Topraktan tabağa tabaktan toprağa hikâyesine dair bilgi sahibi olmak ve farkındalığını arttırmak için apéro gazete'nin 12'nci sayısında; Türkiye mutfak kültürünü uluslararası anlamda temsil eden yerel ürünlere dair yeni gelişmeler, Nestlé'den onarıcı tarım atağı, hayvansal üretimde metan salınımını azaltmaya yönelik girişimler ve Hindistan'ın pirince dair aldığı ihracat yasağı kararı dâhil olmak üzere Türkiye'den ve dünyadan topraktan sofraya haberler. Son lokma niyetine: Pek âlâ alabalık: Ölçekte küçük, değerde büyük
Afiyetler,
apéro
Coğrafi işaretli ürünlerde yüksek teknoloji
Coğrafi işaretli ürünlere yönelik kayıtlarda yüksek teknolojiden faydalanılıyor

Tarım ve Orman Bakanlığı, zeytinyağı, bal ve fındık gibi Türkiye'nin coğrafi işaretli ürünlerinin haritalanması, kütüphanelerinin oluşturulması ve tescil belgelerinin alınması amacıyla NMR (Nükleer Manyetik Rezonans) teknolojisini kullanmaya başladı. Edremit zeytinyağının geçtiğimiz hafta Avrupa Birliği tarafından coğrafi işaret patenti almasının ardından Türkiye'deki coğrafi işaretli ürün sayısı 13'e yükseldi. Bakanlık, hem bu sayıyı yükseltmek hem de mevcut ürünlerin pazardaki varlığını artırmak için en son teknolojiden faydalanıyor. Buna uygun olarak NMR cihazlarıyla denemelere başlandı.
- Neden? NMR, zeytinyağı, bal, fındık ve tıbbi aromatik bitkiler gibi önemli yerel ürünler için haritalama ve kütüphaneler oluşturmak için kullanılacak. Ayrıca üreticilerin bu verilere dayalı olarak coğrafi işaret belgesi başvurusunda bulunmalarını kolaylaştıracak.
- Arka plan: Proje kapsamında bal üretiminin yoğun olduğu bilinen altı farklı coğrafi bölgede bitki florası, yetiştirme uygulamaları, arı ırkları ve coğrafi koşullar gibi faktörler dikkate alınarak çalışmalar yapıldı. Balın yapısal karakterizasyonu ve bileşimini belirlemek için 18 ilden rastgele seçilen 100 farklı işletmeden örnekler toplandı. Bakan İbrahim Yumaklı, bu yeni teknolojilerle Türkiye'nin coğrafi işaretli ürünlerle temsil edilen geleneksel zenginliğini daha da korumayı amaçladıklarını belirterek “Değerli ürünlerimizin sayısını yükselteceğiz. Şu anda AB'de kayıtlı 13 ürünümüz var. Bu sayıyı daha da arttırarak ülkemizin hazinelerini dünya sahnesine sunmayı hedefliyoruz.” dedi.
Nestlé buğday üretiminde onarıcı tarım uygulamalarına geçiyor
Temel bileşenlerin sürdürülebilir tedariğini artırmayı amaçlayan şirket DiGiorno Pizza'da buğday için iklim açısından akıllı uygulamalar getiriyor

Nestlé pizza markası DiGiorno için onarıcı tarım uygulamalarını kullanarak daha fazla buğday yetiştirmek üzere yatırım yapıyor. Şirket, tedarikçileri ADM ve Ardent Mills ile birlikte, çok yıllık bitki dikimi, toprağın işlenmesi ve böcek ilacı kullanımının azaltması gibi uygulamalarla buğday çiftçilerine toprak sağlığını ve biyolojik çeşitliliği iyileştirmeleri için teknik ve finansal destek sağlayacağını açıkladı. Nestlé, 2030 yılına kadar ana bileşenlerinin yarısını onarıcı tarım yöntemleriyle sağlamayı hedefliyor.
- Neden önemli? Çevresel, sosyal ve yönetişim raporu ESG’ye göre Nestlé'nin onarıcı tarım alanındaki çalışmaları ilerleme kaydediyor. Şirket, her zaman uyguladığı iş planına kıyasla 2022'de yaklaşık 6,4 milyon ton karbondioksit tasarrufu sağladı. Bu tasarrufun yaklaşık %70'ini hammadde tedariki üzerinden gerçekleştirdi. Emisyonların büyük kısmına sebep olan hammaddelere yönelik sürdürülebilir kaynak kullanımı planlamasını geliştirmeyi genişletmeyi amaçlayan Nestlé, mayıs ayında kendi tarım bilimleri enstitüsünü açarak onarıcı tarım alanında ilerlemek üzere büyük yatırımlar yaptı.
- Dahası: Nestlé, buğday tedarik zincirindeki çalışmalarına ek olarak domates için de iklim açısından akıllı uygulamaların sonuçlarını değerlendirmek üzere çalışmalarını sürdürüyor. Şirket, domates tedarikçilerinin yetiştirme yöntemlerinin çevresel duyarlılığını onaylamak için kâr amacı gütmeyen Leading Harvest’la çalışıyor.
Galler viskisine özel korumalı coğrafi işaret
İskoçya ve İrlanda viskilerinden sonra Galler viskisi de tescillenerek koruma altına alınıyor

Brexit'in ardından AB'nin yerel ürünlere yönelik uyguladığı coğrafi işaret sistemi artık Birleşik Krallık’ta da uygulanmaya başladı. 2021'de Güney Galler’in öncülük ettiği bu sistemle Gower kuzuları Birleşik Krallık tarafından tanınan ilk İngiltere ürünü oldu. Geçtiğimiz günlerde Güney ve Batı Galler'deki dört damıtma tesisi Coles, Da Mhile, In the Welsh Wind ve Penderyn’in tek malt viskilerine de “Korumalı Coğrafi İşaret” olarak tanımlanan “UK GI” statüsü verildi.
- Neden? UK GI etiketi altında kayıtlı ürünler sadece Büyük Britanya'daki satışlarındaki koruma altındalar; sistem AB ve Kuzey İrlanda'da geçerli değil. Galler Hükümet Kurumu “Birleşik Krallık Coğrafi İşaret Planı’nın AB korumalı statüsüne başvurmak isteyenler için bir basamak görevi göreceğini umuyoruz.” dedi. Son yıllarda üretimi hızla genişleyen tek malt Galler viskine yönelik etikete dair Penderyn İçki Fabrikası’nın CEO'su Stephen Davies "Tek malt Galler viskisi için UK GI statüsünün elde edilmesi bir üretici olarak Penderyn ve Galler viski endüstrisi için önemli bir kilometre taşı görevi görüyor." yorumunda bulundu. Statüyü “İleriye yönelik heyecan verici bir adım" olarak tanımlayan Davies "Bu statü hem ürün kalitesinin hem de menşe kaynağının korunmasına yardımcı olacak." dedi.
- Neden önemli? Bu tür koruma düzenlemeleri belirli bir bölgeye bağlı ürünlerin orjinalliğini ticari marka haline getirmek ve korumak üzere uzun yıllardır uygulanan tarım hukukuna ilişkin bir özellik. Gorgonzola peyniri, Kalamata zeytinleri ve Lautrec pembe sarımsağı AB mevzuatı kapsamında koruma altındaki ürünlerden bazıları. Bu düzenleme daha düşük kaliteli orjinal olmayan ürünlerin yerel pazarlara girişini engelliyor.
Et üreticilerinin emisyon azaltımına Cargill’den destek
Cargill’in geliştirdiği sistemle inekler tarafından yayılan metanın ölçülmesi, denetlenmesi ve doğrulanması kolaylaşacak

Cargill, yem katkı maddelerinin etkisinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmak üzere metan emisyonlarındaki azalmayı izlemek ve ölçmek için üreticilere yönelik yeni bir metodoloji geliştirdiğini duyurdu. Şirket, söz konusu sistemin Birleşmiş Milletler'in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nden en az üçüne uyum gerektiren Altın Standart sertifikasına sahip olduğunu söyledi. Geliştirilen metodolojinin yem katkı maddelerine olan ilginin artmasıyla et endüstrisinin karbon ayak izini düşürmeye yönelik ihtiyacını karşılayacağı düşünülüyor. Hayvansal üretimi insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının %14,5'ine sebep olurken bu payın büyük kısmı sığır eti üretiminden kaynaklı.
- Neden önemli? Illinois Üniversitesi’nin 2021’de yaptığı araştırmasına göre gıda tedarik zinciri kaynaklı emisyonun %60'lık kısmına et üretimi sebep oluyor. Sığır eti, endüstrinin toplam karbon ayak izinin dörtte birini oluşturuyor. Bunun başlıca nedeni oldukça güçlü olan sera gazı metanın geğirme ve gübre yoluyla salınması. Yem katkı maddeleri, hayvanlarda metan salınımını önlediği için endüstrideki bazı kesimler tarafından etkili bir çözüm olarak savunuluyor. Cargill geçen yıl piyasaya sürdüğü yem katkı maddesi SilvAir'in üretimi etkilemeden sığırlardaki metanı %10'a kadar azaltabileceğini belirtti.
- Arka plan: Diğer işlenmiş et ve tarım şirketleri de metanı azaltma yöntemi olarak yem katkı maddeleriyle deneyler yapıyor. 2021'de sığır eti devi JBS ve içerik üreticisi Royal DSM, sığırların ürettiği metanı %90 oranında azalttığı iddia edilen Bovaer adlı bir yem katkı maddesini kullanmak üzere ortaklık kurduklarını duyurdu. DSM bu yılın başlarında katkı maddesinin Hollanda'daki süt çiftliklerinde uygulanan başarılı bir pilot programın ardından daha geniş kullanıma hazır olduğunu söyledi.
Hindistan’dan pirince ihracat yasağı
Dünyanın en büyük pirinç tedarikçisi Hindistan bazı ihracatları yasaklama kararı aldı

Hindistanda hükümet uluslararası fiyatları daha da yükseltebilecek bir hareketle hızla yürürlüğe koyarak denizaşırı tahıl satışlarını yasakladığını açıkladı. Küresel anlamda önemli temel gıda maddelerinden pirinç, COVID salgını, Ukrayna savaşı ve El Nino hava olayının üretim seviyeleri üzerindeki etkisiyle boğuşurken uluslararası pazardaki fiyatlar on yılın en yüksek seviyelerine yükseldi. Hindistan Gıda Bakanlığı toplam pirinç miktarının yaklaşık dörtte birini oluşturan basmati dışı beyaz pirinç ihracatını yasaklayacağını söyledi. Açıklamada bu hareketin yeterli arzı sağlayacağı ve iç pazardaki fiyat artışını yatıştıracağı belirtildi.
- Neden önemli? Veri analitiği şirketi Gro Intelligence Hindistan'ın tüm küresel pirinç sevkiyatlarının %40'ından fazlasını oluşturduğunu söyledi. Şirket, bu nedenle kararla ilgili "Pirinç ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan ülkelerde gıda güvensizliğini şiddetlendirme riski taşıyabilir." yorumunda bulundu. Yasaktan olumsuz etkilenmesi beklenen ülkeler arasında Afrika ülkeleri, Türkiye, Suriye ve Pakistan yer alıyor. Şirket bu ülkelerin hepsinin hâlihazırda yüksek gıda fiyat enflasyonuyla mücadele ettiğini de sözlerine ekledi.
- Arka plan: Moskova'nın Ukrayna ihracatını koruyan Karadeniz tahıl anlaşmasını iptal etmesinin şimdiden buğday fiyatlarının tırmanmasına yol açtığına dikkat çeken hükümet yetkilileri "Bu durum dünya çapında enflasyonu artıracak çünkü pirinç buğdayın yerine kullanılabilir." yorumunda bulundu. Derecelendirme kuruluşu Crisil'in Araştırma Direktörü Pushan Sharma “Hindistan'da pirinç fiyatları Mart ayına kadar %14-15 arttı. Hükümet alınan bu kararı yerel gıda güvenliği ve enflasyon açısından kırmızı çizgi olarak görüyor." dedi. Hindistan, fiyatları dizginlemek için geçen sene buğday ve şeker ihracatını durdurmuştu.





