19 Nisan sabahından herkese merhaba.
Hafta sonuna Dubai'de yaşanan sel olayının doğal nedenlerle yaşanıp yaşanmadığı tartışmalarıyla giriyoruz. Çöl iklimine sahip Dubai'de yağış elde etmek için bulut tohumlama yöntemine başvurulduğu ve bu nedenle sel meydana geldiğini iddia edenler olduğu gibi, selin Birleşik Arap Emirlikleri'nin ikliminin bir parçası olan kuraklığı takip eden düzensiz ve yoğun yağışlardan kaynaklandığını belirtenler de mevcut.
Bugün odaklandığımız bir diğer konu ise anne ve babaların korkulu rüyası olan aşırı sosyal medya kullanımı. Cep telefonu ve sosyal medya kullanımındaki artışla gençlerde yükselişe geçen depresyon belirtileri endişelere yol açarken hükümetler çözümü yasaklarda arıyor. Peki, bu yalan dünya zihin sağlığını gerçekten kötü mü etkiliyor?
İyi okumalar,
– İdil Y.
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
• Elon Musk, X'in web sitesindeki değişiklikler hakkında paylaşım yapan bir hesaba verdiği yanıtta yeni hesaplardan düşük miktarda bir ücret talep etmenin bot saldırısını durdurmanın tek yolu olduğunu belirtti. CAPTCHA gibi araçlara atıfta bulunan Musk, "Mevcut yapay zeka 'bot musunuz' sorusunu kolaylıkla geçebiliyor" dedi. Bu politikanın ne zaman geçerli olacağı ve yeni kullanıcıların ne kadar ödeme yapacağıysa henüz açıklanmadı.
• Twitch, 1 yıl süren denemenin ardından farklı sayfaların videolarını ve canlı yayınlarında gezmeyi sağlayan TikTok benzeri yeni Keşfet sayfasını bu ay sonunda bütün kullanıcılarına sunacağını Çarşamba günkü Patch Notes canlı yayınında duyurdu.
- Detaylar: Yeni keşfet sayfası, şirketin mobil uygulamasında bir sekme olarak yer alacak. Şirket, önümüzdeki ay bazı kullanıcıların bu sayfayı ana sayfalarında görebileceğini de ekledi.
• Amazon, kasiyersiz alışveriş teknolojisi "Just Walk Out"u bu yıl stadyumlar ve havaalanları gibi üçüncü tarafların hizmetine sunmayı planladığını açıkladı.
- Bir adım geriden: Amazon, bu ayın başında 140 marketinde yer alan teknolojiyi kullanımdan kaldıracağını açıklamıştı. Şirket, teknoloji sitesi The Information'ın raporunda yayımladığı "Just Walk Out" teknolojisinin aslında Hindistan'da istihdam edilen birkaç bin çalışandan ibaret olduğu iddiasını ise reddetmişti.
• Apple, 17 Nisan'da yaptığı açıklamada Singapur'un Ang Mo Kio bölgesindeki kampüsünü ve operasyonlarını geliştirmek için 250 milyon dolar yatırım yapmayı planladığını belirtti.
- Dahası: Apple CEO'su Tim Cook, Güneydoğu Asya turu kapsamında bu hafta Singapur'da 15 Mayıs'ta Başbakan olarak göreve başlayacak Lawrence Wong ve mevcut Başbakanı Lee Hsien Loong ile görüşecek.
• Avrupa Veri Koruma Kurulu (EDPB), Meta ve diğer büyük çevrimiçi platformlarının kullanıcılarına kişiye özel reklam içermeyen bedava hizmet alternatifleri sunmaları gerektiğini belirtti.
- Bir adım geriden: Hollanda, Norveç ve Almanya, Meta gibi çevrimiçi platformların ücretli hizmet sunmasına dair EDPB'nin inceleme yapmasını istemişti.
• Avrupa Komisyonu, Çarşamba günü yaptığı açıklamada Fransa ve İspanya'da kullanıma sunulan TikTok Lite'nin çocukların ve diğer kullanıcıların ruhsal sağlığını kötü etkileyebileceğine dair endişeler nedeniyle şirketin 24 saat içerisinde risk değerlendirmesi yapmasını istedi.
- Detaylar: TikTok Lite'de yer alan video izleyerek, içerik beğenerek, içerik üreticilerini takip ederek ve arkadaşlarını platforma davet ederek puan kazandıran "Ödül Programı"nın bağımlılık yaratabileceğinden endişe ediliyor.
Threads'in bilgilendirme mesajı | Webrazzi
• Meta'nın Twitter alternatifi Threads, paylaştığı bir bildirimde Rekabet Kurumu kararı nedeniyle 29 Nisan 2024'ten itibaren artık Türkiye'den erişilemeyeceğini açıkladı. Şirket, yakın zamanda Türkiye'ye dönemeyi planladığını da belirtti.
- Dahası: Yapılan açıklamaya göre kullanıcılar, Threads uygulamasını indiremeyecek ve platforma web'den de erişemeyecek. Bu kapsamda Türkiye'deki kullanıcıların Threads profilleri devre dışı bırakılacak ve içerikleri ile profilleri diğer kullanıcıların erişimine kapatılacak.
• ABD ve İtalya, yabancı hükümetlerin yaydığı yanlış bilgi ve yalan haber içeren makalelere karşı beraber çalışmak için anlaştıklarını açıkladı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, anlaşmayı 3 gün süren ve G7 ülkelerinin dışişleri bakanlarının yer aldığı görüşme sırasında yaptı.
- Bir adım geriden: ABD, 2023'te 100'den fazla ülkeye gönderdiği istihbarat değerlendirmesinde Rusya'nın ajan, sosyal medya ve devlet tarafından yönetilen medyayı kullanarak insanların demokratik seçimlere olan inancını kırmaya çalıştığını belirtmişti.
• Avrupa Birliği, Microsoft'un OpenAI'ya yaptığı 13 milyar dolarlık yatırımın şirketin OpenAI üzerindeki kontrolünü artırmadığına karar vererek resmî bir inceleme başlatmayacağını açıkladı.
- Bir adım geriden: AB'nin antitröst kolu, Ocak ayında Microsoft ve OpenAI arasındaki derin ilişkinin ortaya çıkmasıyla beraber inceleme başlatıp başlatmaması gerektiğini araştıracağını açıklamıştı.
• Boston Dynamics; yüksek derecede esnek ve güçlü insansı robotu Atlas'ın elektrikli yeni modelini Çarşamba günü yayımladığı bir video ile tanıttı. Önceki gün Atlas'ın hidrolik versiyonunu emekliye ayırdığını duyuran şirket, yeni Atlas'ın insanüstü hareket kabiliyetine sahip olduğunu belirtti.
- Dahası: Boston Dynamics, şirketi 2021'de satın alan Hyundai ile başlayarak Atlas'ın ticari alanda kullanımını araştıracağını açıkladı. Şirketin yeni tanıttığı dört ayaklı, köpeğe benzeyen robotu Spot'u ise polis departmanları kullanmaya başladı.
• Apple CEO'su Tim Cook, üretimde şirketin Çin'e olan bağlılığını azaltmak için Endonezya Başkanı Joko Widodo ile Salı günü başkent Cakarta'da görüştü. Cook, görüşme sonunda Endonezya'da üretim seçeneklerine bakacaklarını belirtti.
- Dahası: Apple, ABD ve Çin arasındaki gerilimin artması nedeniyle üretimi başka ülkelere kaydırmayı planlıyor. Bu sebeple Hindistan'a odaklanan Apple, 2023'te üretiminin %14'ünü bu ülkeden karşılamıştı. Şirket, Hindistan'a ek olarak Endonezya'nın yanında Vietnam'ı da seçeneklerinin arasına almayı planlıyor.
• California Eyalet Başsavcısı, Google Play'e yönelik antitröst davasının Şubat'ta görülen duruşmasında anlaşmanın milyonlarca ABD'li kullanıcıyı dikkate almadığını eleştiren federal yargıcı haksız bulduğunu belirtti. Başsavcı, Google Play'in çatı şirketi Alphabet'in piyasadaki hakim gücünü kötüye kullandığı için 700 milyon dolar ödemesini gerektiren anlaşmayı yargıcın onaylamasını istedi.
- Bir adım geriden: San Francisco'da federal yargıç James Donato, Şubat ayındaki duruşmada şirketin 127 milyon kullanıcıya 700 milyon dolar ödemesini öngören anlaşma ile her kullanıcıya 2 dolar verilmesini ve Google'ın geliştiricilerden istediği hizmet bedeline değinilmemesini yetersiz bulmuştu.
- Detaylar: Alphabet, 3 yıldır şirketin rekabeti engellediğini ve yazılımcıların kullanıcılara erişebilmek için Google Play'i kullanmaya zorladığına dair eyalet avukatlarının yaptığı şikayetlere karşı gelmeye çalışıyordu. Aynı zamanda şirket, Google Play üzerinden yapılan işlemlerin %30'unu aldığı için kullanıcılar tarafından Android uygulamalarının fiyatlarını şişirmekle suçlanıyordu.
Dubai'deki selin nedeni ‘bulut tohumlama’ mı?
Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentine 1,5 yıllık yağışın 24 saat içinde düşmesi sele neden oldu. Bazı kesimler şiddetli yağışa BAE'de daha önce de kullanılan "bulut tohumlama" teknolojisinin neden olduğu iddia ediliyor.

Kurak bir iklime sahip olan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) yılda ortalama 100 mm'den daha az yağış alsa da zaman zaman aşırı yoğun sağanak yağışlar da yaşanıyor. 17 Nisan'da yaşanan son yağışta ise Dubai'ye 100 km uzaklıktaki Al-Ain kentinde 24 saat içinde yaklaşık 256 mm yağmur yağdığı kaydedildi.
- Yorumlar: İngiltere'de Reading Üniversitesi'nde meteoroloji uzmanı ve Körfez bölgesindeki yağış modellerini inceleyen Prof. Maarten Ambaum, BAE'de uzun süre yağmur yağmamasından sonra düzensiz ve şiddetli yağışların bu iklimde normal olduğunu belirtti. Fakat Ambaum, son gerçekleşen yağışın nadir bir hava durumu olduğunu da ekledi.
- İddialar: Dubai'de sele neden olan şiddetli yağmurun başat nedeninin iklim değişikliği olduğunu savunanlar olduğu kadar BAE'nin tartışmalı bulut tohumlama teknolojisine işaret edenler de mevcut. BAE, son yıllarda su sıkıntısını gidermek için bu tekniği kullanmıştı; fakat 17 Nisan'da yaşanan selin bu teknolojiden kaynaklı olduğuna dair resmî bir açıklama yapılmadı.
BAE'de bulut tohumlama işlemlerini, hükümete bağlı Ulusal Meteoroloji Merkezi (NCM) yürütüyor.
Bulut tohumlama nedir?
Bulut tohumlama, mevcut bulutlara gümüş iyodür bileşiminin serpiştirilmesiyle yağmuru tetikleyerek yağış düşmesini sağlayan bir teknoloji. Bulut tohumlama; genellikle yağmur için önemli olan rüzgar, nem ve toz koşullarının yetersiz olduğu durumlarda kullanılıyor. Bu nedenle şiddetli yağmur beklendiği zaman bu tekniğin kullanılması tavsiye edilmiyor.

Dubai'deki sele bulut tohumlama mı neden oldu?
Bloomberg; bulut tohumlama uçaklarının Pazar ve Pazartesi günleri kullanıldığını, ancak selin meydana geldiği Salı günü uçak kaldırılmadığını öne sürdü.
Meteoroloji uzmanları, geçen hafta Körfez genelinde yüksek sel riski uyarısında bulunmuştu. Abu Dabi Khalifa Üniversitesi Çevre ve Jeofizik Bilimleri Bölüm Başkanı Prof. Diana Francis, bulut tohumlama pahalı bir işlem olduğu için yoğun yağış beklendiği dönemlerde işlemin yapılmadığını belirtti.
BBC Meteoroloji Servisi’nde görev yapan meteoroloji uzmanı Matt Taylor, sele neden olan yağış miktarının bulut tohumlamadan beklenen yağıştan daha fazla olduğunu belirtti.
BBC bulut tohumlamanın ne zaman yapıldığını bağımsız olarak doğrulayamamış olsa da, uzmanlar bunun yaşanan fırtına üzerinde küçük bir etkisi olduğunu ve bulut tohumlamaya odaklanmanın "yanıltıcı" olabileceğini belirtiyor.
• Toyota, başlangıç seviyesindeki iklim odaklı girişimlere yatırım yapmak için kullanacağı yatırım sermayesine 300 milyon dolar ayırdığını duyurdu. Böylelikle, Toyota Girişim kolunda yer alan miktar 800 milyon dolar oldu.
• Uzayda ilaç üretme teknolojisi geliştiren Varda Space Industries, Caffeinated Capital liderliğinde gerçekleşen B serisi yatırım turunda 90 milyon dolar yatırım aldığını duyurdu.
- Bir adım geriden: Varda, 2023'te uzaya gönderdiği W-1 kapsülünü iki ay önce Dünya'ya geri getirdiğinde ilaç üretimi için kullanılabilecek kristallerin uzayda geliştirilebileceğini kanıtlamıştı. İlaç üretiminde bu kristallerin kullanımı, düşük dozda daha etkin ilaçlar üretebileceği gibi tedavi masraflarını da azaltabilir.
• Danimarka merkezli fintech girişimi Flatpay, Dawn Capital liderliğinde gerçekleşen Seri B turda 45 milyon avro yatırım aldı.
- Detaylar: Flatpay, Avrupa'daki KOBİ'ler için ödemeleri şeffaf ve uygun fiyatlı hale getirmeyi amaçlayan işletmelere yönelik sabit oranlı bir satış noktası (POS) teknolojisi sunuyor.
• ABD merkezli sağlık alanında veri analitiği üzerine çalışan Kontakt.io, Goldman Sachs Asset Management liderliğinde gerçekleşen C serisi yatırım turunda 47.5 milyon dolar yatırım aldı.
• Almanya merkezli gömülü finans çözümleri sunan fintech girişimi Finmid, A serisi yatırım turunda 24.7 milyon dolar yatırım aldı. Yatırımın detayları ise açıklanmadı.
• İsrail merkezli siber güvenlik alanında faaliyet gösteren Cynomi, ABD merkezli girişim sermayesi şirketi Canaan liderliğinde 20 milyon dolar yatırım aldı.
• ABD merkezli tarım odaklı insurtech girişimi Pula, BlueOrchard liderliğinde gerçekleşen B serisi yatırım turunda 20 milyon dolar yatırım aldı.
- Detaylar: Tarımsal sigorta hizmetleri sağlayarak küçük çiftçilerin karşı karşıya olduğu riskleri azaltmayı ve tarımsal üretimlerini güvence altına almayı hedefleyen girişim, şimdiye kadar 15,4 milyon çiftçiyi desteklediğini belirtti.
• Yerli oyun girişimi Mage Games, Türkiye odaklı en büyük özel sermaye şirketi Actera liderliğindeki turda Ludus Ventures katılımı ile 3,5 milyon dolar yatırım aldı.
• Servis bankacılığı (BaaS) ve açık bankacılık alanlarında hizmetler sunan yerli fintech girişimi FinGate.io, Koç Girişim Sermayesi Yatırım Fonu'ndan (GSYF) 1,2 milyon dolar yatırım aldı.
• İnsan Kaynakları süreçlerini dijitalleştirmeye odaklanan Teamso, SLPLUS Holding tarafından 1 milyon dolar değerleme ile yatırım aldığını açıkladı. Yatırımın ne kadar olduğu ise belirtilmedi.
• Nano kaplama teknolojisi geliştiren Materix, Founder One'dan yatırım aldı. Yatırımın finansal detayları ise açıklanmadı.
- Detaylar: Şirket, geliştirdiği nano kaplama teknolojisiyle yüzeyleri koruyarak temizlik sıklığını, su kullanımını ve temizleyici kimyasal kullanımını azaltmayı hedefliyor.
• Sosyal medya içeriklerinin yapay zeka desteğiyle hızlı ve kolay bir şekilde oluşturulmasını hedefleyen yerli girişim Postuby, Alesta Yatırım liderliğinde gerçekleşen köprü yatırım turunda 900 bin dolar değerleme üzerinden yatırım aldı.
Cep telefonu kullanımı çocukları kötü mü etkiliyor?
Çocukların cep telefonlarında ve sosyal medyada geçirdikleri sürenin artmasıyla birlikte ruhsal sağlıklarının da kötü etkilenebildiğine dair endişeler artıyor. Peki çözüm yasakların artmasından mı geçiyor?

Mart ayında Florida eyaletinde yürürlüğe giren yasa ile 14 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımı yasaklandı. İddialara göre Birleşik Krallık da 16 yaş altındakilere cep telefonu satışını yasaklamayı planlıyor. Bu adımlar, cep telefonların, özellikle de sosyal medyanın, çocukları kötü anlamda etkilediğine dair artan endişelere çözüm bulmak için atılıyor.
Peki, sosyal medya çocuklar için gerçekten ne kadar zararlı?
Kesin olan iki şey var: Çocuklarda cep telefonu ve sosyal medya kullanımı önemli bir şekilde artarken gençlerin ruhsal sağlığında bir gerileme görülüyor. Araştırmalara göre Birleşik Krallık'ta 12 yaşında olan neredeyse her çocukta cep telefonu var. Gallup'un yaptığı ankete göre ABD'de yaşayan gençler, neredeyse günde 5 saatini sosyal medya uygulamalarında geçiriyor. ABD'de yapılan araştırmalarda ise son bir yılda depresif atak geçirdiğini belirten gençlerin sayısının 2010'dan beri %150 arttığı belirtiliyor. Her ne kadar bu iki veri arasında neden-sonuç ilişkisi olduğunu söylemek mümkün olmasa da, ruhsal sağlıktaki gerilemenin 2010'larda sosyal medya ve cep telefonlarının popülerleşmesiyle başladığı belirtiliyor.
Araştırmalar ne diyor?
2017'de Roberto Mosquera of the Universidad de las Américas'da yapılan araştırmada Facebook'u 1 hafta kullanmaması istenilen deney grubunun kontrol grubundan daha az depresif olduğu ve daha farklı aktivitelere odaklandığı belirtildi.
2018'de Stanford ve New York Üniversitesi'nin yaptığı benzer bir araştırmada Facebook'tan 1 ay uzak kalan grubun kontrol grubundan daha mutlu hissettiği, sosyal medyada daha az vakit geçirerek aile ve arkadaşlarına daha çok zaman ayırdığı ve politik olarak daha az kutuplaştığı açıklandı. Araştırmada yer alan Stanford Üniversitesi'nden Matthew Gentzkow, her ne kadar zihin sağlığı ve sosyal medya kullanımı arasında doğru orantılı bir ilişki olduğunu kanıtlayacak kadar veri olmadığını belirtse de zamanlamaya dikkat çekerek ikisi arasında bir etkileşim olduğunu vurguyor.
Öte yandan: Bu çalışmalar, ABD'li yetişkinlerin üzerinde ve gençler arasında artık pek popüler olmayan Facebook kullanımı üstüne yapıldı. Yani, çocukların sosyal medya kullanımıyla zihin sağlığının nasıl bir ilişkide olduğuna dair yeteri kadar araştırma yapılmadığı için bu konuda kesin bir yorum yapmak mümkün gözükmüyor.
Yasaklar çözüm olabilir mi?
Ekranda geçirilen süreye odaklanan “Unlocked” kitabının yazarı Pete Etchells, sosyal medyanın zihin sağlığını kötü ya da iyi etkilediğini sormanın yanlış olduğunu belirtiyor. Etchells, neden bazı çocuklar internet ortamında mutluyken diğerlerinin bu ortama uyum sağlamakta zorlandığını sorgulamamız gerektiğinin altını çiziyor. Etchells, bu sorunun cevabına çözüm bulunmadığı sürece telefon ve sosyal medya kullanımını yasaklamanın bir çözüm olmayacağını da ekliyor.
- Etkinlikleri yazılım ve operasyon ekiplerini bir araya getirip DevOps’u geliştirmeyi hedefleyen DevOpsDays konferansı, 20 Nisan Cumartesi günü İstanbul’da yüz yüze gerçekleşecek.
- Teknoloji alanında liderlerin tecrübelerini paylaştığı ve katılımcılara networking imkanı sunan Mobilefest, 25-27 Nisan tarihleri arasında İstanbul Kongre Merkez'inde düzenlenecek.
- The New York Times | Switching From iPhone to Android Is Easy. It’s the Aftermath That Stings.
- Financial Times | Why chipmakers are investing billions into ‘advanced packaging’
- The Washington Post | The right shortcuts can give your iPhone superpowers. Here’s how.
👩🏻💻 Neyi izliyoruz? Marques Brownlee'nin Humane AI Pin incelemesini. Salı günkü Quando bültenimizde de bahsettiğimiz gibi yorumlar pek pozitif değil.
🙋🏻♀️ Neyi merak ediyoruz? "Her-şeyi-yap (do-it-all)" bisiklet trendini.





