JUNSHU'nun otuz altıncı sayısına hoş geldiniz. Bir önceki sayımıza şu bağlantıdan erişebilirsiniz: JUNSHU Etik ve Uyum Bülteni #35
Çalışmalarımızı desteklemek için bülteni çevrenizle paylaşabilir hatta Facebook, Twitter ve LinkedIn üzerinden bizi takip edebilirsiniz.
Şirketinizin gelecek sayılarımıza sponsor olması için [email protected] üzerinden iletişime geçebilir veya hemen aşağıdaki bağlantıdan, dilediğiniz tutarda ve güvenli bir şekilde bizzat bağış yapabilirsiniz: Patreon | JUNSHU
Çıkarların değil, etik ilkelerin yaşama egemen olması için...
Sevgi ve saygılarımla,
Ersin Şenel | JUNSHU küratörü
• Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'na katılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni yasama döneminde Paris İklim Anlaşması'nın TBMM'nin onayına sunulacağını ilan etti ve Glasgow'da yapılacak BM İklim Değişikliği Konferansı (COP26) öncesinde sürecin tamamlanacağının altını çizdi.
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), ortaklaşa hazırladıkları rapor doğrultusunda işe bağlı hastalıkların ve yaralanmaların neden olduğu ölümlere ilişkin istatistikleri açıkladı.
- Detaylar: Her yıl 1,9 milyon insanın işe bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği belirtilen rapora göre, en önemli risk faktörü uzun çalışma saatleri. Türkiye özelinde ise hayatını kaybedenlerin sayısı 2000 yılında 22 bin 110, 2010 yılında 23 bin 255, 2016'da ise 22 bin 438 kişi oldu.
• Uzun bir sürenin ardından suskunluğunu bozan organize suç örgütü lideri Sedat Peker, "Türkiye’de bürokrasi ve siyasetle içiçe bir narko yapı yaratılmaya çalışılıyor" ifadelerini kullandı.
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne (İBB) bağlı İstanbul Planlama Ajansı'nın hazırladığı rapora göre, İstanbul’da konut kiraları yıllık bazda yüzde 66 oranında arttı. Raporda, dar gelirli sosyal kesimler için konut üretmesi beklenen Toplu Konut İdaresi'nin (TOKİ) bu anlamda yetersiz kaldığı dikkat çekiyor. Zira TOKİ’nin İstanbul projeleri ile üretilen 50.918 konuttan sadece 678 adedi alt gelir grubu için üretilmiş durumda, devam eden inşaatlar hesaba katıldığında bu sayı 766’ya çıkıyor.
• Üniversitelerin açılmasına günler kala, nitelikli barınma ihtiyacını karşılamakta güçlük çeken öğrenciler, Barınamıyoruz diyerek ülke genelinde pek çok noktada nöbet tutmaya başladı. Üniversite öğrencileri, ilk haftayı dolduran eylemleri doğrultusunda kamuoyunu kendileriyle dayanışmaya çağırdı.
• Yumurtacı tavukların dar ve kalabalık endüstriyel kafeslerde elverişsiz koşullarda yetiştirilmesini engellemek adına çalışan Kafessiz Türkiye girişiminin hazırladığı raporda, Türkiye’de hizmet sektöründeki 82 ticari markadan 40 adedinin hayvan refahını gözetmek için kafes sistemleri aracılığıyla elde edilen yumurtaları kullanmamayı taahhüt ettiği belirtildi.
• Uluslararası Çevre ve Kalkınma Enstitüsü (IIED) ve Uluslararası Kölelik Karşıtlığı (ASI) tarafından yapılan araştırmada, iklim krizinin ekonomik etkileri doğrultusunda bilhassa Sahraaltı Afrika, Güney Asya ve Latin Amerika'dan milyonlarca kişinin modern kölelik ve insan kaçakçılığı riskiyle karşı karşıya kalacağı vurgulandı.
• Sudan hükümeti, eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir'in destekçilerinin askeri darbe girişiminin önlendiğini ve ülkede durumun kontrol altına alındığını açıkladı.
• Her ikisi de Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) finansal yaptırımları altında bulunan İran ile Venezuela arasında petrol takası anlaşması imzalandı. Konuya hâkim kaynaklar, söz konusu anlaşmanın her iki ülkeye yönelik uygulanan "ABD yaptırımlarının ihlaline yol açabileceği" uyarısında bulundu.
• ABD Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından ilan edilen iki ayrı lisans ile biri ABD hükümetinin, diğeri ise sivil toplum kuruluşları ile Birleşmiş Milletler vd. uluslararası kuruluşların Afganistan’a barınma, COVID-19, ilaç ve gıda gibi konularda insani yardım sağlamak üzere halihazırda uluslararası yaptırımlara tabi olan Taliban veya Hakkani Ağı ile işlemlerde bulunulmasına izin verildi. Öte yandan, Afganistan'ın tamamına yönelik bir kapsamlı yaptırım uygulaması henüz mevcut değil.
• ABD Hazine Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, fidye yazılımı aktörleri için finansal işlemleri kolaylaştırmadaki rolü nedeniyle Rusya merkezli kriptopara borsası SUEX OTC’ye yaptırımlar uygulandığı kaydedildi.
• Çin İskan Bakanlığı borç krizindeki gayrimenkul devi Evergrande’nin hesaplarını inceliyor. Bakanlık yetkilileri, yaklaşık 300 milyar dolar borcu olan şirketin hesaplarını denetlemek üzere harekete geçti. Öte yandan, Evergrande’nin ardından Sunac da Çin gayrimenkul sektöründe likidite sorunu yaşayan şirketler arasında yerini alırken; ülkede konut sektöründe yaşanan yavaşlama daha da derinleşiyor.
• İtalyan ve İspanyol polisi, Europol ve Eurojust tarafından desteklenen bir operasyon ile çevrimiçi dolandırıcılık, karapara aklama, uyuşturucu kaçakçılığı ve mülkiyet suçları ile bağlantılı bir organize suç şebekesini dağıttı. 106 üyesinin yakalandığı İtalyan mafyası ile bağlantılı grubun yasa dışı yollardan her yıl milyonlarca avro gelir elde ettiği tahmin ediliyor.
• Çin Merkez Bankası, yaptığı açıklamada kriptoparalar ile ilgili tüm işlemlerin yasaklandığını, yasa dışı finansal aktivitelerin ise cezalandırılacağını duyurdu. Açıklamada, "Bitcoin dahil hiçbir kriptoparanın resmî para birimi olmadığı ve dolaşımda olmaması gerektiği" belirtildi.
Evden çalışma hayatı
Gerek özel yaşantıda, gerek çalışma hayatında "sürekli ulaşılabilir olma" hali, çalışanların boş zaman kavramının yok olmasına ve sosyal hayatlarının sekteye uğramasına neden olmaktadır.

(Görsel: Christina, Unsplash üzerinden)
Son yıllarda teknolojinin ilerlemesi ve COVID-19 gibi küresel çapta etki eden bir salgın nedeniyle hem sosyal hayatlarımız hem de çalışma koşullarımız geri döndürülmesi zor bir şekilde değişime uğradı. Salgın sürecinde, daha önceleri diğer ülkelerdeki uygulamalarını bazen hayranlıkla dinlediğimiz evden çalışma (home office) kavramı birçok iş alanında uygulanarak hayatlarımıza girdi. Ancak söz konusu uygulamanın birçok iyi özelliğinin yanı sıra, olumsuz özelliklerinden de bahsetmek mümkün. Bu olumsuzlukların en önemli göstergelerinden biri çalışanların yedi gün yirmi dört saat (7/24) çevrimiçi ulaşılabilir olmak zorunda olmaları. Gerek özel yaşantılarımızda gerek çalışma hayatında sürekli ulaşılabilir olma durumu çalışanların boş zaman kavramının yok olmasına ve sosyal hayatlarının sekteye uğramasına neden olmaktadır.
Evden Çalışma kavramı yetmişli yıllarda post-fordizm ile esnek üretim anlayışının bir sonucu olarak hayatımıza girdi. Bu kavramı tanım olarak ifade etmemiz gerekirse; tele-çalışma (bilgisayar ve telefonla işini evden yönetme) tanımını da kapsayacak biçimde, "kişinin ev yaşamını veya dilediği herhangi bir konumdan gerekli araçların yardımıyla çalışabilme özgürlüğünü" ifade etmektedir.
Öte yandan günümüz şartlarında bu özgürlük, esnek çalışma anlayışı ile birlikte normal çalışma süresinin yaklaşık iki katına çıkmasına ve 7/24 ulaşılabilir yeni tipte bir çalışan sınıfını ortaya çıkarmıştır. Bu süreç kişilerin boş zaman algısına zarar vermiş ve işverenlerin çalışanlar üzerindeki etkisini ise pekiştirmiştir. Neticede çalışanlar iş ve özel yaşamlarını bir bütün olarak görmeye ve özel yaşamlarından büyük bir kısmı çalışma yaşamlarına dâhil etmektedirler.
Yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda, katılımcılar iş ve boş zaman arasındaki keskin sınırların yok olduğunu; boş zamanlarında bile işle alakalı araştırmalar yaptıklarını belirtmişlerdir. Yine bu süreçte çalışma yaşamında yasal bir hak olarak tanımlanan öğle yemeği ve dinlenme aralarının da ortadan kalktığını belirtmişlerdir. Bu durum neticesinde çalışanlar sürekli çalışma hali içerisinde olmaları sebebiyle sosyal ve çalışma hayatlarında iletişim becerilerinde azalmalar gözlemlenmiştir. Dolayısıyla birçok çalışan bu süreçte depresyon belirtileri gösterebilmektedir. Öte yandan böylesi haksız çalışma koşulları ile sürekli çevrimiçi olma ve iş yapar halde olma durumu çalışanların verimliliğini de etkilemektedir.
Sonuç olarak, çalışma yaşamında yaşanılan bu dönüşüm doğrultusunda yasal zemini oluşturma arayışı henüz devam etmektedir. Bu nedenle, uygulanan prosedürler şirket bazında değişiklik göstermektedir. Yine işverenler, bu süreçte dijitalleşme vurgusu yaparak, 7/24 yaşayan çevrimiçi bireyler oluşturmaya devam etmektedirler. Ancak söz konusu süreç hem çalışanların verimliliğine, hem de sosyal becerilerine olumsuz yansımaktadır. Oysa ki, çalışma zamanı ve özel zaman arasındaki çizgiyi bulanık hale getirmemek için hassas bir denge gerekmektedir. İşverenlerin, çalışanların mutluluğunu ve verimliliğini arttırmak için güçlü bir ekip iletişimi kurmaları ve buna uygun adımlar atmaları söz konusu dengenin kurulması için elzemdir. Üçlü sac ayağının son halkası olan devlet ise, yasa koyuculuğun yanı sıra; aktif sosyal politikalar eliyle desteğe devam etmelidir. Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) hazırladığı ve üye ülkelere tavsiye ettiği uygulama kılavuzunun işleyişi tüm paydaşlara bu konuda yol gösterici olabilir.
Seçim barajı tartışmaları
Seçim barajı uygulamasının demokrasiye fayda sağlayan bir mekanizma olmaktan çıktığının, seçme ve seçilme hakkını kısıtlayan bir olgu olduğunun fark edilmesi gerekmektedir.

(Görsel: Independent Türkçe)
Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) ile Milliyetçi Hareket Partisi'nin (MHP) yeni yasama yılında Meclis'e, seçim barajının yüzde 10'dan yüzde 7'ye düşürülmesine ilişkin bir yasa değişikliği teklifi sunacağı haberlerinin yayılması üzerine; ülkemizde uzun yıllardır devam eden seçim barajı tartışmaları tekrar gündeme geldi.
Seçim barajı, seçimlerde kanunlarca belirlenmiş oy oranlarına göre, meclise girecek siyasi partilerin belirlenmesini sağlayan bir uygulamadır. Günümüzde yüzde 10 seçim barajı oranıyla Türkiye, demokratik ülkeler kategorisindeki en yüksek baraj uygulamasına sahip. Ülkelerde seçim barajı uygulamasının asli sebepleri, tümü demokratik düzeni korumaya dönük amaçlara dayanmaktadır. Bu sebepleri özetlemek gerekirse;
- Parlamentoda tek parti çoğunluğu sağlamak, böylece uzun süre görev yapabilecek istikrarlı hükümetlerin kurulmasını sağlamak,
- Bu olmazsa parlamentodaki parti sayısını sınırlayarak parçalanmış bir parlamento yapısının oluşumunu engellemek,
- Ülke barajını geçmenin zor olması nedeniyle çok sayıda siyasal partinin seçimlere girmesine yol açabilecek siyasal etkileri en aza indirmek,
- Siyasal partileri, ılımlı seçmenin çoğunlukta olduğu varsayımından hareketle, merkeze yakın durmaya teşvik etmek şeklinde sayılabilir.
Türkiye’de şimdiye dek bu denli yüksek bir seçim barajı olmasının sebebi, ülkemizin demokrasi tarihinin, darbeler ve koalisyon hükümetleri ile dolu olması şeklinde gösterilebilir. Zira, aslî amacı parlamentodaki parti sayısını azaltarak istikrarlı bir hükümet sağlamak ve dolayısıyla hükümetlerin karar alma refleksini hızlandırmak olan seçim barajı uygulamasının, söz konusu istikrar olduğunda işlevini fazlasıyla yerine getirdiği görülmektedir.
Öte yandan demokratik sistemlerin yapısının canlı bir varlıkmışçasına zamanla değiştiği göz önünde bulundurulduğu takdirde; seçim barajı uygulamasının Türkiye’de görevini yerine getirdiği ve artık miâdını doldurduğu görülmektedir. Öyle ki, Türkiye artık yeni kurulmuş, demokrasi kavramına aşina olmayan bir ülke değil; toplumun demokratik seçimleri içselleştirdiği ve oy hakkını son seçimde yüzde 86,2 gibi oldukça yüksek bir oranla kullandığı bir ülkedir. Dolayısıyla koalisyonlar ve darbeler döneminin mirası olan seçim barajı uygulaması, artık Türkiye için bir gereklilik olmaktan çıkmıştır. Bununla birlikte, Başkanlık sisteminde yönetimin meclisin içinden kurulmadığı, halk tarafından bizzat seçildiği düşünülürse; seçim barajının devletin istikrarı ya da bekâsıyla hiçbir ilgisi kalmamış, neticede bu uygulama işlevsizleş(tiril)miştir.
Türkiye’de seçim barajı sorunu, 2007 yılında DEHAP milletvekili adayları Resul Sadak ve Mehmet Yumak tarafından yapılan başvuruyla İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne (İHAM) taşınmıştır. Ancak mahkeme, Türkiye’nin yetmişli yıllardaki demokratik istikrarsızlığını öne sürerek seçim barajı uygulamasının "yerinde olduğu yönünde" karar kılmış. Yine de ülkelerin kendi yönetimleri konusunda bir "karar marjı" olduğunu da belirtmiştir.
Özetle, seçim barajı uygulamasının belirli bir dönem Türkiye siyaseti için kullanışlı bir mekanizma olduğu ortadadır. Ancak yürürlükte Başkanlık sisteminin olması ve toplumun demokrasiye olan inancı göz önünde bulundurulduğu takdirde; miadını doldurduğu pek âlâ söylenebilir.
Seçim barajı uygulaması artık faydalı olmak yerine, istikrar kisvesi altında uzun süreli tek parti iktidarları ortaya çıkaracak, seçmenleri kısıtlı seçenekler arasında bırakacak ve nihayetinde bir temsil zaafiyeti oluşturacaktır. Dolayısıyla seçim barajı uygulamasının artık Türkiye'de demokrasiye fayda sağlayan bir mekanizma olmaktan çıktığının, seçme ve seçilme hakkını kısıtlayan bir olgu olduğunun fark edilmesi gerekmektedir.
1996 yılında üye bankalarının Orta ve Doğu Avrupa'daki finans kurumlarıyla olan ilişkilerini geliştirmek üzere kurulan BACEE tarafından 42. kez düzenlenecek Çevrimiçi Bankacılık Konferansı kapsamında, pandemiden çıkarılan dersler doğrultusunda önümüzdeki süreçte finans sektörünü bekleyen riskler ve fırsatlar ele alınacak. Bu doğrultuda, gelişmiş müşteri deneyimine dayalı yeni banka stratejileri, teknolojik çözümlerle desteklenen yeşil ve sürdürülebilir finansman olanakları, ticaret finansmanı alanındaki güncel eğilimler, ödeme hizmetleri ve platform bankacılığı, bankacılık/finans ekosistemi gibi başlıklar; üstdüzey banka yöneticileri gibi alanında uzman konukların ayrıntılı sunumları eşliğinde tartışılacak. Ek olarak, güncel zorlukları azaltmak için bankaların uyum ve karapara aklama ile mücadele işlevlerinin geliştirilmesine yönelik tartışmaların da özel bir oturum ile konferansın ana konuları arasında yer alacağının altı çiziliyor.
Önümüzdeki ay, 15 Ekim Cuma günü çevrimiçi şekilde gerçekleştirilecek konferansa katılmak için şu sayfadan etkinliğe kaydolabilirsiniz.
Hepinize müthiş bir hafta diliyorum, gelecek sayıda görüşmek üzere!

