Yılın İlk Haftasında Küresel Piyasalar

Yazı: İdil Su Kesken, Arda Üçüncü

Fed’in para politikasında önemli ağırlığı bulunan iş gücü piyasasına ilişkin veriler, varlık fiyatlarında oynaklığa neden oluyor. ADP Araştırma Enstitüsü'nün dün yayımladığı verilere göre, bugün açıklanacak olan ABD tarım dışı istihdam verisi öncesi öncü veri olarak takip edilen ADP özel sektör istihdamı, geçen ay 235 bin artarak beklentileri geride bıraktı ve Fed’in şahin politikalarına beklenenden daha uzun süre devam edebileceği endişelerini tetikleyerek risk iştahını olumsuz etkiledi. Ekonomistler, istihdamın 150 bin artmasını bekliyordu. Rakamlar, işgücü piyasasının belirli sektörlerde soğumasına rağmen güçlü kaldığını gösteriyor. Yaklaşan resesyon endişelerine rağmen, işgücü talebi hâlâ arzın çok üzerinde kalarak ücretler üzerindeki yukarı yönlü baskıyı sürdürüyor.

Haftanın son işlem gününde ABD tarafında ABD tarım dışı istihdamı ve işsizlik verileri birincil veri olarak öne çıkıyor. İşsizlik oranının %3,7 ile geçtiğimiz ayki veriye kıyasla sabit kalması bekleniyor. Eylülden itibaren 263 bin olarak açıklanan istihdam verisinin ise son ayda 200 bin gelmesi bekleniyor. Fakat yılın başlarında 700 bin seviyesinin üzerine çıkıldığı ve sonrasında kademeli olarak 300 bin seviyelerinin altına gelindiği hatırlanırsa, sektörün artık zorlanmaya başladığı belirtilebilir. Gün içinde işsizlik ve istihdam verilerinin yanı sıra, Fed yetkililerinden gelecek açıklamalar ve Euro Bölgesi’nde açıklanacak olan TÜFE verisi de takip edilebilir.

Öte yandan, Fed üyeleri hafta başından bu yana sözlü yönlendirmelerine devam ediyor. Kansas City Fed Başkanı Esther George, faiz beklentisini yüzde 5’e yükselttiğini ve faizlerin enflasyonda istikrarlı bir düşüş görene dek bu seviyelerde kalması gerektiğini söyledi. St. Louis Fed Başkanı James Bullard, ABD ekonomisinin resesyona girmesi riskinin son haftalarda azaldığını ve 2023 yılında enflasyonda bir gerilemenin sağlanacağına inandığını belirtti. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari ise faizin yüzde 5,4’e yükselmesi gerektiğini, enflasyon düşmezse daha yüksek seviyelere çıkabileceğini ifade etti.

Bu gelişmelerle ABD hisse senedi piyasaları perşembe gününü negatif bölgede tamamladı. Haftanın son işlem gününde ise ABD vadelilerinde pozitif, Avrupa tarafında ise karışık bir görünümün izlendiği belirtilebilir. Asya tarafında, Çin’in 3 yıllık aranın ardından bu pazar Hong Kong ile sınır kapılarını açacağını duyurması piyasaları canlandırırken, artan vaka sayılarının Hong Kong’da da salgını tetikleyebileceği endişesinin piyasadaki volatiliteyi artırdığı belirtilebilir.

Son olarak altın fiyatlarının, Çin’de yaşanan güçlü virüs dalgası, hafta başında tahvil getirilerinde yaşanan keskin düşüş, ABD ve Avrupa ekonomilerinin resesyona doğru ilerlemesi sebebiyle yaşadığı gerilemeye rağmen haftayı yatay-pozitif kapatmaya hazırlandı. Haftanın son işlem gününde ons altın 1840 dolar civarından işlem görüyor.

2022 Yılının Son Fed Tutanakları Yayımlandı

Çarşamba günü, Fed’in yılın son toplantısına ait yayımladığı tutanaklar, Fed üyelerinin enflasyonun kabul edilemez seviyede yüksek olduğu ve bir süre daha faizlerin yüksek kalması gerektiğini düşündüklerini gösterdi. Buna karşın, bankanın faiz artışlarında ülkenin büyümesini dikkate alması gerektiği vurgusu piyasalar tarafından pozitif karşılandı.

Analistler, tutanaklar her ne kadar şahin tutumun korunduğunu gösterse de nihai faiz oranına ilişkin net bir sinyal olmamasının para piyasalarında fiyatlanan daha düşük nihai faiz oranına yönelik beklentileri güçlendirdiğini kaydetti.

Buna göre, Fed’in şubatta yüzde 70 ihtimalle 25 baz puan, yüzde 30 ihtimalle 50 baz puan faiz artıracağı öngörülüyor. Öte yandan, Fed yetkilileri uzun bir aranın ardından tekrar sözle yönlendirmelere başlarken, Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari dünkü açıklamalarında şahin tutumunu koruyarak faiz artışlarının yüzde 5,4 civarında durması gerektiğini belirtti. Analistler, Fed üyelerinin bugün de sözle yönlendirmelere devam edeceğini belirterek, üyelerin açıklamalarının piyasalar üzerinde etkili olabileceğini bildirdi.

_{Görseller: unsplash.com}

Tesla, Çin'de gerçekleşen otomobil satışlarının beklentileri karşılayamaması sebebiyle Şanghay fabrikasında üretimi azaltmayı planlıyor. EV ('electric vehicle'-elektrikli araç) üreticisi, 3 Ocak ile 19 Ocak arasında 17 gün boyunca üretim yapacak ve 20 Ocak ile 31 Ocak arasında elektrikli araç üretimini durduracak. Belirgin bir şekilde kısalan üretim süreleri incelendiğinde, şirket üretiminin satışlardan daha fazla olduğu ortaya çıkıyor.

Bu gelişme ile gelen satış dalgası sonucunda şirket hisseleri aralıksız 7 gün ile 2018’den bu yana en uzun düşüş serisini yaşarken, elektrikli araç üreticisinin piyasa değeri 345 milyar dolar ile Walmart Inc., JPMorgan Chase & Co. ve Nvidia Corp. gibi devlerin altına düşmüş oldu.

Yatırımcıların güvenini zedeleyen bir diğer gelişme ise hisse satışı açıklamaları oldu. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) yapılan bildirime göre, Elon Musk şirketin 22 milyon hissesinin satışını gerçekleştirdi. Twitter'ı 44 milyar dolara satın almasının ardından ikinci hisse satışını yapan patron, Kasım ayında da 3,95 milyar dolarlık Tesla hissesi satmıştı. Musk, 2021'in Nisan ayında yaklaşık 8,5 milyar dolar ve Ağustos ayında 6,9 milyar dolar değerinde Tesla hissesinin satışını gerçekleştirmişti.

Öte yandan Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresinden yapılan açıklamada, denetimlerde şirketin “Model X” ve “Model S” araçlarındaki yazılım hataları nedeniyle batarya yönetim sisteminin hesap yanlışları yaptığı ve uyarı ekranında "bakım gerekiyor" ve "güvenli park" ifadelerinin yanlış zamanlarda görüntülendiğinin tespit edildiği belirtildi. Açıklamada, 25 Eylül 2013 ile 21 Kasım 2021 arasında üretilen ve geri çağrılan 67 bin 698 araçtaki hataların düzeltilmesi için yazılımlarının güncelleneceği kaydedildi.

Güney Kore ise, ülkenin reklam yasasını ihlal etmesi nedeniyle, Tesla’ya yaklaşık 2,2 milyon dolar ceza vereceğini açıkladı. Güney Kore Adil Ticaret Komisyonu’ndan yapılan bildirimde, Tesla’nın reklamında araçların menzili, şarj etme hızı ve fosil yakıtlı araçlara kıyasla ne kadar kâr sağladığı konularında abartılı ifadeler kullanıldığı ifade ediliyor.

Bu olumsuz gelişmeler hisse fiyatının düşüşünde etkili oldu ancak Tesla’da pozitif gelişmeler de olmuyor değil. Her ne kadar yapılan tahminlerin altında kalmış olsa da, şirket, küresel enflasyona, artan faiz oranlarına ve Çin'deki kısıtlı üretime rağmen dördüncü çeyrekte dünya çapında 405 bin 278 otomobil teslim ederek rekor kırdı. Tesla, 2022'de araç teslimatlarını bir önceki yıla göre yüzde 40 artırdığını da açıklamalarına ekledi.

Son olarak, şirketin çektiği zorluklar nedeniyle birçok yatırımcının pozisyonlarından çekilmesine rağmen, ARK Invest CEO’su Cathie Wood, salı günü şirketin hisse değerinde yaşanan düşüşü alım fırsatı olarak değerlendirenlerden biri oldu. ARK Invest’in kendi verilerine göre, dev yatırım kuruluşu bu hafta portföyüne 176 bin adetten fazla Tesla hissesi ekledi. Bloomberg tarafından derlenen verilere göre ise, Wood’un fonları 3 Ekim’den beri toplamda 938 bin adetten fazla Tesla hissesi satın almış bulunuyor.

_{Görseller: unsplash.com}