28 Mart Perşembe sabahından herkese günaydın.
Genel olarak sakin bir hafta geçirmeyi sürdürüyoruz. Dün yurt dışında özellikle Asya tarafındaki gelişmeler takip edilirken, yurt içinde ise sektör temsilcilerinden gelen açıklamalar ve TÜİK tarafından yapılan İstatistiklerle Yaşlılar araştırmasının 2023 sonuçları dikkat çekti. TÜİK tarafından yapılan araştırmanın sonuçlarına göre Türkiye'de yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı 2023 itibarıyla %10'u aştı. Ortanca yaş ise 34,0'e yükselmiş durumda.
Günün Hikayesi'nde yabancı yatırımcının Türkiye'ye ilişkin bakışını değerlendirdiğimiz makaleyi bulabilirsiniz.
Günlük ruh gıdası dozunuz ise burada: A Bard's Side Quest
İyi okumalar.
-Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 84,9 milyar TL hacim ve %0,007 kayıpla 8.806 puandan tamamladı. Güne yatay-negatif bir açılışıla başlayan ve öğleden sonraya kadar negatif seyrini koruyan endeks, öğleden sonra gelen güçlü alımlarla 8.897 puana kadar yükselse de sonrasında gelen satışlarla günü yine yatay-negatif tamamladı.
- Endekste haftalık kayıp %1,66 seviyesinde olmakla birlikte; aylık kayıp %5,65, yılbaşından bu yana kazanç ise %17,89 seviyesinde yer alıyor.
- BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %10,0 kazanç yaşayan Gübre Fabrikaları AŞ (GUBRF), %5,09 kazanç yaşayan Aselsan (ASELS) ve %3,85 kazanç yaşayan Asce GYO (ASGYO) payları oldu.
- Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %1,86 artış gösteren BIST Teknoloji Endeksi (XUTEK) oldu. BIST Bankacılık Endeksi günü (XBANK) %0,21 değer kaybıyla tamamlarken, BIST Sanayi Endeksi (XUSIN) ise %0,61 kazanç yaşadı.
• Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir mitingde yaptığı konuşmasında Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e tam itimadı olduğunu söyleyerek, “Ekonomide gerçekten yetkin isimlerden oluşan güçlü bir kadro kurduk. Mehmet Şimşek'e bu konuda tam itimadım var. Yılın ikinci yarısından itibaren uyguladığımız ekonomi programının olumlu yansımalarını daha net göreceğiz" ifadelerini kullandı.
• Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ziraat Bankası ve Vakıf Katılım Bankası'na, yetkilendirilmiş kuyumcuların ihtiyaçlarını karşılamaları amacıyla işlenmemiş altın ithalat kotası tahsis edildiğini açıkladı. Uygulamaya göre yetkilendirilmiş kuyumcular, ihtiyaç duymaları halinde söz konusu bankalara ödeme yaparak, kendilerine tahsis edilen miktar kadar işlenmemiş ithal altın alımı yapabilecek.
- 💉 Hatırlatma dozu: Kuyumcular son zamanlarda, altın ithalatına getirilen kotalar nedeniyle piyasadaki altın talebine yetişemediklerini ifade ediyorlardı.
• Reuters'a konuşan kaynaklar, ABD tarafından uygulanan yaptırımlar nedeniyle Türkiye, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden Rusya'ya yapılan para transferlerinin uyum gerekçeleri sebep gösterilerek uzun süreli gecikmeler yaşadığını veya reddedildiğini aktardı. Habere göre bankalar müşterilerden, ABD'nin yaptırım listesinde olan herhangi bir kişinin veya kurumun anlaşmaya dahil olmadığına dair yazılı belge istiyor.
- ➕ Ayrıca: Reuters'a konuşan dört kaynak Türkiye'den Ziraat Bankası ile Vakıfbank'ın, BAE ile Çin'den de birkaç bankanın ödemeleri işleme koyduğunu, ancak bu işlemlerin tamamlanmasının en az haftalar ya da aylar sürdüğünü ifade etti.
• Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, enflasyonla mücadele çerçevesinde para politikasının yanı sıra maliye politikasının da sıkılaştırılması gerektiğini söyleyerek "malî kural" uygulamasına geçilmesini istedi. Ardıç konuşmasında, “Mevcut durumda, kamu harcamalarını kısarak, mali disiplinin ivedi bir şeklide sağlanması şarttır. Para politikasında başlayan sıkılaştırma sürecine mutlaka maliye politikası da eşlik etmelidir. Aksi hâlde enflasyonla mücadelede başarıya ulaşılamayacaktır" ifadelerini kullandı.
"Yüksek enflasyonu düşürmenin maliyetinin en çok biz sanayicileri etkilediğini biliyoruz, lakin yüksek enflasyondan kurtulmak için geçici olacağını düşündüğümüz maliyete katlanmaya razıyız. Yeter ki enflasyon düşsün artık önümüzü görelim.”
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından hazırlanan İstatistiklerle Yaşlılar 2023 araştırmasının sonuçlarına göre Türkiye'de 65 yaş üstü kişi sayısı son 5 yıllık dönemde %21,4 artışla 8 milyon 722 bine yükseldi. Söz konusu dönemde yaşlıların toplam nüfus içindeki payı 1,4 puan artışla %10,2'ye yükselirken, Türkiye'nin ortanca yaşı ise 2 puan artışla 34'e çıktı.
- 🗣️ Yorum: Yaş verilerini değerlendiren İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, "Dünya nüfusundaki yıllık artış hızının gerilemesi ve yaşlanma eğilimi, ülkemiz için de belirgin bir şekilde geçerli. TÜİK verilerine göre, 2000 yılında genç nüfusumuzun toplam nüfusa oranı %20 iken bu oran 2022 yılı itibarıyla %15’e düşmüş durumda. ILO’nun Genç İstihdamında Küresel Trendler 2020 Raporu’na göre, küresel genç işsizlik oranı %13’ün üzerinde seyrediyor. Türkiye’de ise bu oran maalesef %25’in üzerinde" dedi.
• Birleşik Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, dernek üyesi markalarla yapılan Şubat anketinin sonuçlarını değerlendirerek, “Ankete göre son bir yılda maliyetlerde ortalama %100’ün üzerinde bir artış var. Bu oran resmî enflasyonun ve döviz kurlarındaki artışın neredeyse iki katına yaklaşıyor" ifadelerini kullandı.
"BDDK verilerine göre perakende sektörünün Ocak 2023’te 328 milyar lira olan toplam borcu bir yılda 491 milyar liranın üzerine çıkmış bulunuyor. Daralma devam ederse zaten borçlu olan firmanın, çarkı döndürebilmesi için yeni kredi bulması gerekiyor. %60-65’e varan kredi faiziyle borçlanmak sürdürülebilir bir durum gibi görünmüyor."
• Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P), gelişmekte olan ülkelerin 2023 sonundan bu yana direnç gösteren küresel büyüme ve gevşemekte olan finansal koşullardan faydalanmakta olduğunu ifade ederek, gelişmekte olan ülkelerin toplam ekonomisi için 2024 yılına ilişkin büyüme tahminini %4,2'ye, 2025 yılına ilişkin tahminini ise %4,6'ya çıkarttı.
- 🇺🇸 ABD: S&P, yayımladığı raporda güçlü işgücü piyasası nedeniyle ABD ekonomisinin 2024 yılında %2,5 büyüyeceği tahmininde bulunurken, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bu yıl için toplam 75 baz puanlık faiz indirimi yapacağını öngördü.
- 🇹🇷 Türkiye: Kurum Türkiye ekonomisine ilişkin 2024 yılı büyüme tahminini 0,5 puan yukarı yönlü revize ederek %3,0'e çıkarttı.
• JPY/USD paritesi gün içinde 151,97’ye kadar çıkarak 1990 yılından bu yana gördüğü en yüksek seviyesini kaydetti.
💉 Hatırlatma dozu: Japonya Maliye Bakanı Shunichi Suzuki, henüz bir gün önce yaptığı açıklamasında JPY'deki dalgalanmaların ticari hayata zarar verdiğini ifade ederek, “Aşırı hareketler olursa, herhangi bir önlemi göz ardı etmeden uygun şekilde yanıt vereceğiz" demişti.
• İçlerinde Almanya Ekonomi Araştırma Enstitüsü'nün (Ifo) de bulunduğu beş ekonomik düşünce kuruluşu, Alman ekonomisine ilişkin 2024 yılı için büyüme tahminlerini %1,3'ten %0,1'e, 2025 yılı için büyüme tahminlerini ise %1,5'ten %1,4'e indirdiklerini bildirdi.
"O tarihten (Kovid-19) bu yana Almanya'da verimlilik artışı durma noktasına geldi. Son zamanlarda iç ve dış ekonomilerde karşıdan esen rüzgarlar arkadan esen rüzgarlardan daha fazla oldu."
• Uluslararası yatırım bankası JPMorgan, Rusya'nın üretim kesintilerinin diğer ülkelerin müdahaleleriyle dengelenmemesi durumunda brent petrol varil fiyatının 100 USD'ye kadar çıkma potansiyeli barındırdığını ifade etti.
Yeni nesil ofis deneyimi Platform Ofis Vadi Park’ta
Platform Office, Vadipark Seyrantepe'de bulunan ve Vadi İstanbul’a yürüme mesafesinde hizmet veren bir hazır ofis projesi. Kurumsal ve işini büyütmek isteyen firmaların tüm ihtiyaçlarını karşılamakla kalmaz, aynı zamanda çeşitli üyelik modelleriyle bu dinamik ekosistemin bir parçası olma fırsatı sunar. Bu sayede işletmeler hem ihtiyaçlarına uygun hizmetlerden faydalanabilir hem de genişleyen bir iş ağına katılabilir.
- Ne sunuyor? 20 m2 ile 400 m2 arasında değişen ofis hizmetleri sunan Platform Ofis Vadi Park, küresel ve yerel firmaların ihtiyaçlarına odaklanarak konforlu ve çağdaş çözümler sağlıyor ve üyelerine prestijli bir iş ortamının avantajlarını yaşatmayı hedefliyor.
- Neden önemli? En yüksek standartlarda hizmet vermek ve her bir üye için çözüm ortağı olmak misyonuna sahip olan Platform Ofis Vadi Park, şirketlerin ve üyelerin ihtiyaçları doğrultusunda her detayı başından sonuna dek tek elden yöneterek zamandan ve enerjiden tasarruf edilmesini sağlıyor.
- Neler var? Sadece çalışma alanlarıyla değil, aynı zamanda geniş terası ve lounge alanıyla da dikkat çekiyor. Orman manzaralı 600 m2 teras, çalışanlara doğayla iç içe bir ortamda çalışma ve dinlenme imkânı sunarken 500 m2 lounge alanı ise sosyalleşme ve rahatlama için ideal bir ortam sağlıyor. Ayrıca 7/24 erişim imkânı, ücretsiz çay ve kahve ikramları, günlük temizlik hizmetleri, güvenlik, sekreterlik ve Concierge gibi birçok ayrıcalıklı hizmetle desteklenen çağdaş bir çalışma alanı sunuyor. Gelişmiş IT altyapısı ve farklı büyüklükteki toplantı odaları da işlerinizi verimli bir şekilde yürütmenize olanak tanıyor.
Siz de Platform Ofis Vadi Park’ın sunduğu ayrıcalıklardan yararlanarak ofis deneyiminizi artırmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.
Piyasalar seçime odaklandı: Yabancı ne düşünüyor?
Yabancı yatırımcıların aklında "Seçim sonrasında Şimşek’le yola devam edilir mi?” sorusu var.

Yabancı yatırımcılar ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’ye bakışı, Haziran 2023’ten bu yana gerçekten çok değişti.
Bundan henüz bir yıl önce, uygulanan aşırı enflasyonist heterodoks politikaların da etkisiyle Türkiye’ye ve Türk varlıklarına ilişkin oldukça negatif raporlar açıklayan yabancı yatırım kuruluşları, seçimden sonra uygulanan politikaların rasyonel, bilime dayalı ve dezenflasyonist politikalarla değiştirilmesinin ardından raporlarının tonunu pozitife çevirdi.
Bu dönemde JPMorgan, Deutsche Bank, Morgan Stanley gibi kurumlar TL cinsinden varlıkların -özellikle tahviller- cazip hâle gelmeye başladığını ima eden raporlar kaleme alırken, Bank of America (BofA) ve HSBC gibi kurumlar, BIST 30 ve BIST 100’de yer alan pek çok hisse için hedef fiyatlarını yükselterek "AL" tavsiyesi verdi.
Bu noktada Moody’s ve Fitch Ratings gibi uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları da Türkiye’nin önde gelen şirketlerinin döviz cinsinden kredi notlarını artırdı ve not görünümlerini pozitife çevirdi. Olumlu görünümle birlikte Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi 400 baz puandan fazla azalışla 275 baz puana kadar geriledi ve başta bankalar olmak üzere pek çok Türk şirketi yurt dışında eurobond ihracına çıktı.
Moody’s ve S&P, uzun süre sonra ilk kez Türkiye’nin not görünümünü durağandan pozitife çıkararak potansiyel not artırımları için sinyal verirken, Fitch Ratings ise daha da ileri gidip, Türkiye’nin kredi notunu 12 yıl sonra ilk kez artırarak B+’ya çıkardı ve not görünümünü "pozitif" olarak belirledi.
Not güncellemelerinin de etkisiyle, Türkiye Varlık Fonu’nun (TVF) uluslararası piyasalarda çıktığı 5 yıl vadeli 500 milyon USD’lik eurobond ihracı 7 milyar USD’nin üzerinde taleple karşılanırken, Hazine’nin bugüne kadar EUR cinsinden yaptığı en büyük borçlanma olan 2030 vadeli 2 milyar EUR’luk eurobond ihracına da 10 milyar EUR’dan fazla talep geldi.
Olumlu görünüm portföy girişlerine yansıdı. Haziran-Aralık arasında geçen bu yedi aylık dönemde yabancı yatırımcılardan 2,9 milyar USD’lik kısmı hisse senedi, 2 milyar USD’lik kısmı ise DİBS tarafından olmak üzere toplam 4,9 milyar USD’lik net portföy girişi kaydedildi. Böylece 2023 yılında net yabancı alımı 2 yıl sonra ilk kez pozitif bölgeye geçerek 3,4 milyar USD’ye ulaşmış oldu. Ayrıca yabancılar 2024’e de hızlı başlayarak Ocak ayında toplam 353 milyon USD’lik net portföy girişi gerçekleştirdiler.
Sekiz ay sonra sert fren
Ancak sekiz aydır olumlu bir şekilde giden bu akış, Şubat-Mart aylarında sert bir frenle aniden tersine döndü. Olumlu raporlar eşliğinde Türkiye’ye adeta yeniden akmaya başlayan portföy yatırımları, yerini hem borsa hem de DİBS tarafında net satışlara bıraktı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan verilere göre Ocak ve Şubat aylarında yabancı yatırımcılar toplamda 490,9 milyon net USD’lik alım yaparken, Mart ayında ibre tamamen tersine döndü ve bu dönemde yabancı 908,3 milyon USD’lik net satış gerçekleştirdi.
Söz konusu süre zarfında yapılan satışlarla birlikte yılbaşından bu yana pozitif seyreden portföy dengesi negatife dönerken; yabancıların elinde bulunan hisse senedi stoku 3 milyar USD’den fazla azalışla 32,4 milyar USD’ye, DİBS stoku ise 500 milyon USD’den fazla azalışla 2,3 milyar USD’ye indi.
Konuyla ilgili bir rapor yayımlayan Goldman Sachs analistleri, satışların seçim endişesi nedeniyle geçici olduğunu düşündüklerini, ancak satışların boyutunu da şaşırtıcı bulduklarını ifade etti. Yabancının aklında ise “Acaba seçim sonrasında Şimşek’le yola devam edilir mi?” sorusunun olduğu besbelliydi.
Uzmanlar nasıl yorumluyor?
Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan BBVA Küresel Piyasalar Strateji Direktörü Tufan Cömert, Türkiye’nin deneyimlerin ve bilimin tersine politikaları terk ederek, güçlü isimlerle öngörülebilir politikalara dönmesinin yabancı yatırımcılarda hiç kuşkusuz memnuniyet yarattığını söyleyerek, “Ancak bu kaşımızı gözümüzü sevdikleri için değil elbette. Türk mali piyasaları –her ne kadar geçmiş uygulamalarla yaralanmış olsa da– hâlâ derin ve enstrüman çeşitliliğine sahip. Uzun süredir bizim piyasalarımızı radarlarına dahi alamayan yabancılar, bu yüzden normalleşmemize seviniyorlar. Fakat 2024 rakamlarına baktığımızda ortada bu mutluluğu pekiştirecek bir şey henüz pek yok” ifadelerini kullandı.
Son dönemde kaydedilen yabancı satışlarına ilişkin konuşan Cömert, “Yabancıların en büyük korkusu hâlâ Türkiye'nin bir gecede eski politikalara geri döneceği kaygısı. 5 yılda 5 Merkez Bankası başkanının değiştirilmesi, bankacılık sistemine getirilen yüzlerce regülasyon ve sermaye hareketlerini zorlaştıran söylemler Türkiye algısını maalesef çok bozdu. Son 5 yılda bozulan bu algının 7-8 ayda tamamen düzelmesini beklemek saflık olur” dedi ve “Fakat TCMB'nin son 5 puanlık faiz artışı çok güçlü bir mesaj oldu. TCMB görevini yerine getirmek için herhangi bir şey beklemediğini böylece ispatlamış oldu. Seçim sonrasına yönelik hâlâ birtakım spekülasyonlar var, ancak özellikle enflasyonun düşmeye başlaması ile birlikte yaz aylarında daha ciddi bir giriş beklerim” diye de ekledi.
“Kasım-Aralık aylarında özellikle tahvil piyasalarında çok ciddi bir prim görmüştük. Sene başından bu yana gördüğümüz çıkışların önemli bir kısmı seçim öncesi risk azaltma ve kâr satışı kaynaklı. Ekonomi yönetiminin ortodoks politikalardan taviz vermediği durumda yeniden girişlerle durumun tersine döneceği kanaatindeyim. Keza hisse piyasası için de halen oldukça düşük seviyelerde bulunan yabancı yatırımcı payının artacağını düşünüyorum. Ancak burada çok uçuk rakamlardan bahsetmiyoruz.”
Sonuç olarak
Türkiye’nin iktisadi politikaları olumlu yönde değişmiş olsa da, hem yerli hem de yabancı yatırımcı Türkiye’nin geçmişini de göz önünde bulundurarak potansiyel bir konjonktür değişikliğinden çekiniyor. Yönetimden her ne kadar, “ekonomi ekibinin arkasındayız” ya da “tam itimat duyuyoruz” gibi açıklamalar gelse de, Mart 2021’de edinilen tecrübe hâlâ dün gibi akıllarda. Bir yabancı fon yöneticisinin yaptığı, “Bizim için durum çok siyah beyaz. Daha önce ekonomiyi esasen tahrip etmiş birinin bunu tekrar yapmayacağını güvenle söyleyemezsiniz” yorumu da bu durumu aslında biraz ortaya koyuyor gibi.
Ancak, seçimlerde çıkan sonuç ne olursa olsun ekonomi ekibinin ve politikalarının majör bir değişikliğe uğratılmadan aynı doğrultuda devam etmesi, iki taraf için de Türk varlıklarına olan güvenin tekrardan oluşmasına neden olabilir. TCMB’nin -hele ki seçim öncesinde- aldığı son faiz artış kararı, gidişatın bu yönde olacağına işaret ediyor olsa da neler olacağını bizlere zaman gösterecek.






