1 - NATO Liderler Zirvesi
2 - İşgalin birinci ayı
3 - Afganistan
4 - Soykırım kararı
5 - Rutte'nin ziyareti
6 - Türkiye'nin ilk iklim davası
7 - Seçim yasası
8 - Zamlar
9 - Bilgen'in partisi
10 - Gezi, Boğaziçi
Bonus: 11 yıl sonra hamle

Kuş Bakışı: Bir aylık mücadele, arka arkaya zamlar

Merhaba. Ukrayna'nın işgali üzerinden bir ay geçti. NATO üyesi ülkelerin liderleri, Ukrayna gündemiyle bir araya geldi. Et, şeker, süt ve akaryakıta zam geldi.
Mykhaylo Palinchak/SOPA Images

Mykhaylo Palinchak/SOPA Images

Spektrum Kuş Bakışı'ndan herkese merhaba.

Dün düzenlenen NATO Liderler Zirvesi'nde Ukrayna'ya destek mesajı verildi. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin üzerinden bir ay geçti. 

ABD, Myanmar ordusunun 2016 ve 2017’de Arakanlı Müslümanlara karşı işlediği suçları "soykırım" olarak tanıdıklarını açıkladı. 

Hollanda Başbakanı Mark Rutte Türkiye'yi ziyaret etti. 

Et, şeker, süt ve akaryakıta zam geldi.

Keyifli okumalar.

İlkim 


1 - NATO Liderler Zirvesi

• NATO üyesi 30 ülkenin lideri, dün Brüksel'de olağanüstü bir zirvede bir araya geldi. Zirvenin ardından liderler tarafından yapılan ortak açıklamada Ukrayna'ya desteğin artarak süreceği mesajı verildi.  

  • Jens Stoltenberg işgali "bir neslin gördüğü en büyük güvenlik krizi" olarak nitelendirirken basın açıklamasında, "NATO'nun savunma planlarını harekete geçirdik, NATO Mukabele Kuvveti unsurlarını konuşlandırdık ve doğu kanadımıza 40 bin asker yerleştirdik. Bugün NATO liderleri şu mutabakata vardı: Ukrayna'ya daha fazla destek vereceğiz ve Rusya'ya daha önce görülmemiş bedeller ödeteceğiz." şeklinde konuştu. Stoltenberg Slovakya, Macaristan, Bulgaristan ve Romanya'ya dört yeni muharebe gücünün ulaştırılacağını belirtti. 
  • Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün desteklendiğinin altını çizerek "Ukrayna'yla köklü ilişkilerimizin yanı sıra stratejik ortaklığımız var. Bir diğer komşumuz Rusya'yla yapıcı ve karşılıklı güvene dayalı diyalog içinde olmaya özen gösteriyoruz." dedi.
  • ABD Başkanı Joe Biden, zirveyi "NATO hiç bugünkü kadar birlik olmadı." sözleriyle değerlendirdi.
  • Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Batı ülkelerinin yaptırımların sayısını arttırmaya hazır olduğu dile getirdi.
  • Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Rusya'ya kimyasal silah konusunda uyarıda bulundu. Scholz, "Rusya, bu tür silahları kullanmak için düzmece saldırı planlarsa, bu tüm kurallara, anlaşmalara ve sözleşmelere aykırı olur." sözleriyle konuya dikkat çekti.
  • Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, Ukrayna'nın özgürlüğünün ve ülkedeki demokrasinin desteklenmesi gerektiğini söyledi. Johnson "Kiev, Mariupol, Lviv ve Donetsk'teki insanların yanındayız." yorumunda bulundu.

NATO Zirvesi

AP Photo

2 - İşgalin birinci ayı

• Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin üzerinden bir ay geçti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski işgalin birinci ayında yayımladığı videoda Rusya'nın özgürlüğe savaş açtığını söyleyerek "Rusya, Avrupa'daki tüm insanların özgürlüğünü yok etmeye çalışıyor. Tüm dünyadaki insanların. Dünya Rusya'ya 'dur' demeli. Bir ay oldu bile. Meydanlarınıza, sokaklarınıza çıkın. Görünür olun ve sesinizi duyurun." dedi. 

  • Yeni yaptırımlar: Almanya, Rusya'dan doğal gaz, petrol ve kömür ithalatını hızlı bir şekilde sonlandıracağını açıkladı. İsviçre hükümeti, Rusya'nın yaklaşık 6 milyar avroluk varlığının dondurulduğunu ve bu miktarın artmasının muhtemel olduğunu duyurdu. Birleşik Krallık, Rusya ekonomisi ve özel güvenlik şirketlerine yönelik 65 yeni yaptırım açıkladı. 
  • 1 ayda neler oldu? Rusya ve Ukrayna arasındaki gerilim, geçtiğimiz yıl yeniden tırmanmaya başlamış, Ukrayna olası işgal ihtimalini değerlendirdiklerini belirtirken Rusya "işgale yönelik bir planlarının olmadığı" söylemini yinelemişti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna'nın doğusunda Rusya destekçilerinin ağırlıkta olduğu Donbas bölgesindeki Donetsk ve Luhansk'ı bağımsız cumhuriyetler olarak tanıma kararı aldığını açıklamıştı. Açıklamadan sonra Rusya, Ukrayna'ya "askerî operasyon" düzenlediğini belirtmiş, gerekçe olarak "sınır güvenliği tehdidi" gösterilmişti. Rusya başta Kiev, Harkov ve Mariupol şehirleri olmak üzere Ukrayna'daki çeşitli bölgelere saldırmış; Zelenski ise vatandaşların da dâhil olduğu askerî güçlerin ülkeyi savunmaya devam ettiğini vurgulamıştı.
    Belarus sınırında iki ülkenin temsilcileri bir araya gelerek ateşkes görüşmeleri gerçekleştirmiş ancak taraflar anlaşma sağlayamamıştı. Antalya'da Rusya ve Ukrayna'nın dışişleri bakanları görüşmüş; görüşmelerden kesin sonuç çıkmasa da taraflar bu toplantıyı başlangıç olarak nitelendirmişti.

Ukrayna

Aris Messinis/AFP

3 - Afganistan

• Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Afganistan’a giderek Taliban yetkilileriyle görüştü. Görüşmenin "Siyasi ilişkilerin genişletilmesi, ekonomik ve transit iş birliği de dâhil olmak üzere çeşitli konuları görüşmek" amacıyla yapıldığı belirtildi. Taliban, Çin’e "Afganistan'dan gelebileceğini düşündüğü tüm tehditlere karşı" güvence verdi. 

  • Önemi: Bu, Çin’in henüz tanımadığı Taliban yönetimine yaptığı ilk resmi ziyaret oldu.
  • Öte yandan: Afganistan'daki Taliban yönetimi, yaklaşık yedi ay sonra tekrar açılan kız çocuklarının eğitim göreceği liselerin saatler sonra kapatıldığını duyurdu. Mevcut yönetimin eğitim bakanlığı, İslam hukuku ve ülke kültürüne uygun bir plan bulunana dek kız okullarının kapalı kalacağını açıkladı.

BirGün

4 - Soykırım kararı

• ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Myanmar ordusunun 2016 ve 2017’de Arakanlı Müslümanlara karşı işlediği suçları soykırım olarak tanıdıklarını açıkladı. Myanmar'da yönetimdeki askerî cuntadan konuyla ilgili bir açıklama henüz gelmedi.

  • Arka plan: Myanmar ordusunun 2017'de başlattığı operasyonun ardından çok sayıda Arakanlı Müslüman ülkeden göç etmiş; Uluslararası Ceza Mahkemesi 2019'da Arakanlı Müslümanlara yönelik suçlar hakkında soruşturma açılmasına onay vermişti.

Arakanlı Müslümanlar

perspektif

5 - Rutte'nin ziyareti

• Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hollanda Başbakanı Mark Rutte ile Ankara'da bir araya geldi. Ortak basın açıklamasında Erdoğan, Ukrayna'daki "insani dramın" sona ermesi için diplomasi trafiğini sürdürdüğünü belirterek "Avrupa Birliği'nin kısır çıkar hesaplarına teslim olmadan üyelik müzakeresi fasıllarını açmasını, Gümrük Birliği müzakerelerine süratle başlamasını bekliyoruz." ifadelerini kullandı. 

  • Teşekkür: Hollanda Başbakanı Rutte, "NATO için çok büyük siyasi ve askerî öneme sahip" Türkiye'nin Rusya ile Ukrayna müzakerelerinde kilit bir rol oynadığını söyleyerek Erdoğan'a teşekkür etti. 

Mark Rutte ve Cumhurbaşkanı Erdoğan

Murat Çetinmühürdar/Anadolu Ajansı


6 - Türkiye'nin ilk iklim davası

• Manisa'nın Gölmarmara ilçesinde bulunan ve 2011 yılından bu yana yüzey alanının %98,18'lik bir kısmını kaybeden Marmara Gölü'nün neredeyse tamamen kurumasına ilişkin bölgedeki balıkçıları temsil eden hukuk bürosu dava açtı. Dava, Türkiye'de açılan ilk iklim davası oldu. 

  • Ne olmuştu? Kamu idaresi, kuruyan göl için balıkçı kooperatifinden kira bedeli talep etmiş, kooperatife ödeme emri gönderilmişti.

Marmara Gölü

7 - Seçim yasası

• AK Parti ve MHP'nin hazırladığı "Milletvekili Seçim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", TBMM Anayasa Komisyonu'nda yaklaşık 17 saatlik görüşmelerin ardından kabul edildi. Teklifin önümüzdeki hafta Genel Kurul'da oylanması bekleniyor. 

  • Muhalefet önergeleri: Komisyonda muhalefetin seçim barajının kaldırılması, cumhurbaşkanının da seçim yasaklarına tabi olması, parmak boyası uygulamasının yeniden getirilmesi önergeleri reddedildi. 
  • Öte yandan: AK Parti milletvekillerinin, 1 yılı aşkın süredir üzerinde çalışmalarını sürdürdüğü Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanun Teklifi meclise sunuldu. Teklifte kulüplerin borçlarından başkanların sorumlu olması öngörülüyor. 

TBMM seçim yasasını kabul etti.

Anadolu Ajansı

8 - Zamlar

• Et ve Süt Kurumu (ESK), kırmızı et fiyatlarına yüzde 48 oranında zam yaptı. Zamla birlikte sığır kıymanın kilosu 56 liradan 83 liraya çıktı. Uzmanlara göre dişi sığır sayısının azalması ve yüksek maliyetlerin üzerine bir de turizm sezonundaki talep artışı eklendiğinde, birkaç ay içinde et fiyatlarında %30 bandında zam bekleniyor. 

  • Çiğ süte zam: Ulusal Süt Konseyi (USK) çiğ süt tavsiye fiyatında %21,2 oranında artışa gitti. Böylece, 4,70 lira olan çiğ süt tavsiye satış fiyatı 5,70 liraya çıktı. Bu artışla, yeni fiyatların geçerli olacağı 1 Nisan itibarıyla marketlerde satılan süt ve süt ürünlerine de zam gelmesi yapılacağı öngörülüyor.
  • Şekere zam: Türkiye Şeker Fabrikaları'nın yıl başında 5 lira 30 kuruştan sattığı 1 kilogram toz şekerin fiyatı marketlerde 8 lira 70 kuruşa kadar çıktı. Özel fabrikaların sattığı şekerin kilogramı markette 10 lirayı geçtiği, gıda toptancılarının şeker alım fiyatlarında da artış yaşandığı bildirildi.  
  • Akaryakıta zam: Bugünden itibaren geçerli olacak motorin grubuna 1.37 TL zam geldi. Böylece motorinin litre fiyatı ortalama 23.62 TL seviyelerine yükseldi. Benzin de 20 lira seviyelerine dayandı.

Zammın ardından Et ve Süt Kurumu önünde sıra oluştu.

9 - Bilgen'in partisi

• Eski HDP milletvekili ve eski Kars Belediye Başkanı Ayhan Bilgen'in kuracağı partinin isminin "Türkiye'nin Sesi Partisi" olacağı açıklandı. 

  • Bir adım geriden: Kars Belediye Eş Başkanlığı görevinden alınarak tutuklanan ve cezaevinden çıkmasının ardından HDP’den istifa eden Ayhan Bilgen'in partisinin isminin "Sessizlerin Sesi Hareketi" olacağı öne sürülmüştü. 

Ayhan Bilgen

BirGün

10 - Gezi, Boğaziçi

• İş insanı Osman Kavala ve gazeteci Can Dündar'ın da dâhil olduğu 17 sanığın Gezi Parkı eylemlerine ilişkin yargılandığı davada Kavala'nın tutukluluğunun devamına ve duruşmanın 22 Nisan'a ertelenmesine karar verildi. 

  • Kavala'nın sözleri: "Hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçlamasıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılması istenen Kavala, "Beraat ettikten ve tahliye kararı verildikten sonra iki ayrı suçtan tutuklandım. Barkey'le görüşmelerle ilgili herhangi bir somut bilgi ve belge de konmadı dosyaya. Bu görüşmeler sadece birbirine yakın baz istasyonundan gelen sinyale dayanıyordu. Casusluk suçundan tutuklanmış olduğumun hukuksuz olduğu aleni hâle gelmiştir. Casusluk suçlamasının kurucu unsurunun var olmadığını, bu husus var olmadan böyle bir suçlama yapılması tamamen hukuk dışıdır." dedi.
  • Boğaziçi davası: Prof. Dr. Naci İnci'nin Boğaziçi Üniversitesi'ne rektör olarak atanmasını protesto eden 14 kişinin yargılandığı davanın duruşmasında ise sanık avukatının duruşmanın ertelenmesine yönelik talebinin sonra değerlendirilmeye alınacağının belirtilmesi üzerine tartışma çıktı. Polis salonu boşaltmak istedi. Milletvekilleri, avukatlar ve güvenlik görevlileri arasında arbede yaşandığı kaydedildi. Mahkeme, Kavili'nin duruşmalara alınmamasında karar kıldı. Boğaziçi Üniversitesi Öğrenci İnisiyatifi yargılanan öğrencilerin yeniden avukat atanmasını talep ettiğini ve tüm avukatlara disiplin soruşturması açılacağını bildirdi. 

Gezi parkı davasının sanıkları

Sözcü

Bonus: 11 yıl sonra hamle

• Suriye lideri Beşar Esad, 11 yıl sonra Birleşik Arap Emirlikleri'ne resmî ziyarette bulundu. Esad Dubai'de BAE Başbakanı Muhammed bin Raşid el Mektum ile ekonomi, yatırım ve ticaret alanındaki ilişkileri görüştü. 

  • ABD'den tepki: ABD Dışişleri Bakanlığı, "Esad'ın meşrulaştırılmasına yönelik girişimden son derece rahatsız olduk ve üzüntü duyduk" açıklamasında bulundu.

Esad ve Mektum

BirGün

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir