Bu hafta neler var?
İstanbul'da nasıl eğleniyorduk?
Bir varmış bir yokmuş
Acaba?
Tecessüs
Satıyoruuumm saaattım!

1930'larda kavgasıyla, pisliğiyle nam salmış bir meyhane: Barba'nın yeri #59

barba, meyhane, Selahattin Giz, Rifat N. Bali, Fikret Mualla, Hüseyin Rahmi Gürpınar
Tarihi belirsiz meyhane fotoğrafı

Tarihi belirsiz meyhane fotoğrafı

1920'lerde, 30'larda gezerken genelde şaşaalı eğlencelere, inanılmaz gösterilere, yepyeni icatların getirdiklerine, imparatorluktan cumhuriyete geçiş sürecinde yaşananlara odaklanıyoruz. Ama bu hafta 1930'larda İstanbul'un en pis meyhanesiyle ilgili anlatıları derledik. Kavgalarıyla nam salmış bir meyhane. Hiç de boş değil, belli bir saatten sonra mecburi istikamet.

Zamanda yolculuğa başlıyoruz.

Bugüne döndüğünüzde tekrar görüşmek üzere,

Oğul Doğa Gökşin - Göktuğ İpek

1921'den bir meyhane hatırası

Bu hafta neler var?

İstanbul'da nasıl eğleniyorduk? - Çayhanede cem sofrası.

Bir varmış bir yokmuş - 1940'lara kadar pisliğiyle İstanbul'da nam salmış bir meyhane.

Acaba? - 1935'e kadar meyhanelere dair neden çok az fotoğraf çekilmiş? Bir medya araştırması.

Tecessüs - Rıfat N. Bali ile Libra Kitap üzerine söyleşi yaptık

İstanbul'da nasıl eğleniyorduk?

Çayhanede Cem Sofrası

Bizim argo lisanımızda “zam zim zum” ne demektir bilir misiniz?

Mehmet Selahattin, 5 Ocak 1929

Ağam eğleniyor!

Evet, yalnız ağa bir değil birkaç tane. Bununla beraber “Ağalarım eğleniyor!” demek daha doğru olacak.

Burası ne bir meyhane ne de çalgılı bir bar. Akıllı uslu adamların geldikleri bir halk salonu. Fakat onlar içiyorlar; su, gazoz, kahve, şerbet, hatta likör filan da değil rakı içiyorlar. Ceplerinde birer küçük şişe saklı duruyor.

Zam zim zum!

Anlaşılan bu bir parola. Hemen şişeler cepten çıkıp el çabukluğu ile kafaya dikiliyor. Mezeleri de sadece yumruk! Ellerinin tersiyle dudaklarını silip yine yerlerine oturuyorlar. İşte yine bir parola:

Zam zim zum!

Fakat şişe cepten çıkınca ikisinde de şafak attı:

“Nanay ha!”

“Nanay!”

“Hadi öyleyse gel de birer şinanay oynayalım!”

Öteki biraz daha ihtiyatlı:

“66 etme, dikiz geliyorlar.”

“Öyleyse bırak da ben tüyeyim!”

“Nereye?”

“Nereye olacak zam zim zum!”

“Git de gel ama.”

Gitti ve çabucak geldi.

“Gül suyu kalmamış.”

“Deme!”

“Yaratacak değilim ya, yok!”

“Dur bir de ben bakayım.”

Becerikli adamı gördünüz mü? İki cebi de dolu geldi!

“Yoruldum be!”

“Sızarsan yorgunluğun geçer.”

Şimdi ihtiyatı büsbütün elden bırakmış, ağızlarının salyasını akıtıp gözlerini süzerek içiyorlar. Akıbet beklenen sonuç ortaya çıktı ve kafirin şişede durduğu gibi durmadığı bir kere daha sabit oldu. Birbirine bakıştılar;

“Ben oldum be!”

“Ben de oldum!”

“Ee ne yapalım?”

“Zam zim zum!”

“Zam zim zum!”

“İyi ama ben iyice hamurlaştım.”

Bu “hamurlaşma” tabiri hoşuma gitmedi. Çünkü neredeyse sağa sola cıvık hamur gibi bulaşmaya başlayacaklardı. Korktuğum aynen yaşandı. Fakat bereket versin ki kendi aralarında sululanmakla kaldılar.

“Karagözlüm, güzelim gel yanıma! Dayanamıyorum sana samur saçlım, aman! Gözünün elifine inerim ha, doldur ulan!”

Artık iş ayyuka çıkmıştı. Herkes onlara bakıyordu. Köşede uyuklayan şişman bir adam aksırarak uyandı. Bir tanesi kıymetli nargilesinin marpucunu elinden bırakarak ayağa kalktı. Orta masada saatlerden beri zırlayan gramofon sustu. Fakat maça beyleri bu genel olaya rağmen o kadar kayıtsız görünüyorlardı ki sanırsınız başka bir âlemdedirler.

Nihayet garson şöyle nazikâne hatırlarını sordu:

“Burada rakı içilmez!”

Cevap verecek yerde bir tanesi garsonun gırtlağına sarıldı. Yok yok yanılmışım, gırtlağına değil boynuna sarılmış!

“Ah anam babam, sade sen söyle. Ne dedin de yapmadık?”

Garson gittikçe ciddi;

“İşte bu kadar! Haydi bakalım marş!”

Sarhoş birdenbire sordu:

“İstikamet neresi imanım?”

Öteki, garson yerine cevabı verdi:

“Kale içinde Barba’nın Meyhanesi. Neresi olacak ulan!”

Sallanarak çıktılar.

Bu gece talihim sarhoşlardan açılmış! Nereye gitsem bir iki mutlaka rastlıyorum.

Sirkeci’de çalgılı bir lokanta.

Ama sadece adı lokanta ha! Müşterileri arasında bir tane yemek yiyeni görmedim. Hepsi de mezelerden çöpleniyorlar. Sesler duyuyorsunuz:

“Turp getir turp!”

“Turp kalmadı beyim.”

“Senden âlâ turp mu olur ulan, kendin gel!”

Sonra etrafa “Nasıl bu nüktem?” demek ister gibi mağrurane bir bakış. Yayık yayık konuşmalar başladı:

“Vallahi kusur bizde. Elini ayağını öpeyim, kusura bakma! Sizi ne kadar sevdiğime Allah şahittir! Hikmet Bey sen söyle. Beyi anmadığım gün var mı?”

Heyecanını zapt edemeyerek ayağa kalktı:

“Yok, mümkün değil olmaz! Müsaade et öpeceğim!”

Ötekinde hoşnutsuzca bir hareket, ancak yine nezaketi elden bırakmama gayreti:

“Estağfurullah beyim! Aman rica ederim rahatsız olmayın!”

“Rahatsızlık ne demek! Sen bizim canımız ciğerimizsin. Garson! Beyefendi bak ne emrediyorlar.”

“İçiyoruz ya!”

“Yok yok ayrı getirsin.”

Bu masada mestanelerin birbirine arzı niyazı devam ederken öteki masada da bir pırasa tartışması koptu:

“Ha yutturdun 75 okka pırasayı kükleriyle beraber? Şimdicek geleysin karşıma dır dır edeysin!”

Muhatabı daha sakin Karadeniz şivesiyle izahat veriyor:

“Niçin poyle yapaysın Mevlut Efendi? Ben sana ne vermişum ne ki almişum hepsi yazılı aha pu tefterde! Niçin bağıraysun niçin çağıraysun?”

Ve bu pırasa ihtilafı nihayet iki ahbabı rakı sofrasında iskemle iskemleye getirdi. Bu tarz tartışmalarda hiç kabahati olmayanların gürültüye gitmeleri ihtimali vardır.

Baktım ihtiyatı sevenler birer birer sıvışıyor ben de sessizce merdivenlere doğru yürüdüm. Baktım paltosu kolunda bir adam ok gibi yanımdan geçti. Fakat teker topar merdivenleri inerken garsonun amansız pençesinden kurtulamadı. Garson sordu:

“Nereye efendi?”

Dili peltekleşerek;

“Karakola. Baksana içerde müşteriler birbirini yiyor!”

“Ya içtiğiniz şişelerin hesabı?”

Herif bu soruya münasip bir cevap bulamayarak bön bön baktı, baktı da dedi ki:

“Azizim, onu ne sen sor ne ben söyleyeyim!”


*Mehmet Selahattin Güngör’ün yazılarındaki bazı kelimelerin yerine, okumayı kolaylaştırmak için günümüzdeki karşılıkları yazıldı. Selahattin’in tüm ifadelerine katılmasak da anlamı ve anlatımı bozacak ya da değiştirecek herhangi bir değişiklik yapılmadı. Dönemin anlam dünyasına sadık kalındı. ‘İstanbul’da Nasıl Eğleniyorduk’un amaçlarından biri de, yazara hak ettiği değeri vererek İstanbul’un geçmişine dair zengin bilgiler içeren bu yazıları gün yüzüne çıkarmak. 

Hikâyeyi paylaşmak için:
Bir varmış bir yokmuş

İstanbul'un en pis meyhanesi: Barba'nın yeri

Bazı mekânlar da pisliğiyle, kavgasıyla, düzensizliğiyle meşhurdu...

İstanbul'un en pis meyhanesi: Barba'nın yeri

Yunanca “moruk, yaşlı ve sevilen kişi” sözcüğünden gelen barba, İstanbul’da “meyhanenin sahibi” şeklinde farklı bir anlam kazanmış. Buradan da İstanbul’daki ilk meyhanecilerin yaşlı ve sevilen Rumlar olduğu sonucuna ulaşabilir miyiz?

Önceleri şarap ile başlayan, sonrasında rakıya evrilen, zengin mutfağı ile içki yanında birkaç mezenin serpiştirildiği Akdeniz sofralarına meyhane diyoruz. Çok az kişinin çalıştığı, aşçının mekânın sahibi olduğu her bir meyhaneden kendine has bir karakter beklenir. Duvardan sarkan hatıralardan masa ve sofra düzenine, garsonların sohbetinden barbanın tavrına meyhaneler hep bir karakter sahibi olmuştur.

İlginçtir, diğer tüm mekânlardan farklı olarak “meyhane”nin hep bir adabı olduğundan bahsedilir. Nedir bu adap, meyhane adabı? Bu adap barbadan gelir, barbanın belirlediği sınırlar içerisinde kafayı çekerler…

Büyükadalı meyhaneci Fıstık Ahmet Tanrıverdi, National Geographic Türkiye tarafından Kasım 2012’de yayımlanan yazıda barbayı şöyle anlatır: “Barba meyhanenin sahibidir. Çok kalender, olgun bir insandır. Rinddir (geçmiş İslam toplumlarında her tabaka arasında ortaya çıkabilen ve hakim tavırlardan farklı kendine özgü bir yaklaşım sahibi olan insan tipi). Felsefeyi çok iyi bilen adamdır. Çünkü her gelenin nabzını bilip, ona göre şerbetini verir, burayı çok iyi idare eden bir maestrodur. Barbanın özelliği budur.”

Aynı yazıda bir müdavim barbadan şöyle bahseder: “Herkes birbirini tanırdı, tek gitseniz bile hemen yan masadaki muhabbete dahil olurdunuz. Barbanın gözü ise her daim masa ve mezelerde olurdu. Müşteri istemeden, masaya garson gelir ve günün mezelerini tabağınıza tadımlık koyardı. Barba, müşterinin yüzü kızarmaya başladığında önce mezeyi, daha sonra kızarma devam ederse rakıyı keserdi. Müşteri mekana ilk defa gelmişse de barba onu denerdi. Doktordu onlar!”

Barba bu sebeplerle mekâna ismini verir. Bir yerden sonra burası, ismi her ne olursa olsun, “Barba’nın yeri” olarak anılır. İstanbul’un 1930’larında “Barba’nın yeri” olarak anılan birçok mekân vardır. “Barba’nın yeri” tiyatro oyunları ve romanlarda da birçok kez geçer. Ama içlerinde bir tanesi gerçekten de “Barba’nın Meyhanesi”dir. Burası Sirkeci tarafında bulunan belki de İstanbul’un en “leş”, en fazla kavganın çıktığı, en son kapılarını kapayan mekândır. 

“Fikret Muallâ, 1928 Türkiyesini anlatıyor” başlıklı makalede Barba’nın meyhanesi ile ilgili bir kısım da vardır. Büyük ressam Fikret Muallâ’nın kaleminden Barba’nın meyhanesi:

“Barba, bir nargile getir”, “Barba, bir kahve”. Gırrr gırr nargile içenler, masaların etrafında ciddi ciddi oturuyorlar. Akşamın sekizi burada pürodan başka herşey var. Herşey, kokain ve esrara kadar. Tavla ve damla oynanır. Dükkânın içi dumanlanmış. Gramafonda halk türküleri. “Vakti kerahat” diye sesleniyor içeriden. İçmek saati geldi demektir. Barba, rakının yanına mezeleri de çıkarır. Rakı, Türklerin milli içkisidir. Üzümden yapılır. Aslında dünyanın en güzel içkisi. “Napoli’yi gör ve sonra öl” demeleri saçma. Doğrusu “rakı iç ve sonra öl” diye değiştirilmeli. Ancak rakı midede, şişedeki gibi temiz ve güzel durmaz. Vakti kerahat çoğu zaman kavga ve bıçaklamalarla biter. Birden meyhanenin müdavimlerini iskemle ve bardaklarla kavga ederken görürsünüz. Kavganın sebebi ise çok basittir. Birinin sevdiği şarkıyı bir diğeri saçma bulmuştur. “Ne dedin? Sevdiğim şarkıyı mı beğenmiyorsun? Eşek herif! Benim beğendiğimi sen de beğenmek zorundasın!” “Öyle mi eşşeoğlu eşşek!?” “Bana eşşeoğlu eşşek mi dedin?” Ertesi gün sabah gazetelerinde bir meyhanede on yaralı olduğunu okursunuz. Bu da Barba’nın meyhanesinden başka bir yerde olamaz.    

Fikret Mualla'dan içkili bir mekân resmi. Kaynak:  Ankara Resim ve Heykel Müzesi / Editör Zeynep Yasa-Yaman, Fotoğraflar: Sıtkı Fırat, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2012


Sirkeci’de Barba Mihali’nin meyhanesi, Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserlerinde de yerini bulur. “Dünyanın Mihveri Kadın mı, Para mı?” adlı romanda Barba Mihali’nin meyhanesinden şu şekilde bahseder:

‘‘Sigara dumanlarından tavana yükselen mavi bulut, ampullerin ışığını kör kandil derecesinde hüsufa uğratmış, manga manga oturmuş akşamcıların içinde lakırdısı nazik kimse yok. Her kafadan bir ses çıkıyor. Zaten tahta masaların, çatalların, tabakların, birçok hizmette kullanılan konserve kutularının pisliği, mezelerin adiliği, oraya buraya dökülmüş, bulaşmış şeyler, müşterilerin içinde temizlik merakı olan, midesine acıyan kimselerin bulunmadığını gösteriyor.

Barba'nın meyhanesinde mezelere düşen sineklerden de bahsedilir, birbirine yükselen erkeklerin gürültüsünden de:

‘‘Duvar dibi peykesine dizilmiş beş hamal fazla kızışmış kafalarının hararetiyle yarenleşiyorlar. Muhabbete şiddet vermek için masaya indirilen yumruklar şişeleri, tabakları şangır şungur zelzeleye uğratıyor.’’

Aynı romanda Barba’nın meyhanesi gibi düşük yerlerle sosyetenin takıldığı yerler birbiriyle kıyaslanır: 

‘‘O senin gittiğin şık birahaneler dışı kalaylı, içi kirli fahişelere benzerler. Yüksek fiyatlarla müşterilere yutturmadıkları pislik kalmaz. Süslü fantazya ile çok mundarlık örterler. Bu kapkacağın teneke, porselen olmasına gelince; bunda da bir hikmet vardır. İşte görüyorsun, buraya düşenler hep şehrin zadegan takımındandır. Rakıya bedava para vermezler. İsterler ki ispirto beyinlerini sarsın, damarlarını tutuştursun; tozu dumana katsınlar. Burası istimini alınca tenekeler havada şehab-ı takibler gibi uçuşurlar. Onun için buraya şişe takım yaramaz.’’

Barba'nın meyhanesi üzerine tanıklıklar çok az. Ancak başka hiçbir mekân kavgasıyla, sinekleriyle ve pisliğiyle böylesine bir ün kazanmamış. Bu kadar az tanıklık bile mekânın İstanbul'un en "leş" mekânı olduğunu anlamaya yetiyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Acaba?

Erkeğin gizli dünyası meyhaneler

1935'e kadar meyhanelere dair içeride çekilmiş fotoğraf bulmak pek mümkün değil. O günlerde çekilmiş fotoğraflardan biri Otomatik Meyhane'ye ait. Diğer iki meyhane fotoğrafı ise 16 yaşındaki bir gencin kamerasından bize yansıyor.

Erkeğin gizli dünyası meyhaneler

Bu hafta 1935'e kadar meyhanelerde çekilmiş ve gazetelerde yayımlanmış fotoğraflar üzerine ciddi bir tarama yaptık. Ancak bir iki fotoğraf dışında medyaya yansımış fotoğraf bulamadık. İçkili mekânlara dair fotoğrafların birçoğu kadınlı erkekli eğlencelerin düzenlendiği birahane, balo ve barlarda çekilmiş. Meyhane bir süre gizli bir yer olarak kalmış İstanbullu erkeğin hayatında...

Gazetelere yansımış fotoğraflardan ikisi 13 Temmuz 1932 tarihli Son Posta gazetesinde yayımlanmış. "Saat gecenin üçünü buldu. Tabii bu halde eve gidilmez" başlıklı röportaj-haberde aynı masaya oturmuş akşamcıların yarı komik yarı trajik sarhoşluk hikâyelerine yer verilmiş. 

Fotoğraflardan anladığımız kadarıyla buralar, İstanbul'daki diğer meyhanelere nazaran bir nebze daha nezih duruyor. Fotoğraf çekilmesine izin verenler, iş çıkışı kravatlarıyla meyhanede soluğu almış akşamcılardan oluşuyor. 

Yine meyhane üzerine haberlerde yayımlanan görsellerden bir diğeri:

1929 yılında Milliyet gazetesinde yayımlanmış bir haber ise İstanbul'daki meyhane dahil içkili mekân sayısının "ciddi" şekilde arttığından bahsediyor. Durum o günlere göre o kadar çarpıcı olacak ki gazetenin yazı işleri müdürü "Yalnız İstanbul'da 820 meyhane var!" cümlesini başlığa çıkarmış.

Fotoğraflara baktığımızda beş görselden sadece orta ve alt soldaki görseller meyhaneyi gösteriyor. Bu fotoğraflarda dış mekân çekimi yapılmış. Sağ alt ve üstteki çizimler otellerin balo salonlarını ya da çoğunlukla azınlık halkın takıldığı barlara ait. Sol üstteki fotoğraf ise açık hava birahanelerinden biri. Meyhane sayısının ciddi şekilde arttığını iddia eden bir haberde dahil içeriden bir fotoğrafa rastlamak mümkün değil.

1935'e kadar gazetelerde meyhanelere dair yer alan görseller bu kadar. Maalesef daha fazlasına ulaşmak mümkün olmadı. İnternet aramalarında ise, tarihi belirsiz kimi meyhane fotoğrafları bulmak mümkün. 

Otomatik Meyhane'den bir fotoğraf, 1930'lar


30'lardan kalma bir diğer meyhane fotoğrafı da "Otomatik Meyhane"den. Dönemin ilginç mekânlarından biri. Klasik meyhanelerden farklı olarak servisi bir makine yapıyor. 10 kuruşun jeton gibi delikten içeri atılmasından sonra düğmeye basarak bir kadeh rakı otomatik olarak bardağa doluyor. Böyle bir mekânın fotoğrafının çekilmesi çok önemli. Yoksa hayali bir meyhane olarak kalacaktı.

Başka bir meyhane fotoğrafı ise Balıkpazarı tarafında çekilmiş. Tarih tam belli değil, ama 1930 olduğunu tahmin ediyoruz.   

1930’lu yıllarda Beyoğlu, Balıkpazarı’nda akşamcı masalarından biri… Beyoğlu 1930 - Selâhattin Giz’in Fotoğraflarıyla 1930’larda Beyoğlu, Galeri Alfa Yayınları, 1997.


Öncelikle garson şahane, belirtmeden geçmeyelim. Harika bir tebessüm ile boşları topluyor olmalı. Masada dikkati çeken detay ise dibine doğru incelen rakı bardakları, tutuşu çok kibar. Bir diğer mevzu da kırmızı turpun yine kendine sofrada yer bulması. Bu yıllarda çok popüler: Rakı ve kırmızı turp.

Bu fotoğraf büyük ihtimal 1930'da çekilmiş. Sağdan ikinci akşamcının arkasında yer alan reklamdan bunu tahmin edebiliyoruz. Arkadaki görsel 1930'da Bomonti rakısının gazetelerde yayımlanması için hazırlanan reklamda kullandığı bir görsel. 1931'de Bomonti rakısının reklam görseli değişiyor. Çerçevesiz bir şekilde pencereye yapıştırılmış bir posterin bir seneden fazla dayanmayacağı, yırtılıp gideceği tahmin edilebilir. Hele bir de meyhanede, kesin bir şekilde yırtılırdı.

Aşağıdaki ilan 22 Mayıs 1930 tarihli Hakimiyet-i Milliye gazetesinden alındı:

Aynı mekândan devam edelim. Masalar ve garsonun saç traşı sebebiyle aynı mekânda gezindiğimize eminiz. Bu da bugünlere kadar gelen bir diğer meyhane fotoğrafı.

1930’lu yıllarda Beyoğlu, Balıkpazarı’nda akşamcı masalarından biri… Beyoğlu 1930 - Selâhattin Giz’in Fotoğraflarıyla 1930’larda Beyoğlu, Galeri Alfa Yayınları, 1997.


Bakışlara dikkat. Objektife bakan tam dokuz insan. En solda bir müşterinin gülümsediği, kominin şaşırdığı fotoğrafa yansırken genel duygu; kameranın yarattığı endişe gibi duruyor. "Çekse de bitse" der gibi bir duygu. Bu fotoğrafı çeken kişi henüz 16 yaşında genç bir liseli. Belki de bu sebeple izin verdiler meyhanede fotoğraf makinesiyle oynamasına, birkaç kare çekmesine... Yoksa neden 1935'e kadar meyhane fotoğrafları bu kadar az olsun? Gazeteci olduğunu söylese belki de çekmesine izin vermeyeceklerdi.

1935'e kadar yaptığımız taramalarda İstanbul'da çekildiğinden emin olduğumuz ve tarihini kesin olarak öğrenebildiğimiz bu kadar fotoğraf var. Bu fotoğraflardan en net ikisi Selahattin Giz'e ait. 1914 yılında Selanik'te doğan Selahattin Giz, ailesi İstanbul'a göç ettikten sonra Galatasaray Lisesi'ne yazılır. Cumhuriyet gazetesinin kurucularından Yunus Nadi'nin oğlu Doğan Nadi ile sınıf arkadaşıdır. İkisi birlikte gider, çektikleri fotoğrafları gazetenin karanlık odasında basardı. Bir gün Giz'in çektiği bir maç fotoğrafı gazetede basılır. Böylelikle 1931 yılından 1973 yılına kadar gazetede çalışmaya başlar.

Selahattin Giz'den bir selfie... Fotoğraflarında sosyal hayatın inceliklerini aktarabilen bu vizyoner, Türkiye'nin en büyük fotoğrafçılarından biri. Sayesinde 1930'lardan kalma 2-3 tane meyhane fotoğrafını bugün görebiliyoruz.

Meyhanelerde bugün fotoğraf çekmek, sosyal medyalarımızda paylaşmak mümkün. Artık cinsiyet ayrımı olmaksızın bu mekânlarda takılıyor, eğleniyor, tatlı anılar biriktirebiliyoruz. Anlaşılan bu 1940'lara kadar pek mümkün değildi. 

Hikâyeyi paylaşmak için:
Tecessüs

"İstanbul kitapları" 90'lı yıllardan bu yana yeni bir "moda"

"İstanbul kitapları" 90'lı yıllardan bu yana yeni bir "moda"

Bu hafta Tecessüs’te merak uyandıran yayınevi Libra Kitap var. Pek çok değerli çalışmayı okuyucularla buluşturan yayınevi adına sorularımızı yanıtlayan Libra Kitap’ın kurucusu ve yazar Rıfat N. Bali oldu.

Libra Kitap etiketiyle çıkan kitapların neredeyse hepsi tarih üzerine. Bunun özel bir sebebi var mı yoksa yayın çizginiz nedeniyle mi bu alanda kitap yayımlamayı tercih ediyorsunuz?

Libra Kitap’ın özel ilgi alanı tarih. Ancak kataloğumuz incelendiğinde “kadın incelemeleri”, “azınlıklar”, “kültür incelemeleri” konularında da çok sayıda çalışmalara rastlanabilir. Faal olmadığımız tek alan hikâye, roman, şiir ve roman, yani tek cümleyle edebiyat alanı.

Siz yayımlamasanız belki de kıyıda köşede kalacak, unutulacak yerli ve yabancı dildeki pek çok değerli eseri 2008’den beri okuyucularla buluşturuyorsunuz. Bu bağlamda yayıncılık sektörünün mevcut durumunu nasıl görüyorsunuz?

Yayıncılık sektörü çok dinamik ve içinde bulunduğu tüm güçlüklere rağmen hızla gelişen bir sektör. Tabii “yayıncılık” kapsamı çok geniş bir tanım. Bunun bir sürü alt bölümleri var: Ders/test kitapları, kamu kurumlarının yayınları, dinî yayınlar gibi. Her biri kendi içinde incelenmeli. Benim bahsettiğim alan özel sektörün faal olduğu akademik yayınlar ve edebiyat alanına giren yayınlar. Özel sektörün faal olduğu yayıncılık alanında en büyük problemler şunlar:

1) Dağıtım kanallarının az olması ve çok etkili çalışmamaları. Yani satın almak istediğiniz kitap dağıtım şirketinin stoklarında şayet mevcut değilse temininin uzun süre alması veyahut temin edilememesi.

2) Yayınevlerinin sadece yazarlar için bastıkları kitapları satışa sunmadıkları hâlde bilgilerini dağıtım kanallarına vermeleri, kitaba sipariş gelmesi hâlinde de temin edememeleri.

3) Kargo ücretlerinin yüksekliği.

4) KOBİ düzeyindeki yayınevlerinin kurumsal altyapıya sahip olmamaları nedeniyle ortaya çıkan problemler.

5) Gerek internet sitelerinde gerekse kitap fuarlarında okura yapılan yüksek oranda indirimlerin okurda yarattığı indirim beklentisini perçinlemesi. Bunun da yayınevlerinin kâr marjlarını sürekli kemirmesi. Türkiye Yayıncılar Birliği’nin “sabit fiyat” uygulamasını isteyen teklifin bu nedenle şu an itibarıyla kabul edilme şansı yok.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen yayıncılık piyasası halen çok canlı. Her ay yeni yayınevlerinin kurulduğunu fark ediyoruz. Her ay onlarca yeni kitap yayınlanmakta.

Son yıllarda İstanbul ile ilgili kitapların sayısındaki artış hakkında ne düşünüyorsunuz? Bu durum yayın politikanızı etkiliyor mu?

“İstanbul kitapları” 90’lı yıllardan bu yana yeni bir kategori, yeni bir “moda”. İçlerinde çok özgün ve değerli eserler olduğu gibi çok sayıda “kopyala yapıştır” yöntemi ile çarçabuk hazırlanmış popüler eserler de mevcut. Hangisinin “iyi” hangisinin “kötü” olduğunu müşteri, yani okur takdir edecektir. Bu yeni kategori Libra’yı fazla etkilemiyor zira Libra daha çok akademik evsaflı araştırmalar ile hatıratlar yayınlıyor. “İstanbul” bunlar içinde çok az yer tutmakta. Biz “İstanbul” konusunda yayınlayacağımız kitapların mutlaka özgün ve daha önce işlenmemiş konuları işlemiş olmaları şartını ararız.

Sizi aynı zamanda yazar kimliğinizle de tanıyoruz. İstanbul üzerine yazdığınız kitaplar da var. İstanbul’da doğmuş ve büyümüş biri olarak İstanbul sizin için ne anlam ifade ediyor?

İstanbul benim için bir şehir değil bir ülke. Tam nüfusunu bile kimse söyleyemiyor. 15 milyon mu, 17/18 milyon mu? 20 milyon mu? Yüz değişik milletten insanları barındıran bir ülke. Herkesin şikâyetçi olduğu ulaşım problemlerinden ve suç oranının yüksek oluşundan ben de şikâyetçiyim. Ancak hiçbir zaman geriye bakıp “aah eski zaman İstanbul’u ne güzeldi, ne hoştu, şimdiki hâline bak” demedim, demem de. Herkes içinde bulunduğu zaman dilimiyle uyumlu yaşamayı kabul etmeli.

Libra Kitap’ın İstanbul ile ilgili olan eserleri arasından okurlarımıza birkaç kitap önerebilir misiniz?

Yayınladığımız kitaplar arasında okurları ilgilendirebilecek olanlar şunlar olabilir:

İstanbul’da Az(ınlık) Olmak: Gündelik Hayatta Rumlar, Yahudiler, Ermeniler. Akademik bir eser olmasına rağmen okunması kolaydır zira çok sayıda mülakatı içermekte.

Burhan Felek’in İstanbul’u ve İki Devrin Muhalifi Refi Cevad Ulunay ve İstanbul da ilginç ve okunması kolay kitaplar. Geçmişin çok önemli iki fıkra yazarını anlatır. 

Hikâyeyi paylaşmak için:
Satıyoruuumm saaattım!

Eskilerden bir meyhane fotoğrafı. Tarihi tam olarak belli değil.

Eski sayılardan:

Otomatik Meyhane üzerine okumak isterseniz Hulusi Bey'e ne oldu? ve Otomaşin Meyhane'de bir akşam tıklayabilirsiniz.

Haftaya görüşmek üzere...

E-posta: [email protected]

Instagram: İstanbul’da Nasıl Eğleniyorduk?

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

İstanbul'da Nasıl Eğleniyorduk?

İstanbul'da Nasıl Eğleniyorduk?

1920 ve 30'ların İstanbul eğlence hayatını bir gazetecinin röportajlarından takip eder, her salı yayımlanır.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir