Spektrum'un yeni sayısından herkese merhaba,
Bugün hikâyelerimizde İstanbul Planlama Ajansı'nın İstanbul Vizyon 2050 Arama Konferansı'nda aldığımız notlara ve sağlıklı hareketlilik konusunda çalışmaları hızlandırabilecek Avrupa Hareketlilik Haftası'na yer veriyoruz.
Göç, işsizlik, eğitim, kira fiyatları, iklim krizi ve siyasi partiler hakkında yer verdiğimiz araştırma ve raporların ilginizi çekeceğini umuyoruz.
Bizi Twitter'da da takip edebilir, görüş ve eleştirilerinizi aktarabilirsiniz.
Bir sonraki sayıda görüşmek dileğiyle,
Bartu
• Türkiye Raporu'nun araştırması, toplumun %85’inin Suriyelilerin Türkiye ekonomisine herhangi bir katkısının olmadığını, %68'inin de işsizliğin artmasına sebep olduklarını düşündüğünü ortaya koydu. Suriyelilerin suç oranlarını yükselttiğini düşünenlerin oranı %70 olurken kültürel zenginliği artırdığını düşünenlerin oranı %14'te kaldı.

- Sponsorlu: Bireysel üyelik paketini satın alarak İstanbul Ekonomi Araştırma şirketinin ayda iki kez hazırladığı Türkiye Raporu'nun tüm ayrıntılarına erişmek için bu bağlantıyı kullanabilirsiniz.
- Öte yandan: Sözcü'ye konuşan Gezici Araştırma Şirketi Genel Müdürü Murat Gezici, "göçmenlere karşı konukseverliğin yerini kızgınlığa, kaygı, korku ve umutsuzluğa bıraktığını, halkın kaynayan bir kazan gibi taşmak üzere olduğunu" söyledi.
• . İstanbul Üniversitesi Pazarlama Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Süphan Nasır başkanlığında yürütülen bir araştırmada toplumun %90,5'inin ekonomiden memnun olmadığı sonucuna varıldı.
- Araştırmaya katılanların %56,9'u ekonominin iyiliği için serbest piyasaya az müdahale edilmesi görüşünü savunurken lise ve üniversite eğitiminin devlet tarafından gerçekleştirilmesini isteyenler %81,3 oldu. Kamu işletme ve iştiraklerinin özelleştirilmemesini savunanların oranı %82,4 olarak bulundu.
- Araştırmada ideolojik bağlılık ileri yaş gruplarında görülürken orta yaş ve genç yaş gruplarının ideolojik bağları olmadığı, evrensel değerlere önem verdiği tespit edildi.
Kaynak: Sözcü
• Yöneylem Araştırma Merkezi'nin araştırması, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a "asla oy vermeyeceğini" söyleyenlerin oranının %57 olduğunu gösterdi. Seçim anketinde partilerin oy oranları kararsızlar dağıtıldıktan sonra aşağıdaki gibi bulundu:

- İttifak memnuniyeti: Metropoll şirketinin anketi, Millet İttifakı seçmenlerinin Cumhur İttifakı seçmenlerine göre partilerinin ittifakından daha memnun olduğu sonucuna vardı. Seçmenlerin ittifaklardan memnuniyeti aşağıdaki gibi bulundu:


- En önemli sorun: Konsensus araştırma şirketinin anketine göre ülkenin en büyük sorunu %40'a göre işsizlik, %36'ya göre enflasyon/hayat pahalılığı, %28'e göre gelir eşitsizliği oldu.

8 Eylül Çarşamba günün farklı sektörlerden 60 kanaat önderleriyle İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İstanbul Planlama Ajansı'nın ev sahipliğinde gerçekleşen İstanbul Vizyon 2050 Arama Konferansı etkinliğine ben de en genç katılımcı olarak davet edildim. Alanında çok değerli akademisyenlerden STK kurucularına; girişimcilerden iş insanlarına kadın erkek dengesi de gözetilerek oluşturulmuş bu davette hayalimizdeki İstanbul'u konuştuk.
Etkinlikte elbette eleştirilecek, daha iyi yapılabilecek pek çok nokta vardı, ancak yaşadığım şehre dair vizyon planlamasında yalnızca siyasilerin değil, bizlerin de sürece dahil edilmesi katılımcıların “ortak mutluluğuydu”. Pandemi yüzünden bir buçuk senedir evlere tıkılıp bu tür buluşmaları da sanal ortamda yaptığımız için artık “çalıştay, workshop, etkinlik” gibi kelimelerdem kaçıyordum. İnsanlarla toplu etkinliklerde beraber olmayı, yeni yüzlerle tanışmayı, kahve sırasında hal hatır sormayı öyle özlemişiz ki bana bu etkinlik pek iyi geldi!
Florya Kampüsü’nde açık alanda gerçekleştirilen Vizyon 2050 Arama Konferansı’nın açılış konuşması İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu tarafından yapıldı. İmamoğlu kendi İstanbul hayalinden, bu zamana kadarki çabalarından, Kanal İstanbul’a karşı ilçe belediye başkanı olduğu zamanlardan itibaren tavrını ve daha birçok önemli meseleyi anlatırken “İstanbul’un geleceğini 16 milyon yaşayanıyla birlikte kurgulamak istediğini” vurguladı.
Prof.Dr. Oğuz Babüroğlu moderasyonunda gerçekleşen etkinlikte dört farklı oturum vardı: beyin fırtınası, hayalimdeki İstanbul grup çalışması, İstanbul 2050 gelecek tasarım çerçevesi ve İstanbul 2050 grup çalışması. Beyin fırtınası oturumunda katılımcılar kamusal alanlar, kültürel zenginlik, çeşitlilik, tarım, göç, düzen ve güvenlik, hız, mobilizasyon, nüfus yoğunluğu, deprem, ortak değerler, derin yoksullukla mücadele, toplumsal cinsiyet, tasarım, teknolojik inovasyon ve su meselesi gibi ana başlıklara yer verdi. 57 değer önerisi küçük bir aradan sonra bütün katılımcılara yazılı şekilde verildi ve hâkim akımlar grup çalışması yapıldı. 6 farklı gruba ayrılan katılımcılar beyin fırtınası çalışmasında ortaya çıkan kavramları daha detaylı tartıştı ve çalışma sonunda ilk sunumlarını gerçekleştirdi. 6 grup en çok öne çıkarmak istediği 5 ana başlığı belirledi. Daha sonra bunlar üzerinde uzlaşı oluşturdukları sloganlar ve çatı meselelerin sunumlarını yaptı.
“İstanbul bizim evimiz, insan evinden korkar mı? Gençler evinden korkuyor.”
Daha önce benzer bir etkinlik gençler arasında gerçekleştirilmişti. Hala genç ama genç çalıştayının yaşını aşacak kadar yaş almış biri olarak iki oturumun çıktıları arasındaki temel fark beni çok şaşırtmadı. Vizyon Arama etkinliğinde benim gözlemlediğim kadarıyla yaş ortalaması 45’ti, çoğunluk kendi sektöründe zaten 20-25 senedir aktif olarak çalışan insanlar olduğu için İstanbul’a dair hayalleri de daha somut ve teknik meselelerdi. Şehir planlamadan tutun akademiye, girişimcilikten STK’ya herkes kendi alanında gözlemledikleri sektörel problemlerin İstanbul’daki yansımasını ortaya çıkarırken genç çalıştayında ana kaygılar “özgürlük, demokrasi, eşitlik, huzur” gibi daha temel meseleler üzerineydi. Hatta bu farkındalığı oluşturmak için gençlerle yapılan etkinlik raporunun vizyon arama konferansının başında bizlere sunulması da önemliydi. Daha sonrasında görüştüğümüz birçok isim gençlik çalıştayında ortaya çıkan “KORKMA” sloganının ne kadar tüyler ürperttiğini söyledi. Gençler, 2050 vizyonunda “korkmadıkları” bir kent istiyorlardı. İncelemek isterseniz detaylı olarak İPA’nın sitesindeki etkinlik raporlarına bakabilirsiniz.
Etkinliğe acil bir durumdan dolayı bir saat erken veda etmem gerekti. Fakat gitmeden İPA’dan görevli arkadaşlarla etkinliği değerlendirdik. Ben, katılımcıların daha heterojen olabileceğini düşündüğümü belirttim. Aslında denge çok özenle kurulmaya çalışılmıştı ancak yine de belirli bir sosyo-ekonomik sınıftan insanların katılımıyla oluşturulmuştu. Katılımcılar benzer semtlerde oturuyor, benzer kaygıları taşıyordu. Vizyon buluşmasında belediyede çalışan fiziksel olarak şehrin güzelleşmesine katkı sağlayan ve şehirle iç içe olan emekçilerin de olmasını ve onların gözünden daha “çıplak” İstanbul’u görmeyi istediğimi belirttim. Siz de İstanbul’un gelişimine katkı sağlamak isterseniz İPA ile iletişime geçebilirsiniz. Bakıldığında 2050 biraz tahmin edilmesi ve tartışılması uzak geliyor ama jenerasyonlar arası eşitlik ve iklim krizi düşünüldüğünde tartışılması bugünden başlanması gereken meseleler var.
İBB ve İPA’ya davet için teşekkür ederim. Ortak akla önem verildiği, vatandaşın fikrinin siyasilerden önemsiz görülmediği ve siyasilerin temsilci olduğunun unutulmadığı nice karar toplantılarına!
Not: Bizim çalışma grubumuz şu an belediyenin sloganı olan “İstanbul Senin” başlığına çok takılmıştı. İstanbul zaten bizim, yani hepimizin. Ne zaman başkasının oldu ki?” dendi. Bu yüzden de sahiplenme duygusu üzerinden birçok problemi çözmeye odaklandık. Bu şehir, insanıyla, doğasıyla, mimarisiyle bizim. Tam da buradan hareketle bu şehrin tüm zenginliklerine gözümüz gibi bakmalıyız. Başka İstanbul yok!
İBB TV yayını: https://lnkd.in/dm6HUncD
• TÜSİAD'ın yayımladığı eğitim raporu, Türkiye'nin pandemi döneminde Meksika’nın ardından okulların en çok kapalı kaldığı ülke olduğunu ortaya koydu. Rapora göre Türkiye’de okul çağındaki çocukların bulunduğu yoksul hanelerde internete erişim oranı %39, kırsal kesimlerde yaşayan ve uzaktan eğitim için gerekli teknolojik ekipmanlara sahip olan öğrencilerin oranı %40 oldu. 160 bin öğrencinin ekonomik şartlar sebebiyle okulu bırakma riski taşıdığı ifade edildi.
- Kaybolacak meslekler: Rapordaki projeksiyonda Türkiye'de 2030'a dek 7,6 milyon işin kaybolacağı ancak mavi veya beyaz yaka olarak adlandırılmayan ve 4 yıllık üniversite eğitimi gerektirmeyen 8,9 milyon yeni iş yaratılacağı görüldü.
- Öte yandan: Eğitim Sen'in hazırladığı bir raporda ise bazı sınıflarda 50’den fazla öğrenci olduğu, okullardaki temizlik görevlisi ihtiyacının geçici istihdamlarla geçiştirildiği ve birçok okul ihtiyacının veliler tarafından karşılandığı ortaya kondu. Raporda sınıfların seyreltilmesi ve pandemi önlemlerinin tamamlanması talep edildi.
• TÜİK'in açıkladığı işsizlik verilerine göre; 15 yaş ve üzerinde işsizlik sayısı Temmuz 2021'de bir önceki aya göre 506 bin kişi artarak 3 milyon 902 bin kişi oldu. Tanımlı işsizlik oranı 1,4 puanlık artışla %12,0 seviyesinde gerçekleşti. Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel iş gücü ve işsizlerden oluşan âtıl iş gücü oranı 2021 Temmuz’unda bir önceki aya göre 1,2 puan artarak %23,6 oldu.
- DİSK-AR raporu: DİSK-AR, TÜİK'in âtıl iş gücü oranından hareketle yapılan hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısının temmuzda 8 milyon 421 olarak gerçekleştiğini bildirdi. Araştırma şirketi, TÜİK'in yeni kullanmaya başladığı metodolojiye göre aylık verilen oldukça "sınırlı" bir kapsama sahip olduğunu belirtti.
- İŞ-KUR verileri: DİSK-AR, Temmuz - Ağustos aylarında 244 bin artan kayıtlı işsiz sayısının 3,2 milyona yaklaştığına vurgu yaptı.
- Neden: Pandemide uygulanan işten çıkarma yasağının sona ermesinin kayıtlı işsiz sayısında ciddi bir artışa yol açtığına dikkat çekildi.
• Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi'nin raporu, geçtiğimiz ay Türkiye'deki konut fiyatlarının önceki yılın aynı dönemine göre %38,9 arttığını, kiraların ise %34,6 yükseldiğini ortaya koydu. İstanbul'daki kira artışı %50,7'yi buldu.


• Dışişleri Bakanlığı'nın TBMM'ye sunduğu raporda iklim değişikliğinin güvenlik, su, göç ve insan haklarına etkisinin son dönemde uluslararası platformlarda ilk gündem maddesi olduğu, uluslararası ve bölgesel kuruluşların iklim değişikliği konusunda daha iddialı ve ön alıcı bir yaklaşım sergilemeyi amaçladığı ifade edildi. Raporda, yeşil dönüşümün ve dekarbonizasyonun yüksek kaliteli iş imkanları yaratabileceği, iklim politikalarına ağırlık veren ülkelerin istihdam ve ekonomik refah konusunda kazançlar elde edebileceği vurgulandı.
• NewsLab Türkiye'nin farklı gazetelerin köşe yazılarında mültecilere ve göçmenlere karşı tutumu analiz ettiği raporda incelenen yazıların %42'sinde negatif, %34'ünde pozitif söylem kullanıldığı, yazıların %24'ünün ise nötr bir tonda olduğu ifade edildi. Tartışmanın çoğunlukla göçmenlerin yasal statüleri ya da yaşam standartları konuları yerine ekonomi ve güvenlik ekseninde yaşandığı belirtildi.
- Hükümet yanlısı medyada CHP ve İYİ Parti'nin göçmenlerin ülkelerine gönderilmesine yönelik söylemlerine karşı mültecileri ve hükümet politikalarını savunan yazılar yayımlandığı, sol medyada mültecilerle "sınıf kardeşliği" üzerinden bağ kurulduğu ve hükümet politikalarının eleştirildiği, iktidara yakın olmayan gazetelerde devletin sorumluluğuna yönelik negatif söylem kullanıldığı vurgulandı.
Avrupa Hareketlilik Haftası, sağlıklı hareketlilik ve erişilebilirlik
Türkiye'den de belediyelerin yoğun şekilde katıldığı Avrupa Hareketlilik Haftası sağlıklı hareketlilik ve erişilebilirlik konularında çalışılması için bir fırsat olabilir.

Avrupa Hareketlilik Haftası, 2002 yılından bu yana Avrupa Komisyonu tarafından 16 – 22 Eylül haftasında kutlanıyor. Hafta boyunca katılımcı belediyeler her sene belirlenen farklı bir temada yenilikçi altyapı çözümleri üretmek, halktan geribildirim almak ve erişilebilirlik çözümleri geliştirmek gibi konularda harekete geçmeye çağrılıyor. Çeşitli ödüllerin de verildiği haftaya sadece Avrupa’dan değil, dünyadan da birçok belediye katılıyor. Türkiye ise katılımın yoğun olduğu ülkelerden. Şu ana kadar 320 belediye 2021 Avrupa Hareketlilik Haftası’na kayıt yaptırmış durumda.
Bu senenin teması ise “Sürdürülebilir Ulaşım: Sağlıklı ve Güveli Hareketlilik” olarak belirlendi. Tematik rehberde bu başlıkta 4 ana odak göze çarpıyor: Akıl sağlığı, fiziksel sağlık, güvenlik, COVID-19 müdahalesi. Temanın seçiminde pandemi sırasında karşılaşılan zorluklar ve fark edilen fırsatlar etkili oldu.
Bu noktada, her odak ayrı bir yazı olarak ele alınabilecek kadar detaylı olduğu için, biz de bu yazımızda sadece sağlıklı hareketlilik konusunda iyi örneklere değinerek ilerisi için öneriler üretmeye çalışacağız.
Hem fiziksel hem de mental sağlık için açık alanların ve sosyal mekanların erişilebilirliği oldukça önemli. Özellikle evlere kapalı kaldığımız pandemi döneminde bunu daha çok fark ettik. Ancak, engellenen bireyler gibi farklı toplumsal grupların farklı ihtiyaçlarının olabileceği unutulmamalı. Örneğin, pandemi başında uygulanan sokağa çıkma yasaklarından uzun süre kapalı ortamda kalması ruhsal ve fiziksel sağlıklarını olumsuz etkileyebilecek özel gereksinimli çocuklar ve gençler ile refakatçilerinin muaf tutulması iyi bir örnekti. Pandemi döneminde Kanser ve Hasta Hakları Platformu’nun Onko-Van Projesi de sağlıklı ulaşım için önemli bir adımdı. Kanser tedavisi gören ve tedaviye gitmek için toplu taşıma kullanmak zorunda olan kanser hastalarını virüs riskinden korumak için ev-hastane ve hastane-ev arası servis hizmeti sunan proje 8 farklı kurumun ortak koordinasyonunda devam ediyor.
Pandemi kapsamındaki örneklerin yanı sıra engellenen bireylerin erişilebilirlik eksiklikleri nedeniyle yaşadıkları sosyal izolasyonun önüne geçebilmek için toplu ulaşım araçlarının erişilebilirliğinin önemi büyük. Her ne kadar istasyonlarda kılavuz zeminlerin, araç içi sesli anons sistemlerinin ve bazı araçlarda açılır rampaların bulunması sağlansa da hem mevcut uygulamaların yaygınlaşmasına hem de yenilikçi uygulamalara ihtiyaç var. Bu noktada 7 farklı Avrupa şehrinde pilot uygulamalar ile test edilecek 11 ortaklı ve Avrupa Komisyonu destekli TRIPS projesi engellenen bireylerin katılımıyla sorunları tespit etmeyi ve yenilikçi hareketlilik çözümleri üretmeyi hedefliyor. Siz de başlangıç aşamasındaki bu projeye hareketlililk anketini doldurarak destek verebilirsiniz.
Tematik rehberde sağlıklı ulaşım kapsamında bahsedilen bir alt başlık da hava ve gürültü kirliliği. Solunum güçlüğü çeken engellenen bireyler ve duyusal hassasiyeti bulunan otizmli bireyler için bu iki konu hayati öneme sahip. Avrupa nüfusunun %20’sinin uzun süreli tehlikeli ses seviyesine maruz kaldığı ve kentlerdeki artan karbon salınımı düşünüldüğünde durumun ciddiyeti daha da anlaşılır hale geliyor. Rehberde bu tehlikeli duruma karşılık Barcelona Belediyesi’nin “süperblok" çözümü iyi örnek olarak anlatılıyor. Süperbloklar 400 metrekarelik araçsız alanları ifade ediyor. Şehir trafiği bu alanların etrafından yeniden yönlendirilerek şehir içinde sessiz ve nispeten daha temiz alanlar yaratılıyor. Fark edilebileceği üzere süperbloklar bir erişilebilirlik uygulaması olarak düşünülmemiş ama herkesin hayat kalitesini arttıran kapsayıcı bir çözüm haline gelmiş.
Kısacası, önümüzdeki hafta yerel yönetimler için hareketlilik konusu üzerine düşünmek ve aksiyon almak için güzel bir fırsat. Bu noktada farklı toplumsal grupların farklı ihtiyaçlarının önemsenmesi, erişilebilirlik düzenlemelerinin ve kente katılımın engellenen bireylerin psikolojik ve fiziksel sağlıkları açısından değerinin unutulmaması ve kapsayıcı çözümler ile herkesin katılımının desteklenmesi sağlıklı ve güvenli kentler için kritik noktalar.





