AJANDA
ODAK
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
GÜNDEM

🏔️ Cappadox'un dönüşü, Müzik Festivali

İstanbul Müzik Festivali direktörü Efruz Çakırkaya ile sohbet, Cappadox'un öne çıkan isimleri, Latin Amerika canlı müzik sahnesinin yükselişi.
20 Mayıs - Sabancı Holding - Duende
Sabancı Holding ile birlikte

Sabancı Holding : Geleceğimizi kimseye vermiyoruz

Cumhuriyetle aynı yolu yürüyen Sabancı Holding , ‘Biz, her şeyi gençliğe bırakacağız. Geleceğin ümidi, ışık saçan çiçekleri onlardır.

Daha fazlasını öğren →

Duende

Duende

20 Mayıs Pazartesi akşamından herkese merhaba.

Madonna geçen yıl Ekim'de başlayan The Celebration Tour'u, ay başında Rio’daki Copacabana plajında yaklaşık 1,6 milyon izleyicinin katıldığı efsane konserle sonlandırdı. Peki Madonna bu konser için neden Brezilya'yı seçti?

Cappadox, altı yıllık aranın ardından dört güne yayılan dolu dolu bir programla seyirci karşısına çıkıyor. Müzik, çağdaş sanat ve gastronominin biraraya geldiği festivalde sahne alacak önemli isimleri derledik. Bu sayıda ayrıca 52. İstanbul Müzik Festivali direktörü Efruz Çakırkaya ile konuştuk, favorilerini ve merak ettiklerimizi sorduk.

İyi okumalar.
Duende ekibi

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

AJANDA

Altı yıl sonra Cappadox'un değişen gökleri, müzik ve gastronomi

23-26 Mayıs tarihleri arasında Kapadokya'da düzenlenecek Cappadox'ta sahne alacak önemli isimleri derledik.

Altı yıl sonra Cappadox'un değişen gökleri, müzik ve gastronomi

Müzik, çağdaş sanat ve gastronominin biraraya geldiği multidisipliner bir deneyim sunan Cappadox, altı yıllık bir aranın ardından geri dönüyor. Beşinci kez düzenlenen festivalin bu yılki teması “Değişen Gökler”.

Kapadokya’nın zengin kültürel mirası ve olağanüstü jeolojik yapısı Cappadox’un en temel esin kaynağı. 23 Mayıs’ta başlayan festival, izleyiciye dört güne yayılan dolu dolu bir program sunuyor. Festivalin çağdaş sanat programı 2022’de hayatını kaybeden Cappadox Çağdaş Sanat Programı’nın kurucusu ve şekillendiricisi, küratör Fulya Erdemci’nin anısına düzenlenecek. Sanatlararası bir anlayışla tasarlanan Cappadox boyunca yeni tatlar keşfedip sergileri takip edebilir, doğa yürüyüşleri yapıp konserler ile ruhunuzu dinlendirebilirsiniz. Biz de birbirinden farklı sesleri biraraya getiren festivalde sahne alacak müzisyenlere göz attık.

Gevende

Ne zaman? 23 Mayıs Perşembe
Nerede? Çiftlik Ev

20. yılını kutlayan Gevende, deneysel müziğini sahnede doğaçlama bir performans ile sunuyor. Alışılagelmişin dışındaki yerlerde verdikleri konserlerle bilinen grup festivalde Çiftlik Ev sahnesinde gerçekleşecek performanslarıyla bunlara bir yenisini ekleyecek. Zaten Bant Mag’e verdikleri röportajda da Cappadox’taki müzik ve mekansal bütünlüğü şu sözlerle anlatıyorlar:

 “Mekanların, konserlerin en büyük parçalarından biri olduğunu düşünüyoruz. St. Antuan Kilise konseri, Zinciriye Medresesi kaydı, Norveç müze konseri, Kuzey Kutbu’ndaki şapel performansı gibi daha nice yerlere gitmemizin ana motivasyonu, mekan ve o mekanın akustiğiydi. Yaşadığı coğrafyanın dokusunu, iklimini taşıyan mekanlar, diğerlerinden kolaylıkla ayrışıyor. Böyle olunca, o mekanlarda müzik yapmak mekana, zamana ve ana büyüleyici bir şekilde bağlıyor sizi.”

Mercan Dede featuring Ahmet Kenan Bilgiç

Ne zaman? 24 Mayıs Cuma
Nerede? Gündoğumu Vadisi

Kapadokya’nın eşsiz güzellikteki doğasında güneşin doğuşunu müzikle karşılamak, paha biçilemez bir deneyim. Cappadox’un en özel performansları da bu saatlerde yaşanıyor. Mercan Dede, Gevende’den Ahmet Kenan Bilgiç ile birlikte sabah 06.00’da sahnede olacak. Günün ilk ışıkları için özel bir performans hazırlayan ikili dinleyicilere spiritüel bir yolculuk vadediyor.

Ulla

Ne zaman? 24 Mayıs Cuma
Nerede? Argos Müze Crystal Sahnesi

Argos Müze Crystal Sahnesi’nin müthiş bir akustiği var. Bundan yola çıkarak buradaki her performansın etkileyici olacağını söyleyebiliriz. Ulla’nın besteleri elektro akustik ve deneysel caz türlerinde. Şarkılarının mekana ayak uyduran ve atmosferik anlamda değişkenlik gösteren bir yapısı da var. Eserlerinde kesik gitarlar, elektronik tınılar ve bir hayali andıran vokaller biraraya geliyor. Kimi zaman kusurlu sanılan sesler aslında onun imzası niteliğinde.

Jordan Rakei/ Büyük Ev Ablukada/ Âme Live B2B Trikk

Ne zaman? 24 Mayıs Cuma
Nerede? Perili Ozanlar Vadisi Volkswagen Sahnesi

Kapadokya’nın mistik havasında, Peri Bacaları’nın büyüleyici manzarasının eşlik ettiği konserler ile ruhunuzu dinlendireceğiniz bir akşam… Neo-soul şarkılara imza atan Jordan Rakei, elektronik unsurları müziğine incelikli bir şekilde yediriyor. Kendi kuşağının en heyecan verici sanatçılarından biri olan Rakei, yakın zamanda yeni albümü Loop’u yayımladı. Bu yeni çalışmasında caz ve funk ritimleriyle dinleyicisine neşe de katıyor.

Büyük Ev Ablukada üyeleri seyircinin karşısına Kapadokya için özel olarak hazırladıkları bir gösteri ile çıkacak. Sahne üzerindeki eğlencelerini seyirciye geçirecekler.

Frank Weidemann’ın yaratıcı ritimleriyle dikkatleri üzerine çeken Alman deep house projesi Âme, canlı performanslarıyla gecenin bir parçası olacak. Weidemann house müzik üzerine geliştirdiği yeni fikirler ve temalar ile üretimlerini sadece ses olmaktan çıkarıp bir sanat objesi hâline getiriyor. Âme’ye performansı sırasında Trikk de eşlik edecek.

Mammal Hands

Ne zaman? 25 Mayıs Cumartesi
Nerede? Çiftlik Ev

Mammal Hands, doğaçlama provalarda ortaya çıkan benzersiz seslerle bezeli şarkılara sahip. Canlı performanslarında seyircinin karşısına bireysel sololardan ziyade bütünlük içerisinde çıkmayı tercih ediyorlar. Şarkılarının canlı düzenlemeleri ise hipnotik bir etkiye sahip. Eşi benzeri olmayan ortam sesleri ve sakin melodileri ile dinleyicilerini bir rüya deneyimine davet ediyorlar. Huzurlu şarkılarında kimi zaman bir kuş sesi işitirken kimi zaman da melodilerin anlattığı bir hikayeye şahit olacaksınız.

Casper Clausen (Efterklang)

Ne zaman? 25 Mayıs Cumartesi
Nerede?  Argos Müze Crystal Sahnesi

Efterklang, Türkiye ile bağı olan gruplardan. Danimarkalı indie grubun vokali Casper Clausen’e ve Türk arkadaşlarına Berlin’deki Türk mahallesi Kreuzberg'de rastlayabilirsiniz. Bu kültürel etkileşim Clausen’in müziğine de yansıyor. Sanatçı Türkiye’ye bu kez tek başına geliyor. Clausen’in kusursuz vokallerine elektronik altyapının hakim olduğu sesler eşlik ediyor. Yer yer atmosferik bir havaya sahip olan şarkılarını festivalin bu özel sahnesinde seslendirecek.

Kerala Dust/Lalalar/Danilo Plessow (MCDE)

Ne zaman? 25 Mayıs Cumartesi
Nerede? Perili Ozanlar Vadisi Volkswagen Sahnesi

Kerala Dust, kemik ama kuvvetli bir dinleyici kitlesine sahip. “Light, West” albümleri hipnotik, acid-blues gibi enteresan bir janraya oturuyor. Eğer Darkside’ı seviyorsanız Kerala Dust’ı da kesinlikle beğeneceksiniz. Güney Londralı ekip, sahnede ortaya koydukları doğaçlamalarla biliniyor. Vokallerin eşlik ettiği performanslarında tam bir festival havası yaşayacağınız kesin.

Lalalar, kendine has yüksek enerjili performansı ve dillere dolanan şarkıları ile festival sahnesinde olacak.

Alman DJ Danilo Plessow, derin, duygulu house şarkıları ve caz, funk, disko unsurlarıyla dolu setleriyle tanınıyor. Sanatçı, 2000’li yılların sonlarında Detroit’in zengin müzik mirasına saygı duruşunda bulunan eklektik DJ setleri ile ön plana çıktı. "Motor City" lakabını da o sıralarda kazandı. Vintage sesleri modern üretim teknikleriyle harmanlama konusunda müthiş bir beveriye sahip. 

Hikâyeyi paylaşmak için:
ODAK

Latin Amerika’nın yükselen canlı müzik sahnesi

Dünyanın en hızlı büyüyen müzik pazarına sahip Latin Amerika'da seyirci, aldığı biletin hakkını veriyor. Bu nedenle Madonna'nın The Celebration Tour'un kapanışını burada yapması çok da şaşırtıcı değil.

Latin Amerika’nın yükselen canlı müzik sahnesi

Madonna ay başında yılın en büyük konserini verdi. Sanatçı, Rio’daki Copacabana plajında yaklaşık 1,6 milyon izleyicinin karşısına çıktı. Peki Madonna bu dev konser için neden Brezilya’yı seçti? Latin Amerika’da pek de dikkat çekmeyen dev bir canlı müzik pazarı var da o yüzden… 

Madonna, Ekim 2023’te Londra’da başladığı The Celebration Tour’u ay başında Brezilya’nın Rio de Janeiro şehrinde verdiği 1,6 milyon kişilik konserle sonlandırdı. Bu performans, Madonna’nın resmî internet sitesinde sanatçının 40 yıllık kariyerindeki en büyük gösteri olarak tanımlandı. Ücretsiz  konser alanı uçsuz bucaksız bir dans pistine dönüştü. Dünyanın dört bir yanından gelen hayranlar nedeniyle Copacabana’daki otellerin doluluk oranı yüzde 98’e ulaştı. Konserin etkisi o kadar büyüktü ki yerel ekonomiye 57 milyon dolar katkı sağladığına dair bir rapor da yayımlandı.

Fotoğraf: Pilar Olivares, Reuters

Copacabana sahilindeki ilk uluslararası konser 1994 yılında düzenlendi. 4 milyondan fazla kişinin izlediği Rod Stewart konseri Guinness Dünya Rekorlar Kitabı’na tarihteki en büyük ücretsiz rock konseri olarak geçti. Aynı sahilde 2006’da Rolling Stones, 1,2 milyon izleyiciye ulaşan bir performans sergiledi.

Dünya müzik endüstrisinin büyük isimlerinin burada dev konserler vermeyi tercih etmesi aslında çok da şaşırtıcı değil. Brezilya’nın canlı müzik sahnesi birçok Avrupa ülkesinden çok daha güçlü. Üstelik bilet satışı da garantili. 1985’ten beri düzenlenen Rock in Rio festivalinde çalmak artık birçok sanatçı için bir statü göstergesi. Rock in Rio’nun düzenlendiği ilk yıllarda büyük isimler bu şehre gelmeyi çok da gelmeyi tercih etmiyordu. Bunun nedeni olarak sanatçı menajerlerinin Brezilyalıların konser için para ödemeyeceğini düşünmeleri gösteriliyordu. Fakat geçen zamanda Latin Amerika, müzik dünyasının en çok gelir ettiği coğrafyaya ve en hızlı büyüyen müzik pazarına dönüştü.

Aslında direnişini bile müzikle yapan bu ülkelerde tutkulu hayranları görmek enteresan bir durum değil. Mesela Brezilya’nın en ünlü sanatsal direnişi olan "Tropicália Hareketi" askerî diktatörlüğe karşı başlamış ve bu sırada müzisyenler isyanın sesi olmuştu. Gilberto Gil, Caetano Veloso, Tom Zé, Nara Leão, Os Mutantes ve Gal Costa’nın 1968’de çıkan Tropicalia: ou Panis et Circensis albümü ise bu hareketin manifestosu olarak kabul ediliyordu. Popüler yerel ritimleri rock ile birleştirmeleri sayesinde Brasil-rock türü de bu dönemde ortaya çıkmıştı. 

Latin Amerika’ya yapılan yatırım

Dünyanın en önemli canlı müzik etkinlik şirketi Live Nation Entertainment da geçen yıl Kolombiya ve Latin Amerika’nın önde gelen organizasyon şirketi Páramo Presenta hisselerinin çoğunluğunu satın aldı. Böylelikle Live Nation, Latin Amerika’daki canlı müzik sahnesinin ilerleyen dönemde daha da büyüyeceğini işaret etmiş oldu. Páramo, Bogotá’da düzenlenen ve hızla Güney Amerika’nın en önemli etkinliklerinden biri hâline gelen Estereo Picnic’in yaratıcısı. Festival, dünyanın en iyi müzik festivalleri listesinde ilk 30’da yer alıyor. Bogotá’da düzenlenen Baum Festival ve Knotfest de şirketin düzenlediği etkinlikler arasında.

Live Nation, Meksika merkezli konser organizatörü OCESA Entretenimiento’nun çoğunluk hissesini de yaklaşık 450 milyon dolara satın aldı. OCESA, Meksika ve Kolombiya’da yılda yaklaşık 6 milyon kişinin katıldığı 3 binin üzerinde etkinlik düzenliyor. EDC Mexico gibi Latin Amerika’nın en büyük festivallerini de onlar organize ediyor. 

Aldığı biletin hakkını veren seyirci

Çalışmalarına ABD’de devam eden Bora Uzer, Latin Amerika’yı iyi bilen ve buradaki birçok ülkede konser veren sanatçılardan. Bora, Latin Amerika’daki seyircinin portresini şu sözlerle çıkarıyor:

“Latin Amerika seyircisi çok sıcak kanlı ve eğlenmeyi gerçekten biliyor. Hiçbir önyargıları yok. Oradaki izleyici aldığı biletin hakkını da veriyor. Mesela bütün ay çalışıyor ve kazandığı para kısıtlı bile olsa mutlaka bir konsere bilet alıyor. O aldığı biletin değerini bildiği için konsere geldiğinde sadece eğlenmeye odaklanıyor. Bunu kıtadaki her şehirde ve her performansta hissediyorsunuz. Orada çaldığımda her seferinde bilinçli bir kitlenin karşısında olduğumu biliyorum.

Eğer o konsere geliyorlarsa müzisyene dair her bilgiye sahiptirler. Sanatçının albümünün hangi plak şirketinden çıktığına kadar araştırıyorlar ve dikkat ediyorlar. Latin Amerika’daki canlı müzik sahnesi cıvıl cıvıldır. Dünyanın birçok yerinde elektronik müzik ve DJ sound’ları ön planda. Ama Latin Amerika’da daha fazla enstrümanın ağırlıklı olduğu sahneler bulabiliyorsunuz. Ayrıca konserlerde telefonla video çekmek yerine daha çok anı yaşamayı ve dans etmeyi tercih ediyorlar. Benim en çok hoşuma giden şeylerden biri de bu.”

Bora’ya göre kültürel olarak da benzediğimizden Latin Amerika, müzik için seyahat eden Türkler için bir cevher:

“Ne kadar farklı gözükse de kültürel olarak çok benzerliklerimiz var. Onlar da çok sıcak kanlılar. Eğlenme ve yaşama biçimleri bakımından da benzerliklerimiz var. Türklerin, Güney Amerika’da çok yabancı hissedeceğini sanmıyorum.”

Sanatçı, orada geçirdiği zamanın müziğine de ister istemez yansıdığını söylüyor:

“Latin Amerika’da çaldığım her konser bana oradaki kültürü tanıma şansı verdi. Sürekli gidip geliyorsunuz ve oradaki tınılar kulağınızda yer ediyor. Oradaki sanatçılarla aynı sahneye paylaşıyorsunuz. Bunun da bende etkisi oluyor. Çok pozitif bir yan olduğunu görüyorsun. Bu etkiyi yakında çıkacak çalışmalarımda da işitebilirsiniz.”

'Sevdikleri sanatçıyı her anlamda sahiplenirler'

Darkwave türünün dünyadaki önemli isimlerinden biri olan She Past Away Güney Amerika’da da ciddi bir hayran kitlesine sahip. Grup, turne programlarına mutlaka buradaki bir şehri de ekliyor. She Past Away’den Doruk Öztürkcan, “Dünyadaki birçok önemli sahnede çalmış bir müzisyen olarak Güney Amerikalı seyirciyi nasıl tanımlarsınız?” soruma şu yanıtı veriyor:

“Seyirci inanılmaz derecede tutkulu. Sevdikleri sanatçıyı her anlamda sahipleniyorlar; merch’lerini satın alıp konserlerine katılıyorlar. Dinlerken hissettiklerini fan art’a da aktarıyorlar, ayrıca o sanatçılar için tribute geceler de düzenliyorlar. Bu günümüzde çok nadir görülen bir şey.

Konserler sırasında seyircilerin gösterdiği bağlılık ve heyecan bizim için de büyük bir motivasyon kaynağı oluyor. Her gittiğimizde bizi coşkuyla karşılıyorlar. Bu da her performansı unutulmaz kılıyor ve bizde çok özel bir deneyim yaratıyor.”

117 milyon bilet satıldı

Live Nation’ın açıkladığı rapora göre geçen yıl düzenlenen etkinliklerde 117 milyondan fazla bilet satıldı. Bilet satışının en yoğun olduğu yer ise Latin Amerika pazarıydı. Meksika, Brezilya ve Arjantin, festival ve konserler için turist çeken favori destinasyonlar oldu. Avrupa’nın önemli festivallerinden Primavera Sound, Latin Amerika sınırlarında festival düzenlemeye başladı. Turneye çıkan her büyük isim, mutlaka Latin Amerika’yı da listesine ekledi.

Bu yazıyı yazarken kıtada line up’ları oldukça güçlü o kadar çok festivalle karşılaştım ki... Gençlerin Latin topraklarından çıkan reggaeton türünü popüler hâle getirmesi ve sanatçıların konfor alanından çıkarak çok daha tutkulu seyircilerin karşısına çıkması da buranın yeniden yükselişe geçmesinde etken.

Elektronik müzik tutkunlarının Meksika’daki Tulum paylaşımlarının çok ötesinde Latin Amerika’da oldukça politik ve güçlü bir canlı müzik sahnesi var. Bu yüzden de Madonna’nın kapanış adresi olarak Brezilya’yı seçmesi ve tarihinin en kalabalık konserini burada vermiş olması pek de şaşırtıcı değil.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Sabancı Holding: Geleceğimizi kimseye vermiyoruz

Cumhuriyetle aynı yolu yürüyen Sabancı Holding, ‘Biz, her şeyi gençliğe bırakacağız. Geleceğin ümidi, ışık saçan çiçekleri onlardır. Bütün ümidim gençliktedir.’ sözleriyle gençlere verdiği kıymeti dile getiren Mustafa Kemal Atatürk’ün izinden gidiyor.

Gençlere verilebilecek en büyük hediyenin sözden aksiyona geçmek olduğu bilinciyle çalışmalarını yürüten Sabancı Holding, bu 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nda, Sabancı Gençlik Seferberliği’ni duyurmanın gururunu “Geleceğimizi Kimseye Vermiyoruz” mesajıyla paylaşıyor.

Sabancı Gençlik Seferberliği

Gençliğe sahip çıkmayı, fikirlerini, hedeflerini önemseyip el üstünde tutmayı öğütleyen Atatürk’ün değerlerini sahiplenen Sabancı Holding’in, 2021 yılında başlattığı ve 3 yıl içerisinde Türkiye’nin en geniş katılımlı sosyal sorumluluk hareketine dönüşen Sabancı Cumhuriyet Seferberliği, şimdi yoluna Sabancı Gençlik Seferberliği olarak devam edecek.

Tüm kaynaklarını ve teknolojik altyapısını binlerce Sabancı gönüllüsünün desteğiyle gençlere açan proje kapsamında, Türkiye’nin farklı illerinde Sabancı Teknoloji ve Etki Merkezleri ağı kurulacak. Gençlerin umutlarına hassasiyetle yaklaşan Sabancı Holding; üreten, değer yaratan, fikrine sahip çıkan gençlere destek vererek Türkiye’nin beyin gücünün Türkiye’de kalmasını ve ülke çapındaki girişimcilere fırsat eşitliği sağlamayı amaçlıyor.

Gençlere umut olmayı hedefleyen Sabancı Gençlik Seferberliği hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Çünkü bütün ümit gençlikte.

GÜNDEM

52. İstanbul Müzik Festivali: Kökler, klasikler ve türler arası deneyimler

52. İstanbul Müzik Festivali’ni ve programını festival direktörü Efruz Çakırkaya ile konuştuk.

52. İstanbul Müzik Festivali: Kökler, klasikler ve türler arası deneyimler

Geçen yıl, sinemaya alışık kalemimi bir kenara bdsfırakıp Duende’nin İstanbul Müzik Festivali’ni odağa aldığı sayısını hazırlarken şunları söylemiştim: 

“Benim için sinemadan önce klasik müzik vardı. Hayatımda artık sinema daha baskın olsa da klasik müzik de hâlâ var. Bu yüzden İstanbul Müzik Festivali [yeni] yaşını kutlarken ben de Duende’nin klasik müzikle yakınlaşmasının mutluluğunu yaşıyorum.” 

Yılın o zamanı geldi ve festival yine ufukta göründü: İstanbul Müzik Festivali, 21 Mayıs - 12 Haziran tarihleri arasında 52. yaşını kutluyor. 

Programda beni heyecanlandıran birçok konser var: Festivalde Strings Lucerne’nin eşlik edeceği büyük piyanist Maria João Pires’i (31 Mayıs), Macar Ulusal Korosu ile Mozart’ın Requiem’ini yorumlayacak Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası’nı (2 Haziran) ve İstanbul Modern’i müzikle dolduracak Can Çakmur ile Alexandre Castro-Balbi’yi (10 Haziran) dinlemek için sabırsızlanıyor, festivalin türler arası geceleri Disko Klasik (24 Mayıs) ve ABBA Dancing Queen (12 Haziran) için gün sayıyorum. dfdf

Heyecanımı biraz yatıştırmak, festival ruhuna günler öncesinden bürünmek için İstanbul Müzik Festivali direktörü Efruz Çakırkaya ile Kadıköy’de buluşuyorum. Festivalin programını, sürprizlerini ve İstanbul’la ilişkisini konuşmak üzere...

İstanbul Müzik Festivali’nin bu seneki teması Kökler. Temayı belirlemenizde neler etkili oldu?

Kökler temasının tohumları aslında aile hikâyem üzerinden rastlantısal bir karşılaşma ile 2018’de atıldı. O yıl, British Council tarafından hayata geçirilen “Kültür ve Sanat Alanında Kadın ve Liderlik” programına Türkiye’den seçilen dört başarılı kadın kültür profesyoneli arasında yer alarak bir ay kadar Londra’da kaldım. Barbican Centre’da katıldığım bir konser esnasında şans eseri tanıştığım Yunan besteci Dimitris Skyllas ile paylaştığımız yaşam öykülerimiz ile yollarımızın ve kaderlerimizin yıllar öncesinden de kesiştiğini fark ettik. Her ikimiz de 1923 yılında Lozan Barış Anlaşması’na bağlı olarak yürütülen Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi sonrasında doğdukları topraklardan ayrılan ve yer değiştiren büyüklerimizin hüzünlü öyküleriyle büyümüştük. 

Bu karşılaşma, yüzyıllardır Anadolu’dan Balkanlara uzanan bu coğrafyada yaşayan tüm halkların çarpıcı yaşam öykülerini düşündüren bir yolculuk başlattı içimde. "Ben kimim, nereye aitim, köklerim nerede?" sorularının cevaplarını aramam, yüzlerce yıldır bu kadim topraklarda yaşayan onlarca farklı etnik kimliğin tüm coğrafyaya yayılmış köklerini fark ettiğim; dinleri, dilleri, kültürleri, paylaşılan acıları ve sevinçleri ile tüm bu halkların aslında köklerinden birbirine ne kadar bağlı olduğunu hatırladığım bir anlayışa taşıdı beni. 

Yepyeni bir yüzyıla başlarken festival aracılığıyla köklerimize inerek, geçmişimiz ve kültürlerimizle bağ kurup sahip olduğumuz bu olağanüstü zenginlikten güç alıp, birlikte kardeşçe yaşama kültürünü müziğin evrensel diliyle hatırlayacağımız bir program kurgulamak istedik. 

Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Bir yandan da Türkiye-Macaristan ilişkilerinin 100. yılı sayesinde bu sene birçok dalda Macar kültürünü ve sanatını keşfediyoruz diyebiliriz. İstanbul Müzik Festivali’nin konuklarında ve programında da bu etki hissediliyor...

Türkler ile Macarlar arasında tarihsel ve kültürel derin bağlar mevcut. Macarlar, Orta Asya’dan göç ederek Avrupa’ya yerleşen bir Türk halkı olan Oğuzların bir kolu ve 9. yüzyılda Karpat Dağları’nı aşarak günümüz Macaristan topraklarına yerleşmişler. Ortak kökenlerin ve kültürel benzerliklerin olduğu bu iki halk aslında köklerinden birbirine sımsıkı bağlı. 

Bu bağlamda bu yılın temasına da önemli bir gönderme yapan Türkiye-Macaristan Kültür Yılı için Macaristan Dışişleri ile Kültür ve İnovasyon Bakanlığı’yla oldukça başarılı bir işbirliği gerçekleştiriyoruz. İstanbul Macar Kültür Merkezi’ndeki yönetici dostlarımız da aracı kurum olarak bize destek oluyorlar. Yıllardır sürdürdüğümüz verimli işbirliğimiz, bu yıl Kültür Yılı münasebetiyle iyice pekişti. 

Geçen yıl Kasım ayında Budapeşte’ye festival yöneticileri olarak resmî bir ziyarette bulunduk. Daha evvel gitme fırsatım olmayan bu rüya gibi şehre, konser salonlarına, kültür merkezlerine, dokusuna ve insanına âşık olduk. Macaristan’ın çok köklü bir klasik müzik geleneği; olağanüstü yetenekli ve donanımlı müzisyenleri var. Biz de elbette festival izleyicilerimize bu şahane ülkenin uluslararası üne sahip, üst düzey toplulukları ve solistleri sunmak istedik. 

Dünyanın en iyi 10 orkestrasından biri olarak kabul edilen Budapeşte Festival Orkestrası, efsanevi şefi Ivan Fischer ile İstanbul Müzik Festivali’nin yanı sıra Ankara’da da bir konser verecek. Liszt Oda Orkestrası, Macar Ulusal Korosu, Roby Lakatos Ensemble, Istvan Vardai ve Krisztof Barati gibi Macar klasik müziğinin yıldız topluluk ve solistlerini festivalde ağırlayacağız. 

Peki klasik müzikte Macar besteciler deyince kişisel favorin hangi besteci ve hangi eserlerini dinlememizi önerirsin?

Macarların klasik müzik dünyasına katkıları çok büyük ve birbirinden önemli müzik insanları, besteciler yetiştirmişler. Benim favori bestecim Romantik Dönem'in en üretken isimlerinden biri olan Franz Liszt. Liebesträume (Aşk Rüyaları) adlı üç parçadan oluşan piyano parçaları serisi, Liszt’e ve romantik döneme özgü hissiyatı ve duygusallığı yansıttığı için favorilerim arasında. Macar Rapsodileri gibi senfonik şiirlere ek olarak bestecinin ustalığını ve derinliğini gösteren önemli yapıtlarından biri olan Si Minör Piyano Sonatı da sevdiğim eserlerinden biri. 

Festivalde Yaşam Boyu Başarı Ödülü’nü alacak Steve Reich’in müziği senin için ne ifade ediyor? Onun eserlerini daha önce dinlememiş olanlara nereden başlamalarını önerirsin?

Minimalist müzik akımının önde gelen isimlerinden biri olan Reich’in müziği, tekrar eden motifler, ritmik kalıplar ve doğrusal gelişimler üzerine kurulmuştur. Özellikle tekrar eden motiflerin zaman içinde yavaşça değiştiği veya kaydığı sürekli değişen yapılar Reich’in müziğinin temel özelliklerindendir. Reich, müziğinde genellikle tekrar eden ritmik desenlerin sürekli dönüşümüne dayanan bir teknik olan phasing tekniğini kullanır. Bu teknikte, aynı motif iki veya daha fazla enstrüman veya kayıt arasında yavaşça kaydırılır, böylece zamanla farklı bir ritmik desen oluşturulur. Çoğu eserinde minimalist estetiği kullanmasına rağmen, Reich’in müziği aynı zamanda zengin bir duygusal ve duyusal derinlik taşır. Onun eserlerinde dinleyici, tekrar eden motiflerin hipnotik etkisiyle birlikte zamanın değişen dokusunu deneyimler. Tıpkı Philip Glass gibi, Reich’ın müziği de bende bu hipnotik duyguyu çok tatlı bir şekilde tetikliyor. Dikkatimi yoğunlaştırmam gereken bir iş yaparken konsantrasyonumu artıran bir müzik olması sebebiyle, onu hiç dinlememiş olanlara da benzer bir yol izlemelerini ve Electric Counterpoint yapıtını dinlemelerini öneririm. En bilinen eserlerinden biri olan Music for 18 Musicians’ı da dinleme listesine ekleyebiliriz. 

Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Bunu çocukluğundan beri festivali takip eden bir dinleyici olarak söylüyorum, geçen yıl ilkini düzenlendiğiniz Disko Klasik konseri benim için çok farklı ve çok güzel bir deneyimdi. Bu sene de programda olduğu için çok mutluyum. Festival açısından nasıl geçti ve tabii dj’lik hoşuna gitti mi? 

Disko Klasik sanırım ilk senesinden herkesin kalbine taht kurdu, bu duruma ben de çok seviniyorum. Konsere gelip çok eğlenenler gelemeyenlere hâlâ ballandırarak anlatıyor, bu da arzu ettiğimiz etkiyi yarattığımızı gösteriyor. Bu seriyi tıpkı Müzik Rotası gibi bir festival klasiği hâline getirmeyi hedefleyerek başladık. Gençlerin klasik müziğe önyargılarını kırmak, farklı janrlarla birleştiğinde bu türün neye dönüşebileceğini aynı zamanda klasik müzik severlere de göstermek için başlattığımız Disko Klasik’i uzun seneler devam ettirebilmeyi umuyorum. 

Yıllar önce Salon İKSV’nin bir sezon açılış partisinde, İstanbul Caz Festivali’nin eski direktörü (şimdi Londra Caz Festivali’nin başında olan) sevgili kızkardeşim Pelin Opcin’le kısa bir dj’lik deneyimim olmuştu. Ancak sahnede yalnız olmadığım için o zaman çok da korkmadan çıkmışım. Geçen sene ilk Disko Klasik akşamı çok heyecanlandığımı itiraf edebilirim. Fakat izleyicinin tatlı, coşkulu ve hayranlık dolu bakışları beni son derece cesaretlendirdi ve yükseltti. Bir aksilik olur da sahne değişimi öngördüğümüz sürenin üstüne çıkar ve daha uzun çalmak zorunda kalırsam diye hazırladığım playlist’i her şey hazır olmasına rağmen sonuna kadar çaldım. Sahneden beni zor indirdiler! (Gülüyor) Hep birlikte çok eğlendiğimizi hatırlıyorum. 

Bu sene de yine büyük heyecanla Musica Sequenza’nın bize yaşatacağı partiyi bekliyorum. Uzun yıllardır Berlin’de yaşayan başarılı fagot sanatçımız Burak Özdemir’in liderliğinde ve artistik direktörlüğünde kurulan ve son derece yaratıcı projeler geliştiren topluluk daha evvel de festivale konuk olmuştu. Ancak bu yıl Disko Klasik’in konseptine uygun olarak Sampling Baroque Purcell başlıklı yepyeni bir içeriği ortaya çıkarıyorlar ve İstanbul’da ilk kez seslendirecekler. Erken barok döneminin önemli bestecilerinden biri olan Henry Purcell’in eserlerini 21. yüzyılın tınıları ve teknolojisiyle buluşturacak ilk bölümün ardından çağdaş müzik öğeleriyle görsellerin bir araya geleceği Transmute başlıklı avangart ikinci bölümün ardından geceyi ‘sabahlar olmasın!’ diyerek Burak’ın solo dj setiyle kapatmayı planlıyoruz. Konsere gelenler rahat kıyafet ve ayakkabılarını giysinler, dansa hazır olsunlar! 

Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Festival programındaki Dancing Queen de beni oldukça heyecanlandırdı. Dünya prömiyerinin Türkiye’de olması da ayrıca mutluluk verici...

Festival programında izleyicilerimize yeni ve farklı deneyimler, daha evvel hiçbir yerde görmedikleri içerikler sunmak en özen gösterdiğimiz konulardan biri. Bu anlamda farklı sanat dallarının veya müzik türlerinin biraraya geldiği, yaratıcı fikirler içeren projeleri mutlaka her sene programa eklemeye çalışıyoruz. Dancing Queen de bunlardan biri. 

Başarılı Alman barok topluluğu Lautten Compagney Berlin yine Asya Fateyeva ile 2021 yılında Time Travel isimli bir albüm çıkarmıştı. Henry Purcell’in eserleriyle The Beatles şarkılarını biraraya getirdikleri proje çok ilgimi çekmişti. Menajerleri ile gelecek planlarını konuşurken ABBA şarkıları ile Rameau’nun eserlerinin biraraya geleceği bir projeleri olduğunu öğrenince hemen üstüne atladım. Önce anlaşma yaptıkları plak şirketi ile 2024 yılına yetişemeyecek gibi görünüyordu. 

Fakat kalbim temizmiş herhalde, bizim festival dönemimize projenin çıkacağını ancak albümün yayınlanmasının daha ileri bir tarihte olacağını öğrenince peşini bırakmadım. Ortak tarihimizin festivalin kapanışına denk gelmesi de şahane bir sürpriz oldu. İlk seslendirilişinin İstanbul’da olacağı bu heyecan verici projede henüz saksofonun icat edilmediği dönemde yazılmış Rameau eserleri ile ABBA’nın en sevilen hit şarkılarının nasıl birbirine geçtiğini ben de izleyicilerle birlikte duyacağım. Disko Klasik kadar olmasa da bu performansın da bizi koltuklarımızda ufak ufak dans ettireceğini hayal edebiliyorum. 

Disko Klasik, Dancing Queen ya da yine bu sene programdaki Gizli Bağlar gibi, klasik müziği popüler müzikle iç içe geçiren bu gibi projelere karşı geleneksel dinleyicide bir önyargı olduğunu ya da bu konserlerin “alıcısının” tamamen farklı olduğunu düşünüyor musun?

Klasik müzik dinleyicisinin büyük bir kısmının bir dilin kök dilini bilen, diğer müzik türlerini de bu kökten çıkmış diğer dil kolları gibi görüp benimseyerek dinleyen bir kitle olduğunu düşünüyorum. Yani klasik müzik Latince ise, popüler müzik ya da caz İtalyanca, İspanyolca gibi… Dolayısıyla programa dahil ettiğimiz jazzy içeriklere, geleneksel müzik projelerine, çağdaş müziğe, popüler müzikle klasiği bir araya getiren özel projelere de önyargılı değiller. Ancak bu saydığım türlere ayrıca ilgisi olan, belki de pek klasik müzik dinlemeyen izleyicilerimiz de var mutlaka. En nihayetinde farklı zevkleri ve özel ilgi alanları da olsa, festival her yaştan her kesimden temelde müziği seven ve canlı müzik dinleme tecrübesinin meftunu birçok insanı bir araya getiriyor. Bundan daha özel bir buluşma olabilir mi? 

Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Son olarak, geçen yıl sana sorduğum bir soruyu aynen tekrarlayayım: İstanbul Müzik Festivali sadece klasik müziği değil İstanbul’u ve tarihî mekânlarını da keşfetmemizi sağlıyor aslında. Bu yıl programdaki mekanlar arasında ilk kez kullandıklarınız var mı? Sen İstanbul’u keşif anlamında düşündüğünde en çok hangi konser ve mekanlar için heyecanlısın?

İnanılır gibi değil ancak her yıl, daha evvel festivalde konser düzenlenmemiş en az bir mekan buluyoruz! Bu anlamda İstanbul sürprizlerle dolu bir hazine sandığı gibi, o kadar heyecan verici alanlar var ki… Mekanın tarihi, dokusu ile orada sergilenen içeriğin konuşması da önem verdiğimiz bir detay. Bu yıl Beşiktaş Deniz Müzesi ile dünyadaki simge kültür sanat kurumları ve müzelerin mimarisinde imzası olan Renzo Piano’nun tasarladığı ve geçen yıl açılan İstanbul Modern Müzesi ilk kez kullanacağımız iki festival mekanı olacak. 

Beşiktaş Deniz Müzesi’nde festival temasının ilhamını veren, Türkiye-Yunanistan Mübadelesine odaklanarak Dimitris Skyllas ve Onur Türkmen’e verdiğimiz eser siparişlerinin dünya prömiyerini dinleyeceğimiz Kökler başlıklı konseri gerçekleştireceğiz. Bu konser için bu müzenin seçilmesinin bir sebebi var örneğin; iki toplum arasındaki bu yer değiştirme 3 yıl boyunca tamamen deniz yolu ile, buharlı gemilerle yapılmış. Bu önemli detaya gönderme yapmak için konseri tarihi Osmanlı kadırgalarının önünde kuracağımız sahnede kurguladık. Can Çakmur ve Alexandre Castro-Balbi’nin Beethoven’in keman ve piyano için yazdığı sonatları seslendireceği konseri de İstanbul Modern Müzesi’nde ikinci kattaki geniş galeride düzenleyeceğiz. Burada da klasikle çağdaşın yaratacağı kontrast fikrine odaklandık. Hem içerikleri hem de mekânları itibarıyla bu iki konser beni çok heyecanlandırıyor. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

YAZARLAR

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir