Angelou
Küresel raporlar
Kamuoyu araştırmaları
Polanyi
Neler okuduk?

Yangınlar ve sorumluluklarımız, Kuzey Akım-2

Bugün orman yangınlarıyla mücadelede bize düşenlere, devletlerin orman yangınlarına karşı farklı stratejilerine ve Kuzey Akım-2 enerji mutabakatına odaklanıyoruz.
AA

AA

Spektrum'dan herkese merhaba,

Bugün orman yangınlarıyla ve iklim kriziyle mücadelede bize düşenleri iklim aktivisti Selin Gören ve öğretim üyesi Dr. Serkan Köybaşı ile konuştuk. Diğer yazılarımızda da maalesef Türkiye'de ve dünyada devam eden orman yangınlarıyla mücadelede devletlerin izlediği farklı yöntemlere ve Almanya ile Rusya arasında Doğu Avrupa ülkelerinin itirazına rağmen imzalanan Kuzey Akım-2 mutabakatına odaklanıyoruz.

Önümüzdeki hafta görüşmek dileğiyle,

Bartu  

Angelou

Yangınlar ve bizim sorumluluğumuz

İklim aktivisti Selin Gören ve öğretim üyesi Dr. Serkan Köybaşı ile başka felaketler yaşamamak için bize düşenleri konuştuk.

Yangınlar ve bizim sorumluluğumuz

İklim krizi sebebiyle dünyanın dört bir yanında ciddi yangınlar oluştu. 28 Temmuz’dan bu yana Türkiye'nin güney kıyı bölgelerinde başlayan ve Ege’ye doğru yayılan yangınlar ise ülkecek en büyük gündemimiz hâline geldi. Salı günü yayımlanan Spektrum'da Dr. Serkan Köybaşı ile devletin yangınlar ve ormanları korumaya yönelik sorumluluğunu konuşmuştuk.

RTÜK, orman yangınlarına ilişkin yapılan yayınlarda "halkı olumsuzluğa yönlendirebilecek içeriklerin ortaya konulduğunu" belirterek televizyonda yayın yapan medya kuruluşlarına "halkı yanlış yönlendirebilecek üsluptan kaçınmaları" uyarısında bulundu. Açıklamada, farklı noktalarda çıkan 100'ün üzerinde yangının, acil müdahale ekipleri tarafından başarıyla söndürüldüğüne dikkat çekilerek "Buraları hiç görmeksizin sadece yanan alanların ısrarla ekranlara taşınması, kaos havası beklentisinde olan çevrelerin istediği yönde bir yayıncılıktır" denildi. Böyle bir tehlike atmosferi altında işini yapmaya çalışan birçok gazeteci ise sosyal medyadan yayınlarına devam etti. Sahaya tanınmış kişiler ve bazı milletvekillerinden destek geldi. En baştan beriyse yerlilerin ve yardım için gelen yurttaşların mücadelesi umut oldu. CHP'li 11 büyükşehir belediye başkanı ise "Yetkili kurumlar tarafından izin verilmesi halinde, yangın söndürme uçaklarını, gerektiği her an koordinasyon halinde Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kullanımına sunacağımızı da beyan ederiz" diyerek desteklerini belirtti.

Yangın sürecinde herkes seferber oldu ancak bu dünyanın geleceği için yangınları görmediğimiz dönemlerde de sorumluklarımız var. Dr. Serkan Köybaşı ve iklim aktivisti/Yale Üniversitesi öğrencisi Selin Gören’e de tekrar bu felaketleri görmemek için bizim sorumluluklarımızı sordum.

Selin Gören

Selin Gören

“Hem aynı şekilde yaşamaya devam edip hem de “ormanlar yanmasın, iklim değişmesin” demek bir çelişki.”

Bu kriz bekleniyor muydu?

2 yıldır düzenlenen grevlerde bu felaketlerin geldiği iklim aktivistleri tarafından ısrarla belirtiyordu. Selin Gören, iklim biliminin zaten 1990’da yayımlanan ilk IPCC raporundan bu yana küresel ısınma tehlikesinin altını çizdiğini; şirketleri ve hükümetleri aksiyon almaya çağırdığını, yeşil dönüşümün getireceği ekonomik yaptırımları göze almak istemeyen hükümetlerin maalesef ki gözlerini bu krize kapamayı seçtiğini söyledi. Bu konuda farkındalık yaratılması için medyaya da görev düştüğünü ancak "medyanın da bu suça ortak olduğunu” belirten Gören, iş işten geçtikten sonra iklim konusuna önem verilmeye başlandığını vurguluyor.

Neler yapılabilirdi? 

Bizim günlük hayatımızda dikkat etmemiz gereken davranışlar olsa da sorumluluğun karar alıcılarda olduğunu belirten Gören şunları söylüyor:

“İklim ve orman ekolojisi çalışan uzmanlar aylardır bu kurak havanın büyük yangınlara yol açabileceğini söylüyor, yetkililerden önlem talep ediyordu. Bu yangın sezonu için önlemlerde geciktik, ama daha önümüzde önlem almamız gereken çok felaket var gibi gözüküyor. O yüzden acilen iklim felaketlerine karşı savunma planları oluşturmaya başlamalıyız. Bu krizi çözmek vatandaş olarak bizim sorumluluğumuz değil. Ormanları yeniden ağaçlandırmak, yangına su taşımak, yangından hasar gören bütün canlılara yardım etmek… Bunları yapması gereken biz değiliz, karar alıcılar. Görev tanımlarında var bu! Kriz anında karar almak için oradalar, düğüne gitmek için değil.”

Peki biz ne mi yapmalıyız?

İklim krizine karşı nasıl politikalar üretildiği konusu aslında temel haklarımıza bulunduğumuz ülkede ne kadar özen gösterildiğiyle de alakalı. Siyasi olarak yanlış gördüğümüz problemlere verdiğimiz tepkiler çevre problemlerinde yeteri kadar görünür olmuyor. Gören, bu yorumuma şunu ekledi: “Bu yanlış afet yönetimine karşı sesimizi çıkarmalıyız. Yangın söndürme uçakları nerede diye sormalıyız. İklim hareketinin bir parçası olmalı, Paris İklim Anlaşması TBMM'den geçirilinceye kadar durmamalıyız. İklim adaletini "kapkara haykıran puntolarla" yazmalıyız her yere. Türkiye’nin Yeşiller Partisi’ne olan ihtiyacının altını renkli kalemlerle çizmeliyiz. Çünkü ancak bir araya gelirsek, politik aksiyon talep edersek bu işi çözebiliriz. Biz istediğimiz kadar yardım çağrısı yapalım, fidan dikelim; bir paradigma ve sistem değişikliği olmadıkça iklim krizi çözülmeyecek.”

Bizim ne yapacağımız sorusuna Dr. Köybaşı ise şu şekilde yanıt verdi.  

“Vatandaşlar olarak eskisine göre daha dikkatli olmalı, ormanlık – çalılık – makilik alanlara sadece izmarit ve şişe değil, hiçbir çöp atmamalı veya bırakmamalıyız. Neyin, nasıl bir büyütece dönüşüp yangın çıkaracağını bilemezsiniz. Bunun da ötesinde, iklim krizinin etkilerini azaltmak için yaşam tarzımızı değiştirmeliyiz. Şu anki hayat tarzımız tüketim ve karbon salımı üzerine kurulu. Bu da iklimin ısınmasına ve düzensizleşmesine neden oluyor. Çok basit önlemlerle karbon ayak izimizi azaltabiliriz: gereksiz tüketimden kaçınmak, et tüketimini azaltmak ve hatta sona erdirmek, seyahatlerimizin sayısını azaltmak, tatil için yakın yerleri tercih etmek ve uçağa binmemek, yaşamak için daha küçük evler tercih etmek ve çocuk yapmamak bunlardan bazıları. Elbette ki çoğumuz yaşam standartlarımız düşeceği için bunları yapmayı istemeyecektir ancak bu şekilde devam edemeyeceğimiz de artık ortada.”


Hikâyeyi paylaşmak için:
Küresel raporlar

• Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın (OECD) 2021 raporu, dünya genelinde pandemi önlemleri ve sosyal yardımların hükümet harcamalarını artırdığı ve devletleri zora soktuğu, insanların pandeminin ilk dönemlerinde devlet kurumlarına olan güveninin arttığı ancak bunun kalıcı olmayabileceği ifade edildi.

  • Eğitim: Eğitim hizmetlerine erişim, özel ihtiyaçlarda duyarlılık ve okullardan duyulan memnuniyette ilk üç ülke Norveç, Finlandiya ve Slovenya oldu. Türkiye eğitim hizmetlerinde memnuniyette %27 oranla son sırada yer aldı. Türkiye'de bilgisayara erişebilen öğrenci oranı %40 olarak belirtildi. 
  • Adalet: Türkiye OECD ülkeleri arasında adalete güven en fazla azaldığı ülkeler arasında. Türkiye’de adalete güven son 10 yılda 22 puan düşerek %38’e geriledi.
  • Hukukun üstünlüğü: Hukukun üstünlüğü konusunda Danimarka ve Norveç 0,94 puanla ilk sırada yer alırken Türkiye 0,30 puan alabildi. 

• FBI, geçtiğimiz yıl Beyrut limanında 207 kişinin ölümüne, 300 bin kişinin yerinden olmasına sebep olan patlamaya, 2013'te Rusya bandıralı bir gemiyle limana boşaltılan amonyum nitrat sevkiyatının sadece beşte birinin sebep olduğunu açıkladı. Patlamaya 552 ton amonyum nitratın yol açtığı, oysa limana 2 bin 754 ton sevkiyat yapıldığı ve bu miktarın beşte dördünün kayıp olabileceği belirtildi.

  • Soruşturma engelleniyor: Uluslararası Af Örgütü patlamaya ilişkin "Lübnan makamlarının, yetkililerin sorgulanmaması için bir yıl boyunca yılmadan gösterdikleri çaba, soruşturmada ilerleme kaydedilmesini engelledi." açıklamasında bulundu.
  • Riskler biliniyordu: İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün raporu, bazı Lübnan yetkililerinin patlamadan önce limanda depolanan amonyum nitratın yarattığı riskleri bildiğini ve zımnen kabul ettiğini gösteren kanıtlar olduğunu ortaya koydu.
  • Lübnan'da açlık: Birleşik Krallık merkezli vakıf Save the Children'ın raporu, temel ihtiyaçlarda bir yılda %550 enflasyon olan Lübnan'da her gelir grubundan insanın yemek, ilaç, elektrik gibi temel ihtiyaçlarını gidermekte zorlandığını ortaya koydu. Raporda yüz binlerce çocuğun her gece yatağa aç girdiği ifade edildi.

• Uluslararası Af Örgütü, Suudi Arabistan’da idam cezasına çarptırılan 40 kişinin cezasının 2021'in ilk altı ayında infaz edildiğini duyurdu. Bunun 2020’deki infazların toplam sayısından daha yüksek olduğu, ülkenin G20 Dönem Başkanlığı'nı bırakmasının ardından idam cezasına çarptırılan kişi sayısında artış olduğu açıklandı.

• ABD'nin Afganistan'ın Yeniden Yapılandırılması Özel Müfettişliği raporunda, Taliban'ın son dönemde Afganistan Hava Kuvvetleri pilotlarına yönelik askerî hava üssü dışında başlattığı suikastlerin “endişe verici” olduğu, en az 7 pilotun sivil yaşamlarında Taliban tarafından infaz edildiği ifade edildi.

  • Raporda, Afganistan ordusunun helikopter ve uçaklarının pilot ve teknik bakım hizmetlerindeki eksikler sebebiyle tam kapasite çalışamadığı belirtildi. Taliban saldırılarının da ABD ile Şubat 2020'de imzalanan Doha anlaşmasından sonra yaklaşık iki kat arttığı açıklandı. 

• Küresel Ayak İzi Ağı, insanlığın dünyanın bir yıllık doğal kaynağını geçtiğimiz hafta itibarıyla tükettiğini açıkladı. Ağın verilerine göre bu hafta itibarıyla tüketilecek her doğal kaynak "gelecek nesillerin cebinden" çıkacak. İnsanlığın bir yılda dünyanın sunabileceğinin 1,75 katı kadar tüketim yaptığı ve limit aşım tarihinin geçtiğimiz yıla göre üç hafta erkene çekildiği belirtildi.

Kamuoyu araştırmaları

• Newshub/Reid araştırma şirketinin anketine göre Yeni Zelanda'da Başbakan Jacinda Ardern liderliğindeki İşçi Partisi'ne destek %10 azalarak %43 oldu. Merkez sağdaki National oylarını %2 artırarak %29'a ulaştı. Liberal ACT %4 artışla oylarını en çok artıran parti olup %11'e çıktı. Yeşiller de oy oranını %8,5'e çıkardı. 

  • Bu sonuç, kriz yönetimlerindeki başarısıyla anılan ve son seçimde sürpriz bir şekilde tek başına iktidar olan Ardern'in partisinin, bir sonraki seçimde tek başına iktidarı kaybedebileceği anlamına geliyor. Sürpriz düşüş, Covid-19 aşılama sürecinin yavaş ilerlemesine bağlandı. Ülkede çift doz aşı yaptırmış vatandaşların oranı hâlen %29 seviyesinde.
Polanyi

Dünya yanıyor, ülkeler nasıl mücadele ediyor?

Orman yangınları dünya genelinde devam ederken ülkelerin mücadele yöntemleri farklılık gösteriyor.

Dünya yanıyor, ülkeler nasıl mücadele ediyor?

Türkiye, ABD, Rusya, İtalya, İspanya ve Yunanistan gibi ülkeler başta olmak üzere, dünyanın birçok ülkesi orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Yangınların ana tetikleyicisi iklim krizinin neden olduğu aşırı yüksek sıcak hava dalgası olarak öne çıkarken insani hatalar ve hükümetlerin çevre felaketlerine karşı tutumları da uluslararası gündemin odağında. 

Yunanistan Sivil Koruma ve Kriz Yönetimi Bakan Yardımcısı Nikos Hardalias, hafta sonu boyunca 48 saatte 116 yangın çıktığını bildirdi. Hardalias, 2019'da 953, 2021’in sadece temmuz ayında ise 1.584 yangın çıktığını belirtti.

  • Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis ise 1987’den beri en sıcak günlerin yaşandığını söyledi. 
  • Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi’ne (EFFIS) göre, pazar günü itibarıyla yaklaşık 15 bin hektar alan yandı. 

İtalya’da ise hafta sonu Sicilya'da 250, Puglia ve Kalabriya'da 130, Lazio'da 90 ve Campania'da 70 olmak üzere 800’den fazla yangın çıktı. Ülkede hem karadan hem havadan müdahale yapılıyor. 

  • Sivil Savunma Genel Müdürü Fabrizio Curcio, "15 Haziran'dan bugüne kadar bölgelerden 558 yangın söndürme konusunda yardım talebi aldık. Geçtiğimiz yıl bu sayı 160'tı. Bu taleplerin %33’ü son bir haftada geldi" dedi.
  • EFFIS verilerine göre, İtalya’nın yanı sıra Fransa ve Romanya’daki yangınlar AB’nin 2008-2020 ortalamasını geçti.

Türkiye’de, Bekir Pakdemirli'nin 5 Ağustos 13.07 paylaşımına göre Türkiye'de son 9 günde 38 ilde 180 yangın kontrol altına alındı, 5 ilde 12 yangın devam ediyordu.

Nasıl mücadele ediliyor? 

Yunanistan, Akdeniz’in en geniş yangın söndürme uçak filolarından birine sahip. Filo, CL-415, CL-215, PZL M18B, ve Grumman G-164’ü içeren 20 uçaktan oluşuyor. Eski uçakların ülkede geliştirilerek uçuş ve su bırakma kapasiteleri artırılıyor. 

  • Ülkenin Rodos Adası’nda süren yangınına 20 araç, üç uçak ve altı helikopter ve 100'den fazla itfaiyeci gönderildi. Mora Yarımadası’ndaki Zeria ve Ahaia bölgeleri için ise yaklaşık 145 itfaiyeci, 50 araç, 8 itfaiye uçağı ve helikopter seferber edildi. Yangın bölgelerinde yaşayanlar tahliye edilirken can kaybı yaşanmadı. 
  • Atina yakınlarındaki yangında, Rusya'dan kiralanan Beriev Be-200 amfibi uçağı da dâhil olmak üzere, 7 uçak ve 9 helikopter kullanıldı.
  • Yangınların ardından Miçotakis ve koruma bakanlıkları eylem planı açıkladı. İtfaiyenin yanı sıra polislerin de orman ve yeşillik alanları gözeteceği ve Ulusal Sağlık Servisi’nin, "alarm’ durumuna geçirildiği belirtildi. İşverenlere çalışanları aşırı hava koşullarından koruma zorunluluğu getirildi.
  • Yangınların nedenlerini ortaya çıkarmak için çalışmalar devam ederken kundaklama şüpheleri de araştırılıyor. Yasalara göre ülkede kundaklama eyleminde bulunanlara 10 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.

İtalya'nın ise yangınlarla mücadelede kullanılmak üzere ülke genelinde 16 farklı üste konuşlanmış 30 yangın söndürme uçağına sahip olduğu biliniyor. İtfaiye Teşkilatı, İtalya'nın 15 Canadair’den oluşan filosunun tamamının çalıştığını açıkladı.

  • Başbakan Mario Draghi, Sicilya adası için sivil savunma imkânlarının seferber edilmesine yönelik bir kararname imzaladı.
  • Söndürme çalışmaları için Fransa ve Yunanistan’dan İtalya’ya dört yangın söndürme uçağı gönderdi.
  • İtalya Sivil Savunma Ajansı, Sicilya Bölge Valisi Nello Musumeci, bazı yangınların kundaklama nedeniyle çıktığını söyledi. İtalya’da kundakçılara verilen ceza 6 ay ile 1 yıl arasında değişiyor. Musumeci, ise cezanın müebbet olarak değiştirilmesi gerektiğini savundu. 
  • Yangınların devam ettiği Avrupa ülkelerinden Fransa’nın filosunda 29 uçak var. İspanya’da ise 17 uçaktan oluşan bir Canadair filosu bulunuyor. 

Türkiye’de muhalefet, hükümetin afetlerde hazırlıksız olduğunun bir kez daha ortaya çıktığını savunuyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dün gece yaptığı açıklamaya göre Türkiye'de yangınlara müdahale eden uçak sayısı bugün 20'ye çıkıyor. 2019’dan bu yana Türkiye, yalnızca Rusya'dan kiraladığı 3 uçağa sahip. Azerbaycan, İran, Rusya, Hırvatistan, İspanya ve Ukrayna'dan toplamda 18 hava aracı destek verirken bunlardan 16'sı ücretsiz katkı sağlıyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Neler okuduk?

• Birleşik Krallık merkezli The Guardian gazetesinde yayımlanan Bethan McKernan'ın Anger in Turkey grows over government’s handling of wildfires başlıklı yazısında, AK Parti hükümetinin afet yönetimi konusunda zaaf gösterdiği ve hazırlıksız olduğu, ülkede hiç yangın söndürme uçağı olmadığı gerekçesiyle ağır eleştirildiği ifade edildi. Yazıda görüşüne başvurulan ormancılık politikası uzmanı Erdoğan Atmış "20 yıldır sürdürülen politikaların yangınların yayılmasına zemin oluşturduğuna ilişkin kanıtlar olduğu" açıklamasında bulundu. 

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir