Televizyonda Ne Var?
İşim, Şehir
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Destekliyoruz

Sansürsüz müzik

İçindekiler: Televizyonda şöhretin sonu, dostluğun başlangıcı, Girls5eva; kulaklarda Rio’nun favela’larından yükselen ses, baile funk.
30 Temmuz - The Irish Spirit - Duende
The Irish Spirit ile birlikte

The Irish Spirit’le İrlanda ruhunun merkezine yolculuk: Dublin

Yemyeşil parkları ve tarihî dokusuyla kendisine hayran bırakan Kuzeybatı Avrupa’nın renkli mi renkli kenti...Evet, tabiki de en kaliteli viskilere ev sahipliği yapan, İrlanda ruhunun sonuna kadar hissedildiği Dublin’den söz ediyoruz. Bu…

Daha fazlasını öğren →

Fotoğraf: Vincent Rosenblatt

Fotoğraf: Vincent Rosenblatt

Bu haftaki yolculuk Rio favela'larına doğru. Müziğin sesini takip ediyoruz. Toplumun kıyısına itilenlerin sesini ve umudunu: baile funk'ı. Artemis, kamusal alanda gerçekleşen ve mahallelerdeki sosyal yaşamın ayrılmaz bir parçası olan  favela partilerine davet ediyor bizi. Yorulunca oturuyoruz "televizyonun karşısına." 90'larda "Famous 5eva" adlı şarkılarıyla ünlenmiş olan girl-group Girls5eva'yı hem dinliyor hem seyrediyoruz. Dizi, 90'ların ve 2000'lerin değer yargılarını karşılaştırmaktan, eleştirmekten ve güldürmekten geri kalmıyor. 

İçindekiler: 
Televizyonda Ne Var?: Şöhretin sonu, dostluğun başlangıcı: Girls5eva
İsim, Şehir: Rio’nun favela’larından yükselen ses: baile funk

Duende.İstanbul: Daha farklı formatlarla da buluşabilmemiz için bizi Instagram'da duende.istanbul hesabımızdan takip edebilirsin.

Müziğin birleştiriciliğine,
Elif

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Televizyonda Ne Var?

Girls5eva

Şöhretin sonu, dostluğun başlangıcı.

Girls5eva

Gonna be famous 5eva             /     S11nsuza dek şöhretli olacağız

'Cause forever's too short             /     Çünkü sonsuzluk çok kısa

Gonna be famous, 3gether         /     2likte ünlü olacağız

'Cause that's one more than together!     /     Çünkü bu birlikteden bir fazla!

Modası geçmiş kelime oyunlarılarıyla dolu bu banal nakarat, gündelik kıyafetleriyle abisinin restoranında çalışan orta yaşlı Dawn'un anında dikkatini çekiyor.

Dawn, şarkıya kulak kabartmışken onun ne düşünüyor olduğunu tahmin etmeye çalışıyorsunuz belki: 90'lar nostaljisi ve geçmişe özlem? Eski şarkıların ne kadar kötü, sözlerinin ne kadar saçma olduğu? Hem evet hem hayır. Dawn'un bakışlarının tek bir anlamı var: "H****r, şarkımızı çalmışlar!" Z-kuşağının hayran olduğu popüler bir şarkıcının yepyeni şarkısının altyapısında örneklenmiş bu şarkı, aslında 90'ların "girl-group"larından Girls5eva'ya ait. 

90'larda bir anda ünlenmiş fakat şöhreti kısa sürmüş Girls5eva'nın üyelerinden Dawn Solano, hızla yıldızlaşırken ansızın sıradanlaşmış hayatını hareketlendiren bu sürprize ne tepki vereceğini şaşırıyor. "Acaba..." diyor belki içinden, "Summer, Gloria, Wickie ve rahmetli Ashley bu konuda ne düşünürdü?"

Mevzu nedir?: 90'larda "Famous 5eva" adlı şarkılarıyla ünlenmiş olan girl-group, Dawn (rahat olanları), Summer (seksi olanları), Gloria (çalışkan olanları), Wickie (kızgın olanları) ve Ashley'den (eğlenceli olanları) oluşuyor. Şöhretten yaklaşık 25 yıl sonra, hayatı bambaşka yönlere evrilen tek kişinin Dawn olmadığını görüyoruz: Dönemin en ünlü boyband'inin solistiyle evlenen Summer'ın mutsuz bir evliliği, kendini kariyerine adayan Gloria'nın sınıfta kalmış bir ilişkisi, gösteriş içinde yaşadığı ve ününü koruduğu sanılan Wickie'ninse sahte bir hayatı var. Ashley, aralarından çoktan ayrılmış durumda. Şarkılarının telifini almak için yeniden bir araya gelen dört kadın, kaybettikleri üne ve dostluklarına kavuşmak için birbirlerine ikinci bir şans veriyorlar.

Girls5eva | Kaynak teknoreset.com


90'lardan 2020'lere: 90'ların popüler kültürüyle dalgasını 2020'lerin penceresinden bakarak geçen Girls5eva, iki dönemin değer yargılarını karşılaştırmaktan da geri kalmıyor. Bir yandan 20'lerinin başında yapay bir şekilde kurulmuş, dolayısıyla çabucak kopmuş çıkarcı bağların, 40'larının sonunda bu kez organik ve çok daha güçlü bir şekilde, üstelik çıkarlardan olabildiğine sıyrılarak kurulmasını anlatıyor. 

Girls5eva’nın ilk bakışta sığ gözüken komedisinin ardında bir dostluk hikâyesi, kendini kanıtlama, kenetlenme ve yeniden başlama macerasının yattığını görmek, hızlıca fikir değiştirtiyor. Dizinin gittikçe derinleşen karakterleri, tatlı mizahı, 90'lardan fırlamış felaket-olduğu-için-çok-iyi şarkılarında dizinin yaratıcısının etkisi hissediliyor: Daha önce David Letterman, Stephen Colbert ve Tina Fey'in talkshow ve dizilerinde çalışmış Meredith Scardino.

Girls5eva'nın sekiz bölümlük ilk sezonu, 6 Mayıs'ta NBC'ye ait yeni dijital platform Peacock'ta yayımlandı. Nostaljisi, komedisi ve pek tabii ki birbirinden eğlenceli özgün şarkılarıyla dizi, kısa sürede kendisine küçük çaplı bir hayran kitlesi kazandı ve ikinci sezon için onayını kolayca aldı. Meredith Scardino, pilot bölüm için yazdığı senaryoyla, geçtiğimiz haftalarda açıklanan 73. Primetime Emmy Ödülleri adayları arasında yer aldı. 

Ne yazık ki Girls5eva, bu tek adaylıkla yetinmek zorunda kaldı. Özellikle her biri 90'ların ruhunu yansıtırken bir yandan da kendileriyle dalga geçmeyi başaran özgün şarkıların hiçbirinin adaylar arasında yer alamamış olmasını anlamak mümkün değil. Siz de dinleyin, hak vereceksiniz.

Hikâyeyi paylaşmak için:
İşim, Şehir

Rio’nun favela’larından yükselen ses: baile funk

Toplumun kıyısına itilenlerin sansürsüz müziği.

Rio’nun favela’larından yükselen ses: baile funk

Rio de Janeiro’nun sayıları bini bulan favela’larından birindeyiz. Hayat burada zor; ekonomik güçlükler, sosyal adaletsizlik, uyuşturucu çetelerinin çatışmaları, ayrımcılık, yüksek suç oranları ve ulaşılamayan sağlık hizmetleri… İlk örneklerine 1800'lerin sonlarında rastlanan ve 1940'lardan itibaren kırsaldan şehre göçün artmasıyla birlikte ortaya çıkan konut sorunu ve yoksulluğun doğurduğu bu gecekondu mahalleleri, sayısız olumsuzluğun yanında "baile funk" ya da "favela funk" adı verilen bir müzik türüne ev sahipliği yapıyor.

Adında funk geçse de bu müzik, bildiğimiz funk'tan farklı. 1980’lerde Rio favela'larında ortaya çıkan baile funk, birçok kaynaktan besleniyor. Kolonyal dönemdeki köle ticareti sonucu Brezilya'ya gelen Afrika kökenli kültürlerin müziklerindeki ritim yapısı, bölgede bir Afro-Brezilya tarzı oluşmasını sağlıyor. Buna Miami çıkışlı Miami bass ve gangsta rap türlerinin etkisi de ekleniyor.

Miami'nin favela'lardaki müziğin üzerinde önemli bir etkisi var — bunun sebebi, buralarda çalan DJ'lerin plaklarını çoğunlukla Miami'den alması. Bu plaklar, büyük mahalle partilerinde Afro-Brezilya müzikleriyle birlikte çalınıyor. Tıpkı sound system kültüründe olduğu gibi, favela partileri de kamusal alanda gerçekleşiyor ve mahallelerdeki sosyal yaşamın ayrılmaz bir parçası oluyor. Portekizcede danslı eğlenceler için kullanılan "baile" sözcüğü, bu partilerden doğan müziği tanımlamak için kullanılmaya başlanıyor. Yani baile funk aslında bir türden çok, o müziğin çalındığı yere işaret ediyor.

Rio favela'ları | Kaynak: The Telegraph


Baile funk şarkılarının ele aldığı konular, favela'lardaki hayatla doğrudan bağlantılı. Yoksulluk, şiddet, çeteler arası rekabet ve polise yönelik sert söylemlerin yanı sıra siyahların mücadelesi de şarkılarda sık sık gündeme geliyor. Türün Brezilya'daki otorite tarafından hoş karşılandığını söyleyemeyiz. Bazı şarkılar, uyuşturucu çetelerinin cinayet dahil çeşitli eylemlerini över nitelikte olduğu ya da polise karşı şiddet çağrısında bulunduğu için yasaklanıyor: Cidinho & Doca'nın "Rap das Armas" şarkısı bunun örneklerinden biri. Bu yüzden birçok sanatçı, şarkılarının radyolarda ve partilerde çalınması için ayrı versiyonlar kaydediyor.

Baile funk'ın eleştirilen bir diğer yanı da şarkılarda seksin ana konulardan biri olması. Eleştiriler, detaylı seks tasvirlerinin ve kadınların aşağılayıcı sıfatlarla anılmasının, seks eğitiminin olmadığı, korunma yöntemleri ve aile planlaması bakımından dezavantajlı bölgelerde sağlık ve sosyal yaşam üzerinde olumsuz etki yaptığını öne sürüyor. Üretimleriyle türün içinde yer alan kadın şarkıcı, MC ve dansçılarsa bunu özgür ifadenin bir parçası olarak görüyor ve baile funk'ı feminist söylemlerle güncelliyorlar.

2000'lere kadar etkisi bölgesel olan baile funk, bu tarihten sonra Avrupa'da keşfedilerek ülke sınırlarının dışına çıkıyor ve bazı sanatçılar, özellikle Doğu Avrupa ülkelerine turne yapma fırsatı buluyor. Baile funk adını dünyada en güçlü duyuran rapçi M.I.A oluyor. 2005 tarihli Arular albümünün single'larından Bucky Done Gun'da türün temsilcilerinden Deize Tigrona'nın Injeção parçasından ilham alan M.I.A., favela'lardan çıkan sesin ana akım televizyon kanalları ve radyo istasyonlarında duyulmasını sağlıyor.

Fotoğraf: Vincent Rosenblatt


2010'da yapılan nüfus sayımına göre, Brezilya'nın %6'lık kesimi favela'larda yaşıyor. Baile funk, hâlen toplumun geneli tarafından kabul görmüyor ve polisin çeşitli gerekçelerle partileri bastığı ve müzik sistemlerini tahrip ettiği haberlerine sık sık rastlanıyor. Rio de Janeiro'nun Cidade de Deus favela’sında doğan rapçi MV Bill, benzer bir durumun eskiden samba için de yaşandığını belirtiyor ve tüm bu müziklerin aynı ağacın meyveleri olduğunu söylüyor. MV Bill'e göre, baile funk da orta sınıf arasında popüler olana kadar marjinal kalacak.

Toplumun kıyısına itilenlerin sansürsüz müziği, sokakların acımasız dilini konuşurken içinde favela'larda doğanlar için daha güzel günlerin umudunu da taşıyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

The Irish Spirit’le İrlanda ruhunun merkezine yolculuk: Dublin

Yemyeşil parkları ve tarihî dokusuyla kendisine hayran bırakan Kuzeybatı Avrupa’nın renkli mi renkli kenti...Evet, tabiki de en kaliteli viskilere ev sahipliği yapan, İrlanda ruhunun sonuna kadar hissedildiği Dublin’den söz ediyoruz. 

Bu sarı sıcak günlerde İrlanda’nın serin havasını Duende satırları arasında estirmeye niyetlenirken The Irish Spirit davetimizi kırmıyor; karamel, meşe ve baharat kokularının duyuları ziyaret ettiği Dublin’de bir gezintiye çıkarıyor.

Dublin

The Irish Spirit, Dublin gezisine elbette Bow Street üzerinde yer alan ve 1780’den bu yana popülaritesini koruyarak dünyanın en iyisi olarak görülen damıtım tesisinin özel turuyla başlamanızı öneriyor. Geçmişin ve kalitenin tadına vardıktan sonra, öğle saatlerinde renkli kapıların ve asi sprey darbelerine ev sahipliği yapan sanat dolu duvarların arasında gezinirken minik bir mola için Dublin’in en eski kafesi Bewley’s e uğramanızı, dondurma tutkunuysanız Murphy’s e bir selam vererek Irish Cream’li dondurmasını denemenizi tavsiye ediyor. Sokak sanatına doyamayanlar içinse dünyanın en popüler graffiti alanlarından biri olan Windmill Lane Studios yanındaki duvara yakından bir göz atmakta kesinlikle fayda var. Hem gündüzü hem gecesiyle ziyaretçilerini oldukça mutlu eden Dublin’de, 800 yıllık geçmişiyle Dublin Kalesi ve St. Patrick’s Gününün yıldızı Aziz Patrik’i ziyaret edebileceğiniz St. Patrick’s Katedrali’yle tarih turunu tamamladıktan sonra güzel fotoğraflar için özellikle gün batımına yakın Ha’penny Köprüsü’ne uğramanızı öneriyor. Günün sonunda ise yerli halkın neşesiyle buluşmak üzere Liffey Nehri’nin güneyinde yer alan Temple Bar mahallesine doğru süzülmenizi ve hem İrlanda’nın coşkulu ruhuha kapılmak hem de geleneksel İrlanda müziklerine kulak vermek için bölgede yer alan birçok lokal pubdan birinde gününüzü taçlandırmanızı diliyor.

Ayrıca, doğanın keyfini çıkarmak ve lokallerle buluşmak için The Irish Spirit; huzur dolu ortamlara ev sahipliği yapan St. Stephen’s Green ve Phoenix Parkı’nda zaman geçirmenizi veya Dublin’den yalnızca 90 km uzaklaşarak Cork Midleton’ın yemyeşil alanı üzerinde konumlanan ana damıtım evinde hem yeşilin hem de 200 yılı aşkın kalitenin tadına varabileceğiniz bir tura çıkmanızı öneriyor.

Dublin’in serin ve neşeli havasını uzaklara gitmeden tatmak isterseniz The Irish Spirit’in Instagram hesabını ziyaret edebilirsiniz.

Destekliyoruz

Bozcaada Caz Festivali

Cazın ustalarını Bozcaada'nın eşsiz doğasında ağırlayan ve programını gastronomi etkinlikleri, ada gezileri, podcast'ler, kültür politikaları üzerine paneller, pop-up etkinlikler, yoga, masterclass'lar gibi etkinliklerle zenginleştiren Bozcaada Caz Festivali, beşinci yıl kutlamalarına Korhan Futacı konseriyle Facebook'ta başlıyor! 

Katılımcılar; Facebook’un pandemi koşullarında fiziksel olarak performans sergileme fırsatı bulamayan farklı sektörlerden sanatçılara alternatif bir araç sunmak ve eşit bir şekilde gelir elde etmelerine destek olmak amacıyla hayata geçirdiği ücretli çevrim içi etkinlik özelliğinin Türkiye’de ilk kez kullanılacağı “Bozcaada Caz Festivali & Facebook - Ücretli Çevrim içi Etkinlik Lansmanı”nda Korhan Futacı ile buluşuyor. 

20-21-22 Ağustos tarihlerinde gerçekleşecek Bozcaada Caz Festivali'nde bu yıl sizi neler beklediğine dair ayrıntılı bilgi edinmek ve İstanbul'un kendine has kaosunu saksofonundan dökülen seslerle başka dünyadan bir performansa dönüştüren Korhan Futacı’yı dinlemek istiyorsanız ₺8,99'den sunulan çevrim içi etkinliğe biletlerine ulaşmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

YAZARLAR

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir