25 Temmuz Pazartesi sabahından herkese günaydın. İstanbul'da bu hafta hava sıcaklığı 30 derece bandında olacak, Türkiye genelinde de sıcaklığın mevsim normallerinin üzerinde seyredeceği öngörülüyor. Galata'da bu hafta da soğuk kahve ve klima ikilisiyle çalışmaya devam edeceğiz gibi duruyor.
- Günün önerisi: 1000museums'ın seçkisiyle dünyanın en romantik 10 tablosu.
- Günün çalma listesi: Soul Revived
İyi bültenler! Mutlu haftalar!
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

Küresel piyasalarda son durum ve yılbaşından bugüne değişimler
• Bu hafta: Salı günü TCMB Konut Fiyat Endeksi'ni açıklayacak, Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov Afrika'yı ziyaret edecek, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ile görüşecek. çarşamba günü Fed Faiz kararını açıklayacak. Perşembe günü TÜİK Ekonomik Güven Endeksi'ni açıklayacak. Cuma günü TÜİK Dış Ticaret ve Turizm istatistiklerini yayımlayacak.
• Global Ipsos'un temmuz ayı araştırmasında iki yanıtlı "Ülkenizde ekonominin durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?" sorusuna katılımcıların %86'sı "kötü" cevabını verdi. "Kötü" cevabının son 10 yılın en yüksek oranında olduğu bildirildi.
• JP Morgan'ın, TCMB'nin faiz kararının değerlendirildiği bilgi notunda; para politikası kararlarının giderek piyasadan daha kopuk hâle geldiği belirtildi. Alınan makroihtiyati tedbirlerin etkinliği de "şüpheli" olarak niteledirildi.
• ABD'de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), temmuz ayında 52,3 ile 2 yılın en düşük seviyesine geriledi. Endeks değeri haziranda 52,7 seviyesindeydi.
- Hizmet sektörü: Hizmet sektörü PMI da aynı dönemde 5,7 puan azalarak 47'ye geriledi.
- Perspektif: PMI verilerinin 50'nin altında olması sektördeki daralmaya işaret ediyor.
• Almanya, ülkenin en büyük doğal gaz ithalatçısı olan, iflasın eşiğindeki Uniper SE'yi kurtarmak için 15,3 milyar dolar değerinde kurtarma paketi açıkladı. Paket, şirketin piyasa değerinin 4 katına denk geliyor.
- Öte yandan: Avrupa Birliği Komisyonu Enerji Departmanı Genel Müdür Yardımcısı Matthew Baldwin, bölgenin önemli enerji ortaklarından Nijerya'dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatını mevcut %14'ün daha da üzerine taşımak istediklerini belirtti.
• Rusya Merkez Bankası, politika faizini, beklentilerin üzerinde bir oranla %9,5'ten %8'e indirdi.
- Bir adım geriden: Banka, 28 Mart'ta olağanüstü bir kararla faizi %9,5'ten %20'ye yükseltmişti. Sonraki 5 toplantıdaki kararlarla faiz bugünkü seviyesine düşürüldü.
• Fiba Perakende'nin İspanya merkezli giyim zinciri Mango'nun Rusya'daki 53 franchise noktasını devralmak için görüşmeler yaptığı aktarıldı.
• American Association of People with Disabilities (AAPD) ve Disability:IN'in araştırması engelli çalışanlar için en iyi iş yerlerini sıraladı. Buna göre, engelli çalışanlarlara yönelik kapsayıcılık anlamında örnek uygulamaları olan şirketler arasında Amazon, Sephora, Twitter, Deloitte, Goldman Sachs, Google ve Starbucks yer aldı.
- %15: Raporda işgücü piyasasında engelli çalışanların %15 oranında temsil edildiği ve yaklaşık 1 milyar engelli insanın çalıştığı aktarıldı.
• Coinbase'in eski bir yöneticisi, platformda listelenecek token'lar açıklanmadan önce yakınlarına bilgi sağlayarak 1,5 milyon dolarlık gelir elde etmekle suçlandı. ABD Adalet Bakanlığı'nın kişiye dava açmaya hazırlandığı bildirilirken Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) da söz konusu token'lardan dokuzunun kayıt dışı menkul kıymet olduğunu belirterek dolandırıcılıkla suçladı.
- İtiraz: Coinbase, SEC'in kripto borsasında listelenen 7 kripto para biriminin menkul kıymet olduğu ifadesine karşı çıkarak karara itiraz edeceğini açıkladı.
- Neden önemli? SEC'in soruşturmada devreye girmesi için kripto varlıkların menkul kıymet olarak tanımlanması gerektiği ifade edildi.
• Snap, 2'nci çeyrekte, geçen yıla göre %178 artışla 422 milyon dolar net zarar açıkladı. Şirket, bu dönemde 15 milyon günlük aktif kullanıcı kazandı; ancak kullanıcı başına ortalama geliri (ARPU), yıllık bazda %4 düştü. Bu, şirketin 2017'de halka açılmasından bu yana ilk düşüş oldu.
- Değerlendirme: Uzmanlar bu düşüşte, şirketlerin reklam harcamalarındaki azalmanın ve dijital reklam sektöründe artan rekabetin etkili olduğunu aktardı.
• Hyundai hakkında, ABD'deki SMART fabrikasında çocuk işçi çalıştırdığı gerekçesiyle düzenleyiciler tarafından inceleme başlatıldı.
- Vergi avantajı: Hyundai'ye ABD'nin Georgia eyaletinde 5,5 milyar dolara kuracağı ve ABD'deki ilk üretim fabrikası olacak elektrikli araç yatırımı için yerel hükûmet tarafından 1,8 milyar dolar vergi avantajı ve çeşitli teşvikler sağlanacağı aktarıldı.
• Volkswagen Grup CEO'su Herbert Diess, ağustos ayının sonunda görevinden ayrılacağını duyurdu. Görevi, halka arza hazırlanan Porsche'nin şu anki CEO'su Oliver Blume'un devralacağı belirtildi.
- Arka plan: Reuters’a konuşan kaynaklar, Diess’in dizel skandalı sonrasında şirkete önemli katkılarda bulunduğunu ancak iletişim biçiminin sıkıntılara yol açtığını belirtti.
• Ford'un elektrikli araç planlarına odaklanma ve 2026'ya kadar işletme maliyetlerini 3 milyar dolar azaltma hedefi doğrultusunda 8 bin çalışanı işten çıkaracağı aktarıldı. ABD'deki iş gücünün yaklaşık 4'te 1'ine karşılık gelen işten çıkarmaların şirketin içten yanmalı motor biriminden yapılacağı bildirildi.
Milyonlarca hediye Daha Daha uygulamasında

Bize her zaman “daha”sını sunan Coca-Cola, Daha Daha uygulamasıyla milyonlarca hediye kazandırmaya devam ediyor.
Nedir? Coca Cola’nın herkese özel hediyeler sunduğu kampanyaları tek bir dijital platformda buluşturduğu Daha Daha, vazgeçemediğimiz ve her gün kontrol etmeden duramadığımız uygulamalar arasında. Yeme içme, telekomünikasyon, giyim, kültür sanat ve teknoloji alanlarında pek çok hizmete indirimli ulaşmanın keyfini yaşadığımız Daha Daha, iki yıl içinde 9 milyon indirilme elde ederken 50’den fazla promosyon ve 54 milyon adet üzerinde hediyeyi bizlerle buluşturdu.
Neler var? Günlük hayatı kolaylaştıran ve bizlere farklı deneyimler vadeden Daha Daha’da restoran indirimleri, internet paketleri, online film ve müzik platformlarına erişim, Fanta Fest’e bilet, oyunlarda geçerli kodlar ve elbette dahası yer alıyor.
Dahası: Üstelik yeni başlayan 2,5 litre yıldızlı kapaklardan toplanan Daha puanlarla milyonlarca hediyeyle buluşmak da mümkün.
Coca-Cola’nın Daha Daha uygulamasının sağladığı fırsatlardan henüz yararlanmaya başlamadıysanız siz de buradan uygulamayı anında indirebilirsiniz.
• Irak Dışişleri Bakanlığı, Zaho bölgesine düzenlenen saldırı nedeniyle Türkiye'yi BM Güvenlik Konseyi'ne şikâyet etti. Konsey oturumunun salı günü düzenleneceği aktarıldı.
- Ne olmuştu? Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'ne (IKBY) bağlı Dohuk vilayetinin Zaho bölgesinde düzenlenen saldırıda 9 kişi hayatını kaybetmiş, 23 kişi de yaralanmıştı. Irak saldırıdan Türkiye'yi sorumlu tutmuş, Türkiye'de yetkililer ise sivillere yönelik herhangi bir saldırı gerçekleştirilmediğini açıklamıştı.
• 24 Temmuz Basın Özgürlüğü için Mücadele Günü dolayısıyla açıklama yapan Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Genel Başkanı Gökhan Durmuş "24 Temmuz Sansürün Kaldırılışının yıl dönümünde üzülerek söylüyoruz ki Türkiye hâlâ ağır bir sansür ve baskı kıskacının altında gazetecilik faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor." dedi.
- Bayram değil, mücadele: Durmuş, Türkiye’deki basın meslek örgütlerinin 24 Temmuz'u bayram olarak değil mücadele günü olarak kutladığını belirterek "Çünkü ne yazık ki bayram olarak kutlayacağımız bir ortam yok. Cezaevlerindeki 38 meslektaşımız gazetecilik faaliyetlerinden dolayı özgürlüklerinden mahrum bırakılmışken dışarıdaki gazetecilerin nasıl bayram kutlayabilir?" ifadelerini kullandı.
• Manisa’nın Soma ilçesinde, maden ocağının özelleştirilmesine karşı çıkan işçilerinin eylemi sürüyor. Ankara'ya yürüyerek eylemlerini devam ettirmek istediklerini belirten işçilerden biri, madenin tam üretim aşamasına geldiğinde özelleştirildiğini ifade ederek "17 yıldır vermiş olduğumuz emeğin karşılığını almak üzereyken, 'Siz almayın, bırakın özel sektör alsın.' Böyle bir mantığın karşısındayız." dedi.
• Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Ukrayna'nın Odessa limanına düzenlenen saldırının Rusya ordusu tarafından gerçekleştirildiğini açıkladı. Zaharova, limandaki askerî geminin imzalanan tahıl anlaşmasını tehdit ettiği gerekçesiyle vurulduğunu öne sürdü.
- Limanlarda tahıl kervanları: Ukrayna Limanları İdaresi, İstanbul'da imzalanan tahıl koridoru anlaşmasının ardından Odessa, Çornomorsk ve Yunjıy limanlarının yeniden faaliyete geçmesi için hazırlıkların yapıldığını ve limanlarda tahıl kervanları oluşturulmaya başlandığını bildirdi.
- Üst düzey ziyaret: ABD Kongresi'nden üst düzey bir heyet, Kiev'i ziyaret ederek Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bir araya geldi. Görüşmede, ABD'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin devam edeceği belirtildi.
• Birleşik Krallık'ta, Muhafazakâr Parti liderliği için geriye kalan son iki aday Rishi Sunak ve Liz Truss yaptıkları son açıklamalarda Başbakan olmaları hâlinde, Birleşik Krallık'a gelen düzensiz göç üzerindeki kontrolleri sıkılaştıracaklarını belirtti. Sunak, Ruanda planını uygulamaya koyacağını iddia ederken Truss ise başka ülkelerle de Ruanda benzeri göç anlaşmaları yapacağını ifade etti.
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO), maymun çiçeği virüsü için "küresel sağlık acil durumu" ilan etti. WHO Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, virüsün 75 ülkede 16 binin üzerinde vakaya ve 5 kişinin ölümüne yol açtığı belirtti.
- Avrupa'da alarm: Ghebreyesus, Avrupa'da riskin yüksek olduğunu değerlendirdiklerini aktardı. Acil durumun, aşı çalışmalarını hızlandırması bekleniyor.
• ABD Temsilciler Meclisi Sözcüsü Nancy Pelosi'nin, ağustos ayında Tayvan'a ziyaret düzenleyebileceği açıklandı. Açıklamanın ardından Çin makamları kararı eleştirerek "Pelosi'nin Tayvan'ı ziyaret etmesi hâlinde güçlü önlemler alınacağını" bildirdi.
• Meta'nın, sanal gerçeklik platformu Horizon Worlds'e "18+" etiketi getirdiği bildirildi. Daha öncesinde platformda alkol, cinsellik ve uyuşturucu gibi yetişkin içerikler yasaktı; ancak yeni etiketle artık Horizon Worlds'de bu içerikler de olacak.
• YouTube, ABD'de bazı eyaletlerde kürtajın yasaklanması sonrası artan "güvenli olmayan kürtaj yöntemlerine ilişkin talimatları" içeren veya "kürtaj güvenliğiyle ilgili yanlış iddiaları teşvik eden" içerikleri platformdan kaldıracağını duyurdu. Açıklamada bu içeriklerin, tıbbi yanlış bilgilendirme politikasına dâhil olduğu belirtildi.
- Öte yandan: Google Meet, toplantıların YouTube'da canlı yayınlanmasını sağlayan yeni özelliğini kullanıma sunuyor. Çoğu ücretli Workplace hesabında kullanılabilecek olan özellikten yararlanmak isteyenlerin ilk olarak YouTube kanallarının onaylanması için talepte bulunması gerekiyor.
• Google arama motorunun, Ukrayna'daki Luhansk ve Donetsk bölgelerinde yasaklanacağı bildirildi. Donetsk Halk Cumhuriyeti'nin lideri Denis Pushilin, konuya ilişkin açıklamasında Google'ı "tüm Ruslara ve özellikle Donbas nüfusuna karşı terörizmi ve şiddeti teşvik etmekle" suçladı.
• Google, şirketin yapay zekâ sohbet bot'u LaMDA'nın bilinç kazandığını iddia eden ve bunu takiben idari izne çıkarılan yazılım mühendisi Blake Lemoine'i görevden aldığını bildirdi. Açıklamada Google, Lemoine'in şirket politikalarını ihlal ettiğini ve Lamda hakkındaki iddialarının tamamen asılsız olduğunu söyledi.
• İsveç merkezli pil üreticisi Nortvolt ve ormancılık şirketi Stora Enso, ağaç liflerini birbirine bağlayan ve eskiden enerji elde etmek için yakılan ormancılık yan ürünü "lignin"den pil üretmeye çalıştıklarını duyurdu.
• 2016'da gerçekleşen ve 57 milyon sürücü ile yolcunun verilerinin çalınmasıyla sonuçlanan bir veri ihlalini gizlediği kabul eden Uber, Federal Ticaret Komisyonu ile anlaşmaya vararak olası soruşturmayı önledi. Ayrıca, Uber'in olay ortaya çıktıktan sonra görevden alınan eski güvenlik şefi Joe Sullivan'ın soruşturulmasında iş birliği yapmayı kabul ettiği aktarıldı.
🏀 A Millî Erkek Basketbol Takımı’nın 2023 Dünya Kupası Elemeleri ve 2022 Avrupa Şampiyonası için 24 kişilik aday kadrosu açıklandı.
🏐 U17 Kızlar Avrupa Voleybol Şampiyonası final maçında Türkiye, İtalya'ya 3-1 mağlup oldu ve turnuvayı ikinci sırada tamamladı.
🏎 Formula 1 Fransa Grand Prix'sinde yarışı, Red Bull pilotu Max Verstappen kazandı. Podyumu Mercedes'ten Lewis Hamilton ve George Russell tamamladı.
🚴 2022 Tour de France, dün koşulan 21. etap ile sona erdi. Etap galibi Jasper Philipsen olurken genel klasman sıralamasından Jonas Vingegaard birinci, Tadej Pogačar ikinci, Geraint Thomas ise üçüncü sırada yer aldı.
- Aynı zamanda: Tarihte ilk kez düzenlenen Tour de France Femmes’in 1. etabını, Team DSM’den Lorena Wiebes kazandı.
🏃 2022 Dünya Atletizm Şampiyonası erkekler 200 metre yarışını, 19.31 derecesi ile Noah Lyles, kadınlar 400 metre engelli yarışını ise 50.68 ile Sydney McLaughlin kazandı. McLaughlin, kendisine ait dünya rekorunu geliştirdi.
🎾 2022 Laver Cup'ta mücadele edecek Avrupa Takımı'na; Roger Federer, Rafael Nadal ve Andy Murray’nin ardından Novak Djokovic de eklendi.

Dün Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasının 99'uncu yıl dönümü olması nedeniyle siyasiler antlaşmaya ilişkin mesajlar paylaştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Lozan Barış Antlaşmasıyla kara sınırlarımız çizilmiş, kapitülasyonlar kaldırılmış, Yunanistan'da kalan Türk azınlığının hakları güvenceye alınmış, kıyılarımıza yakın Yunan adalarının gayri askeri statüsü teyit edilmiştir." dedi. Erdoğan son dönemde "özellikle Yunanistan'ın Türk azınlığın hakları başta olmak üzere antlaşmada kayıtlı şartları yok saydığını veya bilinçli şekilde aşındırdığını" ifade etti.
CHP lideri Kılıçdaroğlu ise antlaşmanın 99'uncu yılını kutlarken "Lozan Barış Antlaşması'nın yıl dönümünde tekrar söylüyorum. Parlamento açıldığında vereceğimiz ilk kanun teklifi, Lozan'ın resmi bayram olarak kabul edilmesinin teklifi olacaktır." ifadelerine yer verdi.
İYİ Parti lideri Akşener, antlaşmayı "Bağımsızlığın nişanesi" olarak nitelendirerek "LozanBarışAntlaşması'nın yıl dönümünde; Atatürkümüzü ve tüm istiklal kahramanlarımızı bir kez daha saygı, rahmet ve minnetle anıyorum." dedi.
Lozan Barış Antlaşması neden önemli?
Mustafa Kemal Atatürk, "Nutuk" kitabında Lozan Barış Antlaşması için şunları söylüyor:
"Bu anlaşma Türk Milletine karşı yüz yıllardan beri hazırlanmış ve Sevr anlaşmasıyla tamamlandığı sanılmış büyük bir suikastın sonuçsuz kaldığını bildiren bir belgedir. Osmanlı tarihinde benzeri görülmemiş bir siyasi zafer eseridir."
Prof. Dr. Baskın Oran, Lozan Barış Antlaşması'nı "Türkiye'nin kurucu antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'ne egemenlik sağlayan belge" olarak tanımlıyor. Oran, antlaşmanın birçok açıdan önemi olduğunu belirterek "Belki de günümüz açısından en önemlisi şudur ki Lozan, o gün de bugün de gelişmişliği ve hatta uygarlığı simgeleyen Batı dünyasına Türkiye'nin kalıcı biçimde katılımının belgesidir" diyor. Baskın Oran, antlaşmanın önemi için şu 4 maddeyi de sıralıyor:
"Lozan, Türkiye devletinin kurucu antlaşmasıdır.
Lozan, Türkiye'nin ulusal sınırlarını belirleyen ve onu bu sınırlar içinde siyasal açıdan bağımsız ve egemen kılan belgedir.
Lozan Türkiye'nin iktisadi bağımsızlık belgesidir ve iktisadı millileştirmenin temel adımıdır.
Lozan, imzacı büyük devletlerle eşitlik belgesidir."
Sözcü yazarı Emin Çölaşan da geçtiğimiz gün yayımlanan yazısında antlaşmayı "Türkiye'nin tapusu" olarak nitelendiriyor. Çölaşan antlaşmanın adli, ekonomik ve sosyal egemenliği kazandırdığını vurgularken kapitülasyonların da Lozan ile kaldırıldığını hatırlattı.
Antlaşma neden eleştiriliyor?
Çölaşan yazısında antlaşmayla Türkiye'nin her istediği şartı kabul ettiremediğini belirterek "Örneğin Misak-ı Milli sınırları içinde yer alan Musul konusunda özellikle İngiltere razı olmuyordu. İngiltere taa o yıllarda petrolün önemini anlamıştı. Gerekirse bu amaçla savaşacağını duyurdu ama ne yazık ki biz yeni bir savaşa girecek güce sahip değildik. O zamanki Milletler Cemiyeti kararıyla Musul sonraki yıllarda İngiltere'ye verildi." ifadelerini kullandı. Çölaşan bu gibi kabul edilmeyen şartların bazı çevrelerce eleştirildiğinin; ancak bu antlaşmada Türkiye'ye ait olan hiçbir toprağın bırakılmadığının, teslim alınmayan bölgelerin Türkiye sınırlarında yer almadığının altını çizdi.
Baskın Oran ise antlaşma için "Türkiye'de Lozan kadar anlaşılmamış, daha kötüsü, yanlış anlaşılmış bir metin daha bilmiyorum." ifadelerini kullanıyor. Oran, Lozan Barış Antlaşması'nın bir "hezimet" olduğunu savunanların belgeye ilişkin şehir efsaneleri ürettiğini dile getiriyor. Lozan'ın 100 yıl için yapılmadığını vurgulayan Oran, sadece Ermeni, Rum ve Musevilere haklar getirilmediğini azınlık haklarının "Gayrimüslimlere" getirildiğini, ABD'nin antlaşmayı onamayı reddemeyeceğini çünkü "gözlemci" olduğunu anlatıyor.
Gizli maddeler: mit mi, gerçek mi?
Oran en çok tartışılan şehir efsanelerinden birinin "Lozan'ın gizli maddeleri" olduğunu belirterek "Yani 8 devlet tarafından imzalanmış bir uluslararası metin 99 yıl içinde 'gizliliğini' koruyabilmiş oluyor. Burada söylenmek istenen, antlaşmada Türkiye'nin yeraltı zenginliklerinin çıkarılmasını yasaklayan gizli maddeler bulunduğu. Bunu söyleyenler herhâlde TPAO'nun 1950'lerden beri petrol çıkarıp, rafine edip, sattığını duymamış olacaklar." diyor.
Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü'nden Tunay Şendal da "Lozan Barışı üzerine çalışan tarihçi ve hukukçuların defalarca dile getirdiği gibi antlaşmanın gizli maddeleri ve 100 yıllık bir süresi bulunmamaktadır." diyor ve devletler arası antlaşmalarda gizli maddelerin bulunmasının Wilson İlkeleri'ne aykırı olduğunu hatırlatıyor. Şendal, Lozan'a ilişkin bu söylemler için şunları söylüyor:
"Lozan Barışı tartışmaları üzerinden tarihî gerçekleri saptırarak oportünist politik söylemler geliştirmek her şeyden evvel Millî Mücadele’de kanla yazılarak elde edilen şanlı zafere büyük bir gölge düşürmektedir. Zira Mustafa Kemal Atatürk’ün belirttiği gibi 'Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat, insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır'"
SPONSORLU
Bambaşka bir güç: Lexus RX. Premium bir SUV'dan beklediğiniz her şeye sahip olan Lexus RX, benzersiz lüks hissi ve inovasyonları buluşturan Lexus’un en gelişmiş teknolojilerini barındırırken; şık ve cazibeli bir tasarım, eşsiz konfor, üstün işçilik ve bambaşka bir güce sahip gelişmiş bir performans sunuyor. Lexus RX, cazibesine kapılmak isteyenler için Lexus Showroomlarında, eşsiz deneyimin ayrıntıları ise burada.






