Yurt İçi Piyasalar
Yurt Dışı Piyasalar
Veri

🤞 REDK artıda, mesajlar karışık

Reel efektif döviz kuru, mayıs ayından bu yana en yüksek değerine ulaştı; Villeroy faiz artışlarının devam edeceği sinyalini verdi; S&P bankaları uyardı.
Unsplash

Unsplash

Sonbaharı hissettiren bir günden, 5 Ekim sabahından herkese merhaba!

Ticaret Bakanlığı'nın öncü verileri dış ticaret açığındaki genişlemenin devam ettiğini söylerken merkez bankalarının potansiyel eylemlerine ilişkin yorumların sayısı artıyor. Reel efektif döviz kurundaki artışa ilişkin değerlendirmemizi de bültenin devamında, veri kanalında bulacaksınız. 

  • Haftanın tam orta noktasında verimliliğinizi destekleyecek çalma listeniz de burada: Blues Focus

Keyifli okumalar!

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Yurt İçi Piyasalar

Küresel piyasalar

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler TSİ 23:00 itibarıyla Investing.com üzerinden sağlanmıştır.

• Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı öncü verilere göre eylül ayında dış ticaret açığı, bir önceki yılın aynı ayına göre %299 artışla 10,4 milyar USD oldu. Ocak-eylül dönemindeki toplam dış ticaret açığı ise 83,8 milyar USD seviyesine yükseldi. 

  • Geriye sar: Veriyle birlikte 12 aylık dış ticaret açığı da 98 milyar USD seviyesine ulaştı. Bu genişlemede ana sebep yine enerji maliyetleri. Öte yandan, enerji hariç dengenin de ekside olduğunu ifade etmek gerekiyor.
  • Hatırlatma dozu: TÜİK ağustos ayı dış ticaret verilerini cuma günü açıklamıştı. Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan veri eylül ayına ilişkin (kesine yakın) geçici-öncü veriler.
  • İhracat-ithalat: Eylül ayında ihracat %9,2 artışla 22,6 milyar USD olurken, ithalat ise %41,5 artışla 33 milyar USD oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise eylül ayında 20,8 puan düşüşle 68,5 seviyesine geriledi.
  • Ülke dağılımı: Eylül ayında en çok ihracat yapılan ülkeler sırasıyla 2 milyar USD ile Almanya, 1,3 milyar USD ile ABD ve 1,2 milyar USD ile Irak oldu. İthalatta lider ülke ise %186,7 artışla 6,9 milyar USD'lik ithalat yapılan Rusya oldu. Rusya'yı 3,7 milyar USD ile Çin Halk Cumhuriyeti ve 2,1 milyar USD ile İsviçre izledi.

• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) eylül ayına ilişkin fiyat gelişmeleri raporunu yayımladı. Yayımlanan raporda eylül ayında %83,4 olarak açıklanan tüketici enflasyonuna en büyük katkının enerji ve hizmet sektöründen geldiği bilgisine yer verildi. Notta beklentiler ya da potansiyel uygulamalar hakkında bilgi yer almıyor.

• TCMB'nin yayımladığı veriye göre ülkemizdeki finansal kesim hariç firmaların döviz pozisyonu açığı 91,3 milyar USD oldu. Mevcut seviye son 12 yılın en düşük değeri olarak kayda geçti.

  • Büyük daralma: 2018 yılında 195,7 milyar USD ile rekor kıran hacim, hızla daralıyor. Yani kurumlar döviz yükümlülüklerini ödeyerek net pozisyonlarını düzeltiyorlar.

• Goldman Sachs, TCMB'nin 2022'de geri kalan 3 PPK toplantısında da 100'er baz puan faiz indirimine gideceği tahmininde bulundu. Diğer bir ifadeyle, kurum politika faizinin yılı %9 seviyesinde kapatmasını bekliyor. 

  • Hatırlatma dozu: Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir toplantıda yaptığı konuşmasında, "En büyük düşmanım faizdir. Şu anda yine faizi 12'ye kadar düşürdük. Yeter mi? Yetmez. Bunun daha da inmesi lazım" ifadelerini kullanmıştı.

• Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard and Poor's, Türkiye'deki bankalara dair bir not yayımladı. Artan risk seviyesinin bankalar üzerinde kırılganlık yarattığının ifade edildiği notta, kredi büyümesi sürecinde yaşanan gayrimenkul fiyatları artışlarının varlık kalitelerine olumsu yansıdığı ve “keskin bir düzeltme” riskini beslediği ifade ediliyor. 

  • Diğer detaylar: Notta bankaların dış finansman konusunda bir sıkıntı yaşamalarının beklenmediği ifade edilirken makroekonomik görünümde bozulmanın devam edeceği beklentisi paylaşıldı.
  • Hatırlatma dozu: Kurum, geçtiğimiz gecesi ülkemizin kredi notunu bir birim daha düşürerek yatırım yapılabilir seviyenin beş basamak altına çekmişti.

• Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, EUR/USD paritesinde yaşanan gerilemenin yalnızca eylül ayında ihracata 1,8 milyar USD zarar verdiğini açıkladı. Paritede yaşanan gerilemenin ihracata toplam zararının ise 10 milyar USD'yi aştığı bildirildi.

Yurt Dışı Piyasalar

• ABD'de açık iş sayısı ağustos ayında 1,1 milyon azalışla 10,1 milyon seviyesine gerileyerek Nisan 2020'den bu yana en düşük seviyesini kaydetti. Yayımlanan veri, işgücü piyasasının soğumaya başladığı şeklinde yorumlandı.

• Avro Bölgesi'nde üretici fiyat endeksi (ÜFE), eylül ayında aylık bazda %5 artışla yıllık bazda %43,3 seviyesine yükselerek tarihi zirveyi gördü. Avrupa Birliği ÜFE'de ise aylık bazda %4,9 artış ile yıllık bazda %43 seviyesine çıktı.

• San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, enflasyonda %2 hedefine ulaşabilmek için faizlerin artmaya devam etmesi gerektiğini söyledi. Daly, faiz artışları sonucunda işsizlikte bir artış görülebileceğini fakat bunun beklenildiği kadar yüksek olmayabileceğini belirtti.

• Birleşmiş Milletler'in geçtiğimiz gün yaptığı "küresel resesyona girmemek için faiz artırımlarına ara verilmesi" çağrısının ardından Fransa Merkez Bankası Başkanı ve Avrupa Merkez Bankası Yönetim Konseyi Üyesi Francois Villeroy'dan da benzer yönde bir mesaj geldi. 

  • Mesaj: Özellikle "çekirdek enflasyonu dizginleyebilmek adına politika faizinin ekim ve aralık toplantılarında artırılması gerektiğini" ifade eden Villeroy, yeni yılda ise temponun düşebileceğini söyledi.

• Avrupa Birliği ülkeleri yeni asgari ücret yasasına onay verdi. Yasaya göre asgari ücret, çalışanların insani şartlarda yaşamasına yetecek kadar olmak zorunda ve en az 2 yılda bir de güncellenecek. Otomatik endekslemeye sahip olan ülkeler ise en az 4 yılda bir bu güncellemeyi gerçekleştirecek.

Veri

Reel efektif döviz kurunda hafif toparlanma…

Reel efektif döviz kurunda hafif toparlanma…

Özetle enflasyondan arındırılmış kur olarak özetleyebileceğimiz reel efektif döviz kuru (REDK) eylül ayında 54,5 seviyesine yükseldi. Endeks, bir önceki ay 52,9 değerini almıştı.

REDK ne demek? 

REDK, ülkemizin dış ticaretinde önemli pay sahibi olan ülkelerin yerel para birimlerinden oluşan sepet karşısında TL'nin aldığı ortalama değerin (nominal efektif kur) ülkeler arası fiyat farklılıklarından (enflasyon) arındırılması sonucunda elde edilen bir göstergedir. Endekste eşik değer 100'dür ve bu değerin üzerindeki seviyeler yerel para biriminin değerli olduğunu gösterir. Bu endeksin eşlenikleri arasında en ünlüsü "dolar endeksi" olarak bilinen DXY'dir.

Veri bize ne anlatıyor?

Mayıs ayından bu yana en yüksek değerine ulaşan endeks, TL’nin eylül ayında yabancı para birimleri karşısında enflasyon kaynaklı aşınmadan daha az değer kaybettiğini yani reel anlamda değerlendiğini söylüyor. Diğer bir ifadeyle, TL’deki aylık değer kaybı, mevcut enflasyonist ortam sebebiyle beklenen “normal” değer kaybından daha az oldu.

TCMB, manşet değer olarak kabul edilen TÜFE bazlı REDK dışında yurt içi ÜFE bazlı ve işgücü maliyeti bazlı olarak da hesaplanıyor. ÜFE harici yapılan hesaplamaların bir alt kırılımında ise ülke grupları (gelişen ve gelişmiş) yer alıyor.

Bu kırılımların her biri bizlere farklı bağlamlarda karşılaştırmalar yapma olanağı sunuyor. Bu karşılaştırmaların başında ülkemizin eş grup ülkelerinin para birimleri karşısındaki reel performansı geliyor. USD’nin küresel çapta değer kazandığı bu dönemde TÜFE gelişen ülkeler bazlı REDK’nin bir yıl önceki (51,5) değerinin çok gerisinde (43,1) olduğunu görüyoruz. Bu da TL’nin eş grup ülkeleri para birimlerinden olumsuz ayrıştığını gösteriyor.

Veri setinin neresindeyiz?

2016’nın sonundan bu yana hep eşik değerin altında seyreden endeks, 2018 (Trump) ve 2021 (paradigma değişimi) kur şokları ile büyük birer kırılma yaşadı. 2021 yılının aralık ayı endeks tarihinin en düşük değeri olarak kayda geçerken (47,8) 60 eşiği 12; 70 eşiği ise 30 aydır görülmüyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir