İklim Sözlüğü
İklim Masası
Köşe Bucak Dünya
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Yeşil Köşe
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?
Yuvayı Kurtarma Sanatı

30: Soluğunu Tut, Doğaya Bak🎨

Felaketlerin Bilançosu, Ebeveyn 2030 Eğitimi, Sergi Seçkisi
Eylül/Ağustos/Temmuz - BMW - Dünyahali
BMW ile birlikte

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır. BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar .

Daha fazlasını öğren →

Lina Angelov

Lina Angelov

Dilan müzikli

Dünyahali

Dilan müzikli

Bu haftaya bir duyuru ile başlamak istiyoruz. Dünyahali’nin yayıncıları, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Merkezi olarak, Ebeveyn 2030: İklim Değişikliği Eğitimi’ni düzenliyoruz. 

23 Eylül-14 Ekim tarihleri arasında gerçekleşecek programda Nil Karaibrahimgil, Emrah Çoraman, Varol Yaşaroğlu ve Selçuk Şirin konuklarımız olacak. Detaylar ve kayıt bilgilerine buradan ulaşabilirsiniz.

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

İklim Sözlüğü

IPCC

IPCC, “Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli”, iklim değişikliğine yönelik bilimsel bilgi kaynağı sunan Birleşmiş Milletler organıdır.

Betül Özer

                                                           Betül Özer


İklim Masası

Haberler

Haberler

Son 50 yılda hava durumu ile ilgili felaketlerin sayısı beş kat arttı

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), son 50 yılda hava, iklim ve su ile ilgili aşırı olaylardan kaynaklanan ölümleri ve ekonomik kayıpları ele alan yeni bir rapor yayımladı.

 1970’ten bu yana yaşanmış 11 binden fazla felaketin değerlendirildiği raporda öne çıkan önemli bulgulardan bazıları şu şekilde:

  • 1970-2019 arasında hava durumu ile ilgili felaketlerin sayısı beş kat arttı. Toplamda iki milyondan fazla kişi hayatını kaybetti, 3 trilyon 64 milyar dolar tutarında ekonomik kayıp gerçekleşti.
  • Gerçekleşen ölümlerin yüzde 91'den fazlası gelişmekte olan ülkelerde meydana geldi.
  • 50 yıllık süreçte her gün ortalama 202 milyon dolar hasar meydana geldi, 115 kişi hayatını kaybetti.
  • 1970’li yıllarda günlük ortalama 49 milyon dolar olan ekonomik kayıp, 2010-2019 arasında 7 kat artarak 383 milyon dolar seviyesine yükseldi.
  • Felaketler arasında en büyük ekonomik kayba fırtınalar yol açtı. 50 yılda toplam 521 milyarlık hasarla birinci sırada olan fırtınaları, 115 milyar dolarlık hasar ile seller takip etti.
  • En çok insan ölümüne sebep olan felaketler listesinde ilk sırada 650 bin kişi ile kuraklık yer aldı, ardından 577 bin kişi ile fırtınalar geldi. 50 yılda, seller yüzünden 59 bine yakın kişi, sıcaklıklar yüzünden ise 56 bine yakın kişi hayatını kaybetti.
  • Günlük ekonomik kayıplardaki artışın aksine günlük ölümlerde azalma gerçekleşti. 1970’li ve 1980’li yıllarda ortalama 170 olan can kaybı, 2010’lu yıllarda 40’a kadar geriledi.
  • Dünya genelinde felaketlerin yüzde 44’ünü seller oluştururken yüzde 17’lik kısımda fırtınalar yer aldı.
  • Avrupa genelinde 50 yılda gerçekleşmiş olan 2 bine yakın felaket toplamda 160 bine yakın kişinin ölümüne yol açtı. En yaygın olarak seller ve fırtınalar görülmüş olsa da yaşanan can kayıplarının yüzde 93’ü ekstrem sıcaklıklar  yüzünden gerçekleşti. 

Kurşunlu benzin kullanımı dünyada tamamen sona erdi

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), Cezayir’de yasaklanması ile beraber kurşunlu benzin kullanımının dünyada tamamen sona erdiğini duyurdu. Yapılan açıklamaya göre, bu durum yılda 1,2 milyondan fazla erken ölümü önleyecek ve dünya ekonomilerine yılda 2,4 trilyon doların üzerinde tasarruf sağlayacak.

Kurşunlu benzinin sağlık üzerinde oluşturduğu riskler, 1924 gibi çok erken bir tarihte ortaya çıkmıştı. Buna rağmen, 1970'lere kadar dünya genelinde satılan benzinin neredeyse tamamı kurşun içeriyordu. 2002'de kurşunlu benzine karşı kampanya başlatıldığında, ABD, Çin ve Hindistan dahil olmak üzere birçok büyük ekonomiye sahip ülke kurşunlu benzin kullanımını bırakmıştı; ancak Türkiye’nin de dahil olduğu 100'den fazla ülkede hala kurşunlu benzin kullanıyordu. 

Merkezi Nairobi'de bulunan UNEP yönetici direktörü Inger Andersen, "Kurşunlu benzin yasağının başarıyla uygulanması, küresel sağlık ve çevremiz için büyük bir kilometre taşıdır" dedi.

Hakkari’de bulunan 20 bin yıllık buzullar eriyor

4 bin 135 metrelik yüksekliğiyle Türkiye’nin Ağrı Dağı’ndan sonra ikinci yüksek doruğu olan Cilo Dağları’ndaki buzullar erimeye devam ediyor. Konuyla ilgili, “Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Onur Şatır”, erimenin önceki yıllara göre çok daha hızlı olduğunu ve son 30 yılda buzulların yarısına yakın kısmının eridiğini;  küresel olarak alınacak tedbirlerin yanında yerelde insanların bilinçlendirilmesinin gerektiğini;  su kaynaklarının korunmasının önemli olduğunu ve  vahşi sulamadan  vazgeçilmesi zorunlu olduğunu belirtti.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Köşe Bucak Dünya

Hiçbir şey eskisi gibi değil artık

İklim krizini ciddiye alarak hayatımızı buna göre düzenlemek zorundayız.

Hiçbir şey eskisi gibi değil artık

İklim krizinin artık kapımızda olduğunu bu yıl iyice hissediyoruz. Sadece bizde değil, daha önce bu farkındalığa sahip olmayan bölgelerde de tehlike çanları çalıyor. İnatla, “bunlar normal, eskiden de olurdu” demeye devam etmediğimiz müddetçe, çoğumuz yaşadığımız çevre ve iklimin “eskiden de böyle olmadığını” anlamaya başladık. Geçen ay yayımlanan IPCC 6. Değerlendirme Raporunun ilk bölümü de bize bunu açıkça söylüyordu: Artık hiçbir şey eskisi gibi değil ve bir daha da eskisi gibi olmayacak. Bizlere düşen de durumun daha da kötüleşmesini engelleyecek önlemler almak.

İklim krizinin daha kötüye gitmesini engellemek hepimizin görevi. Burada daha fazla tarihsel sorumluluğu olan gelişmiş ülkelerin daha kararlı biçimde rol almaları, problemin kötüleşmesinin önüne geçecektir. IPCC 6. Değerlendirme Raporunun gelecek yıl yayımlanacak olan ikinci bölümünde ise, bireylerin bu bağlamda katkısının önemli olduğuna vurgu yapılıyor. Bu nedenle “ama ben ne yapabilirim?” demeden, elimizden geleni yaparak sorunun değil çözümün bir parçası olmaya hepimizin gayret göstermesi gerekiyor.

Tüm bunların ötesinde üzerimize doğru artarak gelen bir felaket var ve bu felakete gerek bireysel gerekse kurumsal olarak hazırlanmak zorundayız. Ülkemizde müsilaj, orman yangınları ve ani sellerle çirkin yüzünü gösteren bu felaketi yavaş yavaş tanımaya başladık. Bu krizin bize gelecek sene ne tür sürprizler hazırlayacağını belki öngörebiliriz, ama bu yaz müsilaj ile karşılaştığımızda aklımızdan geçtiği gibi “bu ne böyle, daha önce hiç görmemiştik” diyeceğimiz yeni sorunlar da karşımıza çıkabilir. Belki de eskiden beri başımızda olan bir bela biraz daha kuvvetli ve değişik biçimde görülebilir.

ABD geçtiğimiz hafta böyle bir bela ile karşılaştı. İda Kasırgası daha önceki kasırgalardan çok da farklı görünmüyordu. Meteorolojik sebepleri çoğunuza sıkıcı gelebilir, o nedenle sadece etkileriyle neyin değişik olduğunu anlatmaya çalışacağım.

Öncelikle, iki hafta önce Atlantik'teki “Harry Kasırgası” haberlerde sıklıkla gördüğümüz gibi, ABD’nin Meksika Körfezi kıyılarına ya da Florida veya Atlanta gibi eyaletlerin Atlantik kıyılarına vurmadı. Kıyıya paralel biçimde kuzeye doğru hareket etti. New York hizasına vardığında, Atlantik Okyanusundan aldığı nemi karaya yoğun biçimde bıraktı. Alınan yağış miktarı o kadar fazlaydı ki, New York Central Park’da tüm zamanların yağış rekoru kırıldı. Meteorologlar bu yağışın 500 yılda bir görülecek bir rekor olduğunu açıkladılar.

Ardından Meksika Körfezinde “İda Kasırgası” belirdi. Karaya çıkacağı yer 2005’te New Orleans’ı yerle bir eden Katrina Kasırgasına çok yakındı. Ancak bu kasırga beklenenden çok daha hızlı kuvvetlendi ve New Orleans’ın batısında bir yerden karaya çıktı. Kasırgaların oluşturduğu fırtınanın dönüş yönü saat yönünün tersine olduğu için New Orleans’ın doğusundan geçen Katrina Kasırgasının aksine İda Kasırgası şehre büyük bir zarar vermedi. Çok kuvvetli olduğundan bölgeye bolca yağış bıraktı ve önemli can ve mal kaybına yol açtı.

Mississippi gibi nehirler, denize ulaşmaya yakın geniş bir delta oluştururlar. Doğa, delta içerisinde nehrin akışının bir süre belirli bir yöne gitmesine izin verirken, bir süre sonra alüvyonların artmasından dolayı farklı bir yöne çevirebilir. Mississippi de bir süre sonra son iki yüz yıldır akmakta olduğu yatağını bırakarak bir diğer yataktan denize ulaşmaya çalışacak. Eğer bir dahaki sefere İda Kasırgası şiddetinde bir kasırga, biraz daha yavaş biçimde, New Orleans’ın az doğusundan geçecek olursa, bu hem şehrin sonunu getirebilir, hem de Mississippi’nin bambaşka bir yerden Meksika Körfezine akmasına neden olabilir. Mississippi bu sefer ucuz kurtuldu ama yakında bu kasırgaların değişik türdeki hasarlarını görmeye başlayabiliriz.

İda’nın etkisi burada bitmedi. Hızla kuzey doğuya yönelen bu kasırga geçtiği tüm bölgelere şiddetli yağış bıraktı ve hortumlara neden oldu. En sonunda New York bölgesine geldiğinde neden olduğu yağış, az önce sözünü ettiğim 500 yılda bir görülen yağıştan bile fazlaydı. Yani New York şehri iki hafta arayla “500 yılda bir görülen” yağış miktarını karşılamak zorunda kaldı. Doğal olarak bir önceki kasırgadan gelen yağış daha tam olarak toprak tarafından emilemediği için, ikinci sefer yağan yağmur ani basan sellere ve bununla birlikte de can kaybına yol açtı.

İşte bu tür olaylara hazır olmak zorundayız. New York Belediyesinden yapılan açıklamaya göre, görülen ölümlerin neredeyse tamamı ruhsatsız olarak kullanılan bodrum ve çatı katlarında oldu. Bu yerler aslında depo olarak kullanılmaları gerekirken mesken olarak kiraya verildiği için bu denli fazla can kaybı yaşandı. Ne kadar da tanıdık geliyor bu kelimeler, değil mi? Tam bu nedenle de, artık iklim krizini ciddiye alarak hayatımızı buna göre düzenlemek zorundayız. “Bize bir şey olmaz” dememekte büyük yarar var. Görüyoruz ki, bizde de Almanya’da da, ABD’de de ani sel baskınları ve yangınlar büyük oranda can ve mal kaybına neden oluyor. Bilim bize bu felaketlerin süreceğini  söylüyorsa, önlem almamızın zamanı geldi de geçiyor bile.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Dünyahali, Yuvam Dünya ve Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi iş birliğinde, BMWi’nin desteğiyle yayınlanmaktadır.

BMWi sürdürülebilir mobilite için kapsamlı çözümler sunar.

Yeşil Köşe

Sürdürülebilirliğin Çekiciliği

Yuvamızın sorumluluğunu birlikte alalım.

Sürdürülebilirliğin Çekiciliği

Elif Bilge Bozan & Dr. Gizem Sürenkök

Bu yazımızda toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden bireylerin sürdürülebilir bir dünyaya dair bakış açılarının romantik ilişkilerini nasıl etkilediğine bir bakış atıyoruz. 

Sürdürülebilir yaşamın bireysel faydalarının ve doğaya yaptığınız iyiliklerin sayısız artısının yanında, kişiyi çekici de kıldığını söylesek ne düşünürdünüz? Araştırmalar sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarının  kişilerin romantik ilişkilerine oldukça büyük bir etkisi olduğunu gösteriyor. Öyle ki sürdürülebilir yaşam standartlarını benimseyen bireyler prososyal davranışları sebebiyle potansiyel partnerleri tarafından çekici bulunuyor ve ilişkileri içerisinde kibar, önemseyici, saygılı roller üstleniyorlar.

Bunun yanısıra, bireylerin sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları ve bu konudaki bakış açılarında; yaş, gelir durumu, geleneksellik, eğitim seviyesi, yaşanan coğrafya ve cinsiyet unsurları da oldukça büyük rol oynuyor.

Doğa toplum tarafından genellikle kadın olarak algılanıyor. Öyle ki, doğaya “Toprak Ana” diyoruz. Yapılan örtük çağrışım testlerinde ise dünya çoğu kişi tarafından bilge, yüce ve feminen bir güç olarak algılanıyor. İlk bakışta doğanın dişi olarak algılanması kadınları güçlü bir konumda gören feminist bir olgu gibi algılanıyor. Her ne kadar bilimsel gerçekler geleceğimiz için hem bireysel hem toplumsal adımlar atmamız konusunda tüm insanlığı uyarsa da, sürdürülebilir yaşam pratikleri sıklıkla cinsiyetçi bir bakış açısıyla beraber anılıyor. 

Cinsiyetçi bakış açısına göre kadınlar bakım veren, koruyan konumunda görülüyor. Prososyal, yani fayda sağlama amacı gütmeden insanlara ve topluma yardım hedefi taşıyan davranışlar, kadın olmakla kolayca ilişkilendirilebiliyor. Cinsiyete dayalı yargılar bireylerin sürdürülebilirlikle ilgili düşünce biçimlerini, konuyu ciddiye alış seviyelerini ve alınan aksiyonları etkiler nitelikte. Örneğin yapılan birçok araştırmaya göre erkekler alışverişlerinde bez çanta yerine plastik poşet kullanmayı tercih ediyorlar çünkü bez çanta kullanmak “kadınsı” olmak ile ilişkilendiriliyor.

Daha geniş çaplı incelemeler ise, birçok kişi ev işlerini kadınlarla ilişkilendirdiği için, su tasarrufu ya da sürdürülebilir giysi alışverişi gibi konularla kadınların ilgilenmesi gerektiğini düşündüğünü gösteriyor. Bu noktada aslında tüm topluma iş düşüyor. Toplum standartları, erkekleri tüketimin daha içinde görüyor. Ancak sürdürülebilir adımlar atmalarını da zorlaştırıyor. 

Oysa ki sürdürülebilir bir yaşam benimsemek partnerinizle iletişiminizi güçlendirebilir ve fark etmeden toplumsal cinsiyet kalıplarıyla birlikte başa çıkmanızı sağlayarak diğer insanlara örnek olmanızı sağlayabilir. 

Birbirinize hediye alırken temiz içerikli, deneysiz ve/veya ev yapımı ürünleri tercih edebilir; hayvansal gıda tüketiminizi azaltmak adına yemeklerinizde lezzetli vegan/vejetaryen tarifler deneyebilirsiniz. Beraber bisiklet sürebilir veya uzun yürüyüşler yapabilirsiniz. Temizlik, alışveriş, yemek gibi konularda ortaklaşa karar alıp iş bölümü yaparak satın aldığınız ve harcadığınız kaynakların bilincinde olmayı kolaylaştırabilirsiniz. Bu örnekler yaşamınızın her alanında çoğaltılabilir.

Sürdürülebilir  yaşam konusuna cinsiyet atamaktan vazgeçmek ve davranış kalıplarımızı gözden geçirmek dünyamızın ve üzerinde yaşayan herkes için büyük önem taşıyor. Bizi örnek alarak yetişen ve dünyamızı emanet edeceğimiz bir nesil ile birlikte yaşıyoruz. Yuvamızın sorumluluğunu birlikte alarak başarabiliriz.   

Hikâyeyi paylaşmak için:
Yuvam Dünyalılar N'apıyor?

Takip Ediyoruz!

Sürdürülebilir Markaların Buluşması

Takip Ediyoruz!

Sustainable Brands Turkey 2021

15-16-17/09/2021 

Dünyanın ekonomik, sosyal ve çevresel krizleri aynı anda yaşadığı “sürdürülebilirlik krizi” içinde, markaların dönüşüm ve değişime kayıtsız kalması mümkün değil. Bu konuda daha etkin eyleme geçmeyi seçen markalar “daha az zarar verme”nin ötesinde; farkında olan, katkı sağlayan, yenileyen ve büyüyen rejeneratif modelleri de harekete geçiriyor.

Markalar ve kurumlarda daha iyi uygulamaları teşvik etmek ve son içgörüleri öğrenmek için “Türkiye’nin Sürdürülebilir Markalar” buluşması olan “Sustainable Brands Turkey 2021” etkinliğini ilgililere öneriyoruz.  

Hikâyeyi paylaşmak için:
Yuvayı Kurtarma Sanatı

Baksı Müzesi

Baksı Müzesi

Bu hafta sizlere bir “sergi seçkisi” hazırladık. Sanatla ve doğayla iç içe, harika bir sonbahar diliyoruz.

BAKSI MÜZESİ - Kıraçta Heykel 

Baksı Müzesi Doğu Karadeniz’de Bayburtun 45 km dışında Çoruh vadisine bakan bir tepenin üstünde “Prof Dr Hüsamettin Koçan” tarafından kurulmuş. “Kıraçta Heykel” sergisi ile 1800 rakımlı  Baksı tepesi heykellerle donatılmış; Pembe ızgaralı bir füze başlığı, devasa bir sivrisinek heykeli, dev bir makas.. Koçan, “Soluğunu tut, doğaya bak, doğa sana sanatçıyla birlikte yeni şeyler anlatacak”. diyor. “Kıraçta Heykel” sergisi ile mekansal sınırların dışına çıkıyor ve doğayla buluşuyoruz.

         

SALT BEYOĞLU – İklimcil: Mevsimler Sürüklenirken

Cooking Sections’ın SALT Beyoğlu’ndaki sergisi “İKLİMCİL: Mevsimler Sürüklenirken” 24 Ekim’e kadar uzatıldı. “İklimcil: Mevsimler Sürüklenirken”, insan faaliyetleri iklimleri değiştirirken nasıl beslenilmesi gerektiğini inceliyor. İklimcil kavramı bir ürünün içerdiklerinden çok, gıda üretimi ve tüketiminin seyrini etkileyen sıradışı mevsim koşulları ve iklim olaylarıyla ilişkisi üzerinden tanımlanıyor. 

MÜZE GAZHANE –  Kente Doğru

100 yılı aşkın bir süre İstanbulun havagazı ihtiyacını karşılamış olan Hasanpaşa Gazhanesi,  “Müze Gazhane” adıyla ve İstanbul’un kültür, sanat ve sosyal yaşamına girdi. Müzede ayrıca “İklim Müzesi” de yer alıyor. Müzenin açılış sergilerinden Serkan Taycan’ın “Kente Doğru”, kentsel ve kırsal mekanların dönüşümü ve ekoloji temalarından yola çıkarak “Kentleşme nedir?” sorusuyla birbirine eklemlenen üç fotoğraf serisi ve bir yürüyüş rotasından oluşuyor. Taycan, İstanbuldaki kentleşme sürecine bir katkı sağlamayı umut ettiğini belirtiyor. Sergi Ocak 2022’ye kadar ziyaret edilebilir.

SAKIP SABANCI MÜZESİ – Dün, Bugün, İstanbul

“Dün, Bugün, İstanbul” sergisi, 22 genç sanatçının gözünden İstanbul’a dair bir durum tespitinde bulunuyor. Sergi, “Kadim ama yorgun bir şehir için neler yapabiliriz?” “Kente biricikliğini nasıl tekrar kazandırabiliriz?’” gibi sorulara cevap arıyor. Mekâna özel hazırlanan eserler ile, çevre, hayvan popülasyonu, kentsel dönüşüm, toplumsal yaşam, tarihi mekânlar, su kaynakları ve ulaşım gibi temalarla kent dinamiklerine dair yorumlar yer alıyor. “Dün,Bugün, İstanbul”, 28 Kasım’a kadar Sakıp Sabancı Müzesi’nde görülebilir. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

YAZARLAR

Dünyahali

Dünyahali

Dünyahali bültenine hoşgeldiniz! Burada sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyoruz. Yuvamız dünyamızdan bahsediyoruz. O zaman, haydi başlıyoruz!

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir