neyi değiştirebildiğimizle değerlendirmeliyiz. Gerçek dönüşüm bence tam burada başlıyor: Başarıyı yalnızca ulaştığımız sonuçlarla değil, değiştirmeye cesaret ettiklerimizle ve geride bıraktığımız etkiyle de tanımladığımızda.

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

Her cumartesi 12.00’de, çevre ve iklim gelişmelerini türler arası eşitlik ilkesini benimseyerek aktarıyoruz. 

Angst

Ekonomik baskılar ve belirsizlik, liderliği giderek operasyonel hedeflere ve bütçe takibine indirgiyor. Oysa teknolojik dönüşümden iklim krizine uzanan çok katmanlı bir dünyada stratejik öngörüden zihniyet değişimine, insan odaklı yaklaşımlardan değişim öncülüğüne uzanan yeni liderlik anlayışı, bugünü yönetmenin ötesinde geleceği okuyabilmeyi gerektiriyor. Peki liderler bu dönüşüme nasıl hazırlanabilir?

Geleceğe hazırlıklı liderlik modeli: Değişimi anlatmaktan değişimin parçası olmaya uzanan yol haritası

2026, iş dünyası için öngörülebilir stratejilerin ve geleneksel çalışma modellerinin sona erdiği&nbsp;bir yıl olarak tarihe geçiyor. Esasında bu çok şaşırtıcı değil. Zira son yıllarda giderek ivmelenen ve üst üste yaşanan ekonomik, politik ve teknolojik gelişmeler, hem ticari hem de organizasyonel yapıları derinden sorgulattı.&nbsp;Adam Tooze tarafından 2022 yılında popülerleşen “polycrisis (çoklu kriz)” terimi, sanıyorum ki hiç bu seneki kadar anlam kazanmamıştır. Tarih boyunca benzer sancılı dönemlerden geçilmiş olsa da bu kez mevcut yapılarla yola devam edilemeyecek bir dönüm noktasındayız. Liderler, alışılagelmiş büyüme ve bütçe hesaplarıyla ilerleyebilmek bir yana, ayakta ve oyunda kalma mücadelesi verirken kurumsal esneklik kaslarını geliştirmek zorunda kalıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu makroekonomik atmosferde, refah döneminde göz ardı edilebilen çoğu operasyonel rutin ve aksaklık, kritik birer verimlilik unsuru hâline geliyor.&nbsp;</li></ul>İşte tam da bu dönemde iş dünyasının kritik bir gündem başlığı da sessizce boyut atlıyor: Sosyal sorumluluk ve çevresel raporlama kıstasları içinde adeta kurumsal bir süs olarak ele alınan sürdürülebilirlik,&nbsp;2026’nın bu gergin ikliminde kabuk değiştiriyor.&nbsp;“Sessizce” dememin bir sebebi var. Bu yıl sürdürülebilirlik, en çok “greenhushing (yeşil sessizlik)” kavramıyla birlikte anıldı. Yani kurumlar, hedefleri ve stratejileri olsa dahi, bunları açıklamaktan ve iletişime taşımaktan kaçınır hâldeler. Bunun temel sebebi, politik kararlar ve regülasyonlar olsa da sürdürülebilirliğin yıllardır süregelen popülerliğinin hakkını veremediği ortada.Adeta sürdürülebilirlik rapor enflasyonu yaşadığımız bir dönemin ardından gerçeği ortaya koyan rakamlara bir bakalım. Çünkü güncel veriler, bu kısıtlı yaklaşım ve uygulamalarla vedalaşma ihtiyacımızı teyit eder nitelikte.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Döngüsellik Açığı Raporu’na göre küresel ekonomi, bugün yalnızca %6,9 oranında döngüsel. Yani kullandığımız materyallerin %93’ünden fazlası hâlâ atığa dönüşüyor. Oysa sadece döngüsel çözümlerin aktivasyonuyla 2050 yılına kadar yılda 108,5 milyar dolarlık net bir finansal fayda yaratılabilir.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Artık duymaktan yorulduğumuz Birleşmiş Milletler (BM) Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin ise yalnızca %17’sinde yeterli ilerleme kaydedilebildi.&nbsp;</li></ul>Öte yandan:&nbsp;Tüm küresel haritalar ve 10 yıllık uzun vadeli risk haritalarında çevresel riskler giderek tırmanıyor. Küresel ısınmanın ekonomik kaybının, 2040 yılına kadar gayri safi yurt içi hasılada (GSYİH) %33’lere ulaşması bekleniyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bunun yanı sıra enerji krizleri, yapay zeka altyapısı gibi güncel risk alanları, sürdürülebilirlik ajandasının kapsamını genişletiyor.</li></ul>Çevresel ve iklimsel riskler kadar, sosyal etki tablosu da oldukça kritik: Dünya Ekonomik Forumu Küresel Risk Raporu’na göre toplumsal kutuplaşma ve çalışan esenliği, son dört yıldır en yüksek riskler arasında ilk beş sırada yer alıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İş dünyası açısından bu durum, işgücünde bölünme, kurumsal kültürün zayıflaması ve çalışan bağlılığının çökmesi anlamına geliyor.</li></ul>Tüketici araştırmalarında ortaya çıkan tablo da genel eğilimi teyit eder&nbsp;nitelikte: Edelman Güven Barometresi’ne göre tüketicilerin %64’ü, şirketlerin iklim odaklı vaat ve aksiyonlarına güvenmezken %63’ü inanç odaklı alışveriş yapıyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sürdürülebilirlik artık sürdürülemez hâle geldi</h2>Üstelik bu oran, geçici bir trend değil; son sekiz yılda %50’lerden tırmanıp kalıcı hâle gelen&nbsp;yapısal bir davranış dönüşümü&nbsp;olarak yorumlanmalıdır. Tüm bu veriler ve eğilim, gerçek bir kırılmayı kanıtlarken bildiğimiz anlamdaki sürdürülebilirlik, artık sürdürülemez hâle gelmiş durumda.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu iddialı bir söylem. Ancak artan önemiyle beraber göz ardı edilmesi de imkansız.&nbsp;</li></ul>Dünyanın önde gelen danışmanlık devlerinin 2026 mesajları, bu dönüşüm ihtiyacını doğruluyor. McKinsey Global Yönetici Ortağı Bob Sternfels’in de vurguladığı gibi sürdürülebilirlik, artık salt bir uyum zorunluluğu değil, finansal ve operasyonel performansın ta kendisi…&nbsp;Bain&amp;Company&nbsp;de temel ihtiyacı çok iyi özetliyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Eğer sürdürülebilirlik stratejiniz, yöneticilerin günlük operasyonel ve finansal karar mekanizmalarına doğrudan entegre edilmediyse o bir strateji değil, sadece raflarda kalan işlevsiz bir rapordur.”&nbsp;</blockquote><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki sorunun kökeni neydi ve çözüm nerede?&nbsp;</h2>Sorunun kökeni ve çözüm üzerine düşünürken&nbsp;üç temel başlığın göz önünde bulundurulması gerektiğini düşünüyorum.&nbsp;1. ROI odaklı sürdürülebilirlik dönemine geçiş: Birinci konu, genel eğilim olarak sürdürülebilirliğin ana iş kollarından ve finans fonksiyonlarından kopuk, ayrı bir yapı olarak ele alınması. Sürdürülebilirlik ekipleri, çevresel ve sosyal sonuçları takip ederken finans ekipleri finansal performansa odaklı. Bu iki veri arasında ise bir köprü kurulamıyor.&nbsp;Konuya bütünsel bakılamadığı için de geleneksel liderler, bu kavramı “nice-to-have” ya da&nbsp;“öncelikli olmayan bir yük” olarak görme yaklaşımının ötesine geçemiyor.&nbsp;Buna çözüm olarak ortaya çıkan yaklaşım, konuyu maliyetten değere taşıyan yenilikçi bir yatırım getirisi (ROI) anlayışı. Mevzuat odaklı geleneksel ESG anlayışından ROI odaklı sürdürülebilirliğe geçen şirketler, karbondan arınma, kaynak verimliliği ve insan kaynağını standart birer sermaye yatırımı olarak ele alıyor.New York Üniversitesi Sürdürülebilir İşletme Merkezi bünyesinde geliştirilen "ROSI (Sürdürülebilirlik Yatırımı Getirisi)" yöntemi, bu açılıma bir örnek model oluşturmuş. Bu model; müşteri sadakati, operasyonel verimlilik, risk yönetimi, tedarikçi ilişkileri, çalışan bağlılığı, inovasyon, medya kapsamı ve satış büyümesi gibi sürdürülebilirlikle ilgili metrikleri doğrudan finansal performansa bağlayan faktörler üzerinden çalışıyor.&nbsp;Şirketlerin gelecek senaryolarını öngörmesine ve sürdürülebilirlik yatırımlarını bütünsel olarak karşılaştırmasına olanak tanıyan model, “future-fit” bir strateji tasarımını mümkün kılıyor.&nbsp;2. Pazarlama fonksiyonunun karşılaştığı çelişki:&nbsp;Bir diğer temel konu ise pazarlama fonksiyonunun karşılaştığı çelişki. Geleneksel olarak kısa vadeli talep yaratmanın bir mekanizması olarak görülen bu alanda pazarlama direktörleri (CMO), üst yönetimin anlık hedefleri ve uzun vadeli sürdürülebilir dönüşüm zorunlulukları arasında giderek artan bir baskıyla karşı karşıya kaldı. Bu konunun kritikliğine dikkat çeken önemli ve çok güncel bir çalışma var.2025 Cannes Lions etkinliğinde “Sürdürülebilir Büyüme İçin CMO Yol Haritası” ile başlatılan ve BM Küresel İlkeler Sözleşmesi ve Kantar ortaklığıyla hazırlanan “Sürdürülebilir Bir Gelecek Yaratmak: Pazarlama ve Sürdürülebilirlik Ajandası” başlıklı küresel araştırma, bu yapısal gerilime yeni bir açılım kazandırmış.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Araştırma bulguları, sürdürülebilirliğin pazarlama bütçeleri üzerinde bir maliyet yükü olduğu yönündeki ısrarlı efsaneye meydan okuyarak bunu yetersiz kullanılan bir büyüme hızlandırıcısı şeklinde yeniden tanımlıyor.&nbsp;</li></ul>Bu iddia, güncel verilerle de desteklenebiliyor: Kantar BrandZ’e göre sürdürülebilirlik katkısı yüksek markalar, düşük olanlara kıyasla son dört yılda ortalama %20 daha fazla büyümüş. Pazarlama katmanı yönüyle sürdürülebilirlik, salt bilanço ve uyum risklerini azaltan bir araç olmanın ötesinde; kurumsal itibar, tüketici tercihi ve marka değeri üzerinden büyümeye direkt katkı sağlayan bir unsur olarak yeniden konumlanıyor.3. Organizasyonel dayanıklılık ve insan faktörü:&nbsp;Üçüncü kritik konu ise organizasyon ve çalışan tarafı; yani meselenin “insan” boyutu… Genel bir sorun olarak sürdürülebilirlik alanındaki çalışan katılımı, ilave iş yükü veya okunmayan bültenlerden ileri gidemedi. Oysa bu zorlu iklimde sürdürülebilirliği stratejiden sahaya taşıyanlar; ticari ekipler, tasarımcılar, satın almacılar ve saha çalışanlarıdır. Dönüşüme inanan bir işgücü, bir şirketin sahip olabileceği en samimi hikaye anlatıcısıdır.&nbsp;London Business School, tam da bu noktaya dikkat çekerek uzun vadeli kurumsal dayanıklılığın, çalışan esenliği ve etik yönetim üzerine kurulabileceğini savunuyor. Sürdürülebilirlik yolculuğunda insan faktörü, liderlik ve çalışan katılımı, ana sahneye dönüşüyor. Amaç ise çok net: “Change-maker”, yani değişim liderleri yaratmak.&nbsp;2026’da sürdürülebilirlik, tüm bu yenilikçi modeller ışığında nihayet çok daha dürüst bir döneme giriş yapıyor. “Sürdürülebilirlik konfor alanından çıkmalı. Gerçek dönüşüm, çevresel ve toplumsal zararların bilançolara doğrudan yansıtıldığı, gerçek maliyet standartlarıyla mümkündür” diyen John Elkington da işte bu dürüstlüğe çağrı yapıyor.&nbsp;Eski ezberlerin silindiği bu yeni gerçeklikte sürdürülebilirlik, iş dünyasına sadece hayatta kalmanın değil, dönüştürerek büyümenin kapılarını da aralıyor.

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İş dünyasındaki en önemli gelişmeler.

Pareto

Yıllarca raporlar, hedefler ve uyum kriterleri üzerinden ele alınan sürdürülebilirlik, 2026’nın çoklu kriz ortamında kabuk değiştiriyor. Çevresel ve sosyal riskler büyürken, şirketlerin sürdürülebilirliği ana iş kollarından ayrı, ikincil bir alan olarak görmesi giderek daha işlevsiz hâle geliyor. Yeni dönemin sorusu artık ne kadar sürdürülebilir göründüğümüz değil, sürdürülebilirliği finansal performansa, büyümeye ve organizasyonel dayanıklılığa ne kadar entegre edebildiğimiz.

Daha dürüst bir döneme giriş: Sürdürülebilirlik bu şekilde sürdürülebilir mi?

20 seneyi aşkın süredir Texas Austin’de düzenlenen ve yaratıcı endüstrilerin buluşma noktası olan South by Southwest (SXSW) festivali, 8-16 Mart tarihleri arasında yüzlerce konferans ve panele ev sahipliği yaptı. İlk kez katıldığım bu etkinlikten bolca bilgi, ilham ve birçok da soruyla ayrıldım. Etkinliğin başrolünde AI ve teknolojik yenilikler olsa da, ben sürdürülebilirlik uzmanı kimliğimle gözlemlerimi ve öne çıkan konuları aktaracağım.Öncelikle dikkatimi çeken, etkinliğin genel yapısı oldu: Onlarca mekanda düzenlenen yaklaşık 1.700 konferans, panel ve toplantı ile heyecan (ve biraz da FOMO) içinde birinden diğerine koşturan yaklaşık 300 bin katılımcı…&nbsp;Bu “çokluk” ve “hız odaklılık” bana tüketim kültürünü anımsatarak sürdürülebilirliğin ana fikrinden uzak bir görüntü sergilerken, ortaya çıkacak olan atık ve karbon ayak izine dair önlemler alındığını ise pek gözlemlemedim. SXSW’in eğitim başlıklı SXSW EDU yan etkinliğinde uğradığım bir buluşmada, 23 yaşında bir öğrenci ile sohbet ederken yalnız olmadığımı anladım: SXSW EDU içinde yer alan 500 oturumlu konferansta, çevresel sürdürülebilirlik veya iklim değişikliği temasının %1'in altında olmasına dair şaşkınlığını anlatırken, “Bu kadar büyük ve prestijli bir konferansın, çağımızın tartışmasız en büyük sorunlarından birine böylesine az yer vermesi nasıl mümkün olabilir?”&nbsp;diye heyecanla sordu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İklim değişikliği ve enerji</h2>Konferansın toplam 24 konusu arasında yer alan İklim Değişikliği ve Enerji başlıkları altında, çevresel sorunlara ve alternatif enerjinin gelecek senaryolarına odaklanan ilginç içerikler vardı. Bunlar arasında politik yönüyle de dikkatimi çekenlerden biri; “Energy Earthshots: Gezegeni kurtarmak için 8 teknoloji”&nbsp;oturumu oldu. ABD Enerji Bakanlığı'nın bu girişimi, yeni nesil temiz enerji teknolojileri alanındaki hedefleri kapsıyor; hidrojen, uzun süreli enerji depolama, karbondioksit giderme (CDR), deniz üstü yüzen rüzgar enerjisi, geliştirilmiş jeotermal enerji, endüstriyel ısı ve uygun fiyatlı ev enerjisi gibi konuları ele alıyordu.İklim konusu ekseninde yapılan oturumlardan çoğu, tarım ve gıda konusuna odaklanmıştı, “Değişimin Tohumları: Etkili ve İklim Dostu Gıda” başlıklı oturumda, Whole Foods Market CEO'su Jason Buechel; gıda, çevresel koruma ve sosyal etki alanlarının kesişiminde çalışan liderlerden oluşan bir paneli yönetti. “Yiyeceklerin değişim için bir güç olabileceğine inanıyoruz,” diyen Buechel, “Tedarikçilerimizden, değişen iklim durumlarının işgücüne, üretime ve gıda kalitesine getirebileceği etkiler hakkında bilgi alıyoruz, bu nedenle organik ve rejeneratif tarım dahil olmak üzere iklim dostu tarıma yatırım yapmak, gelecek nesiller için gıda sistemimizin sürdürülebilirliğini sağlamak için hayati öneme sahiptir”&nbsp;diye ekledi.Panel katılımcılarından bir diğeri olan Arturo Condo’nun şu sözlerinin altını çizdim:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Konferansta her yerde teknoloji konuşuluyor ancak temiz su, temiz hava ve doğanın başardığı besin açısından zengin gıdayı üretebilecek hiçbir teknoloji yok. DOĞA ANA bunu ‘ücretsiz’ olarak yapıyor; bizimse sadece ona iyi davranmamız gerekiyor.”</blockquote>İklim değişikliği başlığındaki etkinlikler kapsamında bir de yeni lansman yapıldı: Uber CEO’su Dara Khosrowshahi, Uber'in karbon emisyonlarını azaltma ve elektrikli araçlara erişimi artırma planlarını duyurdu. Uber’in yeni #sustech (sürdürülebilirlik teknolojisi) özelliği, emisyon etkisiyle ilgili müşterileri daha iyi bilgilendirmeyi vadediyor. Uygulama, kullanıcıların Uber Green ve Uber Comfort kullanarak ne kadar CO2 tasarrufu yaptığını da gösteriyor.Başka bir oturumda, Oscar Ödüllü Everything Everywhere All at Once'ın yaratıcı ikilisi (nam-ı diğer Daniel’lar) yapay zeka teknolojisinin etik ve toplumsal etkilerine dair düşüncelerini paylaştı. Benim ilgimi çeken kısım ise şu tespit oldu: Yapay zekayı bir sihir olarak tanımlayarak faydalarını vurgulasalar da, hepsi hâlâ "bu mevcut sistem" içinde var olacak… Unutmamalıyız ki bu sistem bize "iklim değişikliği, eşitsizlik ve çevremizdekilere saygı eksikliği" gibi sorunları da getirdi. Bu yorum bana, elimizde ne kadar ileri teknoloji araç olsa da, esas odağın sistemsel dönüşüm ve insani değerler olması gerektiğini bir kez daha anımsattı.Benzer bir yaklaşımı, pek popüler olan AI (yapay zeka) bölümüne Türkiye’den konuşmacı olarak seçilen Toygun Yılmazer’in “Kültürde algoritmalara yer yok” adlı konuşmasında yakaladım. Yılmazer, yapay zekanın yaratıcı endüstrilerde yarattığı “İşimizi elimizden alacak” endişelerinin aksine "insani süper güçlerimizi" bize hatırlattı. Duygusal derinlik ve kültürü yaratma yönüyle insanın rolüne dikkat çekerken, yapmamız gerekeni yapay zekayı kullanmakta ustalaşmak olarak tanımladı.Konferansın ana içerikleri dışında, çeşitli mekanlara dağılmış olan birçok etkinlik düzenlendi. Küresel değişim yaratanlar, sosyal etki girişimcileri buluşmaları ve earthX’in organize ettiği eğlenceli “gezegen için parti” gibi… Ayrıca nehir kıyısında sakin bir yerde konumlanan Equality Lounge’da, Female Quotient: Eşit İş Dünyası oluşumu ile tanışma fırsatı buldum. Bu platform, dünyanın sosyal etki odaklı işletmeleriyle stratejik ortaklık kurarak kadınların görünürlüğünü deneyim, medya ve danışmanlık yoluyla artırma hedefinde.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sosyal sürdürülebilirlik</h2>“Sosyal sürdürülebilirlik” başlığı altında iklim ve çevresel konuların dışında net bir içerik olmasa da çeşitlilik, iş yaşam dengesi ve well-being gibi konulara dair birçok önemli konuşmacı dinledim.Beni en çok etkileyen, daha önce eğitimine de katıldığım, Yale Profesörü ve The Happiness Lab podcast'inin sunucusu olan Dr. Laurie Santos’un konuşması oldu. “Yapay zeka teknolojilerinin gelişiminden ekonomik çalkantılara ve yaygın işten çıkarmalara kadar işyerinde çeşitli belirsizlikle karşı karşıyayken zihinsel sağlığımızı nasıl koruyabilir ve tükenmişlik hissini nasıl azaltabiliriz?” sorusunu net önerilerle ve bilimsel verilerle yanıtladı.Öne çıkan bir diğer oturum ise sosyal etki girişimcisi Radha Agrawal’ın&nbsp;“Aidiyetin Gücü: Yalnızlığı Sonlandırmak Gezegenimizi Nasıl Kurtarır” adlı konuşmasıydı. Bu oturum, geçmişten ve gelecekten, topluluk mimarisi ve deneyim tasarımından faydalanarak, hepimizin ait olduğu bir dünya yaratmayı mümkün kılmaktan bahsetti.&nbsp;Umarım ki bu olasılık gerçek olur ve gelecek senaryolarında adı geçen tüm teknolojik yenilikler, doğanın ve insanlığın iyiliği için çalışır…

Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.

Teknoloji dünyasından tüm önemli gelişmeler.

Quando

Başrolünde AI ve teknolojik yenilikler olan SXSW, sürdürülebilirliğin ana fikrinden uzak bir görüntü çizerken festival nedeniyle ortaya çıkacak olan atık ve karbon ayak izini önemsiyormuş izlenimi vermedi.

Sinem Çelik

Geleceğe hazırlıklı liderlik modeli: Değişimi anlatmaktan değişimin parçası olmaya uzanan yol haritası