27 Ağustos Pazar gününden herkese merhaba. Geçtiğimiz hafta Odak: Cinsel Sağlık'ın ilk sayısında cinsel sağlık, cinsellik ve cinsel sağlık eğitimlerini anlatmış Türkiye'de bu eğitimlerin durumunu değerlendirmiştik.
- Bu sayımızda ise Cinsel Sağlık İletişim Uzmanı ve müstehcen mecmua'nın yazarı Rayka Kumru, korunma bilincine, korunma yöntemlerinden en yaygını olan prezervatife ve erken boşalma sorununa ilişkin sorularımızı yanıtlıyor.
İyi okumalar!
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
Sağlıklı cinsel ilişki kavramı ve Türkiye'de bilinç
Cinsel Sağlık İletişim Uzmanı Rayka Kumru, sağlıklı bir cinsel ilişkinin ne olduğunu tanımlıyor, Türkiye'de cinselliğe ve cinsel ilişkilere ilişkin farkındalığı değerlendiriyor.

Cinsel Sağlık İletişim Uzmanı Rayka Kumru'ya sağlıklı bir cinsel ilişkinin ne olduğunu ve Türkiye'de cinselliğe ve cinsel ilişkilere ilişkin farkındalığın durumunu sorduk.
Sağlıklı bir cinsel ilişkiyi nasıl ifade edersiniz?
Sağlıklı cinsel ilişkiyi, yetişkinler arasında onayı dahilinde gerçekleşen, insanların kendilerini iyi hissettikleri ve zevk aldıkları ilişkiler olarak tanımlarım. İnsanlar çeşitli sebeplerle cinsel ilişki yaşayabilir. Zevk almak, stres atmak, partnerlerine yakın hissetmek, üremek, sevgilerini ifade etmek ve benzeri sebeplerle bir başkasıyla cinselliklerini paylaşabilirler. Tüm bu sebepler bilinçli bir onay dahilinde gerçekleştiği sürece sağlıklı ilişki olarak tanımlanabilir. Bireylerin kendileri için cinsel ilişkiyi sağlıklı yapan ek kriterler olabilir. Onay ve insanların kendilerini iyi hissetmeleri, bunun olmazsa olmazı.
Toplumda cinsellikle ilgili bilinç düzeyi yeterli seviyede mi? Artırılması için hangi adımların atılması gerekiyor?
Son yıllarda cinselliğin kapsadığı bazı konularda daha çok farkındalık oluşmaya başladı; toplumsal cinsiyet temelli şiddete karşı mücadele ve bazı cinsel hakların farkındalığı ve talebi gibi. Fakat kapsamlı şekilde cinselliğe dair bilincimizin çok yüksek olmadığını görüyoruz. Bunun birçok sistematik sebebi var. Bu sebeplerin altını çizmek, bilinçlenmenin yükünün sadece bireyler üzerinde olmadığını gösterse de bireylere düşen de çok şey var.
Cinsel sağlık ve haklar konusunda genel okuryazarlığın düşük olması, cinsellik konuşulabilecek, tartışılabilecek sağlıklı ortamların azlığı, cinselliğin çoğunlukla olumsuz şekilde yansıtılması ve problematik konuları beslemesi bu sistematik engeller arasında önde geliyor.
Bilinç düzeyiyle ilgili bir diğer önemli nokta ise bilincin her zaman tutumlara ve davranışlara yansımaması. Bunu biz en iyi şekilde korunma yöntemlerinin kullanımı konusunda ya da geleneksel toplumsal cinsiyet rollerinde görüyoruz. Korunma yöntemlerini bilen, faydalarının bilincinde olan ama kullanmayan çok fazla birey var.
Cinsel sağlık: Enfeksiyonlardan korunma bilinci neden gelişmiyor?
Cinsel Sağlık İletişim Uzmanı Rayka Kumru, cinsel yolla aktarılan enfeksiyonlardan korunma bilincinin yeterince gelişmemesinin sebeplerini anlatıyor.

Cinsel yolla aktarılan enfeksiyonlardan korunma bilincinin yeterince gelişmemesinin en temel sebebi eğitimsel sebepler gibi gözüküyor. Türkiye’de cinsel okuryazarlık düzeyinin düşük olması, bununla beraber çok fazla mitin ve yanlış bilginin etrafta dolanması, enfeksiyonlara karşı önlem alınamaması ya da alınmamasına sebep olabiliyor. Bazı cinsel davranışlarla enfeksiyon aktarımının olmadığının düşüncesi, rutin testler hakkında farkındalığın ya da erişimin olmaması, ilk cinsel ilişkilerde enfeksiyon aktarımının olmayacağının düşünülmesi, bir enfeksiyon ile yaşayan birinin dışarıdan bakarak anlaşılabilir, fiziksel belli özelliklere sahip olacağının düşünülmesi, “bana bir şey olmaz algısı”, enfeksiyonların ne kadar yaygın olduğuna dair bilincin olmaması ve benzeri bilgi ve farkındalık eksikleri, enfeksiyonların önlenmesine engel oluşturuyor.
Eğitim anlamında cinsel yolla aktarılan enfeksiyonların önlenmesini beş kat artıran şey, toplumsal cinsiyet rollerinden, kimlik ve güç dinamiklerinden konuşmak. Sadece korunun demek ya da korunmazsak başımıza gelecekleri ayıplama ve korkutma taktikleriyle bağırmak bir işe yaramıyor. Erişimin ve farkındalığın olduğu durumlarda bile bazen bu aktarımın önlenmesi için yapılması gerekenler yapılamıyor. Örneğin, ilişkide sosyal açıdan ya da söz sahibi olma açısından daha baskın ya da güçlü olan partner "ben korunmayacağım" diyorsa, öteki partner ısrar edemeyebiliyor. Özellikle hetero olarak tanımladığımız kadın-erkek ilişkilerde korunmayı talep eden kadınlara çeşitli etiketler yapıştırabiliyor. Bekaret kavramının bu kadar önemli yer tuttuğu coğrafyamızda, kişinin daha önceden bir deneyimi olmasa dahi, korunmanın k’sini gündeme getirmesi otomatik olarak etiketlenmesine neden olabiliyor.
Bir diğer önemli konu da cinsel sağlık hizmetlerine erişim. Ücretsiz, genç dostu, kişilerin haklarına saygılı ve cinsellikle ilgili kapsamlı şekilde eğitimli personelden oluşan merkezler ya da klinikler maalesef çok yaygın değil. Böyle klinikler ve merkezler elbette var; fakat belli şehirlerin belli mahallelerinde. Büyük şehirler dışında bu hizmetlere erişmek daha güç. Bu merkezler, hem vakitlice ve rutin test yaptırılabilen hem de test sonuçları doğrultusunda doğru bilgilendirilmenin yapılabileceği ortamlar. Bu hizmetlere erişim de halk sağlığı ve enfeksiyonların aktarımı ve yaygınlaşmasında etkili önlemlerden biri.
En yaygın korunma: Prezervatif kullanımı
Rayka Kumru, ilişkide en yaygın korunma yöntemi olan prezevatif ile ilgili doğru bilinen yanlışları, korunma oranını azaltan etkenleri ve avantajlarını anlatıyor.

Cinsel Sağlık İletişim Uzmanı Rayka Kumru, en yaygın korunma yöntemlerinden biri olan prezervatife ilişkin doğru bilinen yanlışları anlattı. Kumru, prezervatif kullanmanın avantajlarını, kullanma ve kullanmama nedenlerini de sıraladı. Rayka Kumru ayrıca prezervatif seçiminde dikkat edilmesi gerekenlerden bahsetti.
Prezervatif kullanımında doğru bilinen yanlışları sıralayabilir misiniz?
Prezervatiflerin doğru şekilde kullanıldığında %98 koruma sağladığını biliyoruz. Prezervatif kullanımına yönelik doğru bilinen yanlışlar arasında "prezervatifi birden çok kez kullanmak" görüşünü sayabiliriz. Prezervatif tek seferliktir. Tekrar kullanıldığı yanlış bir bilgidir. Bunun yanı sıra "erekte olunca değil, boşalmadan hemen önce kullanmak" şeklinde yanlış bir bilgi de söz konusu. Prezervatif penis erekte olunca ve herhangi bir temas olmadan takılır. Boşalmadan önce takılması enfeksiyonların aktarımını önlemeyebilir.
Prezervatif koruma oranını azaltan nedenler nelerdir?
Bu nedenleri aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz;
- Tarihi geçmiş prezervatif kullanmak
- Güvenli olmayan, taklit satan satıcılardan ürün almak
- Çok sıcak ya da çok soğuk ortamlarda saklanan prezervatifleri kullanmak
- Prezervatifi penisin baş ve gövdesini değil, sadece başını kaplayacak şekilde kullanmak
- Prezervatifi kullandıktan sonra boşalma olmadı diye çıkarıp tekrar kullanmayı denemek
- Prezervatif paketini açarken kesici alet kullanıp prezervatife zarar vermek
- Prezervatifle kullanılması uygun olmayan, yağ, nemlendirici krem, sabun gibi ürünleri kayganlaştırıcı olarak kullanmak
Prezervatif kullanımının önemi ve avantajları nelerdir? Prezervatif kullanma ve kullanmama nedenleri nelerdir?
Prezervatif, erişimi en kolay korunma yöntemidir. Herhangi bir reçete ya da muayeneye gerek olmadan alınabilir. Birkaç kez pratik yapılarak kullanımı kolayca öğrenilebilir. Aynı zamanda hem istenmeyen gebelikler hem de cinsel yolla aktarılan enfeksiyonlara karşı koruyan tek yöntemdir. Prezervatifin bir diğer avantajı, hormon içermemesidir. Hormonal yöntemler de elbette çok etkili ve tercih ediliyor fakat bazı insanların sağlık sebebiyle hormon kullanmaması önerildiğinde prezervatifler güzel bir alternatif oluşturuyor. Sürekli vücutta olması ya da kullanılması gereken bir şey değil, spesifik cinsel davranışlarda kullanılabilmesi de bir avantaj.
Prezervatif kullanmama nedenleri arasında genellikle ekonomik nedenler, prezervatifin hissi azaltması ve partnerlerden birinin prezervatif kullanmak istememesi yer alıyor.
Prezervatif tercihinde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Güvenilir markalardan ve güvenilir satıcılardan almak bence en önemli kriter. Penise büyük gelen, iyi sarmayan, hava atmak için alınan büyük boy prezervatiflerden gerçekten ihtiyaç yoksa uzak durulmasını öneririm. Prezervatifin penisi tam sarması, en iyi şekilde etki etmesi için önemlidir.
Türkiye’de prezervatif kullanımı ne durumda, prezervatif kullanımını yaygınlaştırmak için neler yapılabilir?
Türkiye’de birçok araştırmaya göre bireyler prezervatif kullanımını önemsiyor, prezervatifin istenmeyen gebeliklerin önlenmesinde ve cinsel yolla aktarılan enfeksiyonların önlenmesinde önemli olduğunu biliyor, fakat kullanıma gelince; maalesef bilinç oranlarını eşit oranda yansıtmıyoruz.
OKEY Rötar'la anda kalın

Anda kalmak ya da kalmamak, işte bütün mesele bu… Yepyeni reklam filmiyle ‘anda kal’mayı öğütleyen OKEY; “Gecikmek için başka şeyleri düşünme, OKEY Rötar'la anın tadını birlikte çıkar” diyor.
Neden? Erkeklerin gecikmek için ne düşündüklerini araştırmak üzere Birleşik Krallık’ta yapılan bir çalışmada; iş ya da işte yapılacakları düşünmek, çekici bulmadıkları birini düşünmek, spor ve belli aktiviteleri düşünmek, matematik problemleri çözmek, alakasız nesneleri düşünmek gibi cevaplara rastlanıyor.
1991 yılından bu yana cinsel sağlık konusunda toplumda bilinç yaratmayı amaçlayan OKEY, araştırma sonucuna göre; kahvede içilen çayı, tuvaletteki terliği, takım kadrosunu veya matematik problemleri çözmeyi düşünmek yerine geciktirici özelliğiyle dikkatleri üzerine çeken OKEY Rötar’ı tavsiye ediyor.
Anın tadını birlikte çıkarmak için OKEY Rötar’ı buradan inceleyebilir, mizahi yönüyle dikkat çeken reklam filmini şuradan izleyebilirsiniz.
En sık deneyimlenen sorunlardan biri: Erken boşalma
Rayka Kumru, erken boşalmanın kriterlerini, erken boşalmanın ertelenmesi ve bu sorunun çözümü adına yapılabilecekleri anlattı.

Rayka Kumru, hem Türkiye’de hem de dünyada sık deneyimlenen ve ilişkilerde insanların bir hayli zorlayabilen konulardan biri erken boşalma hakkında sorularımızı yanıtladı.
Erken boşalmanın kriterleri nedir?
Erken boşalma; kişinin kalıcı ve tekrarlayıcı şekilde, belli ve kısa sürede, isteği dışında ve cinsel yaşamını olumsuz etkileyecek şekilde boşalmasına denir. Boşalma refleksini kişinin kontrol edememesi hâline de denir. Yani erken boşalma “denetimsiz boşalma” ya da “istemsiz boşalma” olarak da adlandırılır. Zaten erken boşalma şikayeti olan kişilerin tedavisinde de boşalma kontrolünün olmaması ya da çok az olmasına odaklanılır.
Erken boşalmayı erteleme adına bireyler neler yapabilir? Bunlar ne derece etkili oluyor? Bu yöntemlerin herhangi bir olumsuz yönü var mı?
Boşalmamak için veya boşalmayı geciktirmek için uygulanan yöntemlerin bazıları o andan ayrılmayı, ana odaklanmamayı ya da başka şeyler düşünmeyi gerektiriyor. İngiltere’de yapılan bir araştırma, erkeklere ilişki sırasında boşalmayı ertelemek için ne düşündüklerini sormuş. Cevaplardan bazıları:
- İş ya da işte yapılacakları düşünmek,
- Çekici bulmadıkları birini düşünmek,
- Spor ve belli aktiviteleri düşünmek,
- Matematik problemleri çözmek,
- Alakasız nesneleri düşünmek,
Bu yöntemlerin ne kadar işe yarayıp yaramadığına dair çok kapsamlı bir araştırma yok ama cinsellik ve cinsel tepkilerimizle ilgili bildiklerimizden yola çıkarak bunları yorumlayabiliriz.
Yaş ortalaması 30 olan 493 kadının ve yaş ortalaması 37 olan 595 erkeğin katıldığı bir araştırma, kadınların cinsel birliktelik sırasında fiziksel özelliklerine, erkeklerinse performanslarına odaklandıkları için anda kalamadıklarına işaret ediyor. Bir diğer araştırma da bireylerin cinsel ilişki sırasında fiziksel görüntüleriyle ilgili kaygı duyduklarını, anda kalamadıklarını ve cinsel anlamda tatmin olamamanın performans ile ilgili odak kaybına sebep olduğunu gösteriyor. İlişki sırasında anda kalamamak, genel cinsel sağlık ve tatmin duygusunu olumsuz etkiliyor. Sadece cinsel tatminsizliğe değil, aynı zamanda cinsel isteksizliğe de sebep olabiliyor.
Rutin şekilde cinsellik esnasında olumsuz duygular uyandıran düşünceler ise ileride deneyimlenecek cinsel hazzın seviyesini azaltabiliyor ya da nötralize edebiliyor. Bu durum aynı zamanda erotik düşünce ve fanteziler üzerinde de olumsuz bir etkiye sahip olabiliyor. Cinsel davranışlar esnasında anda kalmamak bireysel cinsel tatmin hissini azaltabileceği için partnerin tatmini, cinsel isteği ve partner ile iletişimi de olumsuz etkileyebiliyor. Kaldı ki boşalmayla ilgili kaygılar, bazen kişinin daha hızlı boşalmasına bile sebep olabiliyor.

Fotoğraf: Kevin Jacob
Peki, alakasız nesneler düşünüp andan uzaklaşmak yerine neler yapılabilir?
Boşalmayı ertelemek için tek yapılan şey andan bağlantısız, tiksindirici ya da alakasız bir şey düşünmek değil. Bir diğer araştırma, ne kadar etkili olduklarını ölçmeden fiziksel olarak uygulanan tekniklere dikkat çekiyor. Bunlar:
- Durup tekrar devam etmek,
- Cinsel birleşme esnasında yavaşlamak,
- Aynı tempoyu korumak ve hızlanmamak,
- Penisin baş kısmına baskı uygulayarak sıkıştırmak,
- Pelvik taban egzersizleri yapmak,
- Geciktirici özellikleri olan prezervatif kullanmak,
- Farklı cinsel davranışa ya da pozisyona geçmek olarak sıralanıyor.
Tüm bu yöntemlerin tek bir özelliği var: Partner ile söz konusu cinsel repertuardan ayrılmamak! Yani cinselliği sadece tek bir cinsel davranış değil, çeşitli cinsel davranışlar ve iletişim çeşitleri olarak düşündüğümüzde; o cinsel gidişat, yolculuk ya da seanstan çıkmamak.
Bu taktiklerin birçoğunun boşalmayı ertelemede etkili olduğu gösteren kaynaklar da var. Örneğin 2022’de yapılan bir araştırma, daha kalın olan prezervatiflerin boşalmayı ötelemede etkili olduğunu gösteriyor. Durup tekrar devam etmek, vücudu daha uzun süreli cinsel aktivite için hazırlamada sık kullanılan ve önerilen yöntemler arasında yer alıyor.
Erken boşalmanın bir çözümü var mı? Nereden destek alabiliriz?
Erken boşalma, cinsel terapi ve gerek olduğu durumlarda üroloji ya da endokrinoloji uzmanından destek alınarak tedavi edilebilen bir cinsel disfonksiyondur. Alanında eğitimli ve deneyimli psikiyatr ve klinik psikologlar tarafından çeşitli yöntemlerle tedavi edilebilir. Bir iki seanslık hızlı çözümler, kremler, macunlar, hipnoterapi, sülük tedavisi gibi yöntemler kanıta dayalı değildir ve insanlara faydadan çok zarar verebilir.
Uygulanan ve erken boşalmanın tedavisinde işe yaradığı kanıtlanmış belli başlı tedavi yöntemleri vardır. Bunlar yine de kişiye göre uyarlanır. Bireylerin sağlık geçmişleri, kişisel deneyimleri ve ilişkileri göz önünde bulundurularak bir tedavi belirlendiği için eğitimi ve deneyimi olan kişilere başvurulması çok önemlidir. Tedavi; konuşma terapisi, fiziksel bazı testler ve cinsellik eğitimi içerebilir. Hepsi olmasa da bazı cinsel disfonksiyonlar cinsellik eğitimi eksikliğinden, anatomi ve bedensel süreçleri bilmemekten de kaynaklanabileceği için cinsellik eğitiminin sunduğu katkılardan biri de bunun önüne geçmektir.
• Bu sayımızda odağımıza aldığımız "cinsel sağlık" gibi cinselliğe ve ilişkilere ilişkin birçok konuda yazılar, röportajlar okuyabileceğiniz, bilgi edinebileceğiniz Rayka Kumru'nun hazırladığı, "Ayıpsız, tarafsız, tuzaksız, bilime dayalı, yeni nesil cinsellik rehberi" müstehcen mecmua'yı buradan takip edebilirsiniz.




