İklim Masası
Köşe Bucak Dünya
Dünyayla İlişkimiz
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
"İyi ki Var"lar
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?

46: İklim Krizine Bak(m)ıyor Musunuz?

Günümüz Distopyası, İklim Krizinin Ortasında Çocuk Olmak
14/5 Ocak - BMW - Dünyahali
BMW ile birlikte

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır. BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar .

Daha fazlasını öğren →

Shwetha Shankar

Shwetha Shankar

lerkan47

Dünyahali

lerkan47

2022'nin ilk sayısından herkese merhaba!

Yılın ilk şarkısı, Bon Iver'dan Second Nature.

Keyifli bültenler!

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

İklim Masası

Haberler

Haberler

Online alışveriş iadelerinden kaynaklanan salımlar

Alışveriş sonrası tüketiciler ürünleri çeşitli nedenlerden dolayı iade ederler. Satış mağazalarına gidip ürün satın aldıklarında, tüketiciler genellikle iadeyi aynı yere dönerek yapar ve iadeler satılan ürünlerin yüzde 10'undan daha azını kapsar. Online alışverişte ise;

  • Daha fazla sayıda ürün değişimi veya iadesi oluyor. 
  • Ürün iade etme oranları mağazaya gidip almaya kıyasla dört kata kadar fazla olabiliyor.
  • Ismarlanan ve iade edilen her ürün bir miktar karbondioksit salımına sebep oluyor.

Ürün iadeleri, ticari operasyonlar ve tüketici hizmetleri açısından bakıldığında verimsizliği arttıran bir bileşen. Bunun yanında, normal teslimatlara kıyasla potansiyel olarak maliyeti ve zamanı 3 kata kadar çıkarabiliyorlar. Ayrıca, lojistik faaliyetlerinin verimsizliği, önemli miktarda salıma ve kaynak tüketimine neden olabiliyor.

Nature adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışma bu soruna yönelik önerilerde bulunuyor:

  • Ürün iadelerini azaltmak için ürün bilgisi geliştirilmeli. Online alışverişte tüketiciler, kararlarını genellikle resimlere veya videolara bakarak veriyorlar. Şirketler, yanlış beklentilerden kaçınmak için ürünlerin estetiği ve performansı gibi nitelikler konusunda daha şeffaf ve gerçekçi olmalılar.
  • Tüketicilerin çevre bilinci artırılmalı. Örneğin, ürünler ilgili çevresel bilgilere alışveriş sitelerinde daha açık şekilde yer verilebilir. Bu ek bilgi, tüketicilerin satın aldıkları ürünlerin çevreye etkilerini daha iyi anlamaları için faydalı olabilir.
  • Şirketler, ters tedarik zincirlerini geliştirirken karbon salımları perspektifinden de konuyu ele almalılar. Ürün iadelerinden kaynaklanan karbon salımlarını en aza indirmenin şirket açısından da yan faydaları bulunuyor. Şirketler, verimliliği artırmak için lojistik ağlarını planlı şekilde tasarlamalı.

Ekili alanların büyüklüğü 1 milyon kilometrekare arttı

Tarım arazileri gezegenin büyük bir bölümünü kaplıyor. Yaşanabilir kara alanlarının yaklaşık yarısı tarım arazisi olarak kullanılıyor. Science adlı bilimsel dergide yayımlanan yeni bir çalışma, 20 yılda ekili alanların büyüklüğünün 1 milyon kilometrekare arttığını ortaya koyuyor. 

Çalışmaya göre, 

  • Dünya toprakları yavaş yavaş tarım arazisine dönüştürülüyor.
  • Daha zengin ülkeler, mahsul üretimini giderek daha yoksul bölgelere doğru kaydırıyor. 
  • Yeni eklenen alanların yarısı, değiştirilmeden önce, karbon deposu ve biyoçeşitlilik kaynağı olan doğal ekosistemlerdi. Bu durum, Dünya'nın giderek daha istikrarsız hale gelen biyolojik çeşitliliğini koruma ve yıkıcı iklim değişikliğini önleme çalışmalarını daha da zorlaştırıyor.

Florian Plaucheur/AFP/Getty Images

Ormanlar gibi karbon deposu olan alanlar tarım alanlarına dönüştürüldüğünde, ağaçlarda ve toprakta depolanan büyük miktarda karbon atmosfere salınıyor. Bu da hem karbondioksiti arttırdığı için hem de karbon emen doğal yapıları bozduğu için iklim değişikliğini daha da hızlandırıyor. Araştırmacıların tahminlerine göre, bu tür arazi dönüşümleri, insanların toplam karbon salımlarının yaklaşık sekizde birine neden oluyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Köşe Bucak Dünya

Günümüz Distopyası

2021 karşımıza o anaç, sakin ve hep verici doğa yerine kızgın, çılgın ve hırçın bir doğa getirdi.

Günümüz Distopyası

2021 iklim krizine inandığımız yıl olmuştu. O yıla kadar çoğumuz henüz başımızın ne derece belada olduğunun farkında değildik. Bir de 2020’de her şeyin üstüne pandemi gelmişti. Hatta ilk başlarda pandemiyi de diğer problemlerden farklı görüp kısa sürede hayatın normale döneceğini düşünüyorduk. 2021 başladığında da COVID-19 aşısının bulunmasıyla pandeminin kısa sürede sona ereceği düşüncesi yaygındı. Ne yazık ki 2021 düşünüldüğü gibi ilerlemedi.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında tüm dünyada gelişen eğitim düzeyi, 1980’lerin başında ABD ve İngiltere’nin başını çektiği neoliberal sistem ile birlikte gittikçe düşürülmeye başlanmıştı. O zamanlar çoğunluk başımıza açılan belanın farkında değildi. Öğrenmeye, problem çözmeye ve düşünmeye alışkın olan bireyler yavaş yavaş düşünmeden de yaşamanın, sistemin gösterdiği yolda fazla sorgulamadan yürümenin daha keyifli olduğuna karar verdiler. Hayat kolaylaştıkça kişilerin düşünmeye, öğrenmeye ve bu yolda çaba sarf etmeye olan ihtiyaçları da azaldı.

1990’ların başında ise, insanların hayatına internet denen bir kavram girdi. Artık bilgiyi öğrenmeye de gerek yoktu. İnternette istenen bilgi bulunuyordu ve gerekirse gidip almak mümkündü.

21. Yüzyıl bilginin özgürleştiği bu ortamda başladı. Özellikle internete her istenen yerden ulaşmayı sağlayan teknolojilerin gelişmesiyle bilgiye ulaşmak da kolaylaştı. Düşünen insanlar bunun harika olduğunu, yeryüzünün çeşitli bölgelerindeki çocuklar arasındaki eğitim farkının daha kolay kapanabileceğini söylediler. Bilgi her an ulaşılabilir olduğunda bireylere düşünmek için çok daha fazla vakit kalıyordu. Ne yazık ki sistem bir yandan bilgiyi, öte yandan da oluşan boş vakti kontrolünde bulunduruyordu.

Önce bilgi üretmek ve yaymak kolaylaştı. Böylelikle de bilginin doğruluğunu kontrol edebilmek ve doğru bilgiye güvenmek diye bir kavram ortadan kalktı. Roma İmparatorluğu zamanından beri bilim insanları doğru bilgiyi korumak ve iletmek için büyük bir çaba sarf etmişlerdi. Özellikle Orta Çağ Avrupasında bilginin ne kadar kolaylıkla elden kayıp gittiği görüldüğünden, Aydınlanma Çağı’nın önemli çabalarından biri doğru bilgiyi saklamak üzere ansiklopedik kaynaklar oluşturmak olmuştu. Oysa İnternet ortaya çıktığında insanlar ilk olarak çoğu evde bulunan ansiklopedilerden kurtuldular. Böylece de bilginin doğruluğunu teyit edebilmenin kolay bir yolu kalmadı.

İnternet üzerinde her türlü bilgiye ulaşmak mümkün hale geldi, ama bu bilgilerin hangisinin doğru, hangisinin yanlış olduğuna karar verebilmek de neredeyse imkansızdı. Bu karar noktasında en fazla işe yarayacak olan eğitim ise bilgi edinmekten beceri edinmeye doğru yönlendirilmiş olduğundan İnternet’ten bilgiye ulaşan ama bu bilgiyi düşünce süzgecinden geçirmeyen, gene de kendisinin doğruyu bildiğine fazlasıyla güvenen bir çoğunluk oluştu.

Sistem bu düşünmeyen, fakat kolayca inanan toplulukları düşünmekten uzak tutabilmek için boş vakitlerinin de hızla doldurulması gerektiğini biliyordu. Toplumun tüm boş vakitleri de sistemin yarattığı kurgu ürünlerle dolduruldu. Böylelikle insanlık tarihinin daha önce rastlamadığı bir toplum yapısı oluşturuldu. 1492’de Kolomb Atlantik Okyanusu’na açılmak istediğinde kendisi de İspanya kral ve kraliçesi de yeryüzünün küre olduğunu biliyordu, ancak İspanyol köylüsünün bundan haberi yoktu. İspanyol köylüsü kendi hayatı ile ilgili konuları biliyordu ve diğer konular konusunda tamamen bilgisizdi. 21. Yüzyıl başında bireyler bilgisiz olmanın çok daha ötesinde bir sorunla karşı karşıya kaldılar. Artık herkes her şeyi biliyordu, ama bu bilginin çoğu İnternet üzerinden elde edilmiş yanlış bilgiydi. Bireyler bu bilgilere son derece yüksek bir özgüvenle sarılarak inanç sistemleri oluşturdular.

Bu inanç sistemleri binlerce yıldır bilinen gerçekleri de sorgular hale geldi. Artık yeryüzünün şeklinin bile düz olduğuna inanan insanlar İnternet üzerinden serbestçe “bilgi” adını verdikleri yanlışları yaymaya, diğerleri de buna inanmaya başladılar. 2021 başında COVID19 aşısı bulunduğunda da düşünme yeteneğini henüz kaybetmemiş bireyler hızla aşı olmaya koşarken toplumun önemli bir kısmı da İnternet üzerinden elde ettikleri yanlış bilgilerle aşıdan uzak durdular. Bu da COVID19 salgınının devamına yardımcı oldu.

Tüm bunlar olurken, doğa boş durmadı. Yıllardır doğaya verdiğimiz zarar artık doğanın da kaldırabileceği seviyeyi aştığı için, 2021 karşımıza o anaç, sakin ve hep verici doğa yerine kızgın, çılgın ve hırçın bir doğa getirdi. 

  • Yeryüzünün çoğu noktasında daha önce rastlanmamış felaketler oluşmaya başladı. 
  • Müsilaj denen olguyla ilk olarak 2021’de tanıştık. 
  • Türkiye’nin o zamanlar tarım yapılabilen güney yarısı ilk defa o sene uzun ve ağır bir kuraklıkla karşılaştı. Çoğu yerde sulama ile üretim yapan çiftçiler üç ekimden iki ekime düştüklerinde rekoltenin artık azalacağını görmüşlerdi. 
  • Orman yangınları ve seller yüzeyde kalan az toprağında kaybolmasına neden oluyordu. 
  • Toprakla iç içe yaşayan herkes iklimin değiştiğinin ve geri gelmesinin de kolay olmadığının bilincindeydi. 
  • Her sene daha da ısınan, değişik yağışlar ve su kıtlığıyla boğuşan büyük şehirlerde de insanlar bu değişikliği artık kabullenmeye başladılar.

Dediğim gibi, 2021 iklim krizini herkesin kabullendiği sene oldu. İnsanlar gene de bu krizin sebebinin kendileri olduğunu içlerine sindiremiyorlar. Sindirdiklerinde ise geri dönmek için artık çok geç olacak.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Dünyayla İlişkimiz

İklim Krizinin Ortasında Çocukluk

İklim krizi bilinci, kaygılandırmadan ve onların diline uygun bir şekilde çocuklara nasıl aşılanır? Çocukla birlikte hangi aktiviteler yapılabilir?

İklim Krizinin Ortasında Çocukluk

Yazar: Büşra Kösem

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

Dünya üzerindeki çocukların neredeyse yarısı iklim krizi açısından yoğun risk içeren ülkelerde yaşıyor. Bu çocukların büyük bir kısmı, iklim ve çevre problemlerinin ortak bulunduğu alanlarda büyüyor. Sağlıklarını tehdit eden risklerin yoğun olmasının yanı sıra, bu risklerin karşısında koruyucu faktör olarak kullanabilecekleri su, sağlık hizmetleri ve eğitim gibi kaynaklara da yeterli miktarda sahip değiller. Yetersiz çevresel koşulların çocukların gelişiminde olumsuz bir etkisi olabiliyor. Bu nedenle, iklim krizini bir çocuk hakları ihlali olarak değerlendirmek mümkün. 

Peki çocukluk deneyimi ile bu kadar ilişkisi olan bir konuyu çocuklarla nasıl konuşabiliriz?

Çocukları iklim krizi konusunda bilgilendirmek için önce çevreleriyle ve doğa ile kurdukları ilişkiyi şekillendirmelerinde onlara yardımcı olmak gerekiyor. Çocukların doğa ile olan ilişkisini güçlendirmek için yaşlarına göre yapabileceğiniz çeşitli aktiviteler bulunuyor. 

  • 1-5 Yaş:

Çocuklar yürümeye başlamalarının ardından dünyayı kendi ayaklarının üzerinde keşfedebilmeye başlarlar. Bu dönem ayrıca çocukların çevreleriyle ilişkilerinin kurulmaya başladığı dönemdir. Çocukların bu meraklı ve keşfetmeye açık dönemleri, doğa ile tanıştırılmaları için mükemmel bir zamandır.

Çocuğunuz ile doğada yürüyüşlere çıkabilir, hava durumu ve bunun çevreye etkileri üzerine konuşabilirsiniz. Bu, çocukların iklim kavramını anlamasına yardımcı olacaktır. Hava durumundan konuşmanın yanı sıra kuş yuvalarına bakabilir, hayvanların da korumaya çalıştıkları evleri olduğundan söz edebilirsiniz. Bu konuşma çocuğunuzun doğanın tüm canlılar için bir ev olduğunu anlaması konusunda destekleyici olabilir.

Meyve ve sebzelerin tohumlarını tekrardan toprakla buluşturmak da çocukların doğayı kavrama sürecine destekleyici bir etkide bulunabilir. Mutfağınızda birkaç kabı toprak ile doldurarak çocuğunuzla minik bahçenizi oluşturabilirsiniz!

  • 6-12 Yaş:

Bu yaş aralığında çocuklar iklim değişikliğinin altında yatan temel konseptleri anlayabilirler. Çocuklarla iklim değişikliğini basit bilimsel terimler üzerinden konuşabilir, onlara iklim değişikliği hakkında bildiklerini sorabilir, sonrasında birlikte bir araştırma yapabilirsiniz. 

Kişisel seçimlerimizin doğayı nasıl etkileyebileceği üzerine fikirlerinizi konuşabilir, doğaya minnettarlığımızı göstermek için karar verirken nelere dikkat etmemiz gerektiğini düşündüklerini sorabilirsiniz. 

Ayrıca ailenizin karbon ayak izini hesaplayarak bunu daha aza indirmek için neler yapabileceğinizi planlayabilirsiniz. Örneğin, hayvan endüstrisinin iklim krizine ve doğaya olumsuz etkilerinin olması sonucunda daha bitki temelli bir beslenme planı oluşturabilirsiniz. Çocuklar dahil tüm insanların doğayı korumak konusunda güçlü etkileri olabileceğini birlikte hatırlayabilirsiniz.

  • 13-18 Yaş:

Bu yaş aralığında iklim değişikliği ve iklim krizi konusunda çok daha yoğun bir farkındalıkla karşılaşabiliyoruz. İklim krizinin ekonomik ve sosyal etkilerinden bu dönemde bahsedebilirsiniz. İklim krizinin herkesi eşit derecede etkilemiyor olduğunu, kimlerin daha büyük bir risk ile karşı karşıya olduğunu birlikte araştırabilirsiniz. En önemlisi de iklim krizi karşısında fırsat eşitliği yaratılabilmesi için neler yapabileceğinizi birlikte konuşabilirsiniz.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır.

BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar.

"İyi ki Var"lar

İklim Krizine Bakma(ma)k

Leonardo DiCaprio – Don’t Look Up

İklim Krizine Bakma(ma)k

O, Titanik ile Romeo ve Juliet’teki romantik aşık. Muhteşem Gatsby’nin gizemli zengini, Para Avcısı’nın hırslı borsacısı. Zindan Adası’nda katilin peşindeki polis, Diriliş’te hayatta kalmaya çalışan bir kürk avcısı.

Leonardo DiCaprio çocukluğumuzdan beri izlediğimiz birçok filmde, oynadığı rollerle çoğumuzun aklına ve kalbine dokundu. Hollywood’un en ünlü Oscar ödüllü aktörlerinden. Oyuncu, son filmi “Don’t Look Up – Yukarı Bakma” da Dr. Randall Mindy rolü ile karşımıza çıkıyor. Bilim insanı Dr. Randall Mindy insanları dünyaya yaklaşmakta olan kuyrukluyıldız hakkında uyarsa da, insanlardan bekledikleri ciddiyet ve tepkiyi göremiyor. Ta ki insanlar o kuyrukluyıldızı kendi gözleriyle görene dek… O andan sonra ise her şey için artık çok geç oluyor.

Film ‘toplumun iklim uyarılarına yanıtının güçlü bir tasviri’ olarak gündemde yerini aldı. Harekete geçememeyi hem hükümetler hem de toplumsal bazda ele alan film, sanatın gücüyle iklim krizinin aciliyeti ve ciddiyetinin anlaşılmasında önemli rol oynayabilir. Dicaprio filmi kısacık anlatacak olursa “günümüz kültürünün bir analojisi ve bilimsel gerçekleri duyma ve dinleme yetersizliğimiz” şeklinde özetliyor. Bu filmle birlikte DiCaprio’nun iklim aktivistliği de gündemde:

  • Leonardo DiCaprio, 1998 yılında 24 yaşındayken vahşi hayatı ve ekosistemi koruma amacıyla kendi vakfını kurdu. Vakıf bugüne dek birçok projeye 100 milyon dolardan fazla fon sağladı.
  • Aktör WWF, Natural Resources Defense Council, International Fund for Animal Welfare, Pristine Seas ve Oceans 5 gibi çevreyi korumaya odaklanan organizasyonların yönetiminde yer alıyor.
  • 2014 yılında BM tarafından iklim değişikliği ile mücadele odağı ile Küresel Barış Elçisi seçildi. 
  • 2016 yılında Diriliş filmiyle sonunda Oscar’ı kazanan oyuncu, Oscar konuşmasında iklim değişikliğine dikkat çekmeyi başardı ve tüm dünyayı farkındalığa davet etti. “Açgözlü politikaların susturamayacağı sesler” için ödülünü aldığını açıkladı.
  • 2016 yılında National Geographic ile yapılan, iklim değişikliğini konu alan belgesel film Tufandan Önce’de başrol oynadı.
  • Glasgow’da gerçekleşen COP26’ya katılarak aktörün etkinliğe star gücü getirdiği söyleniyor.
  • Belize’deki Blackadore Caye adasını satın alan aktör, adaya çevre dostu yöntemlerle herkese örnek bir eko-tesis yapmak istediğini açıkladı. Doğal yaşamın dengesini bozabileceği yönündeki eleştirilerden sonra bu planı şimdilik askıya aldı.

“Atacağımız adımlar bizden sonraki neslin ve gezegenimizin geleceği için belirleyici olacaktır.” diyen DiCaprio hayat stili nedeniyle zaman zaman karbon ayak izinden dolayı eleştirilse de, toplum üzerinde iklim değişikliği için farkındalık yaratma konusunda sarfettiği çaba ve kaynak göz ardı edilemez. Sanatın ve sanatçının gücü dünyanın geleceğini değiştirebilir. Geniş kitleler üzerinde etkisi olan çoğu sanatçının bu konuyu odağına alması halinde yaratılabilecek etkiyi gelin, hep beraber hayal edelim.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?

Takip Ediyoruz

Sabancı Vakfı Hibe Programları Başvuruları Başlıyor!

Takip Ediyoruz

Ülkemizde pek çok projenin faaliyete geçmesinde, ulusal düzeyde önemli etkiler yaratılmasında desteği bulunan Sabancı Vakfı’nın 2022 Hibe Programları başvuruları başlıyor.

2022 Yılı hibe programında kadın, genç ve engellilere yönelik “Nitelikli Eğitim, Eğitime Erişimin ve Devamın Desteklenmesi” ile “Hak Temelli Yaygın Eğitim Çalışmalarının Desteklenmesi” başlıkları altında sivil toplum kuruluşlarından gelecek proje başvuruları değerlendirilecek. Başvuru yapacak kurumların projeleri ile, nitelikli eğitime eşit erişim, kız çocuklarının eğitime devamı, erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadele, iklim değişikliği gibi alt temalardan en az birine değinen çalışmalar önermesi bekleniyor.

Program kapsamında çevrimiçi alınacak başvurular, 3 Ocak 2022’de başlayıp 9 Şubat 2022’de sona erecek.

Detaylı bilgi için burayı tıklayabilirsiniz! 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

YAZARLAR

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir