20 Mart sabahından herkese günaydın!
Credit Suisse krizinde süreç UBS'in bankayı 2 milyar USD'nin üzerinde bedel ile satın alması ile sonuçlandı. Finansal kriz döneminden bu yana ilk kez böylesi bir satın alma operasyonuna şahitlik ediyoruz.
Ayın üçüncü haftasının manşetinde Fed ve PPK kararları olacak. Fed’in kararını Çarşamba gecesi, PPK’nın kararını ise Perşembe günü öğreneceğiz.
Bugün bültenimizin devamında editörümüz Emircan Yaman'ın İzmir İktisat Kongresi'ne ilişkin notları ve her Pazartesi günü olduğu gibi haftalık ekonomi ajandası sizleri bekliyor.
Haftaya başlarken size eşlik etmesi için seçtiğimiz çalma listeniz de burada. Heavy Ballads
İyi haftalar, keyifli okumalar.
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler.
• Fitch Ratings, ülkemize ilişkin yılın ilk değerlendirmesinde ülkemizin kredi notunu ve görünümünü değiştirmedi. Kurum ülkemizi yatırım yapılabilir seviyenin beş basamak altında, B notu ile derecelendirmeyi sürdürüyor. Görünüm ise negatif. Kurum, notunda, zayıf dış finansman, geleneksel olmayan ekonomi politikaları ve jeopolitik risklere atıfta bulunuyor.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kısa vadeli dış borç istatistiklerini yayımladı. Buna göre, kısa vadeli dış borç stoku aylık bazda %3,5 oranında artarak 152,8 milyar USD’ye ulaştı. Bankaların kısa vadeli dış borç stoku 62,9 milyar USD olurken, diğer sektörlerde aynı diğer 56,2 milyar USD seviyesinde bulunuyor. 2023 ocak itibarıyla vadesine 1 yıldan daha az kalan borç hacmi ise 196,0 milyar USD ile yeni bir rekor kırdı.
• TCMB, mart ayına ilişkin piyasa katılımcıları anketi sonuçlarını açıkladı. 29’u finansal sektörden olmak üzere toplam 42 katılımcının yer aldığı çalışmanın sonuçlarına göre, yıl sonu manşet enflasyon eklentisi %35,8’den %37,7’ye yükseldi. Verilerde, 24 ay sonrası için enflasyon beklentisi %17,9 oldu. Ankette, yıl sonu USD/TL kuru beklentisi hafif artışla 22,9 olurken, yıl sonu cari açık beklentisi 36 milyar USD olarak gerçekleşti. Büyüme beklentisinin %3,6’dan %3,5’e gerilediği ankette politika faizinde önümüzdeki üç ayda bir değişim beklenmediği görülüyor.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), dış ticaret endeksleri verilerini açıkladı. Buna göre, ihracat miktar ve birim değer endeksleri aylık bazda aylık bazda %5’er artarken artış oranları ithalat için sırasıyla %0,1 ve %20,5 oldu. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış miktar endekslerinde artış oranları ihracat ve ithalat için sırasıyla %4,5 ve %8,6 oldu. Verilerle birlikte, dış ticaret haddi, ocak ayında aylık bazda 2,2 puan azalarak 80,2’ye geriledi.
• Reuters, hükumetin ekonomi politikalarında piyasa ile uyumlu politikalara geri dönme hazırlığı içinde olduğunu ve maliye eski bakanı Mehmet Şimşek’in kabineye yeniden dönmesinin gündemde olduğu haberleştirdi. Reuters’in Ak Parti’den üst düzey kaynaklara dayandırdığı habere henüz resmi bir yanıt verilmiş değil.
• TÜİK, istatistiklerle yaşlılar 2022 veri setini yayımladı. Buna göre, 65 ve üzeri yaş grubunun toplam nüfus içinden aldığı pay %9,9’a ulaşmış durumda. Çalışmada yer alan simülasyona göre, 2080 yılında bu oranın %25,6’ya çıkması bekleniyor. Veri, ülkemize ilişkin “genç ve dinamik nüfus gücü” kabulünün zayıfladığını gösteriyor. Veri setinde yaşlı nüfusun eğitim durumundan internet kullanımına kadar çok sayıda detay veri de yer alıyor.
• Credit Suisse krizinde hafta sonu boyunca yoğun bir haber akışı yaşandı. UBS’in 1 milyar USD olarak lanse edilen ilk teklifi, Pazar günü akşam saatlerinde 2 milyar USD’nin üzerine taşındı ve haberlere göre anlaşma sağlandı. Bu tarihi anlaşma ile birlikte İsviçre’nin en büyük bankası, en büyük ikinci bankasını satın alacak. Sürecin kurgulanmasına resmi otoritelerin doğrudan müdahil olacakları da gelen bilgiler arasında. Teklife göre, UBS, Credit Suisse için hisse başına 0,50 CHF ödeme yapacak. Kurumun hisse senedinin Cuma akşamı kapanışı ise 1,85 CHF seviyesindeydi. Bu satın alma işlemini, operasyonel süreci kısaltacak önlemleri devreye alma hazırlığındaki İsviçre hükumetinin de desteklediği ifade ediliyor.
🎤 Açıklamalar: İsviçre Maliye Bakanlığı, anlaşmayı teyit ettiği açıklamasında işlem için gerekli likiditeyi sağlayacaklarını, sürecin ülkenin finansal otoritelerinin ortak çalışması ile gerçekleştiğini, hem piyasaya hem de kurumlara verecekleri likidite destekleri için yasal altyapının tesis edildiğini, UBS’e 9 milyar CHF tutarında garanti verileceğini ve bunun en iyi çözüm olduğunu ifade etti. Maliye Bakanı ise, ABD’de yaşanan krizin Credit Suisse’te yaşananları kötüleştirdiğini ve bir iflasın onarılamaz sonuçlara yol açabileceğini söyledi. UBS tarafı, hissedarların onayına sunulmadan tamamlanacak ve kurumun liderliğini perçinleyecek bu anlaşmanın İsviçre’nin finans merkezi pozisyonunu güçlendireceğini söylerken, Credit Suisse’ten istikrar ve güven mesajı geldi.
💉 Hatırlatma dozu: Reuters Cuma günü UBS’in Credit Suisse’i kısmen ya da tamamen satın almak üzere görüşmeler yürüttüğünü haberleştirmişti. Pazar günü ise Financial Times, UBS’in Credit Suisse’i 1 milyar USD’ye satın alma teklifini ilettiğini yazdı. Teklife göre hisse başına değer 0,25 CHF olurken, Credit Suisse’in hisseleri son işlem gününde 1,86 CHF’den kapanmıştı. Haberde, teklifin geçerliliğinin kurumun CDS priminin 100 baz puan daha artması halinde geçersiz kalacağı bilgisi de yer alıyordu.
• Bloomberg News, ABD’de orta ölçekli bankaların Federal Mevduat Sigorta Kurumu’ndan tüm mevduatlarını 2 yıl süreyle sigortalamasını talep etti. Söz konusu gelişme, ağır regülasyonlardan kısmen uzak olan orta ölçekli bankaların SVB krizi sonrası yaşadıkları itibar ve mevduat kayıplarını telafi etme çabasının bir yansıması.
• Avro Bölgesi’nde manşet enflasyon %8,6’dan %8,5’e geriledi. Aynı değer bölge genelinde ise %9,9 seviyesinde. Verilerde ücret artışlarının baskısının devam ettiği görülürken, çekirdek enflasyon Avro Bölgesi için %5,3’ten %5,6’ya yükseldi. Veriler beklentiler paralelinde açıklandı.
• Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) küresel ekonomik görünüm raporunun geçici mart güncellemesini yayımladı. “Kırılan Bir Toparlanma” manşetini taşıyan raporda yıllık büyüme oranları ABD için %1,5; Avro Bölgesi için %0,8; Çin içinse %5,3 olarak tahmin edilmiş durumda. Raporda, küresel büyüme tahmini ise %2,2’den %2,6’ya revize edildi. Enflasyon tahminlerinde aşağı yönlü revizyonların ağırlık kazandığı metinde, ABD’de enflasyonun yıl sonunda %3,7’ye gerileyeceği, aynı oranın Avro Bölgesi içinse %6,2 olacağı öngörüsü yer alıyor.
🔎 Detay: Raporda ülkemizin 2023 yılında %2,8; 2024 yılında ise %3,8 oranında büyüyeceği tahmin ediliyor. 2023 manşet enflasyon tahmini ise %44,6 seviyesinde bulunuyor. 2024 yılına ilişkin enflasyon tahmini ise %41,4.
• ABD başkanı Joe Biden, Silicon Valley Bank ve Signature Bank’ta yaşanan gelişmelerin ardından atılan adımlar sayesinde sistemin artık daha da dirençli olduğunu ifade etti. Başkan, mesajının Kongre’ye yönelik kısmında ise bankaların batmasında rol üstlenen üst düzey yöneticilere daha sert cezalar verilmesi çağrısında bulundu. Biden, bu alanda FDIC’in yetkilerinin genişletilmesi için işbirliği yapmaya hazır olduğunu da söyledi.
• Parasal sıkılaşma ve bilanço küçültme sürecinde olan Fed’in aktif büyüklüğü, bankacılık sektöründe yaşanan gelişmelerin ardından 15 Mart ile biten haftada 300 milyar USD büyüyerek 8,7 trilyon USD’ye ulaştı. Bu gelişme, büyük oranda likidite desteğine ihtiyaç duyan bankaların kullanımları ile ilişkili. Veriyle birlikte kurumun bilançosu kasım ayından bu yana en büyük hacme ulaştı.
• Parasal genişleme süreci eşliğinde büyüme trendini güçlendirmeyi hedefleyen Çin’de, merkez bankası zorunlu karşılık oranlarını 25 baz puan düşürdü. Son toplantısında politika faizini sabit tutan kurum, bu adımla piyasadaki likidite koşullarını genişletmeyi sürdürüyor.
• Çin’de şubat ayında ithalat yıllık bazda %4,2 artarken ihracat %1,3 oranında düştü. Ülkede şubat ayı itibarıyla dış ticaret hacmi 411 milyar USD olurken aylık dış ticaret fazlası 17 milyar USD oldu.
• Manşet enflasyonun yeniden üç haneye taşındığı Arjantin’de, merkez bankası politika faizini 300 baz puan daha artırarak %78,0’e çekti.
• Rusya Merkez Bankası, politika faizini beklentilere paralel olarak %7,5’te sabit tuttu. Kararla birlikte kurum üst üste dördüncü toplantısında da pas geçti. Karar metninde risklerin yanından izlendiği ve olası olumsuz gelişmelere karşın harekete hazır oldukları mesajı yer alıyor.
Yatırım Finansman ile Haftaya Başlarken
Yeni Haftanın Gündemi: 20 – 24 Mart
Yurt içi piyasalar
TCMB’nin Perşembe günkü PPK toplantısı haftalık ekonomi takviminde yer alan en önemli başlıkkonumunda. Geçen ay %9,00’dan %8,50’ye indirilen politika faizinde herhangi bir değişiklik yapılmayacağını tahmin ediyoruz. Hatırlatmak gerekirse, TCMB son PPK kararının ardından yayınladığı basın duyurusunda “Kurul, bu ölçülü indirim sonrası para politikası duruşunun fiyat istikrarı ve finansal istikrarı koruyarak deprem sonrası gerekli toparlanmayı desteklemek için yeterli olduğu görüşündedir.” ifadesine yer vermişti. Diğer taraftan, piyasada yapılan anketlerde politika faizinde 50 baz puanlık indirim yapılacağı yönünde görüşlerin yer aldığını da not edelim.
Hafta başında Hazine’nin gerçekleştireceği planlı ihraçlara ek olarak, Pazartesi günü Ocak ayı Uluslararası Yatırım Pozisyonu; Perşembe günü Mart ayı Tüketici Güven Endeksi, 2022 yılı İşgücü İstatistikleri ve haftalık para, banka, menkul kıymet ve rezerv istatistikleri ile Cuma günü Şubat ayı Yabancı Ziyaretçi İstatistikleri hafta boyunca yurtiçi piyasaların takip edeceği veriler olarak sıralanabilir.
Yurt dışı piyasalar
Küresel piyasalar açısından haftanın en kritik başlığı Salı günü başlayacak ve Çarşamba akşamı sona erecek olan Fed toplantısı olacak. Bir önceki toplantıdan bu yana açıklanan veriler ve kurulan iletişim faiz artış hızının yeniden 50 baz puana yükselebileceği ihtimalini öne çıkarmaya başlamış olsa da, geçen hafta bankacılık sektöründe yaşanan türbülans nedeniyle beklentiler faiz artışlarının 25 baz puan ile devam edeceği veya bu toplantıda artışlara ara verilebileceğine odaklanmaya başladı.
Enflasyona ilişkin göstergelerin ağırlıklı olarak Fed’in kendini çok rahat hissetmeyeceği bir görünüm arz etmesi, bankacılık sektöründeki türbülansın en azından şimdilik atlatılmış olması ve söz konusu krizden birkaç gün önceye kadar 50 baz puan artış için kapıyı aralayan ifadeler kullanılırken faizartışından vazgeçilmesinin piyasalarda yeni bir paniği tetikleme riski gibi unsurlar dikkate alındığında 25 baz puan ile artışların sürme olasılığının güçlü olduğunu değerlendiriyoruz.
Gerek karar metninde gerekse basın toplantısında bankacılık sektöründe duruma ilişkin verilecek mesajlar son derece önemli olacak. Ayrıca, her çeyrek dönem sonunda olduğu gibi bu toplantıyla birlikte Fed üye projeksiyonlarının da güncelleneceğini hatırlatalım. Aralık ayındaki projeksiyonlar, hâlihazırda %4,75 olan politika faizi üst bandının 2023 yılında %5,25 ile zirveye ulaşacağını işaret etmekteydi. Faiz patikasına ilişkin gelecek sinyaller ile bilanço küçültme sürecinde bir değişiklik düşünülüp düşünülmediğine dair verilecek mesajlar da diğer önemli başlıklar olacak.
Perşembe günkü İngiltere Merkez Bankası (BoE) toplantısı da haftalık takvimin bir diğer kritik başlığı konumunda. Anketler, BoE’nin faiz artışlarına 25 baz puan ile devam edeceğini işaret etmekte.
Bugünkü Exante yayını Yatırım Finansman ile birlikte ulaştı.
Millet İttifakı Ortak Politikalar Metni Paneli
İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi'nde düzenlenen Millet İttifakı Ortak Politikalar Metni Panelinde öne çıkan başlıklar nelerdi?
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi’nde, Millet İttifakı partilerinin ekonomiden sorumlu genel başkan yardımcılarının katılımıyla Millet İttifakı Ortak Politikalar Metni Paneli düzenlendi. Panele Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Faik Öztrak, DEVA Partisi Ekonomi ve Finans Politikaları Başkanı İbrahim Çanakçı, Demokrat Parti Genel Başkan Yardımcısı Bülent Şahinalp, Gelecek Partisi Politika İzleme Kurulu Başkanı Feridun Bilgin, İYİ Parti Kalkınma Politikaları Başkanı Ümit Özlale ve Saadet Partisi Genel Başkanvekili Sabri Tekir katıldı.
Faik Öztrak
Panelde ilk olarak Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Faik Öztrak konuşma yaptı. Hazine’nin maliyeden ayrılarak ayrı bir bakanlık şeklinde yeniden yapılandırılacağını söyleyen Özrtak’ın konuşmasında ekonomiye ilişkin satır başları şu şekildeydi:
-”Artık tüm Türkiye, pilav yapabilmek için plan gerektiğini anladı. Bunun için Strateji ve Planlama Teşkilatını kuracağız.”
-”TBMM’de yolsuzlukları araştırma komisyonu kuracağız. Rüşvet ve yolsuzluk suçlarında yargılama süreçlerini hızlandıracağız. Zamanaşımını kaldıracağız, bu suçlar af kapsamına alınmayacak.Yolsuzluktan elde edilen ve yurt dışına kaçırılan varlıkları geri getirmek için Mal Varlıklarının Geri Alınması Ofisini kuracağız.”
-”Pazarlık usulü ile yapılmış tüm ihaleleri geriye doğru inceleyeceğiz. Vatandaşlarımızın bilgi edinme hakkını ihlal eden kamu görevlilerinin disiplin ceza ve sorumluluğunu artıracağız.”
-”Vergi affı ve varlık barışlarının, kara para aklama aracı olarak kullanılmasını engelleyeceğiz. Kamu İhale Kanunu’nu Avrupa Birliği normlarına getireceğiz.”
İbrahim Çanakçı
Faik Öztrak’ın ardından söz alan Demokrasi ve Atılım Partisi (DEVA) Ekonomi ve Finans Politikaları Başkanı İbrahim Çanakçı, Ortak Politikalar Mutabakat Metninde Türkiye için yeni nesil bir kalkınma stratejisi ortaya koyduklarını ifade etti. Mevzubahis stretejinin dört ana sütun üzerinde kurulduğunu söyleyen Çanakçı, bu sütunları şu şekilde sıraladı:
- Makroekonomik ve finansal istikrarı sağlamak, ekonomik dengeleri tahkim etmek ve öngörülebilir, güven veren bir yatırım ortamı oluşturmak
- Vatandaşları dijital devrimin imkanlarıyla buluşturmak
- Yeşil dönüşümü ve yeşil ekonomiye geçişi üretim sürecinin, teşvik politikalarının, bütçe ve kaynak tahsisindeki önceliklerin merkezine yerleştirmek
- Aşırı yoksulluğun sıfırlandığı kapsayıcı bir ekonomi inşa etmek
Mutabakat Metninin ekonomi, finans ve istihdam bölümünde 238 hedef ve politika yer aldığını belirten Çanakçı’nın konuşmasında satırbaşları şu şekildeydi:
-“Temel ekonomik hedeflerimiz arasında ve kapsamında enflasyonu iki yıl içinde kalıcı olarak düşük, tek haneye indireceğiz. Enflasyonla mücadeleyi tavizsiz bir şekilde sürdürürken, ortalama büyüme hızını %5’in üzerinde çıkaracak, dolar cinsinden kişi başına milli gelirimizi 5 yıl sonunda en az iki katına yükselteceğiz. 5 yılda en az 5 milyon yeni iş yaratacağız.”
-”5 yılın sonunda yıllık ihracatı 600 milyar dolara, yüksek teknolojili ihracatın payını ise iki katına çıkaracağız.”
-”Merkez Bankası’nın bağımsızlığını ilgilendiren maddelerin, Meclis’te nitelikli çoğunlukla değiştirilmesine ilişkin düzenleme yapacağız. Banka üst yönetiminin kendi kanunu dışında görevden alınmasının önüne geçeceğiz. Merkez Bankası’na fiyat ve finansal istikrarı sağlama dışında sorumluluklar yüklemeyeceğiz. Bankanın İstanbul’daki birimlerini en kısa sürede başkentimiz Ankara’ya taşıyacağız”
-”Kur korumalı mevduatta yeni hesap açmayacak, mevcut hesapları vadeleri sonunda kapatacağız.”
-”Bütçe uygulamalarında keyfiliğe son verecek ve mali kural uygulamasını hayata geçireceğiz. Vergi alanındaki önceliğimiz, dar ve sabit gelirliler üzerindeki vergi yükünü azaltmak ve vergi kaçaklarıyla mücadele etmektir. Bu yolla çalışanlar üzerindeki vergi ve sigorta yükünü indireceğiz. Her türlü eğitim ve öğretim hizmetindeki KDV’yi düşüreceğiz. İmar rantlarını kapsamlı bir biçimde vergilendireceğiz.”
-”Özkaynak kullanımına ve sermaye piyasalarından kaynak teminine vergi avantajı sağlayacağız. Kitlesel fonlama, melek yatırımcı ağları, sosyal girişimcilik, etki yatırımcılığı, girişim sermayeciliği, fonların fonu gibi yenilikçi finansman modellerini güçlü bir şekilde destekleyeceğiz. Sermayesini ve kaynaklarını artırarak, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası’nın yüksek teknoloji yatırımlarına, yenilikçi ve yeşil girişimlere daha fazla destek olmasını sağlayacağız.”
-”Kadınların işgücüne katılımını yükseltmek için okul sonrası eğitmenli aktivite merkezleri ve kreşlerin sayısını artıracağız. Kadın ev işlerinin iş kanununa tabi olmasını sağlayacağız.”
-“İşsizlik Sigortası Fonu’ndan ödenen işveren katkısının yarısını, kuracağımız Yarına Hazırlık Fonu üzerinden beceri kazandırma projelerine destek olarak kullanacağız.”
Bülent Şahinalp
İbrahim Çanakçı’nın ardından Demokrat Parti Genel Başkan Yardımcısı Bülent Şahinalp söz aldı. Kalkınma hamlelerinin merkezine yenilikçi, yeşil ve dijital dönüşümü benimsemiş girişimcileri yerleştireceklerini belirten Şahinalp’in konuşmasında ekonomiye dair satırbaşları şu şekildeydi:
-”Startup kanunu çıkararak girişimciliğe ilişkin hukuki tanımları, statüleri, mali yükümlülükleri ve teşvikleri net bir çerçeveye kavuşturacağız. Startup’lar başta olmak üzere girişimcilik ve yenilikçilik faaliyetlerini destekleyecek, finansal araçları çeşitlendirecek, girişimcilere yönelik hibe ve teşvik sürecini sadeleştirip, bu süreçleri kısaltacağız. Yenilikçi firmaların orta-uzun dönemli gelişimlerini desteklemek için Kredi Garanti Fonu’nu etkin bir şekilde kullanacağız.”
-”Kadın ve genç girişimciliğine yönelik özel teşvik paketleri hazırlayacağız. Avrupa Komisyonu, Avrupa Yatırım Fonu ile uluslararası finansman kuruluşlarının katkısını artırarak girişimci ve yenilikçi şirketlerin risk sermayesine erişimlerini kolaylaştıracağız.”
-”Vatandaşlarımızın güvenli, hızlı, ucuz ve sansürsüz internete erişimini sağlayacak, internet erişiminin üzerindeki vergileri indireceğiz. Dijital hizmet vergisini ve BTK kesintilerini indireceğiz. Bilgisayar, tablet, cep telefonu gibi dijital cihazlar üzerindeki vergi yükünü azaltacağız.”
-”Devlet okullarındaki öğrencilere ücretsiz süt, su ve öğlen yemeği vereceğiz. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretimdeki tüm öğrencilere yardımcı kitaba ihtiyaç duymayacak şekilde ders kitaplarını, yerel esnafa ve ekonomiye katkıda bulunacak şekilde ücretsiz temin edeceğiz. Anaokulundan üniversiteye kadar, devlet okullarındaki ihtiyaç sahibi öğrencilerin kırtasiye, çanta, kıyafet ihtiyaçlarını ve internet erişimlerini ücretsiz karşılayacağız”
Feridun Bilgin
Bülent Şahinalp’in ardından söz alan Gelecek Partisi Politika İzleme Kurulu Başkanı Feridun Bilgin, konuşmasına Ortak Mutabakat Metninde yer alan tarım ve hayvancılık desteklerinden söz ederek başladı. Bilgin’in konuşmasında satırbaşları şu şekildeydi:
-”Tarım ve Orman Bakanlığı’nı Tarım ve Gıda Bakanlığı olarak yeniden şekillendireceğiz. Temel tarım ürünlerinde taban fiyatlarda çiftçilere yaraşır bir fiyat belirleyeceğiz. Mazot, yem gibi destekleri çiftçi tarlasını sürmeden, besi hayvanları kesime gitmeden önce vereceğiz.”
-”Ziraat Bankası'nı tekrar çiftçinin lehine politikalarla düzenleyeceğiz. Üreticiden tüketiciye kadar pazarlama zincirini kısaltacağız. Hasat dönemi öncesinde ve hasat döneminde ithalata izin vermeyeceğiz. Sulama kanalları dahil olmak üzere altyapı yatırımlarının tamamlanmasına izin vereceğiz.”
-”Dijital dönüşüm, küresel rekabet ortamı, finansman, kurumsal kapasite ve sürdürülebilirliği esas alan bütüncül bir anlayışı benimseyeceğiz. Yeşil dönüşüm, dijitalleşme için hızlı işleyen bir destek sistemi oluşturacağız.”
-”Kanal İstanbul Projesi'ni göreve geldiğimiz gün iptal edeceğiz. Türkiye’nin sahip olduğu maden kaynaklarının aranmasına hız verecek, sektörün milli gelirdeki payını arttıracağız.”
Ümit Özlale
Feridun Bilgin’in ardından İYİ Parti Kalkınma Politikaları Başkanı Ümit Özlale, konuşmasını yapmak üzere söz aldı. Konuşmasına “Yoksulluk kader olamaz, kader değildir” diyerek başlayan Ümit Özlale, Türkiye’de işsiz bir ailenin çocuğu ile zengin bir ailenin çocuğunun aynı fırsat eşitliğine sahip olmasını hedeflediklerini belirtti.
Konuşmasında yoksulluğun en fazla kadınlarla çocukları vurduğunu ve Türkiye’deki yoksulların yarısının Z kuşağına mensup olduğunu ifade eden Özlale, “Biz bunun için ne yapacağız? Eğer çocuk doğduğu zaman anne babasının durumu yoksa ona her türlü gıda desteğini, mama desteğini vereceğiz. Beslenmesinden tutun sağlığına, bez ihtiyacına kadar her şeyini biz sağlayacağız. Ulusal Ebevenylik Programını başlatarak anne babalara nasıl daha iyi ebeveyn olacağını bir seferberlik programı çerçevesinde anlatacağız. Daha sonrasında okul öncesi eğitim ücretsiz olacak. Bütün çocuklarımız okul öncesi eğitime dahil olacaklar ve gelir grubundan bağımsız olarak devletin sağladığı ücretsiz ve kaliteli eğitime sahip olacaklar” ifadelerini kullandı.
Gençlere yaşanabilir bir ücretle, iyi işlerin sağlanması gerektiğini belirten Özlale, “Çünkü çok basit bir şey, Türkiye yaşlanıyor. Bağımlılık oranına baktığınız zaman bu oranda hem genç hem yaşlı bağımlılığında devamlı bir artış görüyorsunuz. Bizim başta gençler olmak üzere, gençler ve kadınlara daha fazla istihdam sağlamamız gerekiyor. Bunu nasıl sağlayacağız biliyor musunuz? Gençleri daha fazla teknolojiyle buluşturarak.” dedi.
Özlale ayrıca verimlilik artışının önemine de dikkat çekerek, “Türkiye’nin en temel problemlerinden bir tanesi verimlilik problemi. Türkiye’de enflasyonu, cari açığı, işsizliği aynı anda düşürüp, gençlerimize, çalışanlarımıza daha iyi geliri nasıl sağlayabiliriz? Verimlilik ile sağlayabiliriz. Peki neden verimli değiliz? Çünkü teknolojiye adapte olamıyoruz” ifadelerini kullandı.
Türkiye’de sadece kadın istihdamında değil ücretlerde de problem olduğunu ifade eden Özlale, ülkemizde bir erkekle tamamen aynı şartlara sahip bir kadının erkek meslektaşından %14 daha az maaş aldığını söyledi. Özlale buna ilişkin,”Cam tavan sendromunu kırmamız gerekiyor, eşit işe eşit ücret ilkesini mutlaka benimseyecek politikaları hayata geçirmemiz gerekiyor” dedi.
Özlale ayrıca her mahalleye ücretsiz kreş ve yaşlı bakım merkezlerinin açılması durumunda 1,1 milyonluk bir kadın istihdamın sağlanabileceğini ifade etti.
Sabri Tekir
Ümit Özlale’nin ardından Saadet Partisi Genel Başkanvekili Sabri Tekir söz aldı. Dış politikanın önemine değinen Tekir’in konuşmasında satırbaşları şu şekildeydi:
-”İçinde bulunduğumuz mülteci akımı çerçevesinde şu anda içinde bulunduğumuz 18 Mart 2016 mutabakatını gözden geçirmek mecburiyetindeyiz. Türkiye ile Avrupa Birliği’nin sığınmacılar konusunda ortak sorumluluk ve külfet paylaşımını sağlamaya çalışacağız.”
-"Ege Denizi barış, iş birliği ve iyi komşuluk alanı olarak görülmelidir. Bu amacı gerçekleştirmek için çalışacak, Ege Denizi'ndeki egemenlik alanlarımıza zarar verecek hiçbir girişime müsaade etmeyeceğiz."
-"Ortadoğu bölgesindeki ülkelerin bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüklerine saygılı olacağız. Bu ülkelerin iç işlerine karışmayacak, aralarındaki sorunlarda taraf tutan değil, çözümleri kolaylaştıran bir ülke olarak çözmeye çalışacağız."
-"Geri kabul anlaşmaları ile düzensiz göçü önleyecek, ülkemizin tampon ülke haline gelmesine asla izin vermeyeceğiz. Geri gönderme merkezlerinin sayısını ve kapasitelerini artıracağız. Sığınmacıların mahalle, ilçe ve il bazında kontrolsüz yoğunlaşmalara erişmelerine asla izin vermeyeceğiz."
-"Gayrimenkul, DİBS, yatırım fonu satın alınması ya da döviz cinsi mevduat ya da bireysel emeklilik hesabı açılması karşısında vatandaşlık verilmesi uygulamasına son vereceğiz."
