29 Mart Cuma sabahından herkese günaydın.
Veri takvimi açısından oldukça sakin geçen bir hafta ile Mart ayına veda ediyoruz.
Dün gözler TCMB tarafından yayımlanan PPK özeti ile haftalık verilere çevrilirken, döviz rezervlerinde kaydedilen 4,1 milyar USD'lik azalış ve ihtiyaç kredisi faizlerinde %80 eşiğinin aşılmış olması dikkatleri üzerine çekti. Yurt dışında ise ekonomik büyüme verileri ön plandaydı.
Günün Hikayesi'nde global merkez bankalarına ilişkin kaleme aldığımız analizi bulabilirsiniz.
İyi okumalar.
-Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 97,2 milyar TL hacim ve %3,10 kazançla 9.079 puandan tamamladı. Güne hızlı bir açılışla başlayan ve öğleden sonra gelen güçlü alımlarla pozitif seyrini sürdüren endeks, böylece hafta başındaki kayıplarının bir kısmını da telafi etmiş oldu.
- Endekste haftalık kayıp %0,66 seviyesinde olmakla birlikte; aylık kayıp %1,08, yılbaşından bu yana kazanç ise %21,55 seviyesinde yer alıyor.
- BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %9,97 kazanç yaşayan Sasa Polyester (SASA), %8,23 kazanç yaşayan Vestel Elektronik (VESTL) ve %6,63 kazanç yaşayan Türk Traktör (TTRAK) payları oldu.
- Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %4,83 artış gösteren BIST Ulaştırma Endeksi (XULAS) oldu. BIST Bankacılık Endeksi günü (XBANK) %4,25 değer kazancıyla tamamlarken, BIST Sanayi Endeksi'nin (XUSIN) kazancı ise %2,01 oldu.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ekonomik güven endeksinin Mart ayında bir önceki aya kıyasla 1,0 puan artışla 100,0 seviyesine yükseldiğini duyurdu. Böylece endeks, Haziran 2023'ten bu yana ilk kez 100 eşik değerini aşarak iyimserlik bölgesine geçmiş oldu.
- 📖 Detaylar: Mart ayında endeksi oluşturan alt endeksler arasından hizmet sektörü güven endeksi 1,8, reel sektör güven endeksi 1,5, tüketici güven endeksi ise 0,1 puan artarken; perakende ticaret sektörü güven endeksi 1,2; inşaat sektörü güven endeksi ise 3,2 puan geriledi.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Mart ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısının özet metnini yayımladı. Metinde aylık enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma olması durumunda para politikasının daha da sıkılaştırılacağı mesajı yinelenirken, gerekmesi hâlinde sterilizasyon araçlarının da etkin bir şekilde kullanımına devam edileceği vurgulandı.
"Para politikasındaki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon 2024 yılının ikinci yarısında tesis edilecektir."
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri, 22 Mart ile sona eren haftada 4,1 milyar USD daha azalarak 123,8 milyar USD seviyesine geriledi. Söz konusu haftada net uluslararası rezervler 4,4 milyar USD azalışla 15,2 milyar USD'ye gerilerken, swap hariç net rezervler ise toplam 5,3 milyar USD azalışla eksi 65,1 milyar USD seviyesine indi.
• TCMB tarafından yayımlanan haftalık verilere göre 22 Mart ile sona eren haftada bankacılık sektörü genelinde ortalama 3 aya kadar vadeli TL mevduat faizi, bir önceki haftaya kıyasla 3,86 puan artışla %59,52'ye yükseldi. Aynı haftada ortalama TL ihtiyaç kredisi faizi 6,09 puan artışla %82,09'a kadar yükselirken, ortalama ticari kredi faizi ise 4,26 puan artışla %62,72'ye çıktı.
• TCMB, 22 Mart ile sona eren haftada yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatının parite etkisinden arındırılmış olarak 3,6 milyar USD arttığını açıkladı. Söz konusu dönemde gerçek kişilerin döviz mevduatı 2,2 milyar USD'lik artış gösterirken, tüzel kişilerin döviz mevduatı ise 1,4 milyar USD arttı.
• Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yayımlanan haftalık verilere göre 22 Mart haftasında kur korumalı mevduat (KKM) stoku 7,2 milyar TL daha gerileyerek 2 trilyon 288 milyar TL'ye indi. Söz konusu haftada KKM'nin toplam mevduatlar içindeki payı %14,76'ya gerilerken, KKM hariç TL mevduatın payı ise %41,58'e indi.
• Cumhurbaşkanı Erdoğan bir mitingde yaptığı konuşmasında, emekli maaşlarında yeniden değerlendirme için Temmuz ayını işaret ederek, “Temmuz ayında yılın 6 ayındaki enflasyona göre emekli maaşlarını tekrar masaya yatıracağız” ifadelerini kullandı.
- 💉 Hatırlatma dozu: Birkaç gün önce aynı konu hakkında açıklama yapan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da, “Yılbaşında yaptığımız emekli artışı, %50 artış, sadece 6 aylıktı. Dolayısıyla ikinci 6 ayda da haliyle artışlar yaşanacaktır" demişti.
• Credit Suisse ve UBS tarafından hazırlanan servet dağılımı araştırmasının sonuçlarına göre, Türkiye’nin en zengin %1’lik kesimi ülkedeki toplam servetin %39,5’ine sahipken, en zengin %10’luk kesimi ise %69,8’ine sahip. Yine aynı araştırmanın sonuçlarına göre Türkiye’de halkın %71’i 10 bin dolardan daha az servete sahipken, Türkiye'nin 10 bin dolardan az servete sahip yetişkinler sıralamasında açık ara farkla Avrupa birincisi olduğu görülüyor.
• HSBC, yerel seçimlerin ardından ekonomi politikalarında majör bir değişim ve TL'de yeni bir zayıflık dönemi beklemediğini bildirdi. Bankanın yıl sonuna ilişkin manşet enflasyon tahmini ise %49,0 olarak belirlendi.
• ABD Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan nihai sonuçlara göre ABD ekonomisi, 2023 yılının dördüncü çeyreğinde yıllık bazda %3,4 ile beklentilerin üzerinde büyüdü. Dördüncü çeyrek verisiyle birlikte ülke ekonomisinin yıllık büyüme oranı ise %2,5 seviyesinde gerçekleşmiş oldu.
- 📖 Detaylar: Yayımlanan verilere göre dördüncü çeyrekte tüketim harcamaları %3,3 büyüme kaydederken, yatırımlar %0,7, federal hükümet harcamaları ise %2,4 büyüdü. 2023 yılı geneline bakıldığında ise tüketimin %2,2, federal hükümet harcamalarının %4,2 büyüdüğü; yurt içi yatırımların ise %1,3 daraldığı görüldü.
• Birleşik Krallık ekonomisi, açıklanan nihai verilere göre 2023 yılının dördüncü çeyreğinde %0,3 daralarak teknik resesyona girdi. Ülke ekonomisi üçüncü çeyrekte de %0,1 daralmıştı.
• Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P), ABD'nin uzun vadeli kredi notunu AA+, kredi notu görünümünü ise durağan seviyesinde teyit etti.
• ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, Çin'e yapacağı ziyaret sırasında ülkenin temiz enerji alanında uygulamakta olduğu yüksek sübvansiyonların olumsuz etkileri konusunda uyarılarda bulunacağını ve bu konuda Çinli mevkidaşlarına baskı yapacağını ifade etti.
"Ziyaret ettiğimde Çinlilerle bu endüstrilerin aşırı kapasitesi hakkında konuşmayı ve onların bu durumun -piyasanın ucuz mallarla dolması- ABD ve aynı zamanda birçok ülke üzerinde yarattığı istenmeyen etkiyi anlamalarını sağlamayı planlıyorum.”
• Taylan Bilgiç: "QNB Finansbank ekonomistleri, TCMB'nin 2023 için 900 milyar TL ($28 milyar) civarında zarar açıklamasını bekliyor. Ayrıca geçmiş dönemlerden birikmiş zarara dikkat çekiyorlar."
• Barış Soydan: "BETAM'a göre İstanbul'da konut fiyatlarının yıllık artış oranı %42.7'ye geriledi. Enflasyonun her türlü çok altında, yani konut fiyatları reel olarak düşüyor."
• Altuğ Özaslan: "Müdahale gelecek herhalde, USD/JPY’de piyasa BoJ’a gel gel yapıyor, gelmezse 152’yi kırıp 157’ye kadar sürebilirler. Tom ve Jerry’ye dönüyor iş, tüm piyasaları elbet etkiler, JPY’yi bir süre yakından izlemek lazım."
Her ihtiyaca Nurus’tan başka bir Calma
Sokakta köşe kapmaca oynamak harika olsa da ofiste oynananlar için aynı hisleri paylaşamıyoruz. “Toplantım var yan odaya mı geçsem, görüşmenin ortasında biri arkadan geçer mi, bu ortam çok sesli nerede çalışsam” gibi sorularla oynadığımız köşe kapmacanın sonuna neyse ki Calma sayesinde geliyoruz.
- Nedir? Pek çok yenilikçi ve çağdaş tasarımıyla Nurus, günümüzün değişen ofis anlayışı ve çalışma biçimlerine çözümler sunuyor. Üretkenliğimize katkıda bulunan yaratıcı çözümü Calma, kalabalık ofis ortamlarında ve halka açık alanlarda, dış seslerden ve uyaranlardan arındırılmış konforlu bir ortamı mümkün kılarak çalışma hayatında en büyük ihtiyaç hâline gelen sağlıklı çalışma ortamını sağlıyor.
- Dahası: A Sınıfı Ses Yalıtımı sertifikasına sahip Calma, içindeki CO2 oranını 1000 ppm olan kaliteli hava değerinin altında tutan özel bir havalandırma sistemine sahip. MDF toz boya teknolojisiyle kimyasal salınımı önleyen Calma Akustik Kabinlerin çevreye ve insana duyarlı, anti-alerjik ve anti-bakteriyel özelliklere sahip; Small, For U, Medium, Large, X Large, XX Large seçenekleri bulunuyor.
- Neden önemli? Bireysel ve ekip çalışmaları için gürültüden uzak, konforlu bir alan yaratan Calma, ofis metrekare fiyatlarının yüksek olduğu bölgelerde ve fazla odaya sahip olmayan küçük ofislerde ayrı bir alan yaratarak sadece yenilikçi bir çalışma ortamı değil, ekonomik bir alternatif de sunuyor.
Çalışma ve yaşam alanlarını kökten değiştirecek Calma’yı buradan inceleyebilir, tüm yenilikçi Nurus tasarımlarıyla şurada buluşabilirsiniz.
Gözler global merkez bankalarında: Beklentiler ne yönde?
Gerileyen enflasyon, daralan kredi hacimleri, rekor faaliyet zararları ve sıkılaşan ekonomik koşullar ile birlikte gözler gelişmiş ülke merkez bankalarına çevrildi. 25 baz puanlık indirimle ilk hamleyi yapan İsviçre Merkez Bankası’nın ardından Fed, ECB ve BoE’nin ne zaman sahneye çıkacağı merak ediliyor.
Gerileyen enflasyon, daralan kredi hacimleri, rekor faaliyet zararları ve sıkılaşan ekonomik koşullar ile birlikte gözler gelişmiş ülke merkez bankalarına çevrildi. 25 baz puanlık indirimle ilk hamleyi yapan İsviçre Merkez Bankası’nın ardından Fed, ECB ve BoE’nin ne zaman sahneye çıkacağı merak ediliyor. Peki genel beklentiler ne yönde?
ABD Merkez Bankası (Fed)
Aslında yılbaşında oluşan beklenti, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimlerine Mart ayında başlaması yönündeydi. Piyasalarda oluşan olumlu hava da buna işaret ediyordu. Ancak enflasyon ve ülke işgücü piyasasının gösterdiği direnç, yetkilileri biraz daha beklemeye sevk etti ve Fed, Mart ayı FOMC toplantısında fonlama faizini sabit tutarak pas geçme kararı aldı.
Mart ayı toplantısından sonra yayımlanan dot-plot grafiğinde FOMC üyelerinin 2024 yılı için sahip olduğu 75 baz puanlık faiz indirimi öngörüsüne dair herhangi bir değişim gerçekleşmediği görüldü. İndirimlerin 25 baz puanlık küçük adımlarla atılacağına da kesin gözüyle bakılıyor. Ancak ilk adımın ne zaman atılacağına dair hâlâ birtakım soru işaretleri mevcut.
ABD’de enflasyon 2022 Ağustos’ta %9,1 ile pik yapmasının ardından 2024 Şubat’ta %3,2’ye kadar gerilemiş vaziyette. Ülkede uzun süredir direnen işgücü piyasasının Şubat ayında nispeten zayıflayarak işsizlik oranının %3,9’a çıkması ve saatlik kazançların da %0,1 ile beklentilerin altında gelmesi sonucunda FOMC üyeleri de faiz indirimlerine sıcak bakmaya başladı diyebiliriz. Mart ayı toplantısı sonrasında Fed Başkanı Powell’in yaptığı, “Bu yıl bir noktada faiz indirimi uygun” açıklamasının da bu görüşü yansıttığını söyleyebiliriz.
Büyük bir sürpriz yaşanmaması durumunda bu yıl bir veya birden fazla faiz indiriminin yaşanmasına kesin gözüyle bakabiliriz. Fakat kaç indirim yapılacağına dair yine de bir belirsizlik mevcut. FOMC üyeleri arasından San Francisco Fed Başkanı Mary Daly ve Cleveland Fed Başkanı Loretta Mester gibi isimler bu yıl üç faiz indiriminin uygun olduğunu söylerken, FOMC’nin şahin kanadını oluşturan Minneapolis Fed Başkanı Kashkari ve Boston Fed Başkanı Bostic gibi isimler ise iki veya bir faiz indiriminden söz ediyor. Bu yıl FOMC’de oy hakkı bulunan Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee ise üç indirim olacağını söyleyerek, üstüne üstlük ilk indirim için açık açık Haziran ayını işaret ediyor.
Şu anda piyasalarda oluşan genel kanı, Fed’in Mayıs ayı toplantısını da pas geçerek beklemesi ve Haziran ayında ilk adımı atması yönünde. CME Fedwatch üzerinde de bu olasılık %60’ın üzerinde fiyatlanıyor. Ancak bu durum, gelecek verilere göre her an değişebilir.
Avrupa Merkez Bankası (ECB)
Fed’in yanı sıra Avrupa Merkez Bankası (ECB) da bu yıl faiz indirimi yapması beklenen merkez bankaları arasında. ECB tarafında ilk indirimin tarihine ilişkin Fed’e kıyasla daha kesin bir yaklaşım olsa da, kaç indirim yapılabileceğine dair yine soru işaretleri mevcut.
Avro Bölgesi’nde ekonominin soğuyor olması, bölgenin en büyük ekonomisi olan Almanya başta olmak üzere pek çok ülkenin resesyonun kıyısında olması ve enflasyonda kaydedilen gözle görülür düşüş, ECB’yi faiz indirimleri için zorluyor. Bölgede Şubat ayında kaydedilen manşet enflasyon yıllık bazda %2,6 ile orta vadeli %2,0 hedefine oldukça yakın. Ancak enflasyondaki enerji ve gıda etkisini devre dışı bırakan çekirdek enflasyona bakıldığında, yine de hâlâ biraz mesafenin olduğu görülüyor.
ECB Yönetim Konseyi’nin önemli bir kısmı ilk faiz indirimi için Haziran ayını işaret ediyor. Yetkililer ilk indirimin ılımlı bir indirim olacağına—25 baz puan diyebiliriz—işaret etse de, istikrarlı bir faiz indirim sürecinin sözünü de vermiyor. Özellikle Başkan Christine Lagarde’ın “Bu, ilk faiz indiriminden sonra bile belirli bir faiz patikasına dair önceden taahhütte bulunamayacağımız anlamına geliyor” açıklaması, bu yıl yapılacak faiz indirimlerinin sayısının belirsiz olduğuna işaret ediyor. Piyasanın genel beklentisi ise bu yıl 95 baz puanlık indirim yapılabileceği yönünde.
Bank of England (BoE)
Birleşik Krallık Merkez Bankası’na (BoE) ilişkin beklentiler bir miktar daha karmaşık. Genel konsensüs bankanın ilk indirimine Haziran ayında başlaması yönündeyken, Mart ayı toplantısında en şahin iki üyenin faizlerin sabit bırakılması yönünde oy kullanması ve iki üyenin de faiz indirimi yönünde görüş belirtmesi ilk indirimin Mayıs ayında yapılabileceğine dair beklentileri ateşlemiş durumda.
Ancak bazı banka üyelerinin faiz indirimlerinin aceleye gelmemesi gerektiğine dair açıklamaları ve Başkan Andrew Bailey’nin "daha fazla veri görmek istiyoruz" çıkışları nedeniyle çoğunluk, ilk indirimlerin 25 baz puan ile Haziran ayında gerçekleşeceğini düşünüyor.
Ülkede manşet enflasyon %2,5 ile orta vadeli hedefe oldukça yakın ve ülke ekonomisi 2023’ün son çeyreği itibarıyla resesyona girmiş vaziyette. BoE'nin politika faizi ise %5,25 ile 16 yılın en yüksek düzeyinde yer alıyor.
